II SA/Po 29/22

II SA/Po 29/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-07-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Dnia 29 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Sebastian Michalski Protokolant: st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 roku sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł (słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (zwany dalej "PINB" lub "organem I instancji") zawiadomił E. S.A. z siedzibą w G. (zwaną dalej "inwestorem" lub "Skarżącą") oraz W. M. o przeprowadzeniu w dniu 1 lutego 2021 r. kontroli posesji położonej na działce nr [...], obręb W., gm. G. w związku z sygnalizowaną nieprawidłowością stanu technicznego słupa sieci energetycznej nr [...]
Dnia 1 lutego 2021 r. odbyła się kontrola, podczas której obecni byli Z. D. – pełnomocnik inwestora, K. W. – pracownik inwestora oraz W. M. – właściciel działki nr [...]. Przedmiotem kontroli był stan techniczny słupa krańcowego [...] z podporą, powstałym w 1967 r. Słup stanowi miejsce wykonania przyłącza napowietrznego izolowanego, jednofazowego do budynku mieszkalnego na działce nr [...] i [...]. Przyłącze ma długość 5,48 m od słupa do narożnika budynku mieszkalnego. Słup stanowi element napowietrznej linii energetycznej nN.
Oceny stanu technicznego w trzystopniowej skali dokonał elektromonter sieci. Stwierdzono, że słup nadaje się do dalszej eksploatacji. W. M. oświadczył, że jest zainteresowany wyłącznie zmianą lokalizacji słupa – ulokowanie w dalszej części działki. Pracownik PINB zaznaczył, że istnieje zagrożenie spowodowane możliwością uszkodzenia słupa pojazdem.
Pismem z dnia 9 marca 2021 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie stanu technicznego słupa sieci energetycznej nr [...] na działce [...].
Postanowieniem z dnia 10 marca 2021 r. nr [...] PINB nałożył na inwestora obowiązek wykonania i przedłożenia oceny technicznej słupa sieci energetycznej [...] obejmującej ocenę poszczególnych elementów konstrukcyjnych, ocenę rozwiązań technologicznych i materiałowych oraz charakterystykę obiektu budowlanego, jego konstrukcję oraz stan techniczny. Czas na wykonanie – 30 dni od dnia otrzymania postanowienia. W uzasadnieniu stwierdzono, że oceny stanu technicznego w dniu 1 lutego 2021 r. tj. podczas kontroli, dokonała osoba nieposiadająca do tego uprawnień. Słup znajduje się na środku pasa drogowego do dalszej części działki nr [...] o szerokości 8,67 m, a odległość od działki sąsiedniej to 3,84 m, co stwarza zagrożenie dla pojazdów. Słup posiada ubytki w materiale konstrukcyjnym.
Słup ten nie został poddany okresowej kontroli raz na pięć lat. Poprzednio dokonana ocena stanu technicznego nie obejmowała oceny stanu eksploatacji i dozoru w zakresie sieci elektroenergetycznej.
W wyniku rozpoznania wniesionego przez pełnomocnika inwestora – adw. M. S. zażalenia, postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021 r. nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "WWINB" lub "organem II instancji") uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę jemu do ponownego rozpatrzenia. Powodem, dla którego uchylono postanowienie PINB było błędne połączenie dwóch podstaw prawnych tj. art. 81c ust. 2 oraz art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zmianami, zwanej dalej "p.b."). Ponadto PINB nie wskazał, z jakich względów samodzielnie nie może dokonać oceny stanu technicznego jedynie elementu sieci elektroenergetycznej – słupa. Nie wskazano także, jakich ekspertyz się oczekuje.
Pismem z dnia 4 maja 2021 r. PINB powiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Dnia 11 maja 2021 r. Z. D. zapoznał się z aktami sprawy. Nie wniesiono uwag.
Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. PINB zawiadomił strony o kontroli zaplanowanej na dzień 2 lipca 2021 r.
W protokole z kontroli z dnia 2 lipca 2021 r. ustalono, że kontrole stanu technicznego realizowane przez inwestora nie były wykonywane przez osoby posiadające do tego uprawnienia. Stan słupa jest zatem nieoceniony. Oceny dokonano więc w dniu kontroli i stwierdzono, że słup ma liczne ubytki betonu osłaniającego stal zbrojeniową. Słup jest też odchylony od pionu w kierunku południowym. Stwierdzono, że stan słupa jest zły, wymaga natychmiastowych napraw. Według Z. D., stan słupa jest średni. Wymaga napraw, ale nie natychmiastowych. Pracownik PINB stwierdził, że słup zagraża zdrowiu lub życiu ludzi.
Dnia 7 lipca 2021 r. dokonano uzupełnienia oceny stanu technicznego słupa. Linie energetyczne są naciągnięte z powodu odchylenia.
Decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. nr [...] PINB nakazał inwestorowi usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (złego stanu technicznego) poprzez wymianę słupa na nowy. Czas na wykonanie decyzji – 3 miesiące. Dodatkowo nakazano zabezpieczenie terenu taśmą ostrzegawczą. W związku ze stwierdzeniem istnienia zagrożenia zdrowia lub życia ludzi z uwagi na zły stan techniczny słupa, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. należało nałożyć na inwestora rzeczone obowiązki. Przez lata nie była dokonywana ocena stanu technicznego przez osoby do tego uprawnione. Stan słupa był zatem wątpliwy, a kontrole z dnia 2 i 7 lipca 2021 r. tylko tego dowiodły. Słup musi być rozebrany i postawiony nowy.
W terminowo wniesionym odwołaniu od decyzji organu I instancji, inwestor zakwestionował ją w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez niewyjaśnienie w całości zgodnie z prawdą okoliczności faktycznych w sprawie i niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób wybiórczy, co doprowadziło organ do ustalenia, że:
1) konstrukcja słupa energetycznego nr 1/3/4 jest w nieodpowiednim stanie technicznym oraz zagraża bezpieczeństwu, mimo że organ nie wskazał, w jaki sposób bezpieczeństwo jest zagrożone;
2) słup energetyczny znajduje się na środku pasa dojazdowego do dalszej części działki zaś odległość od ogrodzenia na sąsiedniej działce jest za mała, czym stwarza słup ten zagorzenie dla ludzi i kierujących pojazdami, podczas gdy droga dojazdowa została wytyczona po wybudowaniu słupa, natomiast przepisy prawa nie określają żadnych minimalnych odległości między budowlami takimi, jak słup a ogrodzeniem, a nadto działka nr 257/4, na której znajduje się słup nie jest działką drogową;
oraz do nieustalenia, że stronie przysługuje ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności przesyły (lub służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu) uprawniające stronę do prowadzenia na działce nr 257/4 linii energetycznej wraz z posadowieniem słupa i tym samym do nieustalenia, że to właściciel nieruchomości naruszył przysługujące stronie prawo rzeczowe lokalizując zbyt blisko słup pas dojazdowy do pozostałej części swojej nieruchomości i ustalając, że to słup energetyczny, a nie lokalizacja pasa dojazdowego stwarza zagrożenie ludzi i kierujących pojazdami;
3) wydanie zaskarżonej decyzji częściowej z naruszeniem reguł wskazujących w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji;
4) naruszenie prawa materialnego, a to 66 ust. 1 in fine p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na stronę obowiązku wymiany słupa energetycznego, podczas gdy wymiana słupa wymaga demontażu istniejącej konstrukcji słupowej oraz budowy nowej konstrukcji słupowej, tym samym elementem obowiązku nałożonego przez organ jest dokonanie budowy nowego obiektu budowlanego, do czego organ nie może zobowiązać strony, albowiem takie uprawnienie organu nie wynika z przepisów prawa;
5) naruszenie prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez stwierdzenie, że słup energetyczny zagraża bezpieczeństwu ludzi i kierujących pojazdami;
6) naruszenie prawa materialnego, a to art. 54 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 716 ze zmianami) poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że pracownicy przeprowadzający okresowe kontrole stanu technicznego nie są osobami do tego uprawnionymi, co doprowadziło organ do stwierdzenia, że strona nie dokonała oceny stanu technicznego konstrukcji słupowej.
W uzasadnieniu odwołania podkreślono, że skutkiem zaskarżonej decyzji jest de facto nakazanie wybudowania nowego obiektu budowlanego, do czego organ I instancji nie miał prawa. Nie stwierdzono, jakie zagrożenia wynikają ze stanu technicznego słupa elektrycznego. Nie określono także jaki powinien być docelowy stan techniczny.
Stwierdzając, że istnieją ubytki w konstrukcji betonowej słupa nie wskazano, z jaką normą zachodzą te niezgodności. Twierdzenie istnienia zagrożenia zdrowia i życia co do porażenia prądem jest nieprawidłowe, ponieważ konstrukcje stalowe są izolowane w taki sposób, że odsłonięcie jej przez beton nadal będzie czynić je zaizolowanymi.
Inwestor podał w wątpliwość pozostawanie słupa w pasie drogi dojazdowej. Ten istnieje od końca lat 60-tych XX. wieku i dotąd nikomu nie przeszkadzał. Inwestor wskazał, że nabył w drodze zasiedzenia służebność przesyłu/gruntową pod liniami przechodzącymi pod słupem. Może być bowiem tak, że to właściciel działki dokonał naruszenia poprzez posadowienie swojego budynku zbyt blisko słupa.
Inwestor nie zgodził się także z twierdzeniem, że okresowe kontrole nie są wykonywane, a ekspertyza przeprowadzona przez J. K. w rzeczywistości nie była ekspertyzą fachową.
Decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] WWINB uchylił decyzję organu I instancji w części, w jakiej określono obowiązek nałożony na inwestora i w tym zakresie orzekł, nakazując inwestorowi usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym słupa nr I/3/4/ sieci energetycznej, posadowionego na działce nr [...] poprzez wymianę tego słupa (na nowy). W pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję PINB. Porównując efekty kontroli pracowników inwestora i pracowników PINB da się zauważyć bezsprzecznie, że stan techniczny słupa jest zły. W podporze słupa pojawiły się ubytki. Odpadający beton odsłania stal konstrukcyjną. Dodatkowo odchylenie słupa sprawia, że linie są napięte. Ustalenia PINB oraz WWINB są spójne – słup stanowi zagrożenie dla ludzi. Inwestor ostatni raz prowadził ocenę stanu technicznego blisko 5 lat temu, a ustalenia zostały udokumentowane przez osobę nie posiadającą uprawnień. Ponadto po blisko pięciu latach wiadomym jest, że ustalenia mogą się różnić z uwagi na upływ czasu.
WWINB uznał, że PINB nie mógł nałożyć dodatkowych wymagań w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. Zdaniem WWINB, nie ma żadnego znaczenia, że przed laty ustalono warunki przyłączenia dla budynku mieszkalnego stanowiącego własność W. M. i jego żony. Stan techniczny ma charakter obiektywny.
Pełnomocnik Skarżącej złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwestionując decyzję organu II instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie prawa, które wynika z naruszenia art. 104 § 1 w związku z art. 61 k.p.a. – wydanie przez organ decyzji w sprawie nie będącej przedmiotem toczącego się postępowania. Wydana decyzja dotyczy de facto rozbiórki słupa elektroenergetycznego podczas gdy w zawiadomieniu o wszczęciu postepowania administracyjnego mowa jest o stanie technicznym słupa. Prowadzono zatem postępowanie nie w tym przedmiocie, a to oznacza nieważność decyzji.
Na tej podstawie Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, wstrzymanie wykonania tej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W razie uznania, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, Skarżąca podniosła zarzut naruszenia:
1) art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. poprzez nieprawidłową jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu przez organ usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym słupa sieci energetycznej, poprzez wymianę tego słupa na nowy, podczas, gdy art. 66 ust. 1 p.b. stanowi, że organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie można zatem wydać decyzji nakładającej na Skarżącą obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę, w sytuacji, gdy nie wyraża ona woli podejmowania takiej działalności inwestycyjnej. Pozwolenie na budowę dotyczy nowego słupa;
2) art. 6 k.p.a. poprzez nałożenie obowiązku niewynikającego z przepisów prawa niezgodnego z wolą Skarżącej;
3) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego wynikającego ze zgromadzonego materiału dowodowego, polegające na zastosowaniu niewspółmiernego i nieadekwatnego środka do usunięcia naruszeń nakazując de facto rozbiórkę i pobudowanie nowego słupa, a z materiału dowodowego nie wynika, że nie można wyremontować tego słupa, który stoi.
W tej sytuacji, Skarżąca wnioskuje o uchylenie obu decyzji.
Skarżąca podtrzymuje swoje stanowisko, że istnieje rozdźwięk pomiędzy przedmiotem, w jakim prowadzono postępowanie, a ostateczną decyzją, jaką wydano w sprawie. Postępowanie dotyczyło stanu technicznego, a nakazano rozbiórkę. Tym samym nie ma podstawy prawnej dla tej decyzji i podlega stwierdzeniu nieważności.
Z ostrożności procesowej Skarżąca podniosła zarzuty przemawiające na rzecz uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.
Nie można żądać od Skarżącej, aby w wyniku rozbiórki dokonała następnie ruchów inwestycyjnych polegających także na uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przepis art. 66 ust. 1 p.b. nie daje takich uprawnień. Skarżąca stwierdziła, że skoro przepisy p.b. dają możliwości wykonania remontu, to zbyt daleko idącym uprawnieniem jest nakaz rozbiórki legalnie postawionego obiektu budowlanego. Ubytki betonu, które odsłaniają stal konstrukcyjną nie oznaczają, że nie można przeprowadzić prac polegających na przywrócenie stanu używalności słupa.
W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 25 stycznia 2022 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
Na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r. stawiła się aplikantka adwokacka – A. N., działająca jako pełnomocnik substytucyjny pełnomocnika Skarżącej. Podczas rozprawy wywiedziono, że stanowisko Skarżącej jest niezmienione. Po zamknięciu rozprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zdecydował odroczyć termin ogłoszenia wyroku. Wskazano datę 29 lipca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty były zasadne.
Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zmianami). Zgodnie z powołanym przepisem: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2022 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału II. tut. Sądu skierował sprawę do rozpoznania na rozprawie w dniu 21 lipca 2022 r.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem decyzji WWINB, w której uchylono decyzję PINB w części dotyczącej określenia obowiązku nałożonego na Skarżącą i orzeczono co do istoty sprawy przez nakaz wykonania nowego słupa, a w pozostałym zakresie utrzymującej decyzję PINB w mocy. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy p.b., a ściślej mówiąc – rozdział 6 zatytułowany "Utrzymanie obiektów budowlanych". Organy nadzoru budowlanego uznały, że stan techniczny słupa elektroenergetycznego, którego właścicielem jest Skarżąca wymaga jego wymiany na nowy słup. Krusząca się obudowa betonowa odsłania elementy konstrukcyjne, a także naraża zdrowie i życie ludzkie na porażenie prądem. Ponadto, zdaniem WWINB, zwisające kable wywołane odchyleniem się słupa jeszcze bardziej generują niebezpieczeństwo. Skarżąca konsekwentnie zaprzecza twierdzeniom organów. Uważa, że skutkiem zapadłego rozstrzygnięcia będzie nakaz pobudowania nowego słupa elektroenergetycznego. Skarżąca stwierdziła także, że nie wskazano, jaki powinien być stan słupa, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności faktycznych. Sąd stwierdził, że część zarzutów jest zasadna, a przez to należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję PINB. Sąd rozpocznie jednak swój wywód od tych zarzutów, których nie podzielił.
Słup elektroenergetyczny, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nie jest obiektem budowlanym, a elementem obiektu liniowego, który został zdefiniowany w art. 3 pkt 3a p.b. Linia elektroenergetyczna składa się z poszczególnych elementów będących zespołem urządzeń służących do przesyłania energii elektroenergetycznej. Każdy z tych elementów składa się łącznie na obiekt liniowy. Posadowienie tego obiektu jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, co wynika z art. 28 ust. 1 p.b. Nie dotyczy to słupa elektroenergetycznego jako jego elementu. Z tego względu, nakazanie wymiany obecnego słupa na nowy nie jest, wbrew twierdzeniom Skarżącej, nakazem rozbiórki, tylko wymianą elementu większego obiektu. Ponieważ rozbiórka nie została zdefiniowana w przepisach p.b., definiuje się ją jako "burzenie, rozbieranie budynków" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 855). Definicja słownikowa prowadzi do wniosku, że rozbiórka jest etapem robót budowlanych, które mają na celu zniszczenie w całości tego, co zostało budowane. Taki stan rzeczy nie ma miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ nie dochodzi do rozebrania całości obiektu liniowego, ale do wymiany jego części. Z tego względu niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przez WWINB przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez rażące naruszenie prawa wynikającego z naruszenia art. 104 § 1 w związku z art. 61 k.p.a. Organ nadzoru budowlanego miał prawo, stosując przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b., nakazać wymianę słupa na nowy. Nie było zatem rozdźwięku pomiędzy przedmiotem postępowania a zapadłym rozstrzygnięciem.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. Na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 p.b. organ nadzoru budowlanego ma prawo nakazać przeprowadzenie prac zmierzających do usunięcia stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości. Wymiana słupa na nowy nie stanowi jego rozbiórki. Jest to po prostu wymiana elementu obiektu liniowego.
Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. w zakresie, w jakim zarzuciła to Skarżąca. Skutkiem wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji nie była rozbiórka ani nakaz pobudowania nowego słupa po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę. Słup elektroenergetyczny jako element sieci elektroenergetycznej nie wymaga odrębnego pozwolenia na budowę.
W następnej części niniejszego uzasadnienia należy odnieść się do tych względów, które przekonały Sąd w składzie orzekającym o niezasadności zaskarżonej decyzji. Doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób, w jaki uzasadnia to konieczność uchylenia obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie. W toku postępowania administracyjnego dwukrotnie dokonano kontroli nieruchomości, na której znajduje się sporny słup elektroenergetyczny. Pracownicy PINB ocenili jego stan techniczny, jako wymagający reakcji ze strony organu nadzoru budowlanego. Jak stwierdzono, słup posiada liczne ubytki w betonie odsłaniające konstrukcję stalową słupa. To stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi z uwagi na zagrożenie porażeniem. Ponadto słup przechyla się w ten sposób, że linie energetyczne po jednej jego stronie są napięte, by po drugiej stronie zwisać, co także stanowi zagrożenie dla pojazdów zmierzających w głąb działki o nr ew. [...]. Ustalenia poczynione podczas kontroli w dniu 2 lipca 2021 r. i uzupełniająco – 7 lipca 2021 r. doprowadziły najpierw PINB, a następnie WWINB do wniosku, że należy wydać takie rozstrzygnięcie, które finalnie zakwestionowała Skarżąca.
Sąd stwierdza co najmniej przedwczesność wniosku o konieczności wymiany słupa na nowy. Należy podkreślić, że podczas kontroli, brali w nich udział pracownicy PINB. Nie jest jednak wiadome, czy osoby te posiadały wymagane uprawnienia do ustalenia stanu technicznego słupa w danej specjalizacji. Co więcej, pracownicy PINB przeprowadzając kontrolę uznali, że słup musi być wymieniony. Na tę okoliczność nie sporządzono żadnej ekspertyzy, która by temu dowodziła, przez co nie da się podjąć w zasadzie kontroli tych ustaleń w postępowaniu sądowym. Sąd zwraca uwagę, że to właśnie z tych względów uchylono postanowienie PINB, kiedy wezwano Skarżącą do złożenia ekspertyzy. WWINB wskazał wówczas, że nie wykazano, aby PINB sam nie mógł poczynić własnych ustaleń.
Sąd nie jest w stanie sprawdzić, czy ustalenia organu I instancji, które następnie zaakceptował organ II instancji odpowiadają prawu. Sąd nie twierdzi, że organy nadzoru budowlanego nie mają racji, jednakże ich wnioski powinny poddawać się jakiejkolwiek weryfikacji. Być może jest tak, że Skarżąca mogłaby przedstawić ekspertyzę podnoszącą twierdzenia przeciwne względem WWINB oraz PINB. Jeżeli wykonanie robót okaże się możliwe z technicznego punktu widzenia, organ zamiast orzekać na podstawie art. 67 p.b. zobligowany jest wydać decyzję na podstawie art. 66 tej ustawy, określając rodzaj koniecznych do wykonania robót oraz termin ich wykonania. Należy jednak określić, z poparciem materiału źródłowego, czy stan techniczny tego słupa pozwala na jego wyremontowanie, czy nie.
Warto w tym miejscu powołać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. "Jeśli obiekt nie spełniający wymogów wynikających z prawa budowlanego, powodujący w związku z tym zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi czy bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, może zostać doprowadzony do stanu, w którym zagrożenia te zostaną usunięte, organ nadzoru budowlanego powinien nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Natomiast w przypadku braku takich możliwości, wynikających z tego, że obiekt nie nadaje się do remontu czy odbudowy, należy nakazać jego rozbiórkę." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gl 959/18, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Brak wiedzy Sądu o tym, czy pracownicy PINB posiadali uprawnienia do dokonania oceny stanu technicznego słupa podaje w wątpliwość, czy rozstrzygnięcie PINB, a następnie WWINB nie są zbyt daleko idące. Organy nadzoru budowlanego powinny ponadto pozyskać ekspertyzę, w której zostanie przekonująco dowiedzione, że słup należący do Skarżącej nie może być w żaden sposób wyremontowany. Jego stan, który prowadzi do wniosku o obowiązku wymiany powinien być poparty ustaleniami w oparciu o fachową wiedzę techniczną, której Sąd nie posiada. Dopiero, kiedy ustalenia organu nadzoru budowlanego nie będą budziły wątpliwości albo stan tego słupa będzie możliwy do naprawy, ale Skarżąca nie wykaże zainteresowania tym, organ nadzoru budowlanego będzie mógł podjąć rozstrzygnięcie prowadzące do likwidacji tego słupa (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 782/16 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 226/19, dostępne w CBOSA).
Organ nadzoru budowlanego zdaje sobie sprawę, że uprawnienia do przeprowadzania oceny stanu technicznego mogą być przeprowadzane przez osoby posiadające do tego specjalne uprawnienia wynikające z rozdziału 2 p.b. – art. 62 ust. 3 i 4 p.b. Osoba, która posiada takie uprawnienia powinna przeprowadzić kontrolę, a następnie w oparciu o swoją fachową wiedzę, ocenić dokument/ekspertyzę, w której zostanie niewątpliwie wykazane, że słup elektroenergetyczny należący do Skarżącej obligatoryjnie podlega wymianie na nowy. Dla prawidłowego zastosowania art. 66 ust. 1 p.b. nie może być tak, że organ nadzoru budowlanego stwierdza bez przeprowadzenia ustaleń, że stan techniczny obiektu budowlanego nie odpowiada stanowi wymaganemu dla obiektów tego rodzaju i nakazuje usunięcie nieprawidłowości. Powołany przepis stanowi: "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku".
Nie można wydać decyzji z art. 66 ust. 1 p.b., jeżeli stan techniczny nie zostanie oceniony i utrwalony w dokumentacji organu nadzoru budowlanego. Obserwacja pracowników organu nadzoru budowlanego podczas kontroli jest niewystarczającym badaniem, które przesądzałoby o ostatecznym stanie technicznym słupa. Ta okoliczność wymaga wnikliwości organu. Z tego właśnie względu Sąd w składzie orzekającym podzielił poglądy Skarżącej. Stan faktyczny nie został należycie ustalony, dlatego finalne twierdzenia wynikające z decyzji WWINB, a przedtem PINB, są co najmniej przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Mimo niezasadności większości zarzutów, nie umknęło Sądowi to, że WWINB, a przedtem PINB dopuścili się naruszeń przepisów prawa procesowego. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I. sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości 997 zł, na co złożyło się: 500 zł – wysokość wpisu stałego od skargi, 480 zł – opłata za czynności adwokata reprezentującego Skarżącą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłata od pełnomocnictwa (pkt II. sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim PINB powoła osoby posiadające uprawnienia o odpowiedniej specjalizacji do oceny stanu technicznego słupa należącego do Skarżącej, które przeprowadzą kontrolę tego słupa, a następnie ocenią ekspertyzę, w której jego stan zostanie określony w sposób nie budzący wątpliwości. PINB nie może wydać decyzji z art. 66 ust. 1 p.b. bez posiadania ekspertyzy.