II SA/Po 2712/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zbywaną na podstawie umowy cywilnoprawnej, uznając, że sprawa nie należy do drogi postępowania administracyjnego.
Skarżący domagali się odszkodowania za nieruchomość zbywaną na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z 1984 r., twierdząc, że czynność ta miała charakter wywłaszczenia i cena była niewspółmierna. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając niedopuszczalność drogi sądowej. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, stwierdzając, że nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej, a brak jest podstaw prawnych do waloryzacji odszkodowania uzyskanego na podstawie poprzednich przepisów.
Sprawa dotyczyła skargi T. i Z. K. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zbywaną na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży z 1984 r. Skarżący twierdzili, że czynność ta miała charakter wywłaszczenia i cena była rażąco niewspółmierna. Organ I instancji umorzył postępowanie, uznając, że sprawa nie należy do właściwości organów administracji publicznej, a jedynie do drogi sądowej cywilnej. Wojewoda podtrzymał tę decyzję, wskazując na cywilnoprawny charakter umowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej, która była jednym z trybów przewidzianych w ustawie z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Sąd podkreślił, że do zawarcia takiej umowy potrzebna jest zgodna wola stron. Choć przyjął, że materialnoprawne przesłanki takiej umowy nakazują traktować ją jako wywłaszczenie, stwierdził, że w obowiązujących przepisach brak jest podstawy prawnej do uwzględnienia żądania waloryzacji odszkodowania uzyskanego na podstawie poprzednich ustaw. Obecne przepisy dotyczące wywłaszczenia (ustawa o gospodarce nieruchomościami) dopuszczają waloryzację jedynie w przypadku odszkodowania ustalonego, a niewypłaconego, nie przewidują zaś waloryzacji odszkodowania uzyskanego na podstawie starszych ustaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sprawa nie należy do drogi postępowania administracyjnego, a jedynie do drogi sądowej cywilnej, ponieważ nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa sprzedaży nieruchomości zawarta w formie aktu notarialnego, nawet jeśli miała cechy wywłaszczenia, stanowiła czynność cywilnoprawną. Brak jest przepisów pozwalających na rozpatrzenie sprawy co do jej istoty w postępowaniu administracyjnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (5)
Główne
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 132 § 1-3
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabycie nieruchomości nastąpiło w drodze umowy cywilnoprawnej, co wyłącza właściwość sądu administracyjnego. Brak jest podstaw prawnych do waloryzacji odszkodowania uzyskanego na podstawie poprzednich ustaw.
Odrzucone argumenty
Czynność zbycia nieruchomości na podstawie umowy z 1984 r. miała cechy wywłaszczenia. Cena uzyskana za nieruchomość była rażąco niewspółmierna do jej wartości. Organ administracji dokonał naruszeń prawa, w tym przymusił do podpisania umowy i dokonał wierceń bez zgody.
Godne uwagi sformułowania
Sprawa ta nie należy do drogi postępowania administracyjnego i nie może zostać rozpatrzona, co do jej istoty. Materialnoprawne przesłanki oraz warunki i tryb zawarcia umowy sprzedaży trybie art. 6 zacytowanej ustawy nakazują traktować taką nieruchomość jako wywłaszczoną. W obowiązujących normach prawnych brak jest podstawy prawnej, by uwzględnić żądanie waloryzacji odszkodowania uzyskanego w wyniku wywłaszczenia dokonanego pod rządami poprzednio obowiązujących ustaw.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Edyta Podrazik
członek
Małgorzata Górecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych pod rządami starszych ustaw oraz brak możliwości waloryzacji uzyskanych odszkodowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej z okresu obowiązywania ustawy z 1958 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych stanów prawnych, choć zasady dotyczące drogi postępowania pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między umową cywilnoprawną a wywłaszczeniem, nawet jeśli okoliczności sugerują przymus. Pokazuje również ograniczenia prawne w dochodzeniu roszczeń związanych ze starymi transakcjami.
“Czy umowa sprzedaży nieruchomości z lat 80. to wywłaszczenie? Sąd wyjaśnia, kiedy droga administracyjna jest zamknięta.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 2712/03 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2005-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-12-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Edyta Podrazik Małgorzata Górecka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005r. sprawy ze skargi T. i Z. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ M.Górecka /-/ A.Łaskarzewska Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P., na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzono postępowanie wszczęte na wniosek T. K. w sprawie odszkodowania za zbytą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość (działka nr [...]) o pow. 2779 m2, zapisaną w księdze wieczystej KW [...]. W uzasadnieniu wskazano, że T. K. oraz Z. K. , w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r. (rep. A-I nr [...]), zbyli na rzecz Skarbu Państwa opisana wyżej nieruchomość za cenę ustaloną przez biegłych na kwotę [...]. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej. Wobec czego, strona takiej umowy może dochodzić roszczeń jedynie przed sądem powszechnym. Organ I instancji uznał zatem, że sprawa nie należy do sprawa administracyjnych określonych w art. 1 pkt 1 kpa i z uwago na niedopuszczalność drogi sądowej postępowanie zostało umorzone. T. K. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia. W jej odczuciu przedmiotowa nieruchomość został wywłaszczona, a ustalona cena była niewspółmierna do wartości. Nabycie nieruchomości w tym trybie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda decyzją z dnia [...] . na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że T. i Z. K. , w drodze umowy cywilnoprawnej zwartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r., zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 2779 m2 za cenę [...]zł, w trybie art. 6 ustawy z dnia12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazał też, że brak jest przepisów pozwalających na wypłatę dopłat do ceny, którą otrzymały strony. Sprawa ta nie należy do drogi postępowania administracyjnego i nie może zostać rozpatrzona, co do jej istoty. T. K. wniosła skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazała, że wraz z mężem zostali przymuszeniu do podpisania umowy sprzedaży nieruchomości za symboliczną cenę. Organ administracji dokonał, bez zgody Z. K., wierceń na nieruchomości, a ponadto poinformował strony, że ich sprzeciw nie ma znaczenia. Skarżąca zwracała się do Prezydenta Miasta P. oraz Wojewody o rozpatrzenie prośby dotyczącej rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże uznali oni, że sprawa nie należy do drogi postępowania administracyjnego. Twierdzenie to, w ocenie skarżącej, jest błędne. Umowa kupna sprzedaży została zawarta w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i czynność ta ma cechy wywłaszczenia. Szczególny charakter tej umowy oraz naruszenie zasady równości stron przemawia za uznaniem nabycia nieruchomości w tym trybie za wywłaszczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. T. i Z. K. domagali się zasądzenia odszkodowania stanowiącego waloryzację uiszczonej ceny za nabycie przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę o numerze [...], położonej w P.. Nabycie miało miejsce w drodze czynności o charakterze cywilnoprawnym, tj. mocą umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]1984r. za cenę [...] starych złotych, która w całości została zapłacona (bezsporne). Umowa ta stanowiła jeden z dwóch trybów nabycia przez Skarb Państwa i określonych nieruchomości, przewidzianych ustawą z dnia 12 marca 1958r. (Dz. U. z 1974r. nr 10 poz. 64) o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. I tak, w myśl art. 6 cytowanej ustawy, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był, jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanym umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania, przewidzianych w ustawie. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Do zawarcia umowy mogło dojść jedynie w razie zgodnej woli stron. Brak zgody dawał organowi administracji podstawę do wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Przyjmuje się jednakże, iż materialnoprawne przesłanki oraz warunki i tryb zawarcia umowy sprzedaży trybie art. 6 zacytowanej ustawy nakazują traktować taką nieruchomość jako wywłaszczoną. W niniejszej sprawie oboje skarżący przystąpili do aktu notarialnego. Przyjęli ustaloną przez biegłych cenę nieruchomości W obowiązujących normach prawnych brak jest podstawy prawnej, by uwzględnić żądanie. Wywłaszczenie jest regulowane przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Jej normy stanowią też podstawę wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość . Dopuszczają waloryzację, odnosząc ją jednak jedynie do wypadku już ustalonego, a niewypłaconego odszkodowania przy zastosowaniu odpowiednich wskaźników. Dotyczy to okresu pomiędzy datą kiedy decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a datą wypłaty odszkodowania (art. 132 ust. 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.). Nie przewiduje możliwości waloryzacji odszkodowania uzyskanego w wyniku wywłaszczenia dokonanego pod rządami poprzednio obowiązujących ustaw, w tym cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10 poz. 64).a W tym stanie rzeczy za odpowiadające przepisom prawa uznać należało decyzje organów administracji obu instancji. i dlatego orzeczono jak w sentencji (art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ E.Podrazik /-/ M.Górecka /-/ A.Łaskarzewska MarK
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI