II SA/PO 270/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2004-09-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
planowanie przestrzenneprawo własnościwładztwo planistyczneuchwała rady gminyinwestycje celu publicznegonieruchomościzagospodarowanie przestrzennedrogikomunikacja

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej dotyczącą planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że władztwo planistyczne gminy, mimo ograniczeń prawa własności, pozwala na realizację inwestycji celu publicznego.

Skarżący W.K. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej O., która odrzuciła jego zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan zakładał wytyczenie nowej ulicy lokalnej, która przecinała działkę skarżącego, umożliwiając podział na nowe działki budowlane i usprawniając komunikację w osiedlu. Skarżący zarzucił naruszenie prawa własności i władztwa planistycznego. Sąd oddalił skargę, uznając, że władztwo planistyczne gminy, choć ograniczone, pozwala na realizację inwestycji celu publicznego, a projekt planu uwzględniał interesy właścicieli w najmniej kolizyjny sposób.

Sprawa dotyczyła skargi W.K. na uchwałę Rady Miejskiej O. odrzucającą jego zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Projekt planu przewidywał wytyczenie nowej ulicy lokalnej, która miała przeciąć działkę skarżącego, umożliwiając podział na nowe działki budowlane i poprawiając układ komunikacyjny osiedla. Rada Miejska uznała, że ustalenia planu naruszają interes prawny skarżącego, ale mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy. Skarżący zarzucił naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (prawo własności), art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (ograniczenia władztwa planistycznego) oraz art. 24 ust. 3 tej ustawy (brak ustosunkowania się do zarzutów). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy jest zadaniem własnym, ale ograniczone przepisami ustawy. Podkreślono, że prawo własności może być ograniczone ustawą, o ile nie narusza to jego istoty (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Sąd stwierdził, że ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym ogranicza prawo własności, a gdyby interpretować art. 64 ust. 3 Konstytucji dogmatycznie, realizacja inwestycji celu publicznego byłaby niemożliwa. Sąd uznał, że Rada Miejska starała się uwzględnić interesy wszystkich właścicieli i wybrała koncepcję najmniej kolizyjną, a zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele budowlane ułatwi zagospodarowanie nieruchomości skarżącego. Odnosząc się do zarzutu braku ustosunkowania się do propozycji przesunięcia drogi, sąd stwierdził, że skoro dotyczyły one innej nieruchomości, Rada nie miała obowiązku się do nich odnosić w uchwale dotyczącej nieruchomości skarżącego. W związku z tym skarga została oddalona na podstawie art. 151 PPSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ustalenia planu mogą naruszać interes prawny właściciela, o ile mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy i nie naruszają istoty prawa własności w sposób niedopuszczalny przez Konstytucję RP. Gmina ma prawo realizować inwestycje celu publicznego, nawet kosztem ograniczenia prawa własności, pod warunkiem przestrzegania procedur i przepisów prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy jest ograniczone przepisami prawa, ale pozwala na realizację inwestycji celu publicznego, takich jak budowa dróg, nawet jeśli wiąże się to z ograniczeniem prawa własności. Kluczowe jest, aby ograniczenia te nie naruszały istoty prawa własności i były zgodne z Konstytucją. Sąd podkreślił, że projekt planu starał się uwzględnić interesy właścicieli w sposób najmniej kolizyjny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.z.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy, z pewnymi ograniczeniami wynikającymi z przepisów ustawy.

u.z.p. art. 33

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia nieuzasadnionej skargi.

Pomocnicze

u.z.p. art. 16

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 18

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa system rekompensat za szkody poniesione przez właścicieli w wyniku ustaleń planu.

u.z.p. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Określa system rekompensat za szkody poniesione przez właścicieli w wyniku ustaleń planu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Władztwo planistyczne gminy, choć ograniczone, pozwala na realizację inwestycji celu publicznego, nawet kosztem ograniczenia prawa własności, pod warunkiem przestrzegania przepisów prawa i Konstytucji. Projekt planu zagospodarowania przestrzennego uwzględniał interesy prawne właścicieli w sposób najmniej kolizyjny. Zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele budowlane ułatwi zagospodarowanie nieruchomości skarżącego. Propozycje dotyczące przesunięcia drogi, które nie dotyczyły bezpośrednio nieruchomości skarżącego, nie wymagały ustosunkowania się w uchwale.

Odrzucone argumenty

Uchwała narusza art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niedopuszczalne naruszenie istoty prawa własności. Uchwała narusza art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną wykładnię władztwa planistycznego jako nieograniczonego. Uchwała narusza art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nie ustosunkowanie się do twierdzeń i propozycji zawartych w zarzutach.

