II SA/Po 263/24

II SA/Po 263/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Paweł Daniel
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2529/24 - Wyrok NSA z 2026-01-28
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 810
art. 5 ust. 2a, art. 25 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg J. M. na decyzje [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lutego 2024 r. nr [...] postępowanie: [...] nr [...] postępowanie: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargi
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (dalej ZUS) decyzjami z dnia 12 lutego 2024 r. znak sprawy [...] (postępowanie [...]) i z dnia 16 sierpnia 2023 r. znak sprawy [...] (postępowanie [...] zmienił wysokość przyznanego J. M. (dalej jako skarżąca lub strona) w informacji/decyzji z dnia 23 lutego 2023 r. świadczeń wychowawczych na dzieci: N. S. oraz O. S. stwierdzając, że świadczenia te na każde z dzieci przysługują na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie stwierdzając, że świadczenie wychowawcze przysługuje od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie [...]zł miesięcznie.
Uzasadniając decyzje wskazano, że na podstawie orzeczenia sądu z 22 czerwca 2022r. sygn. akt IV Nsm [...] ustalono, iż dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.
Zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2023 poz. 810 ze zm., aktualnie tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 421, dalej w skrócie u.p.p.w.d.), w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Wskazano, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 01 czerwca 2023 r. do 29 lutego 2024 r. (na rzecz córki) i w okresie 1 czerwca 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. (na rzecz syna), stanowi nienależnie pobrane świadczenie, o którym mowa w art. 25 ust 2 u.p.p.w.d., które należy wpłacić na rachunek bankowy ZUS, z którego świadczenie zostało wypłacone.
Skarżąca nie zgodziła się z powyższymi decyzjami i zaskarżyła je odrębnie, podając że z ugody zawartej z ojcem dzieci wynika, iż podstawową pieczę opiekuńczą sprawuje matka, przy której dzieci mają miejsce zamieszkania. W ocenie skarżącej sąd nie orzekł w jej przypadku opieki naprzemiennej, a ojciec płaci alimenty na dzieci.
Decyzjami z dnia 26 lutego 2024 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.
Uzasadniając rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdzono brak podstaw do uchylenia decyzji ZUS i przyznania świadczenia w pełnej kwocie ponieważ opieka nad dziećmi sprawowana jest naprzemiennie przez oboje rodziców. W tej sytuacji przysługuje skarżącej świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Prezes ZUS wskazał, że opieka naprzemienna polega na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd prawa do opieki nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach. Dotyczy zatem sytuacji, gdy obojgu rodzicom pozostawiono pełnię władzy rodzicielskiej i jednocześnie nastąpiło równomierne, zrównoważone podzielenie w czasie elementu bezpośredniej opieki nad dzieckiem.
W przypadku gdy dziecko - zgodnie z orzeczeniem sądu - jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, czyli w sytuacji, gdy każdy rodzic zajmuje się dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, wówczas kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia.
Organ podniósł, że zgodnie z przedłożonym protokołem z postępowania mediacyjnego z dnia 13 maja 2022 r., sygn.IV Nsm [...], skarżąca zawarła ugodę z Ł. S. w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej nad dziećmi N. S. i O. S. oraz ich kontaktów z dziećmi.
W § 1 tej ugody ustalono, co następuje:
• skarżąca, jako matka dzieci będzie sprawować podstawową pieczę nad dziećmi i miejscem ich zamieszkania będzie miejsce zamieszkania matki,
• władzę rodzicielską w równym stopniu sprawuje matka dzieci i ich ojciec Ł. S.,
• Ł. S. sprawuje opiekę nad dziećmi w co drugi weekend od piątku po zajęciach szkolnych do poniedziałku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/ względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00, oraz w każdym tygodniu od wtorku po zajęciach szkolnych do czwartku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/ względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00,
• w dni świąteczne, ferie i wakacje opieka nad dziećmi sprawowana jest przez rodziców w porównywalnym wymiarze.
Ww. ugoda została zatwierdzona przez Sąd Rejonowy P. postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt IV Nsm [...], które uprawomocniło się z dniem 21 lipca 2022 r.
Zdaniem organu z ugody wynika, że dzieci znajdują się pod opieką naprzemienną obojga rodziców – skarżącej i Ł. S., którzy sprawują opiekę nad dziećmi w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zarówno w skali miesiąca, jak i w skali całego roku, rodzice sprawują opiekę nad dziećmi w podobnym wymiarze dni.
Organ stwierdził ponadto, iż dla potrzeb rozpatrzenia uprawnień do świadczenia wychowawczego w orzeczeniu sądu nie musi być wprost wskazane, że opieka nad dziećmi będzie sprawowana naprzemiennie przez oboje rodziców, wystarczy, że fakt opieki naprzemiennej wynika z zatwierdzonych przez sąd kontaktów rodziców z dzieckiem.
W odniesieniu do argumentacji strony, iż została wskazana w ugodzie jako rodzic sprawujący podstawową pieczę nad dzieckiem i to przy niej dzieci mają miejsce zamieszkania, to zdaniem organu w przypadku, gdy zgodnie z ugodą ojciec zachował pełnię władzy rodzicielskiej, a jego kontakty z dziećmi zostały ustalone w ten sposób, że sprawuje on opiekę w porównywalnym do strony okresie, wskazane fakty nie mają wpływu na przyznanie stronie pełnej kwoty świadczenia. Zdaniem organu również ustalenie alimentów od jednego rodzica na rzecz dzieci, nie ma wpływu na jego prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli z postanowienia sądu wynika, że opieka nad dziećmi sprawowana jest w systemie opieki naprzemiennej.
J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lutego 2024 r. nr [...] - postępowanie [...] i postępowanie [...], zaskarżając je w całości, wnosząc o ich uchylenie i orzeczenie o kosztach postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wspomnianej ustawy oraz błędnym przