II SA/Po 294/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-10-15
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościgospodarka nieruchomościamiograniczenie sposobu korzystaniacel publicznyinwestycja celu publicznegosłużebność przesyłupostępowanie administracyjneprawo rzeczowewłasność

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości pod budowę stacji transformatorowej z powodu wadliwie przeprowadzonych rokowań z właścicielem.

Skarżący P.M. zakwestionował decyzję zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z jego nieruchomości pod budowę stacji transformatorowej. Zarzucił m.in. wadliwe przeprowadzenie rokowań z inwestorem. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, uznając, że rokowania były prawidłowe, a lokalizacja inwestycji uzasadniona. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., z powodu braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie prawidłowości rokowań.

Sprawa dotyczyła skargi P.M. na decyzję Wojewody W., która utrzymała w mocy decyzję Starosty K. zezwalającą na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego (działka nr [...]) pod budowę małogabarytowej stacji transformatorowej SN/nN wraz z liniami kablowymi. Inwestorem była spółka E. S.A. Skarżący zarzucał organom administracji naruszenie przepisów K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) oraz prawa materialnego (art. 112 ust. 3 u.g.n.), wskazując na wadliwie przeprowadzone rokowania z inwestorem i możliwość realizacji celu publicznego w inny sposób. Organy administracji uznały, że rokowania były prawidłowe, a lokalizacja inwestycji uzasadniona ze względu na uwarunkowania terenowe i istniejącą infrastrukturę. Wojewoda podkreślił, że inwestycja ma charakter publiczny, a inwestor jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowym zarzutem, który sąd uznał za zasadny, było wadliwe przeprowadzenie rokowań poprzedzających wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd wskazał, że organy nie wyjaśniły jednoznacznie, czy osoba prowadząca rokowania (V. G.) działała w imieniu inwestora i czy przedstawiła stosowne pełnomocnictwo. Podkreślono również różnicę między rokowaniami o zgodę na zajęcie nieruchomości a negocjacjami dotyczącymi ustanowienia służebności przesyłu. W związku z tym sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rokowania nie zostały przeprowadzone prawidłowo, ponieważ organy nie wyjaśniły jednoznacznie, czy osoba prowadząca rokowania działała w imieniu inwestora i czy przedstawiła stosowne pełnomocnictwo, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż osoba prowadząca rokowania (V. G.) posiadała umocowanie do działania w imieniu inwestora (E. S.A.) w momencie nawiązywania rozmów, a także nie wyjaśniły, czy pełnomocnictwo zostało przedstawione skarżącemu. Brak jasności w tej kwestii uniemożliwia uznanie rokowań za prawidłowo przeprowadzone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.g.n. art. 124 § 1-3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 112 § pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 115 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 124b

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 6

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwie przeprowadzone rokowania z właścicielem nieruchomości, brak wykazania umocowania osoby prowadzącej rokowania do działania w imieniu inwestora. Niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w zakresie rokowań.

Odrzucone argumenty

Inwestycja ma charakter celu publicznego i jest zgodna z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Lokalizacja inwestycji jest uzasadniona uwarunkowaniami terenowymi i istniejącą infrastrukturą. Inwestor jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej. Przeprowadzono wizję lokalną, a brak obecności skarżącego nie pozbawia jej wartości dowodowej.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzje tego rodzaju wydawane są na zasadzie pewnego wyjątku, którego nie można stosować w sposób rozszerzający ani domniemywać. W myśl art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia [...] powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem [...] o uzyskanie zgody na wykonanie prac [...]. Zwracając się do właścicieli danej nieruchomości z propozycją podjęcia rokowań [...] osoba, która zwraca się bezpośrednio do właścicieli nieruchomości, musi działać w imieniu przedsiębiorcy, to jest legitymować się właściwym jego umocowaniem już w momencie nawiązywania rozmów.

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący

Robert Talaga

sprawozdawca

Wiesława Batorowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wymogi prawidłowego przeprowadzenia rokowań w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n., w szczególności kwestia umocowania osoby prowadzącej rokowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 u.g.n., gdzie kluczowe są prawidłowo przeprowadzone rokowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet w sprawach dotyczących inwestycji celu publicznego. Kluczowe jest tu prawidłowe przeprowadzenie rokowań, co może być zaskoczeniem dla wielu osób.