Godne uwagi sformułowania

władztwo planistyczne gminy ograniczenie prawa własności nie narusza istoty prawa własności inwestycja celu publicznego najmniej kolizyjna koncepcja

Skład orzekający

Grażyna Radzicka

przewodniczący

Lilianna Drewniak-Żaba

sprawozdawca

Barbara Drzazga

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja relacji między władztwem planistycznym gminy a prawem własności, dopuszczalność ograniczeń prawa własności na cele publiczne w planowaniu przestrzennym."

Ograniczenia: Orzeczenie wydane na podstawie przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r., która została zastąpiona nowymi przepisami (ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje klasyczny konflikt między interesem indywidualnego właściciela a potrzebami rozwoju przestrzennego gminy, co jest częstym problemem w praktyce planowania przestrzennego.

Czy gmina może ograniczyć Twoją własność dla dobra wspólnego? Sąd wyjaśnia granice władztwa planistycznego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 270/04 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Drzazga
Grażyna Radzicka /przewodniczący/
Lilianna Drewniak-Żaba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi W.K. na uchwałę Rady Miejskiej O. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów do projektu planu miejscowego; oddala skargę. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ G. Radzicka /-/ B. Drzazga
Uzasadnienie
II SA/Po 270/04
UZASADNIENIE
Uchwałą nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. Rada Miejska O. odrzuciła zarzut W.K. wniesiony do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego O. obszaru w rejonie ulicy D.
W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że obszar objęty planem położony jest na obrzeżach miasta, w jego wschodniej części. Znajduje się tam zespół zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego z 1994 roku obszar ten przeznaczony był pod funkcję mieszkaniową jednorodzinną, jednakże w wyniku działań parcelacyjnych właścicieli nieruchomości powstał przypadkowy układ ulic, nie spełniających obowiązujących przepisów, jak choćby w zakresie szerokości pasów drogowych.
Głównym celem planu jest kompleksowe uporządkowanie struktury przestrzennej oraz poprawa warunków życia mieszkańców poprzez rozbudowę infrastruktury technicznej i usprawnienie układu komunikacyjnego. Celem realizacji zamierzeń dotyczących poprawy warunków komunikacyjnych konieczne jest wprowadzenie ciągów ulic poprzecznych w stosunku do dominującego układu ulic, wprowadzenie ulicy o lepszych parametrach - klasy ulicy lokalnej, której zadaniem będzie wprowadzenie ruchu z północnego obszaru osiedla, a nadto przyjęcie dla nowych ulic, oraz ulic istniejących, przechodzących przez tereny niezabudowane, standardów wymaganych obowiązującymi obecnie przepisami.
Od strony północno-zachodniej i północno-wschodniej obszar objęty planem otoczony jest kompleksem leśnym, a w przyszłości po wschodniej stronie planowana jest budowa obwodnicy miasta w ciągu drogi krajowej nr [...].
W związku z powyższym dostęp do osiedla jest i będzie musiał być realizowany za pośrednictwem ul. G. (ulicy zbiorczej).
Nowe ulice projektowane są zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Przyjęta w projekcie planu koncepcja docelowego układu przestrzennego osiedla, uelastyczniająca i usprawniająca jego bezpieczną obsługę komunikacyjną, umożliwia odstąpienie od poszerzenia (do wymaganych parametrów) ulic przebiegających przez tereny o wysokim stopniu zainwestowania. Rezygnacja z któregokolwiek elementu projektowanego nowego układu komunikacyjnego (np. z ulicy lokalnej czy też niektórych "poprzecznych" ulic dojazdowych), spowodowałoby potrzebę - dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego - odpowiedniego poszerzenia istniejących ulic także na terenach o intensywnej zabudowie, konsekwencją czego byłaby niejednokrotnie konieczność wyburzenia istniejących zabudowań.
Przyjęcie proponowanych rozwiązań, pomimo istniejącej dużej intensywności zabudowań - nie wywoła potrzeby likwidacji budynków mieszkalnych, a jedynie dwóch budynków gospodarczych na całym obszarze planu.
Kwestionowany przez W.K. odcinek pasa planowanej ulicy lokalnej stanowi najważniejszy element całego układu komunikacyjnego osiedla. Powstanie tej ulicy istotnie usprawni funkcjonowanie komunikacji w skali całego osiedla, a nadto otworzy nowe tereny dla rozwoju zabudowy, w szczególności w kierunku północnym Sporna ulica lokalna przecina działkę nr "1", będącą własnością W.K. w taki sposób, że umożliwia wydzielenie kilku nowych działek budowlanych z jego nieruchomości. Ponadto, uzyskano w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych, na których częściowo znajduje się działka skarżącego, na cele nieleśne - decyzją Wojewody W., co pozwoli na zabudowę terenu zgodnie z ustaleniami planu.
W ocenie Rady Miejskiej O. ustalenia projektu planu naruszają wprawdzie interes prawny W.K., jednakże mieszczą się one w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego, wynikającego z art. 4 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Na dopuszczalność naruszenia w uzasadnionych przypadkach interesu prawnego lub uprawnienia właściciela lub użytkownika nieruchomości przez ustalenia planu wskazuje pośrednio art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w którym określono system rekompensat za poniesione szkody.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. W.K. zarzucił, że zaskarżona uchwała narusza przepisy prawa materialnego, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP - poprzez niedopuszczalne naruszenie istoty prawa własności ; art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym - poprzez błędną wykładnię to jest uznanie, że władztwo planistyczne nie jest ograniczone ; art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nie ustosunkowanie się do twierdzeń i propozycji zawartych w zarzutach. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, albo o stwierdzenie, że uchwała ta została wydana z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska O. wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, a nadto ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdzając, że niedopuszczalne naruszenie istoty prawa własności wyrażone w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP nie może być interpretowane dogmatycznie, albowiem niemożliwym byłoby zrealizowanie żadnej inwestycji celu publicznego.
Ponadto Rada nie wskazywała w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały na nieograniczone władztwo planistyczne. Nieprawdą jest, iż nie zostały rozważone zaproponowane w zarzutach przez I. i S. B. możliwości przesunięcia drogi, lecz propozycje te nie dotyczyły nieruchomości skarżącego.
Odnośnie ograniczenia możliwości zabudowy nieruchomości skarżącego, to uzyskana zgoda na zmianę przeznaczenia gruntów z leśnych na cele budowlane, umożliwi z pewnością zagospodarowanie nieruchomości skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r. Nr 15 poz. 139 ze zm.), pod rządami której zapadła zaskarżona uchwała, ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych oraz morza terytorialnego, do zadań własnych gminy. Ta swoboda jest jednak ograniczona przepisami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem miejscowy plan zagospodarowania jest uchwalany w wyniku stosowania sformalizowanej procedury określonej przepisami ustawy, przewidzianej w art. 16 i 18 ustawy, a ponadto treść planu zagospodarowania przestrzennego powinna odpowiadać określonym wymogom prawa materialnego, gdyż samodzielność gminy w stanowieniu prawa miejscowego musi być realizowana na podstawie i w granicach obowiązujących ustaw.
Jednym z obowiązków gminy przy tworzeniu planów zagospodarowania przestrzennego jest obowiązek poszanowania prawa własności. Jak to słusznie podnosi skarżący własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ono istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Niewątpliwie jednak ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym należy do ustaw, które ograniczają wykonywanie prawa własności.
Zgodnie bowiem z art. 33 tejże ustawy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.
Nie można więc zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż art. 64 ust. 3 Konstytucji nie dopuszcza naruszenia istoty prawa własności.
Gdyby tak interpretować powołany przepis, to, jak słusznie podnosi Rada Miejska O., niemożliwym byłoby zrealizowanie jakichkolwiek inwestycji chociażby w zakresie budowy, czy modernizacji układów drogowych.
Również nie można zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż Rada Miejska O. uznała, iż przysługuje jej nieograniczone władztwo planistyczne. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie wynika, iż w projekcie planu gmina starała się uwzględnić interesy prawne wszystkich właścicieli nieruchomości, również skarżącego, i wybrała koncepcję najmniej kolizyjną. Nie można pominąć okoliczności, iż w ramach projektu uzyskano zgodę Wojewody W. na zmianę przeznaczenia części gruntów skarżącego z leśnych na cele nieleśne, a nadto możliwość zlikwidowania istniejącego rowu melioracyjnego, co umożliwi zagospodarowanie nieruchomości skarżącego. Istotną okolicznością jest również cel stworzonego projektu planu - to jest poprawa dotychczasowych warunków komunikacyjnych i pobudowanie systemu kanalizacyjnego osiedla, a więc dobra mające służyć wszystkim mieszkańcom osiedla, w tym, skarżącemu.
W ocenie Sądu takie rozumienie władztwa planistycznego ze strony Rady Miejskiej O. nie narusza przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
W zakresie zarzutu co do nie ustosunkowania się przez Radę Miejską w zaskarżonej uchwale do propozycji zawartych w zarzutach, a dotyczących możliwości przesunięcia drogi, to stwierdzić należy, iż skoro propozycje te nie dotyczyły bezpośrednio nieruchomości skarżącego, lecz odcinka drogi przebiegającego przez nieruchomość I. i S. B. - to Rada nie miała obowiązku ustosunkowywać się do niej w podjętej uchwale, dotyczącej nieruchomości W.K.
Mając na względzie powyższe okoliczności uznać należało, że zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa i w związku z powyższym należało skargę jako niezasadną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).
/-/L.Drewniak-Żaba /-/G. Radzicka /-/B. Drzazga
MP

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI