II SA/Po 28/24

II SA/Po 28/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Symbol z opisem
6011 Nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, rozbiórkę lub użytkowanie
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1, art. 40, art. 42
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 2023 poz 682
art. 103 ust. 2, art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego oddala skargę
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) decyzją z dnia 27 lipca 2023 r. nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej "Pr.bud.94"), art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej "Pr.bud.74") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej "k.p.a.") nałożył na Związek Harcerstwa Polskiego [...] (dalej: "ZHP"), jako inwestora i zarządcę nieruchomości, obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku zakwaterowania turystycznego wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] (część działki nr [...], arkusz [...], obręb K.) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB wskazał, że 14 kwietnia 2020 r. wpłynęło pismo, w którym zwrócono się o wyjaśnienie legalności obiektu zlokalizowanego na działce nr [...], który określono jako barak. W piśmie wskazano, że obiekt ten usytuowany jest w zbliżeniu do nieruchomości sąsiedniej, co utrudnia korzystanie ze znajdującej się na niej furtki. Na podstawie informacji z Bazy Ewidencji Gruntów ZGiKM [...] ustalono, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest na działce nr [...], arkusz [...], obręb K., w zbliżeniu do granic z działkami nr [...] i [...], arkusz [...], obręb K..
W systemie elektronicznym MOPIN obsługującym Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...] (dalej: WUiA) nie odnaleziono informacji dotyczących omawianego obiektu. W związku z powyższym, pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. zwrócono się do WUiA o udostępnienie posiadanej dokumentacji dotyczącej działki nr [...], arkusz [...], obręb K.. W odpowiedzi przy piśmie z dnia 4 maja 2020 r. WUiA udostępnił akta o sygnaturze archiwalnej [...], które nie dotyczą spornego obiektu.
Następnie pismem z dnia 18 czerwca 2020 r. zwrócono się do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P. o udostępnienie zdjęć lotniczych obejmujących działkę nr [...], arkusz [...], obręb K. - z lat 1994 i 1995.
W dniu 9 lipca 2020 r. wpłynęły do PINB zdjęcia lotnicze z lat 1989 i 1995. Na udostępnionych fotografiach fragment działki nr [...], na którym zlokalizowany jest omawiany obiekt budowlany, lecz pozostaje zasłonięty przez roślinność, przez co nie można jednoznacznie potwierdzić jego istnienia. Jednak widoczne wyznaczone przejścia - ścieżki - mogą wskazywać na istnienie w tym miejscu obiektu.
W dniu 16 lipca 2020 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę na spornej nieruchomości. Zgodnie z oświadczeniem obecnych w trakcie czynności kontrolnych przedstawicieli ZHP [...] omawiany budynek jest dzierżawiony przez ww. podmiot od właściciela nieruchomości - Miasta P. - od około 1964 r. W zakresie użytkowania obiektu, ww. oświadczyli, że w budynku zamieszkują czasowo uczestnicy organizowanych przez ZHP [...] obozów i szkoleń żeglarskich w trakcie ich trwania. Zgrupowania takie organizowane są w miesiącach letnich, a budynek przeznaczony jest na przebywanie w nim jednocześnie 21 osób. Funkcja obiektu nie zmieniła się na przestrzeni lat. Obecnie składa się z siedmiu segmentów składających się z pokoju i łazienki. Każdy z segmentów dostępny jest bezpośrednio z zewnątrz. Oświadczono również, że ścieki odprowadzane są do zbiornika bezodpływowego. Obiekt powstał w latach 60-tych XX wieku, a inwestorem jego wzniesienia był ZHP [...]. Ponadto, przedstawiciele ZHP oświadczyli, że zgodnie z ich wiedzą teren, na którym znajduje się omawiany obiekt, wcześniej zawierał się w granicach administracyjnych Gminy R., przy czym nie mają wiedzy, czy jego wzniesienie było poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. W trakcie oględzin ustalono, że konstrukcja obiektu jest prawdopodobnie drewniana, dach jednospadowy ze spadkiem w stronę granicy z działkami nr [...] i [...] pokryto papą, a częściowo blachodachówką. Odprowadzenie wód opadowych jest rurą spustową na teren własnej nieruchomości. Stwierdzono ubytki w podbitce od strony frontowej obiektu. Zmierzona wysokość obiektu do podbitki wyniosła 2,25 m. Drzwi wejściowe do poszczególnych segmentów mają wymiary ok. 0,90 x 2,00m. Wysokość pomieszczeń jest zmienna od 2,25 m do 2,68 m. Dwa segmenty zlokalizowane od lewej strony budynku ogrzewane są kominkami, przy czym pozostałe pięć ogrzewanych jest centralnie. Przybliżone wymiary zewnętrzne budynku wyniosły 41,70 x 4,47 m.
Przy piśmie z dnia 16 lipca 2020 r. ZHP [...] przekazał kserokopię mapy zasadniczej datowanej na 23 czerwca 1982 r., na której naniesiony jest obrys omawianego obiektu.
Organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. oraz Urzędu Gminy w R. o przekazanie ewentualnej archiwalnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowego obiektu. W zasobach archiwum tych podmiotów nie odnaleziono dokumentacji dotyczącej omawianego obiektu, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę.
W dniu 1 lutego 2021 r. do akt złożono kserokopię umowy najmu nr [...], zawartej w dniu 4 listopada 2013 r. pomiędzy Miastem P. a ZHP [...] w przedmiocie najmu nieruchomości gruntowej stanowiącej części działek nr [...], arkusz [...], obręb K. i nr [...], arkusz [...], obręb K., dla których prowadzone są odrębne księgi wieczyste. Umowę zawarto na czas nieokreślony, a zgodnie z jej załącznikiem graficznym, na terenie objętym umową znajduje się omawiany budynek zakwaterowania turystycznego.
Następnie w piśmie z dnia 11 lutego 2021 r. zwrócono się do Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w P. (dalej: MPU) o wskazanie przeznaczenia terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt. W odpowiedzi w piśmie z dnia 24 lutego 2021 r. MPU poinformowała, że obiekt ten zgodnie z rysunkiem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Północno - Zachodniego Klina Zieleni" w P., część E - Otoczenie Jeziora K. (zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 26 lutego 2013 r., Dz.Urz. Woj. W. . z 2013 r., poz. 3198, dalej jako m.p.z.p. lub plan miejscowy), leży w granicach linii rozgraniczających terenu oznaczonego symbolem [...] - tereny zieleni i wód w klinie zieleni. Ustalono, że na terenie oznaczonym symbolem [...] nie jest możliwa realizacja omawianego budynku zakwaterowania turystycznego. W tekście planu, w § 5 zawierającym ustalenia dla ww. terenu, w punkcie piątym określającym szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu wymieniono m.in. zakaz lokalizacji budynków.
W związku z niezgodnością omawianej inwestycji z ustaleniami prawa miejscowego organ przyjął, że zachodzi przesłanka nakazania jej rozbiórki na podstawie art. 37 Pr.bud.74 (w związku z tym, że obiekt powstał w czasie obowiązywania tej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., o czym świadczy ujęcie go na mapie zasadniczej w roku 1982).
PINB powołał się na uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, zgodnie z którą przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.74 w związku z art. 103 ust. 2 Pr.bud.94, są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym, że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Pismem z dnia 3 marca 2021 r. zwrócono się do MPU o przesłanie wypisów i wyrysów z wszystkich miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, obowiązujących na terenie, na którym położona jest nieruchomość przy ul. [...] w P. (część działku nr [...], arkusz [...], obręb K.), w okresie istnienia przedmiotowego obiektu, tj. od lat 60- tych XX wieku. W odpowiedzi, pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. MPU udostępniło wypisy i wyrysy:
- planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego przez Wojewodę P. 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. , zatwierdzonego uchwałą nr [...] W.R.N. z dnia 21 października 1977 r. (Dz.Urz. W.R.N. Nr 14 poz. [...]
- planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Miasta P. , uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia 6 grudnia 1994 r. (Dz.Urz. Woj. P. . 1994 r., nr [...], poz. 246 z dnia 8 grudnia 1994 r.),
- m.p.z.p.
Następnie dokonano analizy ww. planów zagospodarowania, w oparciu o udostępnione przez MPU wypisy i wyrysy i ustalono, że zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym przez Wojewodę P. 22 sierpnia 1975 r., stanowiący integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia 21 października 1977 r., omawiana inwestycja znajduje się na terenach zieleni. Tereny te znajdują się z kolei w rejonie strukturalnym Z, który opisano jako jednostkę szczególnego charakteru, współtworzącą zielony układ strukturalny miasta, monofunkcyjną, skupiającą funkcje wypoczynku o znaczeniu ogólnomiejskim. W programie tej jednostki zawarto adaptację istniejącej zieleni (przystosowanie do funkcji wypoczynkowej, realizacja nowych obszarów zieleni w tym nowych zbiorników wodnych) oraz jej uzupełnienie o usługi (kultura, handel, gastronomia, urządzenia komunalne). W ustaleniach realizacyjnych dla jednostki Z (w tym otoczenia jeziora K. ) zawarto zapis "realizacje kubaturowe muszą mieć na tym obszarze charakter wypoczynkowo-sportowy".
Zgodnie z planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia 6 grudnia 1994 r. opubl. w Dz.Urz. Woj. P. z 1994 r., nr 22, poz. 246, omawiana inwestycja leży na terenie oznaczonym symbolem [...] - "przyrodnicze" kliny zieleni, w rejonie od ul. [...], wzdłuż [...], toru kolejowego itd. Przy czym strefa III to strefa peryferyjna ekstensywnego zagospodarowania rolniczego, mieszkaniowego (jednorodzinnego) i rekreacyjnego, rejon KZ to rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni, a teren SR to teren ośrodków sportu i rekreacji: kąpieliska, campingi, ośrodek jeździecki, tor wyścigów samochodowych itd. W tekście planu, w ustaleniach dla powyższego obszaru zawarto zapis: do czasu realizacji systemu odprowadzania ścieków do kanalizacji m. P. i gminy R. nie przewiduje się, na całym obszarze klina, uzupełniania zagospodarowania terenu obiektami o funkcjach turystycznych lub innych. Po spełnieniu powyższego warunku dopuszcza się uzupełnianie zagospodarowania funkcjami nieszkodliwymi i nieuciążliwymi dla środowiska przyrodniczego, podnoszącymi walory przyrodnicze i krajobrazowe klina zieleni poza obszarami szczególnie cennymi przyrodniczo.
Z kolei zgodnie z aktualnie obowiązującym m.p.z.p., na którym znajduje się omawiany budynek został oznaczony symbolem [...] - tereny zieleni i wód w klinie zieleni. W tekście planu w ustaleniach dotyczących ww. terenu zawarto zapisy: zakazuje się wykonywania prac ziemnych trwale przekształcających rzeźbę terenu, zakazuje się lokalizacji budynków.
PINB wskazał, że jedynie obecnie obowiązujący m.p.z.p. wyklucza wprost możliwość realizacji przedmiotowego budynku zakwaterowania turystycznego na omawianym terenie, poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji jakichkolwiek budynków. Treść planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. z 1994 r. wskazuje, że omawiany budynek zakwaterowania turystycznego znajduje się na terenie ośrodków sportu i rekreacji takich jak: kąpieliska, campingi, ośrodek jeździecki, tor wyścigów samochodowych itd. W planie dopuszczono także, że po spełnieniu warunku dotyczącego uzbrojenia obszaru w sieć kanalizacyjną, będzie możliwa na nim realizacja obiektów turystycznych. Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotowy budynek służy czasowemu zakwaterowaniu uczestników obozów żeglarskich w okresie ich trwania - głównie w sezonie letnim – organ uznał, że pełni on funkcję obiektu turystycznego, o którym mowa wyżej. Z kolei w treści planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego przez Wojewodę P. 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. , zawarto wymóg, że dla obszaru, na którym znajduje się omawiana inwestycja realizacje kubaturowe muszą mieć charakter wypoczynkowo-sportowy. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, że taki właśnie charakter ma omawiany obiekt. Reasumując PINB uznał, że realizacja budynku zakwaterowania turystycznego, nie stoi w sprzeczności z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązującymi we wcześniejszym okresie jego istnienia.
PINB stwierdził, że realizacja spornej inwestycji bez pozwolenia na budowę wypełnia hipotezę art. 48 Pr.bud.94. Niemniej jednak przedmiotowy obiekt został wzniesiony przed wejściem w życie obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, zatem zgodnie z jego art. 103, nie ma zastosowania art. 48 Pr.bud.94 lecz przepisy dotychczasowe, tj. przepisy pr.bud.74. Artykuł 37 Pr.bud.74 stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Z kolei zgodnie z art. 40 Pr.bud.74 w przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem.
Zdaniem PINB kwestia braku zgodności omawianego budynku zakwaterowania turystycznego z przepisami o planowaniu przestrzennym wskazana w art. 37 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.74, nie zachodzi, ponieważ omawiana inwestycja jest zgodna z założeniami ww. planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego przez Wojewodę [...] 22 sierpnia 1975 r.,
Odnosząc się do zaistnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr.bud.74 PINB wskazał, że postanowieniem nr [...] sygn. [...] z dnia 12 maja 2021 r. nałożono na ZHP [...], na podstawie art. 81c ust. 2 Pr.bud.94 obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu pod kątem spełnienia wymogów bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz zachowania warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.
ZHP [...] dostarczył ekspertyzę dotyczącą stanu technicznego i wartości użytkowej spornego budynku, opracowaną przez mgr inż. P. W., posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] w specjalności konstrukcyjno - budowlanej między innymi do oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków oraz innych budowli. Ponadto opracowujący ekspertyzę wykazuje się przynależnością do [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa pod numerem ewidencyjnym [...] Analiza przedłożonej ekspertyzy wskazała na konieczność jej uzupełnienia, co ostatecznie nastąpiło (zob. pisma z 18 lipca 2022 r. i 5 października 2022 r.).
PINB wskazał, że wobec powyższych ustaleń należy stwierdzić, że w niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud.74, a także nie zachodzi konieczność wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, o których jest mowa w art. 40 Pr.bud.74.
PINB stwierdził, że art.42 ust. 2 Pr.bud.74 przewiduje możliwość nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego poza wypadkiem określonym w ust. 1 (obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w przypadku wydania decyzji z art. 40), gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego. Zdaniem organu w niniejszym przypadku za zasadnością takiego rozstrzygnięcia przemawia, wynikająca z interesu społecznego, konieczność uregulowania stanu prawnego obiektów budowlanych, co może nastąpić jedynie przez wydanie pozwolenia na użytkowanie. Rozstrzygnięcie takie jest zgodne z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 3 marca 1998 r. (sygn. akt IV SA 785/97): "Formą legalizacji - w sytuacji gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego —jest pozwolenie na jego użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania (art. 42 ust. 3 Pr.bud.74 r.).
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka G. sp. z o.o. w P. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania art. art. 7 k.p.a., art. 11 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud.74.
Uzasadniając odwołanie Spółka wskazała, że jest właścicielką działki nr [...] i [...] sąsiadującej z działką [...], na której znajduje się sporny budynek, co czyni ją stroną niniejszego postępowania. W ocenie skarżącej wskazanie przez organ, że budowa budynku zakończyła się w latach 60 XX w. jest niewystarczające do uznania, że organ dochował należytej staranności w zakresie ustalenia dokładnej daty wybudowania budynku. Jest to istotne z punktu widzenia zastosowania uchwały NSA o sygn. II OPS 2/13. PINB nie ustalił również w wystarczający sposób funkcji budynku, którego obecnie budowa byłaby zakazana przez prawo miejscowe. Świadczy to o naruszeniu przez PINB przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ przedwcześnie przyjął, że obiekt budowlany nie spełnia przesłanek z art. 37 Pr.bud.74. W ocenie skarżącej w sprawie zasadnym jest orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB ) decyzją z dnia 20 października 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 27 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji WINB wskazał, że zgodnie z generalną zasadą obowiązującą w prawie budowlanym roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę lub po uprzednim zgłoszeniu. Ustawodawca nie zwolnił inwestora chcącego wybudować budynek zakwaterowania turystycznego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Takiego zwolnienia nie przewidywały także przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie powstania przedmiotowego budynku, tj. przepisy prawa budowlanego z 1961 r.
Z kolei wybudowanie budynku zakwaterowania turystycznego bez wymaganego pozwolenia na budowę powoduje, że zastosowanie znajduje art. 48 ust 1 pkt 1 pr. bud.94, który stanowi, że organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże w przedmiotowej sprawie istotną kwestią jest data budowy przedmiotowego obiektu. Zgodnie z oświadczeniem ZHP [...] sporny budynek zakwaterowania turystycznego powstał w latach 60 - tych XX wieku, na działce dzierżawionej od Miasta P. od ok. 1964 r. Natomiast odwołująca Spółka kwestionuje przyjętą przez PINB datę powstania obiektu. W ocenie WINB sporny budynek powstał przed 1995 r. bowiem mapa z 1982 r. (karta [...] akt PINB), przedstawia ten budynek. Jednakże szczegółowa analiza mapy załączonej do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1975 r. wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem, który z dużym prawdopodobieństwem jest spornym budynkiem. Oznacza to, że na dzień sporządzenia i uchwalenia planu nieruchomość o nr [...] była już zabudowa obiektem, który został naniesiony na mapy. Wobec tego WINB podzielił stanowisko PINB wskazującego lata 60-te XX wieku jako okres powstania tego obiektu. Jako, że obiekt ten powstał na pewno przed 1 stycznia 1995 r., to w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 103 ust 2 Pr. bud.94. Zgodnie z treścią tego przepisu, art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W tym miejscu należy podkreślić, że przepisy Pr.bud.74 nie przewidywały odniesienia do wcześniej obowiązujących uregulowań tak, jak ma to miejsce w prawie budowlanym z 1995 r. Oznacza to, że w sytuacji gdy samowola budowlana powstała przed 1974 r., na przykład w latach 60-tych jak w niniejszej sprawie, to i tak jej legalizacja będzie miała miejsce na podstawie Pr.bud.74.
WINB podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 Pr.bud.74. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że chociaż obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie zezwala na wznoszenie na tym obszarze jakichkolwiek budynków, to należało wziąć pod uwagę wcześniejsze przeznaczenie terenu, na którym znajduje się przedmiotowy budynek, kierując się wytyczną uchwały 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt: II OPS 2/13. Oznacza to, że oprócz przepisów obowiązujących w dacie powstania samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego analizują przepisy o planowaniu przestrzennym uchwalane już w trakcie istnienia budynku, bowiem kolejne miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego mogły zmienić wcześniej obowiązujące regulacje i dopuścić dany rodzaj zabudowy na określonym obszarze objętym ustaleniami planu miejscowego. Z analizy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących na obszarze, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość wynika, że plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Miasta [...], zatwierdzony przez Wojewodę [...] 22 sierpnia 1975 r., stanowiący integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. zatwierdzonego uchwałą nr [...] (Dzrz.U. W.R.N. Nr 14 poz. 10), przewidywał w tym miejscu tereny zieleni, z możliwością adaptacji istniejącej zieleni do funkcji wypoczynkowej wraz z powstaniem na tym terenie usług. Niewątpliwe budynek zakwaterowania turystycznego jest związany z usługami turystycznymi i wypoczynkowymi, które zgodnie z ustaleniami ww. planu miejscowego mogły być na tym terenie realizowane. Zatem należy stwierdzić, iż przedmiotowy budynek odpowiada regulacjom zawartym w planie miejscowym z 1975 r. Ponadto z treści planu nie wynika jakoby na tym obszarze zakazywano powstawania budynków. W tym miejscu odnosząc się do treści odwołania organ stwierdził, że z akt organu I instancji wynika, iż przed 1975 r. teren przedmiotowej nieruchomości nie był objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy danego obiektu wyłącza możliwość nakazania jego przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust 1 pkt 1 Pr.bud.74, chociażby obiekt ten został wzniesiony bez pozwolenia na jego budowę (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2021 r. sygn. akt: II SA/Po 892/20). WINB wskazał, że dopiero przepisy kształtujące ład przestrzenny na tym terenie, przyjęte w następnych latach (od 1994 r.), zakazywały zabudowy przedmiotowej nieruchomości. Skoro więc w dacie budowy i przez kolejne 30 lat (do momentu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w 1994 r.) obiekt nie naruszał regulacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to późniejsza zmiana regulacji dotyczących zagospodarowania przestrzennego na tym obszarze, nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki budynku zakwaterowania turystycznego na dz. [...], ark. [...] obr. K. .
Drugą przesłanką, która ma wpływ na wydanie nakazu rozbiórki, jest ocena, czy samowolnie powstały budynek powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. WINB podkreślił, że niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych musi wynikać z konkretnych przepisów prawa materialnego i musi być realne, bowiem samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie może stanowić podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr.bud.74. Konieczne jest ponadto wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2021 r.; sygn. akt VII SA/Wa 2097/20). WINB wskazał, że z dokumentacji przedstawionej przez ZHP wynika, że przedmiotowy budynek zakwaterowania turystycznego znajduje się w odpowiednim stanie technicznym oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Również Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w swej opinii z dnia 13 maja 2023 r. potwierdziła spełnianie przez przedmiotowy budynek wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej.
Mając to na uwadze WINB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 37 Pr.bud.74.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 40 Pr.bud.74 w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Zdaniem WINB przedmiotowy budynek zakwaterowania turystycznego jest w dobrym stanie, nie stanowi zagrożenia dla jego użytkowników oraz nie narusza przepisów prawa, zatem PINB słusznie odstąpił od nakazu wykonania robót budowlanych, zmian, przeróbek niezbędnych do doprowadzenia spornego budynku do stanu zgodnego z prawem.
WINB podzielił stanowisko, że w sprawie zastosowanie znalazł art. 42 ust 2 Pr.bud.74, zgodnie z którym poza wypadkiem określonym w ust. 1 (tj. sytuacją gdy organ nadzoru nakazuje wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem) właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego. Budynek będący przedmiotem zaskarżonej decyzji wykorzystywany będzie jako budynek zakwaterowania turystycznego dla harcerzy odbywających obozy organizowane przez ZHP [...]. Zatem w ocenie WINB , organ I instancji słusznie wskazał na obowiązek uzyskana pozwolenia na użytkowanie dla spornego budynku, bowiem za tym rozwiązaniem przemawia interes społeczny w postaci konieczności uregulowania stanu prawnego obiektów budowlanych. Zatem działania PINB podjęte w niniejszej sprawie należy uznać za prawidłowe.
Odnosząc się do treści odwołania WINB przytoczył pogląd WSA w Poznaniu wyrażony w wyroku z dnia 18 sierpnia 2022 r. (sygn. akt: II SA/Po 458/22) zgodnie, z którym co do zasady nie mają znaczenia losy obiektu budowlanego (budynku, budowli) na przestrzeni lat, bowiem istotne jest, że dany obiekt istniał na przestrzeni lat i istnieje do dziś, a jego stan techniczny nie powoduje zagrożenia zdrowia i życia ludzi. Zatem jeżeli obiekt istnieje i obecny sposób użytkowania pozwala na jego bezpieczne użytkowanie, to nie istnieją przesłanki uniemożliwiające jego legalizację. Również zarzut nieustalenia funkcji obiektu jest bezzasadny.
Następnie G. sp. z o.o. z siedzibą w P. , reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 20 października 2023 r., domagając się jej uchylenia tak jak i poprzedzającej ją decyzji PINB oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, 77, 80, 107 §1 i 3 oraz 11 k.p.a. poprzez zaniechanie pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego, w tym co do ustalenia dokładnej daty powstania, jak i pierwotnego przeznaczenia obiekt budowlanego będącego przedmiotem decyzji, a także brak sporządzenia przekonującego uzasadnienia decyzji. Organ naruszył art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Pr.bud.74 błędnie stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki tam wymienione.
W skardze Spółka podtrzymała argumentację prezentowaną w toku postępowania. W szczególności zarzucała organom nadzoru budowlanego zaniechanie ustalenia daty budowy budynku wskazując, że od tego zależy ocena czy obiekt budowlany w dacie budowy (powstania) był zgodny z przepisami planistycznymi. Organ nie wziął pod uwagę, że teren na którym znajduje się obiekt wcześniej administracyjnie należał do R. , a w granicach P. znajduje się od 1986 r. Wobec tego mógł dla tego terenu obowiązywać inny Plan ogólny lub szczegółowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając pod tym kątem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały naruszone ani przepisy procedury administracyjnej, ani przepisy prawa materialnego, co powoduje że skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Przedmiotem kontroli Sądu uczyniono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 20 października 2023 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) z dnia 27 lipca 2023 r. nr [...] na mocy której nałożono na Związek Harcerstwa Polskiego [...] obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku zakwaterowania turystycznego wybudowanego na nieruchomości przy ul. [...] (część działki nr [...], arkusz [...], obręb K.) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Przedmiotowy obiekt budowlany - budynek zakwaterowania turystycznego, wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej. Według oświadczenia inwestora (ZHP [...]) budynek powstał w latach 60 XX wieku. Z ustaleń organów wynika, że sporny budynek istniał już w 1975 r., tj. na dzień sporządzenia i uchwalenia planu miejscowego, na co wskazuje załączona do niego mapa. Budynek ujawniony jest też na mapie z 1982 r. (karta [...] akt PINB). Bezspornie więc obiekt został zbudowany przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, (przed dniem 1 stycznia 1995 r.). Zatem zgodnie z art. 2. ust. 3 w zw. z art. 28 ust. 1 obowiązujących w tym zakresie przepisów Pr.bud.74, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych winien legitymować się pozwoleniem na budowę obiektu objętego zamiarem jego realizacji. Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 Pr.bud. z 1994 r., do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe Prawa budowlanego z 1974 r., w tym także przepisy określające warunki techniczno-budowlane wydane w oparciu o delegację zawartą w tej ustawie.
Wskazana ustawa z 1974 r. przewiduje dwa sposoby usunięcia skutków samowoli budowlanej: poprzez nakaz przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, albo jego legalizację. Zgodnie z art. 37 Pr.bud.74, obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 40 Pr.bud.74, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
W orzecznictwie wskazuje się, że samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, publ. w ONSA 1989/1/38). Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność.
W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego bada zatem zgodność spornego obiektu z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Należy w tym miejscu przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13 (CBOSA) w której wskazano, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Przytoczona uchwała składu siedmiu sędziów NSA ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy dostrzec, iż w sprawie organy nadzoru budowlanego poczyniły szczegółowe i pełne ustalenia dotyczące oceny zgodności spornego obiektu w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym. W tym zakresie odwołano się do trzech aktów planistycznych. Zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym przez Wojewodę P. 22 sierpnia 1975 r., stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. zatwierdzonego uchwałą nr [...] W.R.N. z dnia 21 października 1977 r. - objęty niniejszym postępowaniem budynek znajduje się na terenach zieleni, rejonie strukturalnym Z, stanowiący jednostkę szczególnego charakteru, współtworzącą zielony układ strukturalny miasta, monofunkcyjną, skupiającą funkcje wypoczynku o znaczeniu ogólnomiejskim. Co istotne na tym terenie dopuszczono lokalizację budynków o charakterze wypoczynkowo - sportowym, do jakich zalicza się sporny budynek wybudowany przez ZHP.
Z kolei zgodnie z planem ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia 6 grudnia 1994 r., opublikowaną w Dz.Urz. Woj. P. z 1994 r., nr 22, poz. 246, budynek znajduje się na terenie oznaczonym symbolem [...] - "przyrodnicze" kliny zieleni, w rejonie od ul. [...], wzdłuż [...], toru kolejowego itd. Strefa III stanowi strefę peryferyjna ekstensywnego zagospodarowania rolniczego, mieszkaniowego (jednorodzinnego) i rekreacyjnego, rejon KZ to rejon o przewadze funkcji strukturalnych klinów zieleni, a teren sr to teren ośrodków sportu i rekreacji: kąpieliska, campingi, ośrodek jeździecki, tor wyścigów samochodowych itd. W tekście planu, w ustaleniach dla powyższego obszaru zawarto zapis: do czasu realizacji systemu odprowadzania ścieków do kanalizacji m. P. i gminy R. nie przewiduje się, na całym obszarze klina, uzupełniania zagospodarowania terenu obiektami o funkcjach turystycznych lub innych. Po spełnieniu powyższego warunku dopuszcza się uzupełnianie zagospodarowania funkcjami nieszkodliwymi i nieuciążliwymi dla środowiska przyrodniczego, podnoszącymi walory przyrodnicze i krajobrazowe klina zieleni poza obszarami szczególnie cennymi przyrodniczo.
Aktualnie na tym terenie obowiązuje zaś miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Północno - Zachodniego Klina Zieleni" w P., część E - Otoczenie Jeziora K. , zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia 26 lutego 2013 r. Teren, na którym znajduje się omawiany budynek, został oznaczony symbolem [...] - tereny zieleni i wód w klinie zieleni. W tekście planu w ustaleniach dotyczących ww. terenu zawarto zapisy: zakazuje się wykonywania prac ziemnych trwale przekształcających rzeźbę terenu, zakazuje się lokalizacji budynków.
Słusznie organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że przedmiotowy budynek odpowiada regulacjom zawartym w planie miejscowym z 1975 r. Organy wprawdzie wskazały, że przed 1975 r. teren przedmiotowej nieruchomości nie był objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w tym zakresie należy jednak wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, a mianowicie z wyroku tut. Sądu z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. II SA/Po 317/09 (dost. Baza CBOSA), że Uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia 10 kwietnia 1963 r. (Dz.Urz. WRN w P. nr 8, poz. 67), przyjęto ogólny perspektywiczny plan zagospodarowania przestrzennego K. - otoczenie jeziora K. , zatwierdzony Uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia 11.07.1958 r. Niemniej jednak z uwagi na upływ czasu zachowały się jedynie uchwały w sprawie zatwierdzenia planów wraz z uzasadnieniami, lecz bez załączników. Brak załączników uniemożliwia określenie jakiego dokładnie terenu uchwały dotyczyły (zob. uzasadnienie wyroku w sprawie II SA/Po 317/09). Jak wyżej wskazano Sąd informacje te powziął z urzędu, tym niemniej należy zauważyć, że z uwagi na duży stopień ogólności planów perspektywicznych ogólnych, okoliczność braku załączenia tych uchwał (bez załączników, których nie ma) do akt sprawy nie ma znaczenia dla jej wyniku. Istotnym jest, że na potrzeby sprawy istotnym byłoby dotarcie do planów miejscowych obowiązujących w dacie powstania spornego obiektu, których brak, co wynika z akt sprawy. Mając to wszystko na uwadze należy zatem stwierdzić, że niemożliwym jest obecnie ustalenie przeznaczenia terenu w dacie powstania obiektu, a nie można też tej okoliczności interpretować na niekorzyść inwestora. Słusznie zatem WINB stwierdził, że dopiero uchwalone w następnych latach (od 1994 r.) przepisy kształtujące ład przestrzenny na tym terenie, zakazywały zabudowy przedmiotowej nieruchomości. Należało więc za organami przyjąć, iż skoro przepisy planistyczne z 1975 r. dopuszczały istnienie spornego budynku, to nie jest spełniona przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.74.
Trafnie również organy nadzoru ustaliły, powołując się na dokumentację przedłożoną przez ZHP, w tym w szczególności ekspertyzę techniczną wykonaną przez osobę o odpowiednich uprawnieniach, że przedmiotowy budynek jest w odpowiednim stanie technicznym oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Również Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w swej opinii z dnia 13 maja 2023 r. potwierdziła spełnianie przez przedmiotowy budynek wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej. Nie zachodzi więc przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr.bud.74.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że "Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Warunkiem sięgnięcia do tej instytucji musi być niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Dlatego też nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr.bud. z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr.bud74 znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Bk 160/17 (CBOSA). Niewątpliwie w sprawie taka sytuacja nie zachodzi.
W świetle powyższych rozważań ustalenia organów nadzoru budowlanego w zakresie braku przesłanek do zastosowania nakazu rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 Pr.bud.74 r. nie budzą zastrzeżeń Sądu. Dodać trzeba, że wbrew wnioskom skarżącej Spółki, w sprawie nie było konieczne (ani prawdopodobnie możliwe) ustalenie dokładnej daty budowy obiektu, a poczynione przez organy ustalenia i założenia były wystarczające do analizy przesłanek z art. 37 ust. 1 Pr.bud.74 r.
Słusznie również organy uznały, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem samowolna rozbudowa budynku nie wymaga zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Prawidłowa była więc konkluzja organów, iż w opisanych okolicznościach zasadnym jest nałożenie na inwestora obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Jak wynika bowiem z art. 42 ust. 1 Pr.bud.74 inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego (art. 42 ust. 2). Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu (art. 42 ust. 3).
Sąd zwraca przy tym uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż celem przepisów normujących problematykę usunięcia skutków samowoli budowlanej jest przywrócenie porządku prawnego (restytucja), nie zaś ukaranie sprawcy samowoli (represja). Nakaz rozbiórki, jako środek przywrócenia porządku budowlanego przez fizyczne usunięcie skutku samowoli budowlanej powinien być stosowany w przypadku, kiedy istnienia takiego obiektu nie daje się pogodzić z porządkiem prawnym. (por: wyrok NSA z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. II OSK 1094/06, CBOSA). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. Zachodziły natomiast przesłanki do nałożenia na ZHP [...] obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu, stanowiącego decyzję legalizacyjną, która da stronom gwarancję bezpieczeństwa prawnego.
Reasumując, wbrew podnoszonym w skardze zarzutom, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 7, art. 11, art. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 §1 k.p.a. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zgromadziły oraz rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wydania rozstrzygnięcia w sprawie, co dawało podstawy do zastosowania wymienionych w obu decyzjach przepisów prawa materialnego. Decyzje organów zostały też wnikliwie uzasadnione, spełniając tym samym wymogi stawiane decyzjom przez art. 107 k.p.a.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 8 kwietnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1327 ze zm).