II SA/Po 308/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca ubiegała się o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim bratem P. T., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom (niż rodzice) tylko w przypadku, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub mają znaczny stopień niepełnosprawności, a także gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub one również nie są w stanie sprawować opieki. W tej sprawie żył ojciec P. T., który był aktywny zawodowo i założył nową rodzinę, ale według organów był w stanie sprawować opiekę lub zapewnić ją finansowo. Sąd administracyjny, mimo uznania, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyklucza odmowę świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że obowiązek alimentacyjny i opiekuńczy spoczywa w pierwszej kolejności na rodzicach. W ocenie Sądu, fakt pracy zawodowej i założenia nowej rodziny przez ojca nie stanowił obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej mu sprawowanie opieki lub zapewnienie jej w inny sposób. Sąd uznał, że nie zaszły wyjątkowe okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia siostrze, gdy ojciec jest w stanie wypełnić swój obowiązek. W związku z tym skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, gdy żyje rodzic zobowiązany do opieki, a opiekę sprawuje inna osoba (np. siostra). Interpretacja przepisów dotyczących pierwszeństwa w sprawowaniu opieki i obowiązku alimentacyjnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście obowiązku alimentacyjnego rodziców. Wymaga wykazania obiektywnych przeszkód uniemożliwiających sprawowanie opieki przez osobę zobowiązaną w pierwszej kolejności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy siostrze przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem, gdy żyje ich ojciec, który jest zdolny do sprawowania opieki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w pierwszej kolejności rodzicom, a dopiero w dalszej kolejności innym osobom, gdy rodzice nie są w stanie sprawować opieki lub ich nie ma. W tym przypadku ojciec jest w stanie sprawować opiekę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek opieki i alimentacyjny spoczywa w pierwszej kolejności na ojcu. Fakt, że ojciec pracuje i założył nową rodzinę, nie stanowi obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej mu sprawowanie opieki lub zapewnienie jej w inny sposób. Nie zaszły wyjątkowe okoliczności uzasadniające przyznanie świadczenia siostrze.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. K 38/13) wyklucza odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki?
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK wyklucza odmowę świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności, jeśli wnioskodawca rezygnuje z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z wyrokiem TK, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Organy administracji również uznały ten przepis za nieadekwatny do zastosowania w tej sprawie.
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu, rodzinie zastępczej spokrewnionej, lub innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), jeśli rezygnują z pracy w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami.
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu (np. siostrze) świadczenie przysługuje, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub mają znaczny stopień niepełnosprawności, a także gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub one również nie są w stanie sprawować opieki.
k.r.o. art. 132
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności lub gdy ta nie jest w stanie uczynić zadość obowiązkowi.
u.p.s. art. 50
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 50a
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 51
Ustawa o pomocy społecznej
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1
Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 17
k.p.a. art. 127 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej, że mimo żyjącego ojca, powinna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na faktyczne sprawowanie opieki nad bratem i trudną sytuację życiową. • Argument, że ojciec nie jest w stanie sprawować opieki z powodu pracy zawodowej i założenia nowej rodziny.
Godne uwagi sformułowania
nie zaszły więc obiektywne powody uniemożliwiające ojcu podjęcia się opieki nad niepełnosprawnym synem. • To, że ojciec nie opiekuje się niepełnosprawnym synem, a pracuje zawodowo i założył nową rodzinę, jest kwestią jego wyboru. • Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób.
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Batorowicz
sędzia
Paweł Daniel
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych w sytuacji, gdy żyje rodzic zobowiązany do opieki, a opiekę sprawuje inna osoba (np. siostra). Interpretacja przepisów dotyczących pierwszeństwa w sprawowaniu opieki i obowiązku alimentacyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście obowiązku alimentacyjnego rodziców. Wymaga wykazania obiektywnych przeszkód uniemożliwiających sprawowanie opieki przez osobę zobowiązaną w pierwszej kolejności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych i konflikt między faktyczną opieką a formalnymi wymogami prawnymi, co jest interesujące dla prawników i osób w podobnej sytuacji.
“Czy siostra otrzyma świadczenie pielęgnacyjne, gdy ojciec żyje, ale nie opiekuje się niepełnosprawnym synem?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.