II SA/PO 265/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2025-11-13
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
odpadyochrona środowiskaopłata podwyższonamagazynowanie odpadówPrawo ochrony środowiskakontrola WIOŚpostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów, wskazując na błędy w ustaleniu okresu i ilości magazynowanych odpadów.

Sprawa dotyczyła opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów o kodzie 17 01 07. Skarżący kwestionował ustalenia organów dotyczące ilości i okresu magazynowania odpadów, wskazując na błędy w protokole kontroli WIOŚ. Sąd uznał, że organy dopuściły się naruszeń proceduralnych, szczególnie w zakresie ustalenia daty początkowej magazynowania odpadów i kompletności materiału dowodowego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę L. K. prowadzącego działalność gospodarczą E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa o nałożeniu opłaty podwyższonej za magazynowanie odpadów o kodzie 17 01 07 w 2022 roku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego, kwestionując ustalenia organów co do ilości i okresu magazynowania odpadów. Sąd uznał, że protokół kontroli WIOŚ, mimo że stanowił dowód urzędowy, nie był wystarczający do jednoznacznego ustalenia okresu magazynowania odpadów od 1 września 2022 r. Wskazano na braki w materiale dowodowym, w tym brak załączników do protokołu kontroli. Sąd podkreślił, że organy przedwcześnie przyjęły datę początkową magazynowania odpadów i nie przedstawiły wystarczającego toku rozumowania. Jednocześnie sąd oddalił zarzuty dotyczące nieprawidłowości kontroli interwencyjnej oraz zastosowania przepisów o karach pieniężnych, uznając opłatę podwyższoną za odrębną instytucję prawną. W konsekwencji, z uwagi na naruszenia proceduralne, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, protokół kontroli WIOŚ, nawet w ramach kontroli interwencyjnej, może stanowić podstawę do nałożenia opłaty podwyższonej, a zarzuty dotyczące przekroczenia zakresu kontroli nie znalazły uzasadnienia.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie ograniczają wiążąco ustaleń czynionych w toku kontroli interwencyjnej, a informacje uzyskane w jej ramach mogą być wykorzystywane w postępowaniach administracyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

P.o.ś. art. 288 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.o.ś. art. 272 § pkt 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 273 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 274 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 276 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 288 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

P.o.ś. art. 293 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.I.O.Ś. art. 9 § ust. 1b pkt 2

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

u.I.O.Ś. art. 9 § ust. 1c

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

u.I.O.Ś. art. 10d § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 75 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 76 § par. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 81a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 189b

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 189f

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § par. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p. art. 49 § ust. 9

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zakresie ustalenia okresu magazynowania odpadów. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. w zakresie nieuzupełnienia materiału dowodowego (brak załączników do protokołu kontroli).

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 75 K.p.a. i art. 9 ust. 1b-1c u.I.O.Ś. dotyczący przekroczenia zakresu kontroli interwencyjnej. Zarzut naruszenia art. 189f w zw. z art. 189b K.p.a. dotyczący możliwości odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej.

Godne uwagi sformułowania

Organy oparły swoje ustalenia faktyczne w głównej mierze na protokole kontroli WIOŚ. Protokół kontroli nr [...] podpisany został nie tylko przez inspektorów, którzy przeprowadzili kontrolę, lecz także osobiście przez skarżącego. Organy dopuściły się istotnego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., lecz wyłącznie w jednym z aspektów. Opłata podwyższona nie ma znamion administracyjnej kary pieniężnej w rozumieniu art. 189b K.p.a.

Skład orzekający

Tomasz Świstak

przewodniczący-sprawozdawca

Wiesława Batorowicz

członek

Arkadiusz Skomra

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie okresu i ilości magazynowanych odpadów na potrzeby opłat podwyższonych, znaczenie protokołu kontroli jako dowodu urzędowego, odróżnienie opłaty podwyższonej od kary pieniężnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów Prawa ochrony środowiska i K.p.a. w zakresie postępowania dowodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego w postępowaniach administracyjnych dotyczących opłat środowiskowych oraz jak istotne są formalne aspekty dowodowe.

Błędy w ustaleniu daty magazynowania odpadów doprowadziły do uchylenia decyzji o opłacie podwyższonej.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 265/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Odpady
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OZ 326/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-01
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 54
art. 272 pkt 1, art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 274 ust. 5, art. 276 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 1, art. 288 ust. 2, art. 293 ust. 1, art. 293 ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 425
art. 9 ust. 1b pkt 2, art. 9 ust. 1c, art. 10d ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 75 par. 1, art. 76 par. 1, art. 76 par. 3, art. 77 par. 1, art. 81a, art. 189b, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi L. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 15 marca 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 6.627 zł (sześć tysięcy sześćset dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 16 stycznia 2025 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania L. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą E. (dalej: "strona") od decyzji Marszałka Województwa [...] z 15 marca 2024 r., nr [...] (Kolegium omyłkowo podało w sentencji nr [...] – przyp. Sądu), w przedmiocie opłaty podwyższonej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Strona prowadziła działalność polegającą na przetwarzaniu (odzysku) odpadów w ramach rekultywacji wyrobiska po eksploatacji kruszywa naturalnego ze złoża [...] położonego na terenie działki ewid. nr [...], obręb G., gmina W.. Przetwarzanie odpadów o kodach 01 04 08, 01 04 09, 02 02 01, 10 12 03, 17 01 01, 17 01 02, 17 05 04, 20 02 02 prowadzone było na podstawie zezwolenia udzielonego przez Marszałka Województwa [...] decyzją z 14 czerwca 2021 r., nr [...], na okres od 14 czerwca 2021 r. do 14 czerwca 2023 r.
W dniu 21 marca 2023 r. Wojewódzki Inspektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "WIOŚ") przeprowadził kontrolę udokumentowaną protokołem kontroli nr [...], dotyczącą okresu 2021-2023. Czynności kontrolne przeprowadzono w obecności kontrolowanego, który nie wniósł uwag i zastrzeżeń. W wyniku kontroli ustalono obecność odpadów o kodzie 17 01 07, tj. zmieszane odpady betonu, gruzu ceglanego, odpadów materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06. Stwierdzono, że strona nie prowadziła ewidencji odpadów dla odpadów o kodzie 17 01 07 wytworzonych w 2022 r. w ilości ok. 1.000 Mg, a także odpadów o kodzie 17 04 05 wytworzonych w 2022 r. w ilości 25,277 Mg. WIOŚ ostateczną decyzją z 21 czerwca 2023 r., nr [...], nałożył na stronę administracyjną karę pieniężną za nieprowadzenie ewidencji wytworzonych w 2022 r. odpadów o kodzie 17 01 07 oraz 17 04 05.
Marszałek Województwa [...] pismem z 21 lutego 2024 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, a następnie decyzją z 15 marca 2024 r., nr [...], na podstawie art. 273 ust. 1 pkt 4, art. 274 ust. 5, art. 275, art. 277 ust. 1, art. 279 ust. 2, ust. 3 i ust. 4, art. 280, art. 281 ust. 1, art. 284 ust. 1, art. 285 ust. 1 i ust. 2, art. 286 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 288 ust. 1 pkt 1 i art. 293 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 54, dalej: "P.o.ś."), art. 53 § 1, § 3, § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), wymierzył stronie opłatę podwyższoną w kwocie [...]zł za magazynowanie odpadów za rok 2022 bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na terenie działki ewidencyjnej nr [...], obręb G., gmina [...].
Kolegium - w decyzji podanej na wstępie niniejszego uzasadnienia - wskazało, że protokół kontroli WIOŚ, który jest dokumentem urzędowym, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Strona podczas postępowania przed organem I instancji zrezygnowała z przedstawienia własnego stanowiska i dowodów na jego poparcie. Nie odpowiadała na wezwania organu. Dopiero w odwołaniu podała dane sprzeczne z ustaleniami Marszałka i WIOŚ. Jednak są to w ocenie Kolegium zwykłe zaprzeczenia nie poparte żadnymi dowodami. Zasadniczym argumentem jest rzekomy brak wiedzy i złe nastawienie pracowników WIOŚ uczestniczących w kontroli wyrobiska poeksploatacyjnego. Organ II instancji stwierdził, że w postępowaniu wymagającym specjalistycznej wiedzy argumenty zgłaszane przez stronę powinny mieć fachowy charakter, a nie pozostawać na poziomie emocji i krytyki osób.
Organ I instancji przyjął ustalenia faktyczne za WIOŚ, który swoje stanowisko przedstawił w protokole kontroli wraz z protokołem oględzin. Ponieważ jest on dokumentem urzędowym w myśl art. 76 § 1 K.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Strona nie przeprowadziła dowodu przeciwko treści dokumentu, choć zgodnie z art. 7 K.p.a. powinna aktywnie dążyć do rozstrzygnięcia wątpliwości na swoją korzyść.
W odwołaniu strona wskazała, że prowadziła rekultywację wyrobiska na terenie działki nr [...], obręb G., na podstawie zezwolenia. Jednak decyzja ta nie dopuszczała do przetwarzania odpadów o kodzie 17 01 07. Co istotne, w sentencji tej decyzji podano, że odpady nie są magazynowane, a bezpośrednio wykorzystywane w procesie odzysku odpadów – pkt 6.1 lit. a. Również w uzasadnieniu decyzji podkreślono, że odpady przeznaczone do przetwarzania nie będą magazynowane.
Strona wskazała, że odpady przez chwilę zalegały na skarpie wyrobiska. Jednak WIOŚ ustalił, że odpady były magazynowane od 1 września do 31 grudnia 2022 r., do czego strona w ogóle się nie odniosła.
WIOŚ ostateczną decyzją nałożył na stronę karę pieniężną za nieprowadzenie ewidencji wytworzonych w 2022 r. odpadów o kodzie 17 01 07 oraz 17 04 05. Zatem jak podniosło Kolegium jest wiążąca decyzja, która potwierdza, że strona posiadała w 2022 r. odpady o kodzie 17 01 07, ale ich nie ewidencjonowała.
Poza sporem pozostaje, że strona nie posiadała decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na terenie działki [...], obręb G.. Marszałek województwa może wydawać decyzję w sprawie wysokości opłaty za korzystanie ze środowiska na podstawie wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, co wynika z art. 288 ust. 1 pkt 2 P.o.ś. WIOŚ jest wyspecjalizowaną inspekcją, co zapewnia szczególną wartość merytoryczną i dowodową ustaleń zawartych w protokołach kontroli. Protokoły kontroli to dokumenty urzędowe, które stanowią podstawę rozstrzygnięć administracyjnych, jeżeli ich treść nie została skutecznie obalona innym środkiem dowodowym.
Organ I instancji przedstawił sposób wyliczenia opłaty podwyższonej w ostatnich akapitach uzasadnienia decyzji i w załączniku do niej. Stawka za umieszczenie odpadów o kodzie 17 01 07 w 2022 r. wynosiła 19,83 zł/Mg. Odpady w ilości 1000 Mg magazynowane były przez 122 dni, a określony w art. 293 ust. 1 P.o.ś. współczynnik jednostkowej stawki opłaty wynosi 0,05. Dane te spowodowały naliczenie opłaty podwyższonej w kwocie [...] zł W ocenie SKO czynności dowodowe i rachunkowe organu I instancji odpowiadają prawu.
W skierowanej do tut. Sądu skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji reprezentowany przez radcę prawnego skarżący zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. przez pominięcie istotnych ustaleń w sprawie dotyczących okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a przejawiających się w braku jakichkolwiek ustaleń w zakresie przesłanek odstąpienia przewidzianych w art. 189f K.p.a. i w konsekwencji naruszenie art. 189f w zw. z art. 189b K.p.a., przez jego niezastosowanie i nierozważenie żadnych przesłanek obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej, która wypełnia wszystkie elementy definicji administracyjnej kary pieniężnej z K.p.a.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do twierdzeń zawartych w skardze.
W piśmie z 11 kwietnia 2025 r. skarżący zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 265/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez NSA w postanowieniu z 1 lipca 2025 r., sygn. akt III OZ 326/25.
W piśmie procesowym z 5 maja 2025 r., stanowiącym merytoryczne uzupełnienie skargi, skarżący zarzucił dodatkowo naruszenie:
1. art. 9 ust. 1b i 1c ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 425, dalej: "u.I.O.Ś.") w zw. z art. 49 ust. 9 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.) i w zw. z art. 75 § 1 K.p.a., przez zastąpienie ustaleń faktycznych wyłącznie gołosłownymi stwierdzeniami z protokołu kontroli, który został sporządzony z przekroczeniem zakresu kontroli interwencyjnej, która mogła dotyczyć wyłącznie kwestii związanych z rozpatrywaniem skargi i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, zaś do żadnej z tych sytuacji nie doszło, wobec czego protokół kontroli w zakresie, w jakim ich nie dotyczy jest protokołem wykraczającym poza dopuszczalny ustawowy zakres, a tym samym sprzecznym z prawem i nie może stanowić dowodu w świetle art. 75 § 1 K.p.a.;
2. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., przez dowolną nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego skutkującą uznaniem, że organ posiadał prawidłowe i wyczerpujące dane umożliwiające wymierzenie skarżącemu opłaty podwyższonej, podczas gdy w czasie kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ: a. nie wyjaśniono, na jakiej podstawie dokonano klasyfikacji odpadów, w tym jakie właściwości i cechy przesądziły o zaklasyfikowaniu ich jako odpady o kodzie 17 01 07, tj. jako zmieszane odpady betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, inne niż wymienione w 17 01 06, a nie jako odpady o kodzie 17 01 01, tj. odpady betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów, b. określenie ilości magazynowanych odpadów nastąpiło szacunkowo jako ok. 1.000 ton, a w toku kontroli nie dokonano żadnych pomiarów oraz próby ustalenia ich rzeczywistej masy, c. ustalenie daty początkowej magazynowania odpadów nastąpiło wyłącznie w jednym, niejednoznacznym i nieprecyzyjnym zdaniu, którego treść wskazuje na odnoszenie się do odpadów o kodzie 17 04 05, d. nie stwierdzono dokładnie w jakim okresie, jakie masy odpadów były magazynowane przez skarżącego, a jedynie stwierdzono stan na dany, konkretny dzień, zaś organy bezkrytycznie przyjęły fikcję, iż cała ilość tych odpadów została zgromadzona jakoby jednego dnia i zalegała przez 122 doby;
3. art. 288 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 P.o.ś., przez zaniechanie dokonania własnych ustaleń w sprawie wymierzenia opłaty skarżącemu w sytuacji, gdy dane przekazane przez WIOŚ pozostawały niespójne z wynikami kontroli, a same wyniki kontroli – nieostre i nieprecyzyjne,
4. art. 81a § 1 K.p.a., przez jego niezastosowanie i w konsekwencji wydanie dla skarżącego niekorzystnego rozstrzygnięcia pomimo, że w sprawie istniały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, a to w zakresie rodzaju i ilości odpadu, a także czasu jego magazynowania.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 13 listopada 2025 r., pełnomocnik skarżącego przedłożył do akt kopie pisma skierowanego przez skarżącego do WIOŚ w [...] z 9 czerwca 2023 r. wraz z załącznikami w postaci kary przekazania odpadów i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność uwypuklenia występowania w sprawie istotnych wątpliwości co do ilości i kodu odpadów, jakie zostały ujawnione na nieruchomości skarżącego oraz na okoliczność kwestionowania przez skarżącego ustaleń na etapie postępowania kontrolnego. Pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze.
Sąd postanowił dopuścić dowód z przedłożonych na rozprawie dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, chociaż nie można podzielić wszystkich argumentów skarżącego.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 stycznia 2025 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa [...] z 15 marca 2024 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Materialną, jak i procesową podstawę wydanego w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Oplata za korzystanie ze środowiska stanowi jeden z środków finansowo-prawnych ochrony środowiska (art. 272 pkt 1 P.o.ś.). Oplata ta jest ponoszona m.in. za składowanie odpadów (art. 273 ust. 1 pkt 4 P.o.ś.). Wysokość opłaty za składowanie odpadów zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów, z tym że wysokość opłaty podwyższonej zależy także od czasu składowania odpadów (art. 274 ust. 5 P.o.ś.). Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 P.o.ś.). W razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną (ust. 2).
Stosownie do art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, będąc do tego obowiązanym nie przedłożył wykazów, o których mowa w art. 286 ust. 1 tej ustawy (to jest m.in. wykazu zawierającego wykorzystane do ustalenia wysokości opłat informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska, w szczególności o rodzajach i ilości składowanych odpadów – w przypadku składowania odpadów – oraz o wysokości należnych opłat, jak przewidziano w tamtejszym pkt 1 lit. c - przyp. Sądu) – marszałek województwa wymierzę opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: 1) pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat; 2) innych danych technicznych i technologicznych, o czym mowa już w art. 288 ust. 2 P.o.ś.
Zgodnie z art. 293 ust. 1 P.o.ś. za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi, z zastrzeżeniem ust. 3-5, opłaty podwyższone w wysokości 0,05 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania. Magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania traktuje się jako składowanie odpadów bez wymaganej decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 2). Za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,7 jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą tonę odpadów i za każdą dobę składowania (ust. 3).
Skierowany do tut. Sądu środek zaskarżenia skarżący oparł przede wszystkim na zarzutach naruszenia przepisów postępowania kwestionując z jednej strony zgodność z prawem zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego (art. 75 § 1 K.p.a.), z drugiej zaś strony prawidłowość poczynionych w oparciu o ten materiał ustaleń faktycznych (art. 7 w zw. art. 77 § 1 i art. 81a ust. 1 K.p.a.) i nie podjęcie przez organ wszystkich wymaganych w sprawie czynności wyjaśniających (art. 288 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2). Zarzuty te jedynie częściowo okazały się trafne.
Przede wszystkim brak jest aktualnie podstaw do tego, by zgodzić się ze skarżącym, że w kontrolowanej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 75 § 1 K.p.a. Przepis ten przewiduje, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania środków, opinie biegłych oraz oględziny.
W realiach rozpatrywanego przypadku organy oparły swoje ustalenia faktyczne w głównej mierze na protokole kontroli WIOŚ nr [...], podpisanym 21 kwietnia 2023 r. Postępowanie takie zostało dopuszczone w art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś., który wprost przewiduje, że wymierzenie opłaty – w razie nie przedłożenia wykazów przez podmiot korzystający ze środowiska – następuje na podstawie własnych ustaleń marszałka województwa lub na podstawie wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
Skarżący w piśmie procesowym z 5 maja 2025 r. podniósł, że rzeczony protokół jest niezgodny z prawem, bowiem sporządzony został z przekroczeniem zakresu kontroli interwencyjnej. Powołał się przy tym na art. 9 ust. 1b i ust. 1c u.I.O.Ś. oraz art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców (zarzut sformułowany w pkt 1 tego pisma).
Przepisy u.I.O.Ś. powołane przez skarżącego przewidują, że do kontroli pozaplanowych zalicza się m.in. kontrole interwencyjne (art. 9 ust. 1b pkt 2 tej ustawy). Przez kontrole interwencyjne rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (art. 9 ust. 1c u.I.O.Ś.).
Wbrew twierdzeniom skarżącego powyższe przepisy nie określają w sposób wiążący ustaleń, jakie WIOŚ może czynić w toku kontroli interwencyjnej, lecz przewidują co najwyżej w związku z jakiego rodzaju skargami i interwencjami kontrole takie są przeprowadzane. W tym przypadku z protokołu kontroli wprost wynika, że kontrola miała charakter interwencyjny, została rozpoczęta 21 marca i zakończona 21 kwietnia 2023 r., a podjęto ją na wniosek pochodzący ze Starostwa Powiatowego w [...], który wpłynął do WIOŚ 2 marca 2023 r. Zaznaczono jednocześnie, że przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. Twierdzenia te wpisują się zatem w zapisy art. 9 ust. 1b pkt 2 w zw. z ust. 1c u.I.O.Ś. i brak jest podstaw do tego, by odmówić im wiarygodności.
Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że dopiero przeprowadzenie kontroli i poczynienie w niej ustaleń faktycznych pozwala na ocenę tego, czy przedmiot ewentualnej skargi bądź interwencji znajduje potwierdzenie w rzeczywistości. Okoliczność, że w wyniku kontroli przeprowadzonej u skarżącego nie ujawniono miejsc magazynowania komunalnych osadów ściekowych ani potencjalnych miejsc świadczących o ich zakopaniu, nie może negować prawidłowości samej kontroli i dokonanych w jej ramach ustaleń faktycznych. Ich następcza kwalifikacja prawna może być odmienna od pierwotnie zakładanej, z tym jednak zastrzeżeniem, że na gruncie przepisów powszechnie obowiązującego prawa powinno być dopuszczalne takie wykorzystanie protokołu kontroli.
Tymczasem w sprawie stanowi o tym nie tylko przywołany już kilkukrotnie art. 288 ust. 1 pkt 1 P.o.ś. Warto także sięgnąć do art. 10d ust. 1 u.I.O.Ś., który wprost przewiduje, że informacje uzyskane w czasie prowadzenia czynności, o których mowa w art. 10b ust. 2 tej ustawy (to jest czynności, które mogą być wykonane w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia określonego przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku, a z którymi mieliśmy w sprawie do czynienia – przyp. Sądu) mogą być wykorzystywane w celu realizacji zadań ustawowych Inspekcji Ochrony Środowiska, w tym w zakresie w zakresie kontroli oraz stanowić dowód w postępowaniach administracyjnych, karnych oraz w postępowaniach w sprawach wykroczeń.
Nawiązując jeszcze pokrótce do przywołanego przez skarżącego art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców zauważyć trzeba, że skarżący nie rozwinął podniesionego w tym zakresie zarzutu. Przepis ten przewiduje, że zakres kontroli nie może wykraczać poza zakres wskazany w upoważnieniu. Z protokołu spornej kontroli wynika, iż została ona przeprowadzona na podstawie upoważnienia do kontroli z 21 marca 2023 r., nr [...] Wówczas ani na żadnym dalszym etapie postępowania skarżący nie kwestionował tego, by rzeczona kontrola została przeprowadzona w zakresie nieprzewidzianym w tym upoważnieniu. Tut. Sąd dostrzega jednak to, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentu upoważnienia do kontroli – podobnie jak innych załączników do protokołu kontroli, poza protokołem oględzin – o czym będzie jeszcze mowa poniżej.
Należy jednak przyznać rację skarżącemu w tym, że organy dopuściły się istotnego naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., lecz wyłącznie w jednym z aspektów, które zostały przez niego poruszone w piśmie z 5 maja 2025 r.
Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. normują obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadę prawdy obiektywnej. Zgodnie z pierwszym z tym przepisów w toku postępowania organy administracji publicznej stroją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Drugi z nich przewiduje natomiast, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Kolegium słusznie zwróciło uwagę, że protokół kontroli sporządzony przez WIOŚ uznać trzeba w kontrolowanej sprawie za dokument urzędowy. Stosownie do art. 76 § 1 K.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. dokumentem urzędowym (zob. wyrok NSA z 5 września 2017 r., sygn. akt II GSK 3317/15, dostępny w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Protokół kontroli nr [...] podpisany został nie tylko przez inspektorów, którzy przeprowadzili kontrolę, lecz także osobiście przez skarżącego. Z jego treści nie wynika, by skarżący przed podpisaniem protokołu złożył umotywowane zastrzeżenia. Przedłożone przed tut. Sądem na rozprawie pismo datowane jest na dzień pochodzący z okresu po przeprowadzeniu kontroli (9 czerwca 2023 r.) i samo w sobie nie może stanowić skutecznego środka do podważenia zawartych w protokole ustaleń faktycznych. Dokument urzędowy stanowi podstawowy element materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym. Dokument taki korzysta ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Tymczasem z protokołu kontroli nr [...] wynika, iż stwierdzono rodzaje i ilość odpadów wytworzonych przez kontrolowanego w 2022 roku, ujawnionych na terenie działki nr ew. [...], obręb G. w dniu przeprowadzonych oględzin tj. w dniu 21 marca 2023 r.: - zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego (...) – odpady o kodzie 17 01 07 – w ilości ok. 1.000 Mg/rok. (...) W trakcie przeprowadzonych oględzin terenu działki nr ew. [...] (kopalnia kruszyw) stwierdzono, iż kontrolowany wytwarzane w ramach prowadzonej działalności odpady o kodzie 17 01 07 magazynuje bezpośrednio na ziemi w postaci hałdy. W trakcie oględzin ujawniono magazynowanie odpadów o kodzie 17 01 07 na terenie działki nr ew. [...] (teren żwirowni) tj. w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Zgodnie z oświadczeniem kontrolowanego odpady zostały przywiezione na wskazany powyżej teren w celu rekultywacji wyrobiska (s. 6). Dalej podano, że kontrolowany w 2022 roku wytworzył ok. 1.000 Mg tego rodzaju odpadów (odpadów o kodzie 17 01 07 - przyp. tut. Sądu), w związku z czym kontrolowany był w obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów dla ww. odpadów wytworzonych w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej. Masę wytworzonych odpadów ustalono na podstawie informacji udzielonych przez kontrolowanego (brak ewidencji). (...) W trakcie kontroli stwierdzono, że kontrolowany jako podmiot zobowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów nie dopełnił obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów wytworzonych w ramach prowadzonej działalności dla odpadów o kodzie 17 01 07 zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego (...) oraz 17 04 05 żelazo i stal, co stwierdzono na podstawie zapisów zawartych w bazie BDO. Odpady zostały wytworzone w okresie od 1 września 2022 r. do 30 listopada 2022 r., co ustalono na podstawie zlecenia nr [...] z 24 października 2022 r. (kopia zlecenia stanowi załącznik nr 6) i informacji przekazanych przez kontrolowanego. Obecność odpadów o kodzie 17 01 07 ujawniono w trakcie oględzin przeprowadzonych 21 marca 2023 r. na terenie działki nr ew. [...] w obecności kontrolowanego (...) (s. 7 protokołu).
W oparciu o powyższe ustalenia zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, dla potrzeb ustalenia opłaty podwyższonej, że skarżący na działce nr ew. [...] w roku 2022 magazynował odpady o kodzie 17 01 07 w ilości 1.000 Mg.
Zaznaczyć wypada, że art. 76 § 3 K.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego skutecznie nie podważył jednak ustaleń faktycznych organów w rozważanym obecnie zakresie, nie przedstawiając zwłaszcza dowodu przeciwnego. Nota bene, próbę przedstawienia kontrdowodu podjął dopiero na rozprawie przed tut. Sądem, co już tylko z tego względu ocenić trzeba, jako czynność dalece spóźnioną. Marszałek Województwa [...] dwukrotnie wzywał skarżącego (pismo z 2 czerwca i 25 lipca 2023 r.) do przedłożenia stosownego wykazu, co nie spotkało się z żadną jego reakcją. Sąd administracyjny nie jest powołany do tego, by czynić ustalenia faktyczne za organy administracji publicznej. Stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd postanowił dopuścić dowód z przedłożony na rozprawie dokumentów, jednak dokumenty te stanowią jedynie oświadczenia samego skarżącego (pismo z 9 czerwca 2023 r. i oświadczenie dotyczące przekazania odpadów bez daty), jak również kart przekazania odpadów pochodzących z okresu po kontroli (29 sierpnia 2023 r.). Nie mogą one podważyć poczynionych w czasie kontroli ustaleń faktycznych w zakresie kwalifikacji odpadów ani ich ilości.
Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu kwalifikacja spornych odpadów do kodu 17 01 07. Kwestia ta została w sposób jednoznaczny ujęta w protokole kontroli, który został podpisany przez skarżącego, w tym w stanowiącym jego załącznik – protokole oględzin. To że skarżący już po przeprowadzeniu kontroli, w tym na potrzeby podważania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, próbuje przyjąć inną kwalifikację odpadów nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, stanowiąc wyłącznie polemikę skarżącego z ustaleniami organów poczynionymi w oparciu o prawidłowo w tym względzie zgromadzony materiał dowodowy.
Z kolei ilość odpadów, która o tyle może wzbudzać wątpliwości, że została podana w protokole kontroli przybliżeniu ("ok.") – co jest akcentowane przez skarżącego w piśmie z 5 maja 2025 r. – została przyjęta do tego protokołu na podstawie informacji udzielonych przez samego skarżącego. Skarżący w istocie poprzez własne oświadczenia próbuje zatem obecnie zakwestionować inne własne oświadczenia, które złożył w czasie kontroli i które zostały ujęte w podpisanym przez niego protokole. Przyjęciu większej wiarygodności oświadczeniom pochodzącym po przeprowadzeniu kontroli, gdzie chociażby wiedza skarżącego odnośnie ich konsekwencji prawnych może być większa niż uprzednio, sprzeciwiają się zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. Sąd nie daje wiary skarżącemu w tym, że na moment przeprowadzenia kontroli mógł on nie posiadać wiedzy na temat ilości wytworzonych odpadów, które także przecież podlegały wówczas transportowi, a wiedzę tę nabył dopiero po transporcie dokonanym w okresie późniejszym. Za wiarygodnością aktualnych oświadczeń skarżącego nie przemawia także to, że oświadczenia te co do ilości odpadów ulegają zmianie – na etapie odwołania skarżący wskazywał na 100 Mg, a z dowodów przedłożonych na rozprawie wynikać ma, że było to 225,1300 Mg.
Wskazać w tym miejscu także trzeba na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż to podmiot korzystający ze środowiska powinien naliczyć opłaty za korzystanie ze środowiska w ramach prowadzonej działalności. Wynika to z zasady zawartej w art. 7 P.o.ś. stanowiącej, że zanieczyszczający płaci. Jeżeli natomiast dochodzi do wymierzenia tej opłaty przez marszałka województwa nie wyklucza się stosowania metody szacunkowej, podkreślając, że metoda taka nie jest wykluczona przez przepisy prawa ochrony środowiska (por. m.in. wyroki NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1607/11, z 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2422/12, CBOSA). Wprawdzie wyrażone tam stanowisko odnosi się do stosowania art. 288 ust. 2 pkt 2 P.o.ś., gdzie za przyjęciem metody szacunkowej przemawiają dodatkowe argumenty, w tym trudności dowodowe w okresie następującym po okresie korzystania ze środowiska, to jednak zdaniem Sądu odnieść je trzeba także do okoliczności niniejszej sprawy.
Nieprecyzyjnie określona masa wytworzonych i magazynowanych odpadów zawarta w protokole kontroli (ok. 1.000 Mg) wynika z informacji przekazanych przez skarżącego i to skarżący powinien liczyć się z brakiem konkretności własnych danych. Okoliczność, że organy przyjęły do ustalenia opłaty podwyższonej już konkretną wartość, co wymaga podkreślenia – nie odbiegającą od danych zawartych w protokole kontroli, nie powoduje, iż można im skutecznie zarzucić naruszenie art. 7, czy art. 77 § 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 P.o.ś. kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia. To na skarżącym spoczywał obowiązek przedstawienia stosownych wykazów, nie przedstawiając ich, za to przekazując istotne dla ustalenia wysokości opłaty informacje w czasie kontroli WIOŚ, skarżący musi liczyć się z konsekwencjami takiego stanu rzeczy.
Wobec dotychczasowych uwag zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie, w jakim ujęto go w pkt 2 lit. a-b pisma z 5 maja 2025 r., nie może być uznany za trafny. Nie jest w konsekwencji także zasadny w tym samym zakresie zarzut naruszenia art. 288 ust. 2 P.o.ś. i art. 81a K.p.a. (pkt 3-4 pisma z 5 maja 2025 r.). Informacje zawarte w protokole kontroli są w tym względzie wystarczające i nie powodują niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
Organy co najmniej przedwcześnie przyjęły jednak, że do magazynowania odpadów o kodzie 17 01 07 i to w ilości 1.000 Mg doszło już od 1 września 2022 r. Okoliczności te nie wynika bowiem wprost z protokołu kontroli, a wręcz przeciwnie w oparciu o zapisy tego protokołu jest ona co najmniej wątpliwa. Sąd za uzasadniony zatem uznał zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie, w jakim ujęto go w pkt 2 lit. c-d pisma z 5 maja 2025 r.
Z przedstawionych powyżej fragmentów protokołu kontroli nr [...] wynika jedynie, że w okresie od 1 września do 30 listopada 2022 r. wytworzono m.in. sporne odpady o kodzie 17 01 07 (nie można za skarżącym uznać, że informacja ta odnosi się tylko do odpadów o kodzie 17 04 05, bowiem została ona zamieszczona po wskazaniu na wytworzenie przez skarżącego zarówno tych odpadów, jak i właśnie odpadów o kodzie 17 01 07 – nota bene do obydwu rodzajów odpadów odnosi się cały ten akapit protokołu kontroli). Co więcej, z protokołu kontroli wynika, że na wspomnianej nieruchomości stwierdzono ok. 1.000 Mg odpadów o kodzie 17 01 07 w dniu przeprowadzenia oględzin, tj. 21 marca 2023 r.
Uznając za organem I instancji, że magazynowanie odpadów jest prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów nie sposób na podstawie przywołanych ustaleń uznać jednoznacznie, że od 1 września 2022 r. skarżący magazynował odpady o kodzie 17 01 07 w ilości 1.000 Mg, skoro jest to całość tych odpadów, jaka miała być przez niego wytworzona w 2022 r., a konkretnie rzecz ujmując od 1 września do 30 listopada 2022 r. O ile zgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania możliwe byłoby jeszcze przyjęcie, że odpady te w podanej ilości były magazynowane przez skarżącego co najwyżej od 1 grudnia 2022 r., a więc już po okresie, w którym doszło do ich wytworzenia, o tyle uznanie, że były one w całości magazynowane poczynając od pierwszego dnia tego okresu budzi poważne wątpliwości Sądu. Organ z góry zakładając, że odpady te były magazynowane w całości od 1 września 2022 r. nie przedstawił toku rozumowania, który doprowadził go do takich wniosków. Przyjęcie tych okoliczności odbyło się w istocie w oparciu o dalsze pisma pochodzące od WIOŚ, które w tym zakresie – na co słusznie zwrócił uwagę skarżący – nie odzwierciedlają prawidłowo ustaleń poczynionych w toku kontroli.
W tym miejscu zauważyć należy, że przy ostatnio przywołanych ustaleniach kontroli powołano się nie tylko na informacje przekazane przez skarżącego, lecz także na mające stanowić załącznik nr 6 zlecenie nr [...] z 24 października 2022 r. W aktach administracyjnych prócz protokołu oględzin brak jest natomiast pozostałych załączników do protokołu kontroli, których w sumie powinno być 7, a które zgodnie z jego treścią stanowią jego integralną część.
Bez wszystkich załączników nie można uznać, by organ był w posiadaniu kompletnego protokołu kontroli, ergo zgromadzony materiał dowodowy posiada istotne braki, które powinny zostać w całości usunięte w pierwszej kolejności. Dopiero w sytuacji, w której uzupełnienie w ten sposób materiału dowodowego nie pozwoliłoby na poczynienie nie budzących wątpliwości ustaleń faktycznych co do okresu magazynowania przez skarżącego odpadów o kodzie 17 01 07, z uwzględnieniem możliwej zmienności ilości tych odpadów, organ powinien podjąć dalsze czynności wyjaśniające, np. zwracając się do skarżącego o złożenie wyjaśnień popartymi stosownymi dowodami (np. dotyczącymi transportu odpadów na działkę nr ew. [...]), czy przesłuchania osób zaangażowanych w transport celem ustalenia okresu, do którego transport ten się odbywał. Wyraźnie zaznaczyć przy tym trzeba, że skarżący nie powinien pozostawać bierny przy czynnościach wyjaśniających organu i powinien wykazać się własną inicjatywą. Z brzmienia art. 7 K.p.a. wprost wynika, że czynności wyjaśniające podejmowane są przez organy administracji nie tylko z urzędu, lecz także na wniosek strony postępowania.
W zakresie będącym przedmiotem ostatnio poczynionych rozważań odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 288 ust. 2 P.o.ś., czy art. 81a § 1 K.p.a. jest przedwczesne.
Odnosząc się na koniec do pierwotnie podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 189f w zw. z art. 189b K.p.a., zarzut ten uznać trzeba za chybiony, a co za tym idzie chybiony jest podniesiony równocześnie na jego tle zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a.
Zgodnie z art. 189b k.p.a. przez administracyjną karę pieniężną rozumie się określoną w ustawie sankcję o charakterze pieniężnym, nakładaną przez organ administracji publicznej, w drodze decyzji, w następstwie naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu obowiązku albo naruszeniu zakazu ciążącego na osobie fizycznej, osobie prawnej albo jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 6917/21, CBOSA) wskazuje się, w powołaniu m.in. na przytoczony już powyżej art. 276 P.o.ś., że przepisy tej ustawy, wyraźnie odróżniają opłatę podwyższoną od administracyjnej kary pieniężnej, a nawet w pewnym sensie je sobie przeciwstawiają. Już zatem warstwa terminologiczna ustawy zdaje się dostatecznie wyraźnie ujawniać wolę ustawodawcy, by pojęć tych nie utożsamiać ani nie traktować pojęcia administracyjnej kary pieniężnej jako szerszego (nadrzędnego). Zróżnicowana jest tu nie tylko terminologia, ale także uregulowania, choćby przez inaczej ukształtowane odesłania do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (art. 281 ust. 2 i 3 P.o.ś).
Różnice między opłatą podwyższoną a administracyjną karą pieniężną sięgają jednak głębiej. W judykaturze zwraca się bowiem uwagę na to, że opłata podwyższona nie ma znamion administracyjnej kary pieniężnej w rozumieniu art. 189b K.p.a. W statuowaną wspomnianym przepisem definicję wkomponowane jest istnienie "obowiązku" lub "zakazu" – a więc aktualnej powinności wynikającej z uprzednio skonkretyzowanej normy. Na gruncie P.o.ś. z taką skonkretyzowaną normą mamy do czynienia tylko w przypadku, o którym mowa w art. 276 ust. 2. Przypadek, o którym mowa w art. 276 ust. 1, cechuje się jej brakiem (wprawdzie używa się niekiedy określenia "obowiązek uzyskania pozwolenia", ale jest to tylko swego rodzaju skrót myślowy, bo tak naprawdę nie idzie tu o obowiązek, lecz o określony wymóg czy też warunek korzystania ze środowiska). Poza tym kara administracyjna w rozumieniu art. 189b K.p.a. nakładana jest w drodze decyzji administracyjnej, natomiast opłata co do zasady podlega samoobliczeniu, a obowiązek jej wniesienia powstaje z mocy prawa. Wymiar opłaty w drodze decyzji następuje w założeniu wyjątkowo – tylko w warunkach opisanych w art. 288 P.o.ś. Decyzja orzekająca o opłacie ma charakter deklaratywny w ścisłym tego słowa znaczeniu.
Odmienne mechanizmy powstawania powinności wniesienia opłaty podwyższonej (z mocy prawa) i powinności poniesienia administracyjnej kary pieniężnej (z mocy decyzji) powodują, że w założeniu odmienne – gdy idzie o konstrukcję prawną – powinny być ewentualne instytucje łagodzące ich dolegliwość. W przypadku administracyjnej kary pieniężnej mogą one być wpisane w normę kompetencyjną i stanowić o tym, że organ w procesie jurysdykcyjnym tę karę miarkuje względnie nawet odstępuje od jej nałożenia. Natomiast w przypadku opłaty podwyższonej takie rozwiązanie jest a limine wykluczone – jest ono nie do pogodzenia z deklaratywnym charakterem podejmowanego orzeczenia. Rozwiązania łagodzące dolegliwość opłaty podwyższonej musiałyby być wpisane w normę materialną kreującą powinność jej poniesienia – konieczne byłoby wyraźne wskazanie przez ustawodawcę względnie wyprowadzenie w drodze wykładni przesłanek negatywnych, których wstąpienie powoduje, że opłaty podwyższonej nie nalicza się (przykładu wyprowadzenia takich przesłanek w drodze wykładni można upatrywać w uchwale NSA z 12 grudnia 2011 r., II OPS 2/11).
Podzielając powyżej zaprezentowane poglądy uznać trzeba, że art. 189f w zw. z art. 189b K.p.a. nie znajdowały w kontrolowanej sprawie zastosowania. Warto przy tym zaznaczyć, że w art. 316 i nast. P.o.ś. wprost uregulowano kwestię odraczania, zmniejszania i umarzania opłat podwyższonych. Wprawdzie instytucje te wpisują się w ulgi w wykonaniu kar (por. art. 189k-189l K.p.a.), jednak dodatkową uwagę zwrócić trzeba na przyczynę ich udzielenia, którą wyjściowo jest realizacja przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat. Wpisuje się to w okoliczności ujęte w art. 189f K.p.a., a zwłaszcza w zawarte tam w § 2 usunięcie naruszenia prawa. Wskazuje to na odmienne uregulowanie rzeczonej problematyki w przypadku opłat podwyższonych i niemożność skorzystania nie tylko z art. 189k-189l K.p.a., lecz także z art. 189f K.p.a.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku.
O kosztach postępowania postanowiono w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wpis w kwocie 1.210,00 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 5.400 zł (§ 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), a także opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – łącznie 6.627,00 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę Marszałek Województwa [...] obowiązany jest uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niego wskazania co do dalszego postępowania, a dotyczące uzupełnienia materiału dowodowego, w szczególności celem ustalenia okoliczności istotnej dla wysokości wymierzanej opłaty podwyższonej, to jest ilości odpadów faktycznie magazynowanych przez stronę w poszczególnych dniach, względnie wyodrębnionych okresach od 1 września 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI