II SA/Po 2941/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego dotyczące egzekucji administracyjnej obowiązku przedłożenia dokumentów, uznając, że obowiązek ten nie ma charakteru publicznoprawnego i nie podlega takiej egzekucji.
Skarżący J.L. zaskarżył postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące egzekucji administracyjnej obowiązku przedłożenia dokumentów związanych z garażem. Skarżący argumentował, że obowiązek ten nie ma charakteru publicznoprawnego i nie podlega egzekucji administracyjnej. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że obowiązek wynikający z postanowień dowodowych nie może być egzekwowany administracyjnie, a zatem postępowanie egzekucyjne było niedopuszczalne. W konsekwencji uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie.
Sprawa dotyczyła skargi J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymywało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczące egzekucji administracyjnej obowiązku przedłożenia dokumentów związanych z garażem wybudowanym bez pozwolenia. Organy nadzoru budowlanego nakładały na skarżącego obowiązek przedłożenia inwentaryzacji, opinii technicznej i zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, a następnie nałożyły grzywnę w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem tego obowiązku. Skarżący podniósł, że obowiązek ten nie ma charakteru publicznoprawnego, a zatem nie podlega egzekucji administracyjnej zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przychylił się do argumentacji skarżącego. Sąd uznał, że obowiązek przedłożenia dokumentów, wynikający z przepisów Prawa budowlanego (art. 56 ust. 1), ma charakter postanowienia dowodowego i nie może być podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w drodze administracyjnej. Konsekwencją niewykonania takiego obowiązku jest możliwość zlecenia wykonania ocen lub ekspertyz na koszt zobowiązanego (art. 56 ust. 3 Prawa budowlanego), a nie egzekucja administracyjna. Sąd podkreślił, że o kwalifikacji aktu prawnego decyduje jego treść, a nie nazwa. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne było niedopuszczalne, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, a także postanowienie o nałożeniu grzywny.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek przedłożenia dokumentów, wynikający z postanowień dowodowych na podstawie art. 56 Prawa budowlanego, nie ma charakteru publicznoprawnego i nie podlega egzekucji administracyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązki nałożone w trybie art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego mają charakter postanowień dowodowych i nie mogą być podstawą do wykonania tytułu wykonawczego w drodze egzekucji administracyjnej. Konsekwencją niewykonania takiego obowiązku jest możliwość zlecenia wykonania ocen lub ekspertyz na koszt zobowiązanego, a nie egzekucja administracyjna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.p.e.a. art. 2 § § 1 pkt 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Egzekucji administracyjnej podlegają tylko obowiązki o charakterze publicznoprawnym.
u.p.e.a. art. 3 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Egzekucja administracyjna dotyczy obowiązków o charakterze publicznoprawnym.
Pr. bud. art. 40
Ustawa Prawo budowlane
Nakazanie przedłożenia dokumentów dotyczących obiektu budowlanego.
Pr. bud. art. 56 § ust. 1
Ustawa Prawo budowlane
Uprawnienie organu do żądania informacji i dokumentów od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 34 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela.
u.p.e.a. art. 34 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy stwierdzenia istnienia obowiązku.
u.p.e.a. art. 119
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
u.p.e.a. art. 121
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Pr. bud. art. 56 § ust. 3
Ustawa Prawo budowlane
Konsekwencja nie dostarczenia ocen i ekspertyz - uprawnienie organu do zlecenia ich wykonania na koszt osoby zobowiązanej.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o tym, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
k.p.a. art. 123 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienia dowodowe.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek przedłożenia dokumentów, nałożony na podstawie art. 56 Prawa budowlanego, ma charakter postanowienia dowodowego i nie podlega egzekucji administracyjnej. Egzekucji administracyjnej podlegają wyłącznie obowiązki o charakterze publicznoprawnym.
Godne uwagi sformułowania
O prawidłowym zakwalifikowaniu danego aktu nie decyduje nazwa nadania temu aktowi, a więc nie forma, lecz wyłącznie treść, to jest merytoryczny charakter aktu. Rozstrzygnięcia w trybie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane mają charakter postanowień dowodowych (art. 123 § 2 kpa). Nie mogą być zatem podstawą do wykonania tytułu wykonawczego.
Skład orzekający
Stanisław Małek
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Edyta Podrazik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że obowiązki o charakterze dowodowym, wynikające z przepisów prawa materialnego (np. Prawa budowlanego), nie podlegają egzekucji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w ramach postępowania budowlanego i próby egzekucji administracyjnej tego obowiązku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe zakwalifikowanie charakteru prawnego obowiązku, aby móc zastosować odpowiednie środki egzekucyjne. Pokazuje też, że nawet w sprawach budowlanych mogą pojawić się złożone kwestie proceduralne związane z egzekucją administracyjną.
“Czy obowiązek przedłożenia dokumentów budowlanych można egzekwować administracyjnie? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 2941/02 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2005-02-04 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-12-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Edyta Podrazik Stanisław Małek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601 638 Sprawy egzekucji administracyjnej; egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant ref.staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłaszanych zarzutów; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek /-/ E.Podrazik Uzasadnienie Dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] powołując jako podstawę art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał J.L. w terminie do dnia 30 czerwca [...]r. przedłożenie dokumentów dotyczących garażu wybudowanego w G. w postaci: – inwentaryzacji powykonawczej budynku garażowego – opinii technicznej potwierdzającej przydatność budynku do użytku jako garażu, – zaświadczenia o zgodności zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, – inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej. W uzasadnieniu organ wywodził, iż powyższe zobowiązanie podyktowane jest koniecznością legalizacji budynku wybudowanego w latach 1954 - 1955 bez pozwolenia. Organ II instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w jej części dyspozycyjnej od słów "... zaświadczenia o zgodności ...". W pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił tytuł wykonawczy, w którym stwierdza, że egzekucji administracyjnej podlega obowiązek przedstawienia dokumentów dotyczących garażu w G., który wynika z decyzji tegoż Inspektora z dnia [...]r. nr [...]. Tytuł został zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Stwierdzono w nim, że dłużnikowi doręczono upomnienie, którego dowód załączono do tytułu. Dnia [...]r. ten sam Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nałożył na J.L. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...]zł. Podstawę prawną wskazano w art. 119 w związku z art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wezwano wymienionego jednocześnie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...]r. W postanowieniu określono, że niewykonanie obowiązku określonego w tym tytule skutkować będzie rozbiórką garażu. Zażalenie na wspomniane postanowienie złożył J.L. Żądał jego uchylenia. Podkreślił, że nie istnieją obowiązki określone w decyzji z dnia [...]r. oraz obowiązki określone w decyzji z dnia [...]r. Nieistnienie obowiązków wywiódł z postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. mocą, którego stwierdzono nieważność postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia z dnia [...]r. wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowił w oparciu o art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzić, że istnieje nałożony na J.L. decyzją nr [...] z dnia [...]r. obowiązek przedłożenia dokumentów dotyczących garażu przy ulicy [...] w G. szczegółowo opisanych w tej decyzji ze zmianą wynikającą z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...]r. jak również obowiązek zapłacenia grzywny w celu przymuszenia, wynikającej z postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...]r. oraz tytuły wykonawczego z tego samego dnia. W uzasadnieniu wywiedziono, że opisana wyżej decyzja stała się ostateczna, a nawet prawomocna. Nałożony obowiązek ma charakter niepieniężny. Ze względu na jego charakter nie może go wykonać żadna inna osoba za zobowiązanego. Stąd wobec jego niewykonania nałożono grzywnę. Na skutek złożonego zażalenia przez J.L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji (postanowienie z dnia [...]r. nr [...]). Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył J.L. Zażądał zmiany zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie, nie istnieje obowiązek zapłacenia grzywny w celu przymuszenia, wynikającego z postanowienia o nałożeniu grzywny z dnia [...]r. oraz z tytułu wykonawczego z tego samego dnia. Zdaniem skarżącego obowiązki objęte powyższym tytułem wykonawczym nie mają charakteru publicznoprawnego. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają tylko obowiązki o charakterze publicznoprawnym. Identyczne stanowisko zawiera uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 1994 r. sygn. akt IV SA 791/93, glosa Z.Leońskiego do tego wyroku OSP 1996/7-8 str. 333. Sankcją niewykonania obowiązku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane może być jedynie nie wydanie pozwolenia na użytkowanie garażu. Skarżący wywiódł, że jest jedynie najemcą garażu, którym administruje MPGKiM. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Powtórzył do tej pory prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W istocie bowiem egzekucja administracyjna w przedmiotowej sprawie nie jest dopuszczalna. Objęty tytułem wykonawczym obowiązek nie ma charakteru, o którym stanowi przepis art. 3 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie rozstrzyga o istocie sprawy. Obejmuje swym zakresem kwestie procesowe dotyczące dowodów przewidzianych w sprawie. Przedmiotem aktu nazwanego "decyzją", wydanego dnia [...]r. (nr [...]) jest zobowiązanie do dostarczenia – inwentaryzacji powykonawczej budynku garażowego – opinii technicznej potwierdzającej przydatność budynku do użytku jako garażu. Tego rodzaju działanie znajdują swą podstawę w art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zgodnie z ust. 1 cytowanego artykułu terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego oraz od wykonawcy robót budowlanych informacji i udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowanie instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenie technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego oraz określić termin ich dostarczenia. Konsekwencją nie dostarczenia przez stronę ocen i ekspertyz jest uprawnienie organu zlecenia wykonania tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia zgodnie z postanowieniami art. 56 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Rozstrzygnięcia w trybie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane mają charakter postanowień dowodowych (art. 123 § 2 kpa). Nie mogą być zatem podstawą do wykonania tytułu wykonawczego. Zawarte w nich obowiązki nie mogą być egzekwowane w drodze egzekucji administracyjnej. Konsekwencję ich niewykonania w sposób jednoznaczny stanowi zacytowany art. 56 ust. 3 ustawy. Nie może mieć w sprawie żadnego znaczenia, iż analizowane obowiązki nałożone zostały aktem nazwanym decyzją. O prawidłowym zakwalifikowaniu danego aktu nie decyduje nazwa nadania temu aktowi, a więc nie forma, lecz wyłącznie treść, to jest merytoryczny charakter aktu. W niniejszej sprawie akt będący podstawą wystawienia tytułu nazwany został "decyzją". Zważywszy jednak na jego treść stanowi on postanowienie dowodowe. Obowiązki wynikające z takich postanowień nie mogą być egzekwowane na drodze egzekucji administracyjnej, co szczegółowo wyłożono w niniejszym uzasadnieniu. A zatem wszczęcie i prowadzenie w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjnego uznać należy za niedopuszczalne. Tym samym brak było podstaw także do wydania postanowienia w zakresie stanowiska wierzyciela z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie zatem doszło do naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.pkt C ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd uchyleniu ulec musiały rozstrzygnięcia organów obydwu instancji. Jak w pkt. II rozstrzygnięto w oparciu o art. 152 ustawy. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy. W sprawie zastosowanie miały także przepisu art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ A.Łaskarzewska /-/ St.Małek /-/ E.Podrazik MK