II SA/Po 305/25

II SA/Po 305/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Robert Talaga
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 171, art. 183 par. 1, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 7a par. 1, art. 8 par. 1, art. 11, art. 77 par. 1, art. 81, art. 81a par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 269 ust. 11, art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 279a ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Dnia 24 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2025 roku sprawy ze skargi G. A. na decyzję Inne z dnia 17 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Inne na rzecz skarżącego kwotę 190 zł (sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Inne, działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) - dalej P.w. w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z 12 maja 2020 r., znak: [...], wydał informację roczną o wysokości opłaty stałej za usługi wodne Nr [...] i ustalił G. A. Oddział we W. (dalej w skrócie GDDKiA) za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą w wysokości: 154,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód [...].
W uzasadnieniu informacji wskazano, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 0.169 m3/s. W. jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 2471). W informacji wskazano, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach w łącznej wysokości 154,00 zł.
Strona od powyższej informacji złożyła reklamację, wnosząc jednocześnie o poprawne naliczenie opłaty do wysokości 139,00 zł. W/w zażądała naliczenia opłaty od ilości wylotów, które nie przekraczają limitu opłaty za usługę wodną tj. 20 zł, zgodnie z art. 279a ust. 1 P.w.
W uzasadnieniu reklamacji podniesiono, że strona za wydanie pozwolenia wodnoprawnego została obciążona opłatą w wysokości maksymalnej, tj. 154,00 zł, w wyniku potraktowania wszystkich wylotów w niej wskazane, za pomocą których są odprowadzane wody opadowe do odbiorników, jako odrębne pozwolenia wodnoprawne. Wobec tego na zdaniem skarżącego na podstawie art. 279a ust. 1 P.w. jeżeli wysokość naliczonej opłaty za usługę wodną nie przekracza 20 zł (tak jak ma to miejsce w przypadku wylotu oznaczonych w przedmiotowej decyzji jako [...]) opłaty tej zgodnie z cytowanym powyżej przepisem nie wnosi się.
Decyzją z 17 lutego 2025 r. nr [...] Inne działając na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 4 pkt 1, art. 14 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 P.w. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 poz. 572) - dalej k.p.a. określił G. A. Oddział we W. za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. opłatę stałą w wysokości 154,00 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód [...].
W uzasadnieniu organ podał, że nie uznał reklamacji strony skarżącej. Wskazał w treści uzasadnienia, że z uwagi na to, iż pozwolenie wodnoprawne, udzielone decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] z 12 maja 2020 r., na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód w ilości: [...] - 0,017 m3/s; [...] - 0,062 m3/s; [...] - 0,090 m3/s, stanowi jedną usługę wodną, w związku z tym ustalana jest jako jedna opłata w ramach tego pozwolenia wodnoprawnego i stanowi ona sumę jednostkowych opłat (wylotu [...], [...], [...]).
Zdaniem organu w przypadku ustalenia opłaty stałej na podstawie wymienionego pozwolenia wodnoprawnego oddzielnie dla każdego wylotu prowadziłoby do uzyskania przez podmiot nieuzasadnionej korzyści w postaci braku konieczności uiszczania opłaty. Organ zauważył, że co do zasady nie ma przeszkód, żeby traktować każdy wylot jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębną usługę wodną. Należy jednak zauważyć, że liczba wylotów i ich parametry w ramach tego samego zamierzenia budowlanego może być różna. Jeżeli konieczne jest odprowadzenie wody z danego obszaru, to można to zrobić na kilka sposobów w zakresie doboru parametrów. W zależności od doboru tych parametrów opłata stała może być różna albo może w ogóle się nie pojawić. Przykładowo w ocenie Inne możliwe jest zaprojektowanie większej liczby odpływów o mniejszej przepustowości, zamiast mniejszej liczby o większej przepustowości i w konsekwencji uniknięcie opłaty. Reasumując o samym fakcie konieczności ponoszenia opłaty nie decydowałaby zatem ilość odprowadzanej wody, ale wyłącznie sposób, w jaki to odprowadzenie zostało zaprojektowane. Przyjmując takie stanowisko podmiot korzystający ze środowiska tj. G. A. - poprzez pobór i odprowadzanie wód - ponosiłby koszty w zależności do tego, jakie przyjmie rozwiązania projektowe i to bez względu na to, w jakim zakresie korzysta z wody. Korzystając de facto w tym samym zakresie mógłby w ogóle nie ponosić opłat, co byłoby sprzeczne z celami ustawy Prawo wodne. Ponadto gdyby przyjąć, że możliwe jest uniknięcie opłaty niezależnie od zakresu korzystania z wód wyłącznie w oparciu o liczbę i przepustowość zaplanowanych wylotów, prowadziłoby to do pozbawienia organu możliwości zarządzania zasobami wodnymi. Nie służyłoby też optymalizacji korzystania z wody. Dodatkowo organ powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 66/21 z 5 maja 2021 r. w analogicznej sprawie, w której Sąd oddalił skargę i uznał za prawidłowe ustalenia organu w zakresie konieczności określenia stronie skarżącej opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód, w zakresie tych samych wylotów [...], [...] i [...]
Podsumowując stanowisko organu ustalającego opłatę roczną uznano, że skoro strona skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód w ilości: [...] - 0,017 m3/s,[...] - 0,062 m3/s, [...] - 0,090 m3/s oznacza, iż obowiązana jest ponosić jedną opłatę za usługi wodne.
Następnie G. A. w dniu 26 marca 2025 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inne z 29 lutego 2025 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w wysokości prawem przypisanej.
Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.11.2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, bez uwzględnienia faktu, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z kilkoma odrębnymi, niezależnymi zezwoleniami wodnoprawnymi (odrębne pozwolenia wodnoprawne dla każdego z wylotów), a nie jednym, co wynika i potwierdza decyzja z dnia 12 maja 2020 r. (pozwolenia wodnoprawne), która jest decyzją zawierającą więcej niż jedno pozwolenie wodnoprawne, która to okoliczność ma kluczowe znaczenie dla ustalenia wysokości opłaty stałej, albowiem przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. odsyła do pozwolenia wodnoprawnego, jako podstawy ustalenia opłaty, co oznacza że opłata stała winna być ustalana odrębnie dla każdego z wylotów (pozwoleń wodnoprawnych) wskazanych w decyzji pozwoleniu wodnoprawnym, a nie dla wszystkich wylotów - zezwoleń łącznie, dla których określono wspólny odbiornik, co w konsekwencji doprowadziło do określenia G. A. za okres od 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. jednej opłaty stałej w wysokości 154,00 złotych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód [...], w miejsce trzech odrębnych opłat, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisu art. 279a ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie w sprawie.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że pozwolenie wodnoprawne zakłada odprowadzanie do wód wylotami wód opadowych i roztopowych w ilościach: [...] - 0,017 m3/s, [...] - 0,062 m3/s, [...] - 0,090 m3/s. Z tego względu opłata stała obliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50 zł za dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni w roku oraz określonych w pozwoleniu wartości Q max - wynosi za poszczególne wyloty odpowiednio: [...] – 15,51 zł, [...] – 56,58 zł oraz [...] – 82,13 zł. W związku z powyższym w przypadku wylotu nr [...] wysokość opłaty wyliczonej za usługę wodną realizowana wylotem nie przekracza [...] zł, a zatem opłata ta - zgodnie z art. 279a ust. 1 P.w. nie powinna być wnoszona.
Zdaniem skarżącego norma zawarta w art. 271 ust. 4 pkt 2 P.w. odsyła do pozwolenia wodnoprawnego, a nie do decyzji, w której zawarto kilka zezwoleń wodnoprawnych. Zatem jako podstawę ustalenia opłaty organ winien przyjąć maksymalną ilość wody odprowadzanych do wód określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, a nie w decyzji, gdzie w niniejszej sprawie dla odbiornika Potok [...], wydano trzy, a nie jedno zezwolenie, mimo tego, że zawarte są one w jednej decyzji administracyjnej z dnia 12 maja 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Inne wniósł o jej oddalenie i wskazał tak jak w odpowiedzi na złożoną reklamację, że strona skarżąca nie ma racji.
Dyrektor Inne ponownie wskazał, że opłata stała została wystawiona na podstawie pozwolenia wodnoprawnego – tj. decyzji znak [...] z 12 maja 2020 roku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody [...] na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód w ilości [...] - 0,017 m3/s, [...] - 0,062 m3/s, [...] - 0,090 m3/s. W treści uzasadnienia odpowiedzi na skargę Dyrektor Inne podniósł, że możliwe jest obliczenie opłaty dla każdego z wylotów oddzielnie zgodnie z definicją z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne i nie ma przeszkód, żeby traktować każdy wylot jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębną usługę wodną. W zależności od liczby wylotów oraz ich parametrów można ustalać różne wysokości opłat, a nawet ich uniknąć – przykładowo możliwe jest zaprojektowanie większej liczby odpływów o mniejszej przepustowości zamiast mniejszej liczby o większej przepustowości. Dyrektor Inne wskazał, że przyjmując stanowisko strony skarżącej w konsekwencji o samym fakcie konieczności ponoszenia opłaty nie decydowałyby ilość odprowadzanej wody, ale wyłącznie sposób, w jaki to odprowadzenie zostało zaprojektowane. Według Dyrektora Inne naliczając opłatę stałą należy wziąć pod uwagę w jakim zakresie podmiot korzysta z wody, a nie w jaki sposób korzysta z wód, albowiem takie naliczanie służy optymalizacji korzystania z wody. W odpowiedzi na skargę wskazano ponadto, że stanowisko Dyrektora Inne miało już pozytywny oddźwięk w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygnaturze akt III SA/Po 66/21 z dnia 5 maja 2021 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Dalej w świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; dalej P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Dodatkowo stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznający środek zaskarżenia bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy materialne i proceduralne, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny przy rozpoznawaniu skargi związany jest wyłącznie granicami sprawy – tj. elementami strony podmiotowej oraz przedmiotowej.
I tak, przedmiotem sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kontroli sądowej zainicjowanej przez skarżącego G. A. jest w niniejszej sprawie decyzja dotycząca wysokości należnej opłaty za odprowadzanie wód do [...].
Zdaniem Dyrektora Inne wydane skarżącemu pozwolenie wodnoprawne w zakresie wylotów [...] - 0,017 m3/s, [...] - 0,062 m3/s, [...] - 0,090 m3/s. stanowi jedną usługę wodną, a zatem na tej podstawie należy ustalić jedną opłatę. Z kolei zdaniem skarżącego jako podstawę ustalenia opłaty organ winien przyjąć maksymalną ilość wody odprowadzaną do wód określoną w pozwoleniach wodnoprawnych, a nie w decyzji administracyjnej. G. A. podkreśla, że pozwoleń odprowadzania wód dla odbiornika Potok [...] wydano trzy, a nie jedno - jak uważa organ naliczający opłatę. Skarżący podniósł, że w jednej decyzji wodnoprawnej może być kilka zezwoleń i to od nich oblicza się opłatę stałą za korzystanie z wód. W konsekwencji zdaniem skarżącego dla wylotu o numerze [...] opłata nie zostałaby naliczona, gdyż nie spełnia tzw. "progu opłacalności" o którymi mówi art. 279a ust. 1 P.w.
Wskazać w tym miejscu trzeba, iż to prawidłowa wykładnia prawa materialnego stanowi podstawę prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Bez uprzedniej wykładni prawa materialnego nie można ocenić, czy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, czy też wymaga uzupełnienia.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły regulacje zawarte w odpowiednich przepisach ustawy prawo wodne, zgodnie z którymi opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 269 ust. 11 ustawy), wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód (art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy).
Zgodnie zaś z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.
W myśl art. 279a ust. 1 Prawa wodnego nie wnosi się opłaty za usługi wodne, jeżeli wysokość tej opłaty ustalona przez Wody [...] albo wójta, burmistrza lub prezydenta miasta nie przekracza 20 zł.
W Świetle powyższych regulacji nie budzi wątpliwości Sądu, iż opłata stała za odprowadzanie do wód wód opadowych lub roztopowych winna być obliczana w oparciu o treść pozwolenia wodnoprawnego, przy czym opłata stała winna być obliczona odrębnie dla każdego korzystania z wód określonego w odrębnym pozwoleniu wodnoprawnym. Powyższe wynika wprost z treści tak art. 271 ust. 4 pkt 1 Prawa wodnego, jak i z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 2023 r., gdzie prawodawca powiązał wysokość wymierzanej opłaty stałej z treścią powalenia wodnoprawnergo, używając w tym zakresie liczby pojedynczej.
Istotą sporu w sprawie pozostaje zatem kwestia ustalenia odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód dla wylotów o numerach [...], [...] i [...] odbywa się w oparciu o jedno pozwolenie wodnoprawne obejmujące wszystkie wyżej wskazane wyloty, czy w oparciu o 3 odrębne pozwolenia wodnoprawne wydane dla każdego z tych wylotów.
Ustalenie to na gruncie kontrolowanej sprawy stanowi element ustalenia jej stanu faktycznego na co wskazano w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 6443/21 zapadłym na gruncie zaskarżenia decyzji dotyczącej analogicznej opłaty ustalanej dla tych samych wylotów za okres 3 czerwca 2020 r. – 31 grudnia 2020 r.
Dokonując tego rodzaju ustaleń faktycznych dotyczących kluczowych dla sprawy okoliczności organ winien spełnić wymogi wynikające z przepisów K.p.a., w tym w szczególności wnikliwie rozpatrzyć całość zgromadzonego materiału dowodowego w jego całokształcie oraz odnieść się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich okoliczności sprawy oraz całości argumentacji podnoszonej przez stronę postępowania. Powyższe wynika z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. oraz stanowiącego jej doprecyzowanie art. 77 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organ winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba że zgodnie z treścią art. 11 K.p.a. organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
Wymogom powyższym orzekając w kontrolowanej sprawie Dyrektor Inne nie sprostał.
W szczególności organ nie wykazał w oparciu o co ustalił, że odprowadzanie wód opadowych do potoku [...] wylotami o numerach [...], [...] i [...] stanowiło element wykonywania jednego pozwolenia wodnoprawnego, a nie trzech odrębnych pozwoleń.
Organ wskazał wręcz, że co do zasady nie ma przeszkód, żeby traktować każdy wylot jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębną usługę wodną, a sprzeciwiają się temu w jego ocenie jedynie względy celowościowe, albowiem potencjalnie możliwe jest zaprojektowanie większej liczby odpływów o mniejszej przepustowości, zamiast mniejszej liczby o większej przepustowości i w konsekwencji uniknięcie opłaty.
W ocenie Sądu organ administracji publicznej nie może w odpowiedzi na złożoną reklamację zasłaniać się jedynie argumentacją, że naliczanie opłaty każdorazowo od danego wylotu może powodować takie projektowanie parametrów odprowadzania wody, aby ominąć w przyszłości opłaty, albowiem to organy działające w imieniu Wód [...] wydają pierwotnie zezwolenia na dane parametry urządzeń odprowadzających wodę.
Nadto założenie organu o potencjalnej możliwości takiego projektowania urządzeń by wynikać uiszczania opłaty stałej ma charakter całkowicie gołosłowny i oderwany o realiów konkretnej sprawy, gdzie jak wynika z treści decyzji z 12 maja 2020 r. podmiot korzystający ze środowiska uzyskał zgodę na odprowadzanie istniejącymi wylotami wód opadowych, przy czym jedynie nieliczne z wylotów maja określone na tyle niewielkie maksymalne ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych.
Należy podnieść, że skoro to organy Wód [...] najpierw udzielają pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie i korzystanie z urządzeń odprowadzających wody opadowe i roztopowe do wód, a następnie naliczają od nich opłaty to irracjonalny jest zarzut kierowany pod adresem skarżącego, że może tak projektować systemy odprowadzania wody, aby w przyszłości uniknąć uiszczania opłat. Podkreślić przy tym trzeba, iż poza mającymi jedynie charakter domysłów rozważaniami, organ nie przedstawił jakichkolwiek argumentów choćby uprawdopodobniających odrzucenie twierdzenia strony skarżącej, iż określone ukształtowanie systemu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi, w tym ilość i parametry wylotów wody te odprowadzających i powierzchni odwadnianych przez nie zlewni wynikało wyłącznie z uwarunkowań terenowych i przebiegu odwadnianego obiektu liniowego w postaci drogi.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie przedstawiono przy tym jakichkolwiek rozważań wskazujących dlaczego organ uznał odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do potoku [...] wylotami [...], [...] i [...] jako objęte jednym pozwoleniem wodnoprawnym, a nie trzema odrębnymi pozwoleniami, poprzestając jedynie na wskazaniu, iż przyjął wersję zmierzająca do uzyskania możliwie najwyższej kwoty opłaty stałej za korzystanie z wód za pomocą tych urządzeń.
W szczególności Sąd chciałby wskazać, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w żaden sposób nie odniesiono się do okoliczności, że poszczególne wloty mają ściśle, precyzyjnie określone położenie, a nadto wyloty [...], [...] i [...] nie tylko obsługują inne powierzchnie zlewni odwadnianych i charakteryzują się innymi parametrami maksymalnej i średniej ilości wód odprowadzanych, ale także maja określone różne sposoby oczyszczania wód i rodzaju urządzeń oczyszczających (odpowiednio rów trawiasty, część osadnikowa wpustów i rów trawiasty oraz część osadnikowa wpustów i studzienek i rów trawiasty).
W tej sytuacji rzeczą organu było dokonanie oceny tych okoliczności w ich wzajemnym powiązaniu i ustalenie w oparciu o nie, czy odprowadzanie wód do potoku [...] objęte jest faktycznie jednym pozwoleniem wodnoprawnym, czy tez stanowi wykonywanie trzech odrębnych pozwoleń wodnoprawnych.
Wobec braku w tym zakresie jakichkolwiek rozważań organu oceny tej nie mógł samodzielnie dokonać sąd administracyjny, który nie jest organem kolejnej instancji rozpoznającym merytorycznie sprawę administracyjna, a jedynie kontroluje stosowanie prawa przez organy administracji.
Co za tym idzie samodzielne dokonywanie przez Sąd ustaleń faktycznych i ocen, których organ administracji w ogóle nie dokonywał uznać należy za niedopuszczalne, albowiem prowadziło by do zastąpienia przez Sąd organu administracji w rozpoznaniu sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, iż sąd administracyjny nie posiada wiedzy fachowej, jaka dysponują wyspecjalizowane organy, pozwalającej chociażby na dokonanie oceny czy odprowadzania wód opadowych i roztopowych do jednego cieku wodnego będącego ich odbiornikiem generuje taki sam koszt dla środowiska, niezależnie od tego czy odbywa się w jednym punkcie i co za tym idzie z większą intensywnością punktowego wprowadzania wód opadowych i roztopowych do odbiornika, czy też w kilku różnych miejsca, a za to z mniejszymi jednostkowymi parametrami maksymalnej i średniej ilości odprowadzanych wód.
Okoliczność ta w warunkach kontrolowanej sprawy może zaś mieć znaczenie dla oceny, czy mamy do czynienia z jednym pozwoleniem wodnoprawnym na odprowadzanie wód do potoku [...], czy też z trzema odrębnymi pozwoleniami, ze względu na okoliczność, że ustalenie opłat za usługi wodne stanowi elementy podstawowej zasady "użytkownik" / "zanieczyszczający" płaci, która nakazuje uwzględniać przy ustalaniu tych opłat zwrot kosztów usług wodnych dla środowiska (art. 9 ust. 3 Prawa wodnego, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną).
Przypomnieć bowiem należy, iż wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne z dniem 1 stycznia 2018 r. wynikało z konieczności wdrożenia w krajowym prawodawstwie Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 października 2000 r., która ustanawia ramy wspólnotowej polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, s. 1 – 73, ze zm. – Dz. Urz. UE krajowe wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 – 346), znanej jako "Ramowa Dyrektywa Wodna". W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5, art. 9 ust. 1 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "użytkownik"/ "zanieczyszczający" płaci. Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr [...]; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). W preambule do Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE "usługi wodne" są rozumiane jako działania związane z zarządzaniem zasobami wodnymi, które obejmują dostarczanie wody pitnej, odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, a także inne usługi związane z zarządzaniem wodami. Dyrektywa kładzie nacisk na konieczność uwzględnienia kosztów środowiskowych i społecznych w tych usługach oraz na zasadę, że użytkownicy i zanieczyszczający powinni ponosić odpowiedzialność finansową za korzystanie z wód i ich zanieczyszczanie.
Powyższe cele winny być uwzględniane przy dokonywaniu wykładni i stosowaniu szczegółowych przepisów Prawa wodnego dotyczących ustalania wysokości nakładanych opląt za korzystanie z wód.
Podkreślić przy tym trzeba, iż w ocenie Sądu, nie ma zasadniczego znaczenia dla sprawy akcentowana w piśmie procesowym strony skarżącej z 2 czerwca 2025 r. okoliczność, iż w decyzji z 12 maja 2020 r. udzielającej pozwoleń wodnoprawnych na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych przy ustalaniu opłaty za udzielenie zgód wodnoprawnych potraktowano zezwolenia na odprowadzanie wód do potoku [...] wylotami [...], [...] i [...] jako trzy odrębne zezwolenia. Podkreślić bowiem należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest decyzja z 12 maja 2020 r., co oznacza, że sąd nie jest władny dokonywać oceny jej prawidłowości, w tym prawidłowości wysokości naliczenia opłat.
Przede wszytki jednak stwierdzić należy, iż kwestia stricte proceduralna jaką jest naliczeniem opłaty za wydanie pozwoleń wodnoprawnych, nie może przesądzać o ustaleniu, czy w decyzji tej odnoście odprowadzania wód opadowych do potoku [...] wydano jedno pozwolenie wodnoprawne obejmujące trzy wyloty, czy też trzy odrębne pozwolenia wodnoprawne. Ustalenie czy mamy do czynienia z jednym, czy też z trzema odrębnymi pozwoleniami wodnoprawnymi ma bowiem w niniejszej, poddanej kontroli sądu, sprawie charakter ustalenia stanu faktycznego, co oznacza, iż musi być dokonanej zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a nie w oparciu o domniemania wynikające, z wysokości naliczonej opłaty za udzielone zgody wodnoprawne.
Podsumowując tą część rozważań stwierdzić należy, iż rzeczą organu orzekającego w niniejszej sprawie było poczynienie – w oparciu o całokształt okoliczności sprawy - ustaleń faktycznych co do tego, czy decyzją z 12 maja 2020 r. udzielono stronie skarżącej jednego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z odwodnienia drogi do potoku [...] trzema wylotami, czy tez trzech odrębnych pozwoleń wodnoprawnych, a następnie przedstawienie swojego stanowiska w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. i co za tym idzie poddającym się kontroli sadu administracyjnego, którym to wymogom organ nie sprostał.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż o ile organ następstwie przeprowadzenia oceny sprawy w jej całokształcie, dojdzie do wyrażonego w odpowiedzi na skargę wniosku, iż możliwe jest obliczenie opłaty dla każdego z wylotów oddzielnie zgodnie z definicją z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne i nie ma przeszkód, żeby traktować każdy wylot jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębną usługę wodną, to winien rozważyć, czy w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 81a § 1 K.p.a., względnie art. art. 7a § 1 K.p.a. stanowiące odpowiednio, iż jeżeli przedmiotem postępowania jest nałożenie na stronę obowiązku (a wiec jak w kontrolowanej sprawie obowiązku uiszczenia opłaty stałej), a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, względnie w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, to wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
Stanowisko to powinien przy tym uzasadnić, tak by możliwa była jego ewentualna kontrola przez Sąd administracyjny.
Wobec braku tego rodzaju rozważań w zaskarżonej decyzji uznać ja należy za przedwczesną i co za tym idzie zapadłą z potencjalnym istotnym naruszeniem przywołanych wyżej przepisów postępowania, szczególnie w sytuacji, gdy organ wprost wskazuje, że nie ma przeszkód, żeby traktować każdy wylot jako odrębny przedmiot opłaty oraz odrębną usługę wodną, a mimo to przez względy ekonomiczne korzystne jedynie dla organu przyjmuje, że opłata winna zostać naliczona za usługę wodną obejmująca odprowadzanie wód opadowych roztopowych do potoku [...] jako całość, a nie za pojedyncze usługi wodne odprowadzania tychże wód, do tego odbiornika poszczególnymi odrębnymi wylotami.
Wyjaśnić w tym miejscu trzeba,, iż zarówno orzekający w sprawie Sąd, jak i organ administracji nie były związane treścią prawomocnego wyroku tut. Sądu z 5 maja 2021 r., sygn. III SA/Po 66/21, albowiem zgodnie z art. 171 P.p.s.a. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie zakończonej przywołanym wyżej prawomocnym wyrokiem nie było generalne ustalenie wysokości opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód Potoku [...] wylotami [...], [...] i [...], lecz jedynie ustalenie tejże opłaty za okres od 3 czerwca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r., była to wieć sprawa o odmiennym niż kontrolowana przedmiocie, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu dotyczyło ustalenia tejże opłaty za inny okres, to jest za okres od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r.
Również wydany w następstwie rozpatrzenia skargi kasacyjnej od wyroku z 5 maja 2021 r., sygn. III SA/Po 66/21 nie zawierał jakichkolwiek ocen co do prawidłowości i zakresu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ oraz prawidłowości czynionych w tym że postępowaniu ustaleń faktycznych, albowiem ze względu na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i treść art. 183 § 1 P.p.s.a., ograniczył się jedynie do rozpoznania jedynych zgłoszonych zarzutów, to jest zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, których naruszenia nie dopatrzył się także Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 81, art. 7a § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenia jak wykazano powyżej mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie rozpatrzenie reklamacji strony skarżącej od informacji rocznej z 17 stycznia 20225 r. z uwzględnieniem poglądów prawnych Sądu wyrażonych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).