II SA/Po 278/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2024-05-27
NSAnieruchomościWysokawsa
podział nieruchomościplan miejscowyMPZPdziałka budowlanaSKOWSAprawo administracyjnenieruchomościgospodarka nieruchomościami

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając ją za błędnie wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Spółka D. złożyła wniosek o zatwierdzenie podziału nieruchomości, który został dwukrotnie odrzucony przez Wójta Gminy K. z powodu niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Wójta, uznając, że plan miejscowy nie powinien ograniczać podziału działki już zabudowanej. Następnie SKO wydało decyzję kasatoryjną, uchylając decyzję Wójta i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając SKO naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd administracyjny uchylił decyzję SKO, stwierdzając, że organ odwoławczy błędnie zastosował przepis o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast merytorycznie rozstrzygnąć sprawę.

Sprawa dotyczyła wniosku D. Sp. z o.o. o zatwierdzenie podziału nieruchomości położonej w K. Wójt Gminy K. dwukrotnie odmówił zatwierdzenia podziału, uznając go za niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP), który określał minimalne powierzchnie działek budowlanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) najpierw uchyliło pierwszą decyzję Wójta, a następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez Wójta, wydało decyzję kasatoryjną, uchylając drugą decyzję Wójta i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. SKO argumentowało, że przepisy MPZP dotyczące minimalnej powierzchni działek nie powinny dotyczyć działki już zabudowanej, a podział miał służyć innemu celowi. Spółka wniosła sprzeciw od decyzji SKO, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ SKO uchyliło decyzję Wójta i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, mimo że samo podzieliło argumentację spółki co do prawa materialnego i mogło wydać decyzję reformatoryjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał sprzeciw za zasadny. Sąd stwierdził, że SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ nie wykazało naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a jedynie dokonało odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego. Kontrola sądu w przypadku sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do jej wydania. Sąd uchylił decyzję SKO, nakazując organowi ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, z możliwością uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 136 § 1 K.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ nie wykazał naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a jedynie dokonał odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że kontrola w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ogranicza się do oceny istnienia przesłanek do wydania takiej decyzji. SKO nie wykazało naruszenia przepisów postępowania, a jedynie odmienną interpretację przepisów materialnych dotyczących podziału nieruchomości i planu miejscowego. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien wydać decyzję reformatoryjną lub uzupełnić postępowanie dowodowe, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

K.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

p.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sprzeciw od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

p.p.s.a. art. 151a § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a.

Pomocnicze

u.g.n. art. 95 § 7

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości można dokonać niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego.

u.g.n. art. 4 § 3a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Definicja działki budowlanej.

u.p.z.p. art. 2 § 12

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja działki budowlanej.

u.p.z.p. art. 15 § 3

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych w planie miejscowym.

K.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ odwoławczy.

u.g.n. art. 93 § 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego.

u.g.n. art. 93 § 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.

u.g.n. art. 93 § 3b

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Sposób wyznaczania granic proponowanych do podziału działek w sytuacji, gdy przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany podział powoduje także podział budynku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO błędnie zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ nie wykazało naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a jedynie dokonało odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy powinien był wydać decyzję reformatoryjną lub uzupełnić postępowanie dowodowe, a nie przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania.

Godne uwagi sformułowania

Kontrola sądowoadministracyjna w sprawie ze sprzeciwu na decyzję kasacyjną zasadniczo ograniczona jest do badania kwestii proceduralnych związanych z istnieniem bądź nieistnieniem w badanej sprawie przesłanek do zastosowania przez organ odwoławczy podstaw do uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym, jednak trzeba przyjąć, iż jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Jakub Zieliński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organy odwoławcze, a także zasady podziału nieruchomości w kontekście planów miejscowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej i interpretacji przepisów dotyczących podziału nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i sądowych, a także jak organy mogą różnie interpretować przepisy dotyczące planowania przestrzennego i podziału nieruchomości.

Sąd administracyjny uchyla decyzję SKO: Błędne zastosowanie procedury zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 278/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze sprzeciwu D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 100,- (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. zwraca na rzecz D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 100,- (słownie: sto) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od sprzeciwu.
Uzasadnienie
D. Sp. z o.o. siedzibą w P. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") w dniu 21 kwietnia 2023 r. złożyła do Wójta Gminy K. wniosek o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w K. oznaczonej nr [...].
Decyzją z dnia z 22 maja 2023 r. nr [...] Wójt Gminy K. (dalej w skrócie: "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka gruntu nr [...], o pow. 0,0822 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] K., gm. K., stanowiącej własność Spółki dla której w Sądzie Rejonowym w Ś. prowadzona jest księga wieczysta [...]
W uzasadnieniu wskazano, iż proponowany podział przedmiotowej nieruchomości jest niezgodny z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy K. z dnia 30 września 2005 r. Ponadto nie są spełnione warunki do zatwierdzenia podziału na podstawie art. 95 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Decyzją z 1 września 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO" " Kolegium" lub "organ odwoławczy") uchyliło powyższą decyzję Wójta Gminy K. z 22 maja 2023 i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Wójt Gminy K. decyzją z 12 grudnia 2023 r. o nr [...] ponownie odmówił zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka gruntu nr [...], o pow. 0,0822 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...] K., gm. K., stanowiącej własność Spółki dla której w Sądzie Rejonowym w Ś. prowadzona jest księga wieczysta [...]
Wójt ponownie uznał, iż proponowany podział nieruchomości o nr [...], obręb ewidencyjny K. nie jest zgodny z ustaleniami wyżej wymienionego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Wnioskowany podział, uwidoczniony na mapie wykonanej przez uprawnionego geodetę, został zaopiniowany negatywnie postanowieniem Wójta Gminy K. nr [...] z dnia 30 października 2023 r. Zgodnie z zapisami § 8 powyższego planu miejscowego minimalna powierzchnia działki przeznaczonej dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z funkcją uzupełniającą rzemieślniczą wbudowaną winna wynosić 600 m2 natomiast dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i odrębnych budynków usługowych winna wynosić 800 m2. W przypadku działki o nr roboczym [...] powierzchnia działki wynosić miałaby 315 m2, zaś w przypadku działki o nr roboczym [...] powierzchnia wynosić miałaby 507 m2, co narusza zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Dalej zauważono, iż na podstawie art. 95 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 1899 - dalej: "u.g.n.") podziału nieruchomości można dokonać niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Zdaniem organu będąca przedmiotem wniosku działka nr [...] spełnia wymagania dla działki budowlanej, o której mowa w art. 4 pkt 3a u.g.n. Posiada ona dostęp do drogi publicznej, a jej wielkość, cechy geometryczne oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonale korzystanie z budynku i urządzeń położonych na niej. Należy zatem stwierdzić, iż podział nie służy realizacji celu o którym mowa w art. 35 ust. 7 u.g.n., tym samym nie jest możliwe zatwierdzenie proponowanego podziału w trybie tego przepisu.
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji Wójta podnosząc, iż wskazane przez organ zapisy planu miejscowego nie odnoszą się do przedmiotowej działki, a ponadto zaistniała podstawa do zatwierdzenia podziału w oparciu o przepis art. 95 ust. 7 u.g.n.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 20 marca 2024 r. o nr [...], wydaną, na podstaw art. art. 127 § 2 oraz art. 138 § 2 K.p.a., po rozpoznaniu odwołania D. sp. z o.o. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 12 grudnia 2023 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia wstępnego projektu podziału nieruchomości poł. K. nr.dz. [...] uchyliło zaskarżone "postanowienie" i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Stosownie do ust. 2 zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Z art. 93 ust. 4 u.g.n. wynika natomiast, że zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Opinię tę wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 93 ust. 5 u.g.n.). Zatem opiniując projekt podziału nieruchomości organ bierze pod uwagę przeznaczenie terenu określone w planie miejscowym i z tego punktu widzenia dokonuje całościowej oceny, czy projekt podziału nie jest sprzeczny z przeznaczeniem terenu określonym w planie. Opiniując zgodność projektu podziału nieruchomości z postanowieniami zawartymi w planie, uprawniony organ musi wykazać, że projekt podziału stwarza (nie stwarza) hipotetyczną możliwość realizacji celu i przeznaczenia terenu, określonego w planie miejscowym. Kolegium zaznaczyło, że ewidencyjny podział nieruchomości pełni rolę służebną wobec planu miejscowego i musi być zgodny zarówno z częścią graficzną, jak i z częścią tekstową planu.
Dalej Kolegium uznało, iż stanowisko Wójta o niezgodności proponowanego podziału przedmiotowej nieruchomości z miejscowy planem zagospodarowania przestrzennego jest niesłuszne albowiem przepisy planu odnoszą się do sytuacji dotyczących możliwości zagospodarowania działek w przyszłości i nie można ograniczać uprawnień właściciela gruntu ze względu na stan zastany występujący na nieruchomości już przed podziałem. Z tego powodu odpowiednio należy ocenić zgodność z planem wstępnego projektu podziału nieruchomości. Co do zasady zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. W niniejszym przypadku pierwszy warunek jest spełniony, zaś ocena możliwości zagospodarowania działki już zabudowanej stała się bezprzedmiotowa. Z tych względów należy raz jeszcze rozpatrzyć ewentualność wydzielenia projektowanych działek.
Odnosząc się do wskazanych obostrzeń powierzchniowych zawartych w planie miejscowym, które przesądziły o negatywnym stanowisku organu I instancji, zdaniem SKO w niniejszym przypadku kierować się należy wykładnią celowościową i systemową przepisu art. 93 ust. 2 ustawy, który określa co należy rozumieć pod pojęciem zgodności podziału nieruchomości z planem. Mianowicie zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu (w niniejszej sprawie odnosi się to do zabudowy mieszkaniowej zgodnie z przeznaczeniem wynikającym z planu) oraz możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Podkreślono, że powołane wyżej postanowienia planu odnoszą się do zasad kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu zgodnie z przewidzianą funkcją mieszkaniową. Kształtują zatem wymogi odnośnie zabudowy mieszkaniowej.
Zaznaczono, że wymóg odnoszący się co do przebiegu linii podziału dotyczy wyłącznie działek przeznaczonych pod zabudowę, czyli działek budowlanych w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Argumentację tę wzmacnia również treść art. 15 ust. 3 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którą w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych. Ustawodawca nie przewidział możliwości ustalania w planie takiego wymogu dla działek, które ze względów chociażby geometrycznych, nie mają charakteru budowlanego lub już są zabudowane. W przedmiotowym planie miejscowym natomiast nie sformułowano kryterium powierzchniowego dla dokonywania podziałów działek innych niż budowlane.
Zdaniem Kolegium należy zatem przyjąć, iż dopuszczalna, minimalna powierzchnia podlegających podziałowi działek dotyczy wyłącznie tych dopiero przeznaczonych w planie pod zabudowę mieszkaniową i służyć ma umożliwieniu ich zabudowy. Natomiast w rozpatrywanym przypadku, z uwagi, że przedmiotem podziału jest działka już zabudowana (zagospodarowana), a podział ma służyć innemu celowi, wprowadzanie takiego ograniczenia powierzchniowego przypisanego tylko działkom jeszcze niezagospodarowanym, pozbawione jest uzasadnienia i nie może ograniczać uprawnień właściciela, gdyż to on decyduje o sposobie przebiegu granic działek na jego nieruchomości.
Z tych względów, SKO uznało rozstrzygnięcie organu I instancji za przedwczesne, gdyż sprawa niniejsza wymaga, po uwzględnieniu stanowiska Kolegium, przeprowadzenia ponownie postępowania wyjaśniającego w innym trybie (art. 93 ust 3b u.g.n.).
D. Sp. z o.o. siedzibą w P. złożyła sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 2 k.p.a. - poprzez uchylenie decyzji Wójta Gminy K. z 12 grudnia 2023 r. (w całości) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a nie wydanie decyzji reformatoryjnej, pomimo, że:
1. decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze nie wskazuje takich przepisów, wskazuje jedynie przepisy prawa materialnego),
1. w zaskarżonej decyzji nie wskazano koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, w szczególności nie wskazano by był na tyle istotny, że ma wpływ na rozstrzygnięcie decyzji organu pierwszej instancji,
2. zaskarżona decyzja nie wskazuje okoliczności które organ pierwszej instancji ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a jedynie takie wskazanie pozoruje stwierdzając, że konieczne jest przeprowadzenie "postępowania wyjaśniającego" bez wskazania konkretnych czynności,
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze faktycznie stwierdza istnienie wszystkich przesłanek do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem skarżącej.
W uzasadnieniu podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pełni faktycznie podzieliło argumentację zawartą w odwołaniu skarżącej. Jednak, pomimo powyższego, wydana decyzja ma charakter kasatoryjny. Przedmiotem odwołań skarżącej, a co za tym idzie, decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie były kwestie proceduralne. Spór pomiędzy skarżącą a organem pierwszej instancji dotyczył wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego i spór ten został rozstrzygnięty przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze już dwukrotnie merytorycznie na korzyść Skarżącej. Z wielu fragmentów decyzji Kolegium należy wysnuć wniosek, że możliwa do wydania jest tylko decyzja zgodna z wnioskiem Skarżącej, jednak z niezrozumiałych przyczyn SKO w konkluzji czyni stwierdzenie zgodnie z którym pomimo stwierdzonych przez SKO przesłanek organ pierwszej instancji winien ponownie rozpatrzyć ewentualność wydzielenie projektowanych działek. Lektura całości uzasadnienia decyzji Kolegium wręcz prowadzi do przekonania Skarżącej jakby decyzja miała charakter kasatoryjny nie ze względu na okoliczności merytoryczne, lecz funkcjonalne czy organizacyjne (np. z uwagi na okoliczność, że sporządzenie decyzji kasatoryjnej ma mniej skomplikowany charakter). Kolegium w zaskarżonej decyzji nie zawarło jakichkolwiek "nowych" czynności, które organ pierwszej instancji powinien wykonać (nowych, tj. w znaczeniu takich, które nie zostały wymienione we wcześniejszej decyzji SKO uchylającej decyzję Wójta Gminy K.). Zauważono, iż wobec takiego sformułowania uzasadnienia decyzji SKO istnieje uzasadnione przypuszczenie, ze organ I instancji ponownie wyda decyzje odmowną. Tylko istotne naruszenie procedury pozwala na zwrot sprawy organowi, którego decyzja została uchylona . W niniejszej sprawie takie istotne naruszenia procedury nie miały miejsca, czego zaskarżona decyzja jest najlepszym dowodem, skoro SKO wskazuje jedynie, że konieczne jest przeprowadzenie "postępowania wyjaśniającego" bez wskazania faktycznych czynności, które Wójt Gminy K. powinien podjąć. Sformułowanie wskazujące na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego faktycznie odnosi się do przeanalizowania dokumentów w aktach, a więc także ta okoliczność wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dysponowało całym materiałem koniecznym do wydania decyzji reformatoryjnej.
Odpowiadając na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W myśl art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 – dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola sądowoadministracyjna w sprawie ze sprzeciwu na decyzję kasacyjną zasadniczo ograniczona jest do badania kwestii proceduralnych związanych z istnieniem bądź nieistnieniem w badanej sprawie przesłanek do zastosowania przez organ odwoławczy podstaw do uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 64e p.p.s.a.).
Sprzeciw został rozpoznany na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z regułą wskazaną w art. 64d § 1 p.p.s.a.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż w przypadku wniesienia sprzeciwu przedmiotem kontroli sądowoadminsitracyjnej jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przy rozumowaniu a contrario, wyłączono tym samym na danym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie § 2a art. 138 k.p.a. Z przyjętym rozwiązaniem koresponduje zasada, że - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd - jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 P.p.s.a.). Zatem przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ uznał, że sprawa wymaga przekazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 K.p.a (por. wyrok NSA z 24 marca 2021 r. o sygn. akt II OSK 471/21 – dostępny na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego wyłącznie charakter niejako procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem. Trzeba przy tym zaznaczyć, iż stronami w tym postępowaniu jest jedynie wnoszący sprzeciw i organ (art. 64b § 3 p.p.s.a.), zatem dokonanie kontroli decyzji organu odwoławczego w zakresie stosowania prawa materialnego bez udziału innych niż autor sprzeciwu stron postępowania oraz przy wyłączeniu instancyjnej kontroli sądowej w przypadku uwzględnienia sprzeciwu, naruszyłby konstytucyjnie chronione uprawnienia innych niż wnoszący sprzeciw obywateli.
Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponadto, stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy powinien również uwzględnić art. 136 § 1 k.p.a. dotyczący uzupełniającego postępowania dowodowego. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, o ile nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 138 § 2b k.p.a.
Z art. 138 § 2 k.p.a. wynika zatem , iż dopuszczalność uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia warunkowane jest ustaleniem, że doszło do łącznego ziszczenia się dwóch przesłanek, a mianowicie, że decyzja zaskarżona odwołaniem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a nadto, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym, jednak trzeba przyjąć, iż jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Albowiem w takim przypadku, by naprawić błąd organu pierwszej instancji, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, do czego, co do zasady, nie jest uprawniony z uwagi na treść art. 136 § 1 k.p.a, w który mowa o możliwości przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Jak słuszne zauważyła strona skarżąca ten rodzaj decyzji organu odwoławczego – decyzja kasacyjna – jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 13 kwietnia 2021 r. o sygn. II OSK 584/21, z dnia 29 kwietnia 2021 r. o sygn. I OSK 590/21, z 26 maja 2023 r. o sygn. akt III OSK 2319/21, – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 grudnia 2017 r. o sygn. akt II OSK 3011/17 i II OSK 3012/17 wyjaśnił, że celem ustanowienia instytucji sprzeciwu od decyzji, uregulowanej w przepisach rozdziału 3a działu III p.p.s.a., jest zmniejszenie liczby pochopnie wydawanych przez organy odwoławcze decyzji kasacyjnych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., pomimo istniejącej obiektywnie możliwości załatwienia sprawy merytorycznie i wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a. Sprzeciw od decyzji kasacyjnej powinien mobilizować organ odwoławczy do wykonania jego ustawowej funkcji wynikającej z obowiązku dwukrotnego merytorycznego, a nie wyłącznie kontrolnego, rozpatrzenia sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, iż organ odwoławczy nie wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. Z analizy uzasadnienia decyzji Kolegium wynika, iż organ ten swoje rozstrzygnięcie oparł na wykładni przepisów prawa materialnego tj. art. 93 ust i i 2 u.g.n. SKO wyraźnie wskazało na konieczność dokonania wykładni celowościowej i systemowej art. 93 ust. 2 u.g.n. przy uwzględnieniu unormowań zawartych w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie tego organu unormowania zawarte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dotyczące minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych nie dotyczą działek już zabudowanych, a jedynie tych przeznaczonych dopiero pod zabudowę. W konsekwencji działka, której dotyczy wniosek Spółki nie podlega tego typu wymogom.
Argumentacja zawarta w uzasadnieniu decyzji SKO wskazuje zatem , iż organ ten dokonał odmiennej wykładni przepisów u.g.n., a rozstrzygnięcie tej kwestii ma czysto merytoryczny charakter i nie wymaga podejmowania żadnych czynności wyjaśniających. Organ odwoławczy nie wskazał jednoznacznie jaki zakres sprawy wymaga ponownego wyjaśnienia i dlaczego kwestia ta nie mogła być uzupełniona przez SKO w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Kolegium w ostatnim zdaniu uzasadnienia decyzji podało jedynie lakonicznie, iż konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w innym trybie, wskazując na przepis art. 93 ust.3b u.g.n. Przepis ten reguluje sposób wyznaczania granic proponowanych do podziału działek w sytuacji gdy przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku. Kolegium nie wyjaśniło jednak jaki konkretnie zakres przedmiotowej sprawy wymaga wyjaśnienia w związku z tym przepisem.
W ocenie Sądu powyższe nie jest wystarczające dla uznania, iż spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej. Tym bardziej, iż wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości Spółka złożyła już w kwietniu 2023r., a do dziś sprawa była przedmiotem dwukrotnego rozstrzygnięcia Wójta i oraz Kolegium. Organ I instancja dwukrotnie zaprezentował taką samą ocenę prawną proponowanego podziału, z którą to oceną Kolegium już raz się nie zgodziło (decyzja z SKO z 1 września 2023 r., nr [...]). W efekcie końcowym, po upływie roku inwestor nadal nie otrzymał ostatecznej odpowiedzi odnośnie prawnej możliwości przeprowadzenia planowanego podziału.
Reasumując stwierdzić trzeba, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium dokonało błędnej oceny możliwości zastosowania w sprawie art. 138 § 2 K.p.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt I sentencji wyroku).
Rozpoznając niniejszą sprawę powtórnie Kolegium, wobec ustalenia, iż nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, powinno dokonać merytorycznej oceny wniosku o zatwierdzenia planowanego podziału nieruchomości, a w przypadku uznania, że zebrany w aktach administracyjnych materiał dowodowy jest niewystarczający, Kolegium jest zobowiązane do jego uzupełnienia na podstawie art. 136 § 1 K.p.a.
Na zasądzone na podstawie art. 64b § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. koszty przysługujące skarżącej Spółce (pkt II sentencji wyroku) składa się uiszczony wpis od sprzeciwy w kwocie 100,- złotych.
Z uwagi, iż Skarżąca uiściła kwotę 200,- zł tytułem wpisu od sprzeciwu, a wpis ten stosownie do § 2 ust 1 pkt 6a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) winien wynosić 100,- zł , Sąd w punkcie III sentencji wyroku zarządził o zwróceniu skarżącej Spółce nadpłaconego wpisu w wysokości 100,- zł, na podstawie art. 225 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI