II SA/Po 2833/03

II SA/Po 2833/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Ewa Kręcichwost-Durchowska
Grażyna Radzicka /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie renty socjalnej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Filii N. M. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] września 2003r. nr [...] w punkcie III (trzecim) oraz w części w której nie orzeczono o przyznaniu renty socjalnej za miesiąc sierpień 2003 r.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz I. B. kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa że zaskarżona decyzja może być wykonana w części przyznającej rentę socjalną za miesiąc wrzesień 2003 r. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/M. Dybowski MW
Uzasadnienie
sygn. 4/II SA/Po 2833/03
U Z A S A D N I E N I E
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 123/97/776 ze zm.) orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1999 r. po rozpoznaniu wniosku z dnia 23 kwietnia 1999 r. zaliczył I. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności miał charakter okresowy i orzeczenie wydano na okres do czerwca 2002 r. (k. 4 akt administracyjnych).
Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. na podstawie art. 3, 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 123/97/776 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku z dnia 7 czerwca 2001 r. zaliczył I. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności miał charakter okresowy i orzeczenie wydano na okres do 30 lipca 2003 r. (k. 1 akt administracyjnych).
Pismem z dnia 10 lipca 2001 r. I. B. wniosła o przyznanie renty socjalnej (k.5-6 akt administracyjnych).
Dyrektor Filii P. N. M. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] na podstawie art. 27a ust. 1 i 3, art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 64/98/414 ze zm. – dalej ups) w zw. z art. 43 ust. 1 i 3 ups przyznał I. B. 406 zł renty socjalnej od lipca 2001 r.; określił, że "zasiłek wypłacany będzie w rozliczeniu miesięcznym" (k. 7 akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Dyrektor Filii P. N. M. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (k. 11 akt administracyjnych) na podstawie art. 163 kpa w zw. z art. 35a ust. 1 p.3, art. 27a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) i pkt 2 Obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń z pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. 19/02/338) zmienił decyzję z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] w ten sposób, że od 1 czerwca 2002 r. ww świadczenie podwyższył do kwoty 418 zł.
Pismem z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie Filia N. M. poinformował, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter okresowy i wydane zostało na okres do 06.2002 r.; przypomniał o konieczności złożenia wniosku o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności i dostarczenia nowego orzeczenia do tut. Ośrodka. W przypadku nie dostarczenia aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności od miesiąca 07.02 zostanie wstrzymana wypłata renty socjalnej (k. 13 akt administracyjnych). W aktach brak dowodu doręczenia Zainteresowanej odpisu tego pisma.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] Dyrektor Filii P. N. M. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. na podstawie art. 163 kpa w zw. z art. 43 ust. 1 i 2a, art. 38 ust. 2, art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) uchylił z mocą od 1 sierpnia 2003 r. decyzję z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] z późniejszymi zmianami, przyznającą rentę socjalną (k. 14 akt administracyjnych).
W uzasadnieniu Dyrektor Filii wskazał, że właściwy organ może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie (art. 43 ust. 2a ups). Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, z zastrzeżeniem ust. 5 ( art. 27a ust. 1 ups). Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2001 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności zaliczył I. B. okresowo do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Do dnia wydania niniejszej decyzji Zainteresowana nie dostarczyła aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w związku z czym ustało prawo do dalszej wypłaty renty socjalnej.
Na standardowym druku zatytułowanym "Wniosek o ustalenie uprawnień do renty socjalnej", dnia 24 września 2003 r. I. B. wniosła o przyznanie Jej renty socjalnej; wniosła w szczególności o przyznanie świadczenia z tytułu renty socjalnej za sierpień 2003 r., motywując to złożeniem w wyznaczonym ustawowo terminie kompletu dokumentów w siedzibie Zespołu, lecz z przyczyn odeń niezależnych sprawę rozpatrzono 15 września 2003 r. (k. 16-18 akt administracyjnych).
Dyrektor Filii P. N. M. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] (k. 23-22 akt administracyjnych) na podstawie art. 27a ust. 1 i 3, art. 43 ust.1, 3, 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) w zw. z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń z pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. 19/02/338): przyznał I. B. rentę socjalną za wrzesień 2003 r. w wysokości 418 zł; określił, że "decyzja jest zgodna z żądaniem wszystkich stron".
Uzasadniając swe stanowisko organ I instancji przywołał art. 27a ust. 1 i 3 ups. Do przyznania świadczenia w postaci renty socjalnej znajdują zastosowanie ogólne zasady dotyczące przyznawania świadczeń pomocy społecznej, określone w art. 43 ust. 6 ups, zgodnie z którymi świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Podstawowym wyznacznikiem początkowego miesiąca otrzymywania świadczeń pomocy społecznej- w tym renty socjalnej- jest data złożenia wniosku o pomoc. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje spłaty świadczeń za jakikolwiek okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, brak zatem podstaw do wypłaty renty socjalnej za sierpień 2003 r. Z dniem 1 października 2003 r. wchodzi w życie ustawa o rencie socjalnej, zgodnie z którą osoby, które nabyły prawo do renty socjalnej na podstawie ups winny ponownie- na ich wniosek- mieć ustalone prawo do ww świadczenia przez właściwą jednostkę organizacyjną ZUS, na zasadach określonych ustawą o rencie socjalnej.
W odwołaniu I. B. podniosła, że wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wraz z wymaganą dokumentacją złożyła wcześniej. Termin pierwszej komisji orzekającej o stopniu niepełnosprawności wyznaczono na 25 sierpnia 2003, lecz nie mogła się nań stawić z uwagi na egzamin wstępny do zawodowego studium w Krakowie. Zainteresowana wnioskowała o przesunięcie terminu komisji na późniejszy termin- w sierpniu, lecz Jej prośby nie uwzględniono informując, że komisja jest raz w miesiącu. Termin badania wyznaczono na 15 września 2003 r. Odwołująca się jest niepełnosprawna, słabowidząca; studiuje protetykę słuchu na Uniwersytecie. W 2003 r. podjęła naukę zawodu realizatora dźwięku w Policealnym Studium Zawodowym w K. Renta jest potrzebna Zainteresowanej do normalnego życiowego funkcjonowania, a w sierpniu nie otrzymała żadnej pomocy. MOPR winien przyznać Jej rentę ze spłatą od sierpnia, bo wnioski składała wraz z wymaganą dokumentacją.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. 135/03/1268) i art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 64/98/414 ze zm.) utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. W zakresie, w jakim I. B. zaskarżyła decyzję Dyrektora Filii z dnia [...] września 2003 r., Samorządowe Kolegium podniosło, że w art. 43 ust. 6 ups nie chodzi o wniosek złożony w siedzibie Zespołu, lecz o wniosek o ustalenie prawa do renty socjalnej, który Zainteresowana złożyła dopiero 24 września 2003 r., gdy do organu I instancji dostarczyła także orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Ważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 2001 r. upłynęła 30 lipca 2003 r. i by mogła ona nadal otrzymywać rentę socjalną, konieczne było dostarczenie przez Nią nowego orzeczenia, wraz z nowym wnioskiem o rentę. Gdyby nawet potraktować jako wniosek pismo Zainteresowanej z dnia 11 sierpnia 2003 r. z prośbą o kontynuowanie wypłaty renty socjalnej, to i tak datą, w której zainteresowana złożyła wymagane dokumenty był 24 września 2003 r. Decyzja I instancji wydana została zgodnie z art. 43 ust. 6 ups.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu I. B. oceniła zaskarżoną decyzję jako niesprawiedliwą i krzywdzącą. W sierpniu 2003 r. została pozbawiona jakichkolwiek środków do życia ze strony MOPR. Od urodzenia jest niepełnosprawną (choroba narządu wzroku), przy całym swym i rodziny wysiłku w próbę usamodzielnienia się (podwyższenia swych kwalifikacji), została krzywdząco potraktowana przez instytucje powołane do pomocy. W sierpniu 2003 r. pozbawiono Skarżącą kwoty 418 zł z przyczyn przezeń nie zawinionych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1271 ze zm.)- sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.– dalej upsa).
W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 upsa. Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
Skarżąca 10 lipca 2001 r. złożyła wniosek i od tego miesiąca przyznano Jej rentę socjalną– ta data stanowi rozpoczęcie wypłaty świadczenia. We wniosku złożonym dnia 12 sierpnia 2003 r., a uzupełnionym dnia 24 września 2003 r. – po badaniu kontrolnym – I. B. nie ubiegała się o przyznanie renty socjalnej po raz pierwszy, lecz otrzymywała ją poprzednio nieprzerwanie od lipca 2001 r. do 31 lipca 2003 r. Znaczne opóźnienie w orzekaniu przez Powiatowy Zespół nie może mieć wpływu dla wypłaty świadczenia za sierpień 2003 r. Strony bowiem nie może obciążać rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ (art. 97 § 1 pkt 4 kpa) – in casu, rozstrzygnięcie na podstawie wniosku z dnia 3 lipca 2003 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o zaliczeniu I. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (k. 19 akt administracyjnych). W takiej sytuacji organ pierwszej instancji winien zawiesić postępowanie (art. 97 § 1 pkt 4 kpa) wszczęte z dniem doręczenia żądania organowi- 12 sierpnia 2003 r. (k. 2 akt odwoławczych; art. 61 § 3 kpa), a następnie podjąć je z chwilą ostatecznego orzeczenia o zagadnieniu prejudycjalnym. W sprawie dotyczącej podobnego zagadnienia prawnego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 kwietnia 2002 r. – sygn. I SA 3443/01 wskazał, że stronie przysługuje świadczenie za okres między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji.
Bezspornym w sprawie jest, że niepełnosprawność Skarżącej ma charakter stały i ciągły, a inwalidztwo istnieje przed 16 rokiem życia i że Zainteresowana otrzymywała rentę socjalną od lipca 2001 r. (k. 4, 7 akt administracyjnych). W takiej sytuacji wniosek I/ B. z 12 sierpnia 2003, uzupełniony pismem z dnia 24 września 2003 r. traktować należy nie jako nowy wniosek w odrębnej sprawie, lecz kontynuację sprawy, w wyniku której wydano uprzednio decyzję przyznającą rentę socjalną Zainteresowanej z dniem 1 lipca 2001 r. W tamtej właśnie sprawie - o przyznanie I. B. renty socjalnej w ogóle)– art. 43 ust. 6 ups miał jednorazowe zastosowanie (uzasadnienie wyroku NSA z 20 lipca 2001 r. – I SA 2550/00 i przywołane w uzasadnieniu orzeczenia NSA w sprawach: - I SA 2494/00 i I SA 2324/00; wyrok NSA z 28. 11.2002- sygn. I SA 1235/02; 30.X.2003- II SA/Po 2529/02; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z: 23.9.2004- 4/II SA/Po 1544/03; 28.X.2004-4/II SA/Po 637/02; 14.7.2005- 4/II SA/Po 1338/03; uzasadnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 5 maja 2003 r. nr SKO-PS-4183/513/17/2003 r.- na tle analogicznej konstrukcji prawa do zasiłku stałego wyrównawczego- znanej Sądowi z urzędu ze sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 27 września 2005 r.- sygn. 4/II SA/Po 1274/03). Ugruntowany pogląd prawny, zaprezentowany w owych wyrokach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w niniejszym składzie w pełni podziela.
Zgodnie z art. 43 ust. 6 ups, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z dokumentacją. Nie rozważając zagadnienia ciągłości prawa do renty socjalnej należy wskazać, że organy obu instancji- zarówno w decyzji z dnia [...].9.2003, jak i w decyzji z dnia [...].11.2003 r.- naruszyły art. 43 ust. 6 ups, co miało wpływ na wynik sprawy.
Wyrok sądu, decyzja administracyjna czy pogląd glosatora stanowi przejaw aktu subsumcji, podlegający ocenie z punktu widzenia trafności danego aktu subsumcji. Jest rzeczą naturalną, że w toku stosowania prawa dojść może do różnych rezultatów- w zależności m.in. od umiejętności podmiotu dokonującego wykładni prawa. Wraz z rozwojem nauk prawnych wypracowano zasadę, że do wykładni operatywnej (która nabiera mocy wiążącej w stosunku do rezultatów zachowań innych uczestników danych zdarzeń prawnych) upoważnione są właściwe organy stosujące prawo; od wykładni formalnej jednego podmiotu silniejsza jest wykładnia podmiotu wyżej usytuowanego w hierarchii tej mocy (M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W.Pr. 2002 s. 60).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela poglądu prawnego, zaprezentowanego w glosie Krzysztofa Adamskiego- Casus Wiosna 2003 s. 25- 27. Uwadze Glosatora uszło, że prawo Wnioskodawczyni do zasiłku stałego (o którym orzekał Naczelny Sąd Administracyjny w glosowanym wyroku) chroni także art. 9 kpa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie utrwalił się pogląd, że wykroczenie organu prowadzącego postępowanie jedynie przeciwko ogólnej zasadzie kpa stanowi dostateczną podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego (J. Borkowski – glosa do wyroku NSA z 22 lutego 1984 r. sygn. – SA/Po 9/84 – OSP 12/85/239; W. Taras: "Informowanie obywateli przez administrację" – Ossolineum 1992 s. 178 p. 3a i aprobująca glosa do wyroku SN z 23 lipca 1992 – III ARN 40/92 – PiP 3/93/112; wyrok SN z 5 sierpnia 1992 – I PA 5/92; wyrok SN z 23 lipca 1992 – III ARN 40/92 z częściowo krytyczną glosą J. Zimmermanna – PiP 8/93/116). W rozpatrywanej sprawie wymogu art. 9 kpa nie spełnia pismo MOPR z dnia 12 lipca 2002 r., bowiem brak dowodu doręczenia tego pisma Zainteresowanej.
W niniejszej sprawie pracownicy MOPS przed dniem 31 sierpnia 2003 r. nie udzielili Wnioskodawczyni dostatecznej pomocy w postaci pracy socjalnej, w szczególności poradnictwa prawnego; nie udzielili Jej też wystarczającej pomocy w załatwieniu spraw urzędowych i innych ważnych spraw bytowych (art. 23 ust. 1 i 2 ups; S. Nitecki- glosa do wyroku NSA z 19.11.1998- II SA/Gd 2070/97- Sam. Teryt. 5/01/63-64) dla skutecznego uzyskania nieprzerwanie renty socjalnej. Dla realizacji tych zadań było nieodzownym udzielenie Zainteresowanej pouczeń o konieczności złożenia wniosku w Powiatowym Zespole z należytym wyprzedzeniem, by w odpowiednim czasie uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności.
Z zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów administracji i sądów wynika, ze nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania organów państwa są prawidłowe i odpowiadają prawu (wyrok SN z 23 lipca 1992 r. – PiP 8/93/116, akceptowany przez B. Adamiak w: Kpa – komentarz" CH BECK 2004 s. 78,79).
Analiza glosy wskazuje, że istotne przesłanki rozumowania Glosator umieścił w końcowej części glosy. K. Adamski wskazał, że organ pomocy społecznej "będzie zmuszony wypłacać za miesiąc wstecz świadczenie"...Z praktyki orzekania w podobnych sprawach wynika, że może to być dwa, a nawet trzy miesiące wstecz, co nie służy planowaniu przez ośrodki pomocy społecznej wydatków na świadczenia dla osób z nich korzystających...". Glosator dostrzega konflikt między kilkoma dobrami chronionymi prawem, błędnie go jednak definiując, jako danie "pierwszeństwa prawom podmiotowym strony, jednak nie da się go pogodzić z obiektywnie obowiązującym w rozpatrywanej kwestii porządkiem prawnym".
W istocie w rozpatrywanej sprawie dochodzi do konfliktu między dwiema wartościami: zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP z 2.4.1997 r.- Dz.U. 78/97/483, sprost. 28/01/319), w której mieści się wymóg rzetelności proceduralnej, a ochroną interesu majątkowego organu pomocy społecznej, w myśl której nie powinien on być zaskakiwany koniecznością spłaty świadczeń za okres poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek. Nie może ulegać wątpliwości, że zasada rzetelności proceduralnej zakłada, że z przyczyn proceduralnych osoba, która w myśl prawa materialnego ma roszczenie o przyznanie danego świadczenia, nie może być pozbawiona tego świadczenia z przyczyn leżących po stronie organów administracji publicznej. Bez znaczenia jest przy tym, który z organów administracji publicznej swym działaniem bądź zaniechaniem utrudnił stronie realizację jej prawa podmiotowego. Zasada ta znajduje konkretyzację w zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa)- nie sposób budować zaufania do jednego tylko organu administracji publicznej, abstrahując od sposobu działania innego organu.
Ochrona interesu majątkowego organu pomocy społecznej winna być zabezpieczona na etapie planowania budżetu w części, w której uwzględnia się rzeczywiste potrzeby pomocy społecznej, tak by uwzględniać potrzeby osób, które- w szczególności- dotknęła niepełnosprawność (art. 27 ust. 4, art. 27a ust. 1 ups), bądź których dzieci dotknęła niepełnosprawność (art. 27 ust. 1 ups; doświadczenie życiowe wskazuje bowiem, że niepełnosprawność z rzadka ma charakter przemijający). Wśród zasad racjonalnego działania jawi się potrzeba tworzenia pewnej rezerwy, z której mogą być zaspokajane konieczne wydatki, których na etapie planowania budżetu nie sposób było przewidzieć. Organ pomocy społecznej obowiązany jest nadto- w razie uzasadnionej potrzeby- do występowania do właściwych podmiotów o zwiększenie środków na pomoc społeczną (przykładowo- wyroki NSA w sprawach: I SA 2447/01, I SA 2845/01, I SA 1554/02, II SA/Po 13/01, II SA/Kr 1693/02, II SA/Lu 737/99). Zgodnie z doświadczeniem życiowym często dochodzi do sytuacji, w których organ odwoławczy bądź sąd administracyjny uchyla decyzje o odmowie udzielenia świadczenia w całości bądź w części, co wiąże się koniecznością zgromadzenia rezerw na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych, mimo odsunięcia w czasie dat złożenia wniosków od dat przyznania świadczeń.
Sądowi z urzędu znane są sytuacje, że strona występuje do powiatowego zespołu na wiele miesięcy przed upływem terminu, określonego w poprzednim orzeczeniu powiatowego zespołu o ustaleniu niepełnosprawności bądź stopnia niepełnosprawności, a mimo to powiatowy zespół orzeka na podstawie owych wniosków po upływie wielu miesięcy od upływu końcowej daty okresu, na jaki wydano początkowe orzeczenie; w sprawie IV SA/Po 706/05 Powiatowy Zespół na podstawie art. 36 § 1 kpa zawiadomił matkę niepełnosprawnego dziecka, że sprawę rozpozna w miesiącu następującym po miesiącu, na który poprzednie orzeczenie wydano, z uwagi na błędne przyjęcie, że "obowiązywanie orzeczenia na córkę" stanowi przeszkodę dla wcześniejszego rozpatrzenia wniosku (k. 7 akt administracyjnych, dołączonych do akt IV SA/Po 706/05). Takie stanowisko Powiatowego Zespołu było błędne, bowiem ustawodawca nie wprowadził zakazu orzekania o dalszej niepełnosprawności przed upływem okresu, na który uprzednio ustalono niepełnosprawność.
Jedynie na marginesie należy wskazać, że z niezrozumiałych powodów w aktach administracyjnych I instancji brak wniosku Zainteresowanej z dnia 11 sierpnia 2003 r. mimo, że odpis tego wniosku (opatrzony prezentatą MOPR- Filii N. M. z dnia 12 sierpnia 2003 r.) znajduje się w aktach odwoławczych (k. 2 akt II instancji).
Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, uwzględniwszy ocenę prawną i wskazania, wyrażone w niniejszym wyroku (art. 153 upsa).
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), i art. 135 oraz art. 200 upsa w zw. z art. 97 § 1 uwupsa, należało uwzględnić skargę w części, w której nie orzeczono o przyznaniu renty socjalnej za miesiąc sierpień 2003 r., a co do decyzji organu pierwszej instancji, także w części w której organ w punkcie III (trzecim) błędnie uznał, że decyzja jest zgodna z żądaniem Zainteresowanej; o zwrocie kosztów postępowania orzeczono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu- Dz.U. 163/02/1349 ze zm).
Ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca, w części przyznającej świadczenie były prawidłowe, przeto na podstawie art. 152 upsa Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja może być wykonana w części przyznającej rentę socjalną za miesiąc wrzesień 2003 r.
/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/G. Radzicka /-/M. Dybowski
MW