II SA/Po 301/25

II SA/Po 301/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. B. i G. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz strony skarżącej solidarnie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. (dalej również jako: "WWINGK", "organ odwoławczy" albo "organ II instancji") decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania G. B. działającego w imieniu H. L., jak i we własnym imieniu, utrzymał w mocy decyzję Starosty (dalej również jako: "Starosta" albo "organ I instancji") z dnia 25 września 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków na podstawie wniosku G. L., polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków P. L. lub H. L. jako właściciela działki nr [...], obręb C., gmina S..
Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.
G. B. pismem z dnia 26 czerwca 2024 r. zwrócił się do Starosty o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków P. L. lub H. L., jako właściciela działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie [...] gmina S.. Do przedmiotowego wniosku dołączono kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego w S. VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w [...] z 12 stycznia 2023 r. sygn. akt [...] dotyczącego wpisów zawartych w zamkniętej z urzędu księdze wieczystej C. Tom [...] Wykaz [...] (dawna księga wieczysta oznaczona była jako C., natomiast aktualna nazwa miejscowości to C.).
Starosta wezwał (pismem z dnia 03 lipca 2024 r.) G. B. do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie pełnomocnictwa oraz dokumentów stanowiących podstawę zmian danych ewidencyjnych.
G. B. pismem z dnia 25 lipca 2024 r. wskazał, że intencją wniosku jest przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków osoby P. L. (lub H. L.) jako właściciela działki nr [...].
Pismem z dnia 22 lipca 2024 r. H. L. zgłosił swój udział w przedmiotowej sprawie w charakterze strony oraz jednocześnie udzielił swojemu synowi G. L. pełnomocnictwa do działania w jego imieniu. G. L. (pismem z 26 lipca 2024 r.) oświadczył (w imieniu H. L. i swoim własnym), że wszelkie wnioski, zapytania i uwagi wniesione przez G. B. należy traktować jako złożone przez rodzinę L. . P. H. L. pismem z 16 sierpnia 2024 r. powołał G. B. również na swojego pełnomocnika.
Następnie Starosta decyzją z dnia 25 września 2024 r., znak [...] orzekł o odmowie aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków na podstawie wniosku pełnomocnika G. L. działającego w imieniu H. L. i własnym oraz pełnomocnika G. B. działającego w imieniu H. L., polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków P. L. lub H. L. jako właściciela działki nr [...], obręb C., gmina S..
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków rozpatrując wniosek z 26 czerwca 2024 r. ustalił, że zgodnie z zapisem w ewidencji gruntów i budynków działka ewidencyjna nr [...], położona w obrębie C., gmina S. o powierzchni 0,7960 ha, zapisana jest w jednostce rejestrowej [...], gdzie jako właściciele na prawach wspólnoty majątkowej małżeńskiej ujawnieni są M. i P. małżonkowie G.. Również w księdze wieczystej nr [...] jako właściciele przedmiotowej działki wpisani są M. i P. małżonkowie G.. Podstawą nabycia powyższej nieruchomości jest umowa kupna-sprzedaży (Rep. A [...]) z 11 kwietnia 1990 r., zawarta pomiędzy S. i J. małżonkami Hossa a M. i P. małżonkami G. . Starosta stwierdził, że przedłożony przez G. B. oryginał zaświadczenia Sądu Rejonowego w S. VI Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M. z 14 sierpnia 2024 r. (sygn. akt [...]) dotyczy wpisów zawartych w zamkniętej z urzędu księdze wieczystej C. Tom [...] wykaz [...] Z treści przedmiotowego zaświadczenia wynika, że powołana księga wieczysta przed zamknięciem zawierała następujący wpis w Dziale III: "Ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w niniejszej księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - niniejsza księga obejmuje dz. nr [...], [...] - dz. [...] zapisana jest w księdze wieczystej Kw nr [...] - wpisanymi właścicielami są M. i P. G.. Wpisano z urzędu l.dz.ost. [...] dnia 28 kwietnia 2003 r. Treść ostrzeżenia sprostowano poprzez wykreślenie dz. [...] z urzędu, albowiem dla działki tej 10 marca 2004 r. została założona księga wieczysta nr [...] z wpisem prawa na rzecz H. L., którą następnie nabyli D. i G. B..
Zdaniem Starosty uwzględnienie wniosku strony o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków zależne było tylko od spełnienia wymagań o jakich mowa w art. 24 ust. 2a lub 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, dalej również jako: "ustawa"), a więc zależy od przedstawienia przez wnioskodawcę stosownej dokumentacji, uzasadniającej wnioskowaną zmianę. Starosta wskazał, że nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości, czy kompletności dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wpisów, aby doszło do wnioskowanej aktualizacji.
Następnie Starosta podniósł, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków zmiany nieaktualnych już danych, jedynie gdy zmiany te wynikają z nowych zdarzeń prawnych. Natomiast nie jest dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Ponadto Starosta podniósł, że stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r., poz. 1984 ze zm.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Uzgodnienie treści księgi wieczystej następuje w trybie procesowym, poprzez wytoczenie powództwa do właściwego sądu.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 28 października 2024 r. G. B. wniósł za pośrednictwem Starosty [...] odwołanie do Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Do odwołania załączono pełnomocnictwo od w H. L., a w jego treści G. B. podniósł, że wnosi odwołanie w umieniu własnym oraz rodziny L..
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P., po rozpoznaniu odwołania G. B. działającego w imieniu H. L., jak i we własnym imieniu, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 25 września 2024 r., znak [...]
Zdaniem Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do tego, czy istnieje podstawa do dokonania aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków danych podmiotowych dla działki ewidencyjnej nr [...] na wniosek z 26 czerwca 2024 r., bądź ewentualnie z urzędu w ramach wykrycia błędnych informacji. Aktualnie, dla działki nr [...] zarówno w księdze wieczystej nr [...] (poprzednio nr [...]), jak i w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele figurują M. i P. małżonkowie G.. Ponieważ organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie ma kompetencji do rozstrzygania o prawie własności nieruchomości, bowiem prawa osób i jednostek powinny wynikać wprost z dokumentów, aby mogły stanowić podstawę do dokonania zmian podmiotowych, jak i złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, brak było podstawo do dokonania jakichkolwiek zmian.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. B. i H. L. reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika nie zgadzając się z oceną organów kartograficznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 1267).
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie pozostaje odmowa aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków dotyczących działki nr [...], obręb C., gmina S.. W ocenie Sądu wydana przez organ odwoławczy decyzja była przedwczesna.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151; dalej jako: "p.g.k." albo "ustawa"), podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Ze wskazanego art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. wynika zaś, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Ponadto z art. 2 pkt 8 p.g.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
Jak trafnie zatem wskazano w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 908/15, przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji nieruchomości i gruntów ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków, czyli wymienieni w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Przymiot strony nie przysługuje natomiast właścicielowi lub współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 666/07, Baza NSA).
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy zauważyć należy, że decyzja pierwszej instancji została wydana na podstawie wniosku pełnomocnika G. L. działającego w imieniu H. L. i własnym oraz pełnomocnika G. B. działającego w imieniu H. L..
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł G. B. załączając pełnomocnictwo od H. L. oraz wskazując, że wnosi odwołanie w umieniu własnym oraz rodziny L.. W rezultacie zaskarżona decyzja została wydana po rozpoznaniu odwołania G. B. działającego w imieniu H. L. jak i we własnym imieniu, w przedmiocie odmowy aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków na podstawie wniosku G. L., polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków P. L. lub H. L. jako właściciela działki nr [...], obręb C., gmina S..
Sąd zauważa, że intencją wnioskodawców było przywrócenie w ewidencji gruntów i budynków osoby P. L. (lub H. L.) jako właściciela działki nr [...] na podstawie dokumentów posiadanych przez Starostwo Powiatowe. Skoro tak, to jedynie P. L. (lub H. L.) oraz ich ewentualni następcy prawni mogli być stroną postępowania administracyjnego i adresatami decyzji administracyjne. G. B. nie wykazał się tak rozumianym interesem prawnym, a jednak został zakwalifikowany jako strona, a jego żądanie zostało uznane przez organy, co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści decyzji, gdzie wskazano, że działał on w swoim własnym interesie.
Niewątpliwie podstawowym elementem każdego postępowania administracyjnego pozostaje kwestia ustalenia stron postępowania, a w przypadku postępowania odwoławczego, ustalenia, czy osoba wnosząca odwołanie posiada interes prawny. Analiza akt sprawy wskazuje, że w przedmiotowej sprawie zabrakło powyższej oceny, a w szczególności, nie rozważono, czy G. B. przysługiwał interes prawny do bycia stroną postępowania. W konsekwencji zaskarżona decyzja została również do niego skierowana, co w ocenie Sądu, uznać należało za przedwczesne. Z dostarczonych dokumentów nie wynika bowiem, aby prowadzone postępowanie dotyczyło bezpośrednio jego uprawnień właścicielskich do działki nr [...].
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. jest zobowiązany do ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego, a następnie prawidłowego ustalenia adresatów decyzji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) zasądzając na rzecz skarżących solidarnie kwotę 697;- zł na którą składa się 200;- zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu (;- zł), 480;- zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 17;- zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.