II SA/Po 309/25

II SA/Po 309/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 271, art. 9, art. 267, art. 279a
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 16 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2025 roku sprawy ze skargi G. A. na decyzjęInne z dnia 17 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne oddala skargę
Uzasadnienie
Informacją z dnia 17 stycznia 2025 r. (nr [...] ZZ L., [...]; znak: [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w L. P. G. Wodnego Wody [...] (dalej jako: "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "organ") ustalił wysokość opłaty stałej za usługi wodne G. A. Oddział we [...] (dalej jako: "GDDKiA Oddział we [...]" lub "skarżący") za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w wysokości 1132 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki: [...] [...]), G. ([...]), [...], [...], [...] ([...]), [...], kanału: [...] (Kanał [...], [...]), [...], [...], [...] oraz cieku [...].
Podstawą ustalenia opłaty było pozwolenie wodnoprawne wydane przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z dnia 7 grudnia 2021 r. (znak: [...]) na usługi wodne tj. odprowadzanie do wód [...] (D. ), [...] (G. ), K., B., S. (S. ), W. , kanału: [...] (K. K., K. K.), K., S., S. S. oraz cieku K. – wód opadowych z drogi krajowej [...] na odcinku od w. [...] do w. [...]
Opłata stała obliczona została zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. 2025 r., poz. 960), jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 2,50 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 1,2403 m3/s. Opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za I kwartał – w terminie do 30 kwietnia 2024 r. w wysokości 283,00 zł; za II kwartał – w terminie do 31 lipca 2025 r. w wysokości 283,00 zł; za III kwartał – w terminie do 31 października 2025 r. w wysokości 283,00 zł; za IV kwartał – w terminie do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 283,00 zł, na odpowiedni rachunek bankowy.
Pismem z dnia 7 lutego 2025 r. GDDKiA Oddział we [...] złożyła reklamację od przedstawionej wyżej informacji, wnioskując o jej uznanie i poprawne naliczenie opłaty stałej, w wysokości 1118,00 zł.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazała na treść art. 279a ust. 1 Prawa wodnego stanowiącym, że jeżeli wysokość naliczonej opłaty za usługę wodną nie przekracza 20 zł (tak, jak ma to miejsce w przypadku wylotu prowadzącego do rzeki G.) opłaty tej nie wnosi się.
W wyniku rozpoznania reklamacji, decyzją z dnia 17 lutego 2025 r. (znak: [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni określił GDDKiA Oddział we [...] opłatę stałą za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. w wysokości 1132,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wcześniej wymienionych cieków wodnych.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że reklamacja nie mogła zostać uznana, ponieważ wskazane pozwolenie wodnoprawne z 7 grudnia 2021 r. na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w ilości: W1 - 0,02 m3/s ([...] (D. )), W2 - 0,02 m3/s ([...] (D. )), W10 - 0,03 m3/s (Kanał [...] (Kanał [...], [...] [...])), W11 - 0,05 m3/s (Kanał [...] (Kanał [...], [...])), W12 - 0,05 m3/s (Kanał [...] (Kanał [...] [...])), W13 - 0,05 m3/s (Kanał [...]), W14 - 0,05 m3/s (Kanał [...]), W15 - 0.05 m3/s (Kanał [...]), W16 - 0,04 m3/s (Kanał [...]), W18 - 0,03 m3/s ([...]), W19 - 0,08 m3/s ([...]), W20 - 0,05 m3/s (Kanał [...]), W21 - 0,05 m3/s (Kanał [...]), W22 - 0,015 m3/s (Kanał [...]), W23 - 0,05 m3/s (Kanał [...]), W45 - 0,007 m3/s (Rzeka [...] ([...])), W46 - 0,0083 m3/s (Rzeka [...] ([...])), W47 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), W48 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), W49 -0,05 m3/s (Rzeka [...]), W50 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), W58 - 0,02 m3/s (Rzeka [...]), W59 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), W60 - 0,04 m3/s (Rzeka [...]), W61 - 0,04 m3/s (Rzeka [...]), W69 - 0,04 m3/s (ciek [...]), W71 - 0,1 m3/s (Rzeka [...] ([...])), W72 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), W73 - 0,05 m3/s (Rzeka [...]), stanowi jedną usługę wodną, a w związku z tym ustalana jest jedna opłata stanowiąca sumę jednostkowych opłat za poszczególne wyloty. Organ zwrócił także uwagę, że interpretacja GDDKiA Oddział we [...] mogłaby doprowadzić do sytuacji w której podmiot korzystający ze środowiska (do tego bowiem sprowadza się pobór i odprowadzanie wód) ponosiłby koszty w zależności do tego, jak zaprojektuje korzystanie z wód (ilość odpływów i ich przepustowość) i to bez względu na to, w jakim zakresie korzysta z wody i ile jej odprowadza. Korzystając de facto w tym samym zakresie ze środowiska, mógłby w ogóle nie ponosić opłat. Z kolei celem regulacji zawartej w art. art. 279a Prawa wodnego, było ustalenie minimalnego progu, od którego pobiera się opłatę za usługi wodne ustalanego na zasadzie opłacalności, wynikającej z kosztów postępowania w tym przedmiocie.
Pismem z dnia 25 marca 2025 r. GDDKiA Oddział we [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 listopada 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 2471) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, bez uwzględnienia faktu, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z kilkudziesięcioma odrębnymi, niezależnymi zezwoleniami wodnoprawnymi (odrębne pozwolenia wodnoprawne dla każdego z wylotów), a nie jednym, co wynika z decyzji z dnia 7 grudnia 2021 r. (pozwolenia wodnoprawne). Ta okoliczność ma kluczowe znaczenie dla ustalenia wysokości opłaty stałej (art. 271 ust. 4 pkt 1 odsyła do pozwolenia wodnoprawnego, jako podstawy ustalenia opłaty), co oznacza że opłata stała winna być ustalana odrębnie dla każdego z wylotów (pozwoleń wodnoprawnych) wskazanych w decyzji pozwoleniu wodnoprawnym, a nie dla wszystkich wylotów (zezwoleń) łącznie, dla których określono wspólny odbiornik, co w konsekwencji doprowadziło do określenia GDDKiA oddział we [...] za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. jednej opłaty stałej w wysokości 1132,00 złotych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód: [...], [...], [...], [...], [...], Rzeka [...], Rzeka [...], Rzeka [...], ciek [...], Rzeka [...], Rzeka [...], w miejsce dwudziestu dziewięciu odrębnych opłat, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 279a ust. 1 Prawa wodnego poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła szczegółowe wyliczenia dotyczące poszczególnych wylotów, podkreśliła także, że za wydanie decyzji będącej podstawą naliczenia opłaty obciążona została opłatą za wydanie pozwolenia wodnoprawnego w wysokości maksymalnej, tj. 4 601,08 zł (o czym mowa w adnotacji dot. wniesionej opłaty za wydane pozwolenia wodnoprawne znajdującej się pod pouczeniem), traktując wszystkie wyloty w niej wskazane (tj. 123 szt., w tym: 36 wylotów do wód i 87 wylotów do urządzeń wodnych), za pomocą których są odprowadzane wody opadowe do odbiorników, jako odrębne pozwolenia wodnoprawe na usługi wodne - wg zapisu art. 398 ust. 3 i 4 Prawa wodnego. Zaś w tabeli będącej integralną częścią pozwolenia wskazano 35 wyloty odrębnie, podając dla każdego z nich szczegółowe dane wymagane dla urządzeń wodnych tego typu (m.in.: powierzchnie zlewni odwadnianej danym wylotem, ilości wód opadowych odprowadzane tymi wylotami, sposób podczyszczania wód, czy współrzędne geograficzne) – co potwierdza, że każdym z nich zachodzi odrębna usługa wodna. Błędnie więc organ przyjął, że opłata powinna być określona łącznie dla 29 wylotów (zlokalizowanych na terenie Zarządu Zlewni w [...]), a nie odrębnie dla każdego z nich. Nadmienił przy tym, że sama treść decyzji z dnia 7 grudnia 2021 r. udziela pozwoleń wodnoprawnych, a nie jednego pozwolenia. Stwierdził jednocześnie, że w przypadku tej samej decyzji wodnoprawnej, dla wylotów położonych na obszarze działania Zarządu Zlewni we [...] – organ ten nalicza opłatę stałą, tylko dla tych wylotów, które zgodnie z zapisami art. 279a ust. 1 Prawa wodnego przekraczają wartość 20 zł. Końcowo zwrócono jeszcze uwagę na błędne określenie podmiotu, w stosunku do którego organ ustalił opłatę. Opłata ta została ustalona dla urzędu – G. A., a podmiotem na rzecz którego winna być ustalona opłata, jest organ, a więc G. A. jako organ.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 2 czerwca 2025 r. skarżący odniósł się do twierdzeń przedstawionych przez GDDKiA Oddział we [...] podtrzymując jednocześnie argumentację i żądania wyrażone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Wodnego Wody [...] z dnia 17 lutego 2025 r. (znak: [...]) w sprawie określenia G. A. Oddział we [...] opłaty stałej w wysokości 1 132,00 zł za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że wprowadzenie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne było wynikiem konieczności wdrożenia Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE. Głównym celem tej regulacji było racjonalne zarządzanie zasobami wodnymi oraz wprowadzenie instrumentów ekonomicznych, opartych na zasadzie "użytkownik"/"zanieczyszczający" płaci. Zgodnie z art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i zasobowe. Usługi wodne obejmują m.in. odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, a opłaty za nie stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami.
W niniejszej sprawie, Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] ustalił decyzją z dnia 17 lutego 2025 r. opłatę stałą w wysokości 1132 zł dla G. A. Oddział we [...] (GDDKiA) za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych w roku 2025. Podstawą naliczenia było pozwolenie wodnoprawne z dnia 7 grudnia 2021 r., które dotyczyło kilkudziesięciu wylotów zlokalizowanych wzdłuż drogi krajowej [...] i odprowadzających wody do różnych odbiorników.
GDDKiA, składając reklamację i skargę, zarzuciła Organowi naruszenie art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz § 6 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne, twierdząc, że opłata powinna być naliczana odrębnie dla każdego z wylotów (każdego z pozwoleń wodnoprawnych), a nie łącznie. W konsekwencji, zdaniem Skarżącego, dla niektórych wylotów (np. tych prowadzących do rzeki [...]) opłata nie przekraczałaby 20 zł, a tym samym, zgodnie z art. 279a ust. 1 Prawa wodnego, nie powinna w ogóle być wnoszona. Skarżący powoływał się na fakt, że za wydanie Zezwolenia naliczono opłatę maksymalną, traktując każdy z wylotów jako odrębne pozwolenie.
Organ, w odpowiedzi na reklamację i skargę, podtrzymał swoje stanowisko, że pozwolenie wodnoprawne z 7 grudnia 2021 r. stanowi jedną usługę wodną, a opłata powinna być ustalona łącznie jako suma jednostkowych opłat za wszystkie wyloty. Organ podkreślił, że przyjęcie argumentacji Skarżącego, zgodnie z którą możliwe byłoby uniknięcie opłaty poprzez zaprojektowanie większej liczby wylotów o mniejszej przepustowości, byłoby sprzeczne z celami ustawy Prawo wodne i Ramowej Dyrektywy Wodnej.
Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko organu, uznając je za prawidłowe i w pełni zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. W szczególności, Sąd podzielił poglądy wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Po 66/21 oraz II SA/Po 257/24, które dotyczyły analogicznych spraw.
W wyrokach powyższych wskazano, że każdy wylot może być traktowany jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębna usługa wodna. Również liczba wylotów i ich parametry w ramach tego samego zamierzenia budowlanego może być różna. Możliwe jest bowiem zaprojektowanie większej liczby odpływów o mniejszej przepustowości zamiast mniejszej liczby odpływów o większej przepustowości, co prowadzić może do uniknięcia opłaty. Stąd o konieczności ponoszenia opłaty nie decydowałaby ilość odprowadzanej wody, ale wyłącznie sposób zaprojektowania tego odprowadzania wody. Zasadnie zatem organ stwierdził, że nie można przyjąć możliwości uniknięcia opłaty niezależnie od zakresu korzystania z wód wyłącznie w oparciu o liczbę i przepustowość zaplanowanych wylotów, gdyż prowadziłoby to do pozbawienia możliwości zarządzania zasobami wodnymi.
Istotą przepisu art. 279a ust. 1 Prawa wodnego jest uniknięcie sytuacji, w której koszty sporządzenia informacji mogłyby przewyższać wpływy z tytułu opłaty stałej za usługi wodne. W przypadku ustalenia na podstawie pozwolenia wodnoprawnego opłaty stałej oddzielnie dla każdego wylotu doszłoby do uzyskania przez podmiot nieuzasadnionej korzyści. Skarżący korzystałby z wód zgodnie z udzielonym pozwoleniem, lecz nie ponosiłby z tego tytułu kosztów.
Z punktu widzenia celów ustawy Prawo Wodne i wspomnianej Ramowej Dyrektywy Wodnej przyjęcie koncepcji skarżącego prowadziłoby do przyznania mu nieuzasadnionej korzyści i uniknięcia opat za korzystanie z zasobów środowiska. Zabieg polegający na "wyodrębnieniu" dla każdego z wylotów pozwolenia wodnoprawnego służyłby tylko ekonomicznym korzyściom skarżącego. Jak już wyżej wspomniano gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. Opłaty za usługi wodne zostały uznane za jeden z 5 instrumentów zarządzania zasobami wodnymi (art. 11 pkt 3 Prawa wodnego) oraz jeden z 9 instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 1 Prawa wodnego). Istotą pozwolenia wodnoprawnego jest określona w tej decyzji możliwość korzystania z wód lub też oddziaływania na te wody. Skarżący jest podmiotem, który korzysta z wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego jednej usługi wodnej i z tego tytułu powinien ponosić opłatę. Z tego względu niemożliwym jest przychylenie się przez Sąd do zasadniczego argumentu skargi, bowiem stoi on w sprzeczności z celami ustawy Prawo wodne i Ramowej Dyrektywy Wodnej, w tym w szczególności zasady zwrotu kosztów usług wodnych (art. 9 ust. 1 zd. 1 Ramowej Dyrektywy Wodnej).
W związku z powyższym, zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego oraz art. 279a ust. 1 Prawa wodnego zostały uznane za niezasadne. Zaskarżone rozstrzygnięcie Organu, w tym wyliczenie opłaty oraz jego uzasadnienie, odpowiadało prawu.
Przechodząc do zarzutu wadliwego określenia podmiotu zobowiązanego wskazać należy, że istotnie, jako adresata decyzji wskazano urząd (G. D. D. K. i A.), a nie organ, jakim jest G. A. jako organ. Błąd powyższy nie mógł jednak zostać zakwalifikowany jako istotne naruszenie przepisów postępowania, gdyż z treści uzasadnienia oraz okoliczności sprawy jasnym pozostaje, że podmiotem zobowiązanym jest organ, którym jest G. A.. Po drugie, tego typu omyłka może być traktowana jako oczywistą omyłkę pisarską, która w ocenie Sądu może zostać sprostowana.
Mając to na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.