Wadliwe rokowania z właścicielem gruntu doprowadziły do uchylenia decyzji o budowie stacji transformatorowej.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 294/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 124 ust. 1-3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody W. z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 5 sierpnia 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody W. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. E. S.A. z siedzibą w G. wystąpił do Starosty K. z wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2024 poz. 1145, zwanej dalej u.g.n.) poprzez udzielenie zezwolenia na zajęcie działki nr [...] należącej do P. M. w celu realizacji prac inwestycyjnych. Do wniosku inwestor załączył dokumentację niezbędną do rozpatrzenia podania w tym z przeprowadzonych ze skarżącym rokowań o uzyskanie jego zgody na udostępnienie gruntu przedmiotowej działki. Konsensus obu stron miał przybrać formę propozycji zawiązania porozumienia/podpisania oświadczenia polegającego na ustanowieniu na działce płatnej i nieograniczonej w czasie służebności przesyłu lub jej wykupu.
Pismem z dnia 10 maja 2024 r. Starosta K. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania właściciela działki nr [...] do jej udostępnienia inwestorowi w celu wykonania planowanych prac inwestorskich.
Pismem z dnia 4 czerwca 2024 r. Starosta K. powiadomił strony postępowania o przysługującym im prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji administracyjnej.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r., znak [...] Starosta K.: 1) ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb R., położoną w gminie S. M., zapisaną w księdze wieczystej nr [...] jako własność P. M., poprzez udzielenie zezwolenia spółce E. S.A. z siedzibą w G., na budowę obiektu liniowego elektroenergetycznego w postaci małogabarytowej stacji transformatorowej SN/nN wraz z liniami kablowymi średniego i niskiego napięcia do 15 kV oraz odtworzenia linii kablowej niskiego napięcia (wiz) w obszarze zajęcia pasa technologicznego wynoszącego 42m2, zgodnie z trasą oznaczoną na mapie z uwidocznionym przebiegiem ww. inwestycji liniowej stanowiącej integralna część decyzji; 2) ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości opisanej w pkt 1 polegało w szczególności na uprawnienie inwestora do wstępu na nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano – montażowych związanych z założeniem i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej szczegółowo opisanych w pkt 1.
Pismem z 22 sierpnia 2024 r. P. M. wniósł odwołanie od ww. decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów art. 112 ust. 3 i art. 114 ust. 1 u.g.n. oraz art. 77 § 1 i 80 K.p.a. W istocie podniósł, że inwestor nie uwzględnił jego wniosku o przeniesienie budowy stacji transformatorowej poza posesję skarżącego, nieprawidłowo przeprowadzono przez inwestora ze skarżącym rokowania dotyczące udostępnienia gruntu działki dla prac inwestycyjnych, nie było wizji lokalnej na nieruchomości.
Decyzją z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Wojewody W. P. M. został zapoznany z zakresem prac do wykonania na działce, a inwestor podjął próby uzyskania zgody skarżącego na wejście na teren działki i wykonania zaplanowanych prac inwestycyjnych. W ramach negocjacji inwestor przedstawił warunki na odpłatne udostępnienie gruntu działki, czego udokumentowaniem miało stanowić oświadczenie/porozumienie podpisane przez skarżącego. P. M. oświadczenia jednak nie podpisał i nie zaaprobował zaproponowanych warunków w zamian za zajęcie działki. Obie strony postawiły sobie wzajemnie warunki niemożliwe do zrealizowania. Inwestor wyznaczył też skarżącemu ustawowy termin 2 miesięcy na zawarcie umowy o udostępnienie działki pod realizację prac inwestycyjnych (art. 115 ust. 2 u.g.n.). Wskutek bezskutecznego upływu tego terminu i braku zawarcia porozumienia, organ I instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ wydający decyzje w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie badał czy inwestor zaproponował właścicielowi korzystne warunki.
W kwestii posadowienia stacji transformatorowej poza terenem działki skarżącego, organ odwoławczy uwzględnił, iż w każdym przypadku kiedy dochodzi do ingerencji w prawo własności nieruchomości w oparciu o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n., ingerencja ta powinna być jak najmniej dolegliwa dla właściciela gruntu. Organ przychylił się do oświadczenia inwestora, który we wniosku o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. wyraził opinię, że pomimo przeanalizowania przez projektanta i pracowników E. O. możliwości przeniesienia małogabarytowej stacji transformatorowej poza posesją skarżącego, z uwagi na pas drogowy działki nr [...], posadowioną infrastrukturę oraz ukształtowanie terenu (duża skarpa) takie rozwiązanie nie było możliwe. W obrębie działki nr [...] była już posadowiona linia elektroenergetyczna średniego napięcia wraz ze słupową stacją transformatorową, o demontaż których przed inwestor wnosił w odrębnym wniosku. P. M. znosił już wcześniej ograniczenia na nieruchomości związane z linią elektroenergetyczną przebiegającą przez jego działkę.
Organ odwoławczy uznał, że wykonanie inwestycji w obrębie działki nr [...] stanowi inwestycję publiczną, a inwestor jako operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem użyteczności publicznej, mającym na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną w sposób ciągły i niezawodny dążąc do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i racjonalnej gospodarki zasobami energii poprzez optymalizację funkcjonowania sieci energetycznych niezbędnych dla potrzeb aktualnych i przyszłych jej odbiorców przy jednoczesnym zachowaniu obowiązujących norm technicznych i jakościowych. Organ przyjął też, iż inwestor jest podmiotem profesjonalnym w dystrybucji energii elektrycznej, posiada niezbędne wiadomości specjalne i daje rękojmię do prawidłowego wykonania prac inwestycyjnych na zajętym gruncie za pośrednictwem swojego wykonawcy.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji dnia 3 lipca 2024 r. przeprowadził wizję lokalną (oględziny) działki nr [...] w związku z postępowaniem prowadzonym w stosunku do nieruchomości w trybie przepisu art. 124b u.g.n., niemniej oba postępowania przed Starostą K., tj. na bazie przepisów art. 124b u.g.n. i art. 124 ust. 1 u.g.n. były przeprowadzone równolegle przez co stan działki nr [...] był organowi znany bez konieczności podejmowania kolejnych oględzin. Nieobecność skarżącego w czasie ich wykonywania przez organ nie pozbawia wartości dowodowej tej czynności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/GI 744/17). Organ nie miał obowiązku zawiadamiania właściciela nieruchomości o zamiarze oględzin przez co udział właściciela nieruchomości w oględzinach jest nieobligatoryjny.
W kwestii umocowania przedstawiciela wykonawcy prac inwestycyjnych przez inwestora do podejmowania działań w sprawie w aktach sprawy Starosty K. organ odwoławczy wskazał, ze w aktach sprawy znajdują się pełnomocnictwa udzielone V. G. i A. S. na okres od 9 maja 2024 r. do 8 maja 2025 r. Przed zmianą pełnomocnika, negocjacje o udostępnienie działki nr [...] przeprowadzała ze skarżącym V. G..
Pismem z dnia 14 marca 2025 r. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na całą decyzję Wojewody W. z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z 5 sierpnia 2024 r. znak [...] w przedmiocie ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę [...], obręb R. położoną w gminie S. M.. Powyższej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym ustalenie czy organ I instancji w sposób rzetelny i prawidłowy przeprowadził dochodzenie i nie sprawdził czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest konieczne i nie ma innego sposobu realizacji celu publicznego jak tylko skorzystanie z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA w związku z art. 144 KPA poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;
3. naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy: art. 112 pkt 3 u.g.n poprzez uznanie, że wywłaszczenie części nieruchomości może być dokonane pomimo że cele publiczne mogły być zrealizowane w inny sposób niż poprzez pozbawienie bądź ograniczenie praw do nieruchomości.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie wydania skarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga fakt, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie P. M. jest właścicielem działki oznaczonej nr [...] od roku 1997 roku w Gminie S. M. w miejscowości P. przy ul. [...], którą kupił z istniejącymi na niej budynkami administracyjnymi wraz ze stacją, transformatorową słupową od K. P. D.. Część działki o powierzchni 42 m2 została objęta posadowienia naziemnej infrastruktury energetycznej, w postaci transformatora średniego napięcia mającego zastąpić istniejący już transformator usytuowany na mojej działce na słupie transformatorowym. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody W. , utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości poprzez zezwolenie na realizację celu publicznego polegającego na budowie obiektu liniowego elektroenergetycznego obejmującego napięcie znamionowe nie wyższe niż 15 kV w postaci – małogabarytowej stacji transformatorowej SN/nN wraz z liniami kablowymi średniego i niskiego napięcia oraz odtworzenia linii kablowej niskiego napięcia (wiz) w obszarze zajęcia pasa technologicznego wynoszącego 42 m˛ zgodnie z trasą oznaczoną na mapie z uwidocznionym przebiegiem ww. inwestycji.
Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. powołanym w podstawie materialnoprawnej decyzji organu I instancji, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Z przepisu art. 124 u.g.n. wynika, że ustawodawca umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizowanie inwestycji celu publicznego, w sytuacji, gdy nie wyraża on na to zgody. Celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja ta daje inwestorowi prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzje tego rodzaju wydawane są na zasadzie pewnego wyjątku, którego nie można stosować w sposób rozszerzający ani domniemywać.
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób określony w art. 124 ust. 1 u.g.n. możliwe jest przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) planowana inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n.; 2) ograniczenie ma być zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; 3) właściciel nie wyraża zgody na realizację inwestycji na jego działce, co potwierdzają udokumentowane rokowania pomiędzy inwestorem a właścicielem.
W niniejszej sprawie, spółka E. O. we wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z części spornej nieruchomości, stanowiącej własność strony skarżącej, wniosła o udzielenie zezwolenia na wykonanie czynności związanych z budową obiektu liniowego elektroenergetycznego, ponieważ jak zaznaczyła właściciel spornej nieruchomości nie wyraził zgody na realizację inwestycji na ich działce. Projektowana małogabarytowa stacja transformatorowa, jak i projektowane linie kablowe mają stanowić element sieci elektroenergetycznej dystrybucyjnej (przesyłowej), która to umożliwia dostawę energii elektrycznej do odbiorców energii elektrycznej zgodnie z zawartymi umowami przyłączeniowymi oraz dystrybucyjnymi. Celem planowanej inwestycji jest przebudowa istniejącej sieci, która to zaopatruje w energię elektryczną odbiorców energii elektrycznej w danej lokalizacji. Inwestycja ma umożliwić w przyszłości przyłączenie do sieci elektroenergetycznej kolejnych potencjalnych odbiorców energii elektrycznej oraz ewentualną rozbudowę sieci elektroenergetycznej służącej zaspokojeniu potrzeb ogółu mieszkańców oraz odbiorców. Powyższa inwestycja została określona decyzją nr [...] Wójta Gminy S. M. z dnia 17 stycznia 2024 roku, znak [...], którą ustalono na rzecz E. S.A. w G. lokalizację inwestycji celu publicznego, która objęła również działkę nr [...] należącą do P. M.. W powyższym rozstrzygnięciu określony został przebieg planowanej inwestycji, co uprawniało operatora do realizacji inwestycji celu publicznego na przedmiotowej działce należącej do skarżącego. Na etapie postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego organ miał zatem ograniczone możliwości wprowadzenia nowego przebiegu inwestycji zgodnie z żądaniem skarżącego, który w toku postępowania wskazywał, że w sąsiedztwie spornej działki znajdują się również inne niezabudowane działki. W istocie przebieg planowanej inwestycji celu publicznego obejmujący działkę skarżącego został już wcześniej wytyczony na etapie wydawania przywołanej decyzji z dnia 17 stycznia 2024 roku.
W świetle zebranego materiału dowodowego zebranego w sprawie, wątpliwości Sądu budzi jednak prawidłowość prowadzonych rokowań. W myśl art. 124 ust. 3 u.g.n., udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W kontekście okoliczności faktycznych niniejszej sprawy istotny jest wyrażony w orzecznictwie pogląd, według którego, zwracając się do właścicieli danej nieruchomości z propozycją podjęcia rokowań, dotyczących warunków zezwolenia na wejście na cudzy grunt celem przebudowy linii energetycznej a zwłaszcza proponując właścicielom nieruchomości obciążenie ich gruntu ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności przesyłu bądź przejecie części nieruchomości na której ma być przeprowadzona planowana inwestycja, osoba, która zwraca się bezpośrednio do właścicieli nieruchomości, musi działać w imieniu przedsiębiorcy, to jest legitymować się właściwym jego umocowaniem już w momencie nawiązywania rozmów. W innym bowiem przypadku nie można w ogóle mówić o tym, iż rokowania miały miejsce - w rozumieniu art. 124 ust. 3 u.g.n. (wyrok NSA z 2 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 13/20).
W kwestii przeprowadzenia rokowań podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczył braku pełnomocnictwa dla V. G., która zwróciła się do skarżącego w kwestii realizacji inwestycji związanej z projektowaną linią elektroenergetyczną. Stosowne pełnomocnictwo do działania w imieniu inwestora miało nie zostać jednak przedstawione skarżącemu, a P. M. uznał, że V. G. w korespondencji reprezentowała wykonawcę inwestycji i firmę "J. ", a nie inwestora E. S.A. Takich wniosków nie można było wyciągnąć na podstawie akt administracyjnych przedmiotowej sprawy oraz e-maili wymienianych przez V. G. oraz P. M.. Organy nie odniosły się do tej kwestii i nie zajęły jednoznacznego stanowisko czy pełnomocnictwo dla V. G. zostało przedstawione w trakcie rozmów i wymiany powyższej korespondencji. Organ II instancji jedynie wskazał że pełnomocnictwo do reprezentowania inwestora przez V. G. znajduje się w aktach sprawy, nie odnosząc się w ogóle do tego, czy było ono mi przedstawione w trakcie rozmów. W rozpoznawanej sprawie należy dostrzec, że również pismo z dnia 25 stycznia 2024 roku skierowane do P. M. z propozycją ustanowienia służebności przesyłu oraz z propozycją wykupu i wynagrodzenia działki pod stację za kwotę 100 zł/m˛ z dostępem od działki drogowej nr [...] zostało podpisane przez V. G., która opatrzyła je pieczęcią firmy J. ". Taka nieścisłość w przedmiotowej sprawie w ocenie składu orzekającego wymaga jednoznacznego wyjaśnienia w sposób, który umożliwi usunięcie wątpliwości w czyim imieniu były prowadzone rokowania w przedmiotowej sprawie. Tym bardziej, że skarżący jak każdy obywatel występujący przez organem administracji powinien być należycie informowany o jego sytuacji w prowadzonym postępowaniu. W tym względzie organ odwoławczy powielił argumenty organu I instancji nie odnosząc się wystarczająco do podniesionych kwestii w ramach ponownego rozpoznania sprawy. Pełnomocnictwo do reprezentowania inwestora przez V. G. załączone zostało niewątpliwie do wniosku inwestora do Starosty K. o wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości o udostępnienie, nie oznacza to przesądza to jednak w czyim imieniu podejmowane były w przedmiotowej sprawie działania mające umożliwić realizację inwestycji na działce P. M..
W niniejszej sprawy należy również dostrzec różnice pomiędzy służebnością przesyłu a zezwoleniem na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które ustanawia się albo umową, albo na drodze sądowej, zaś zezwolenie ograniczające sposób korzystania z nieruchomości jest rodzajem wywłaszczenia, dokonywanego na drodze administracyjnej i to tylko w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na wykonanie prac. W konsekwencji służebność przesyłu jak i ograniczenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. stanowią dwie odrębne instytucje prawne. Z tego powodu nie można utożsamiać negocjacji, dotyczących ustanowienia służebności przesyłu z negocjacjami, które powinny poprzedzać wystąpienie z wnioskiem a następnie wydanie decyzji ograniczającej prawo własności nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 328/22). W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że prowadzone rozmowy, których przedmiotem było zawarcie umowy ustanowienia służebności były tożsame z rokowaniami w kwestii uzyskania zgody właścicieli nieruchomości na wykonanie prac, a te właśnie prace są przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Resumując, zdaniem Sądu organy w kontrolowanej sprawie przeprowadziły postępowanie z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z uwagi na brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w tym ustalenie czy prawidłowo zostały przeprowadzone rokowania poprzedzające wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero pełne wyjaśnienie okoliczności sprawy może stanowić podstawę do wyjaśnienia skarżącemu w sposób jasny, rzetelny i wyczerpujący kwestii dotyczących prawidłowego przeprowadzenia rokowań umożliwiających wydanie decyzji ograniczającej możliwości korzystania z nieruchomości będącej częścią planowanej inwestycji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny jednoznacznie wyjaśnić kwestię przeprowadzenia realnych i prawidłowych rokowań w sprawie przed wydaniem decyzji w sprawie w trybie art. 124 u.g.n., co może wymagać ich powtórzenia dla pełnego zachowania wszystkich wymogów zastosowania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości należącej do skarżącego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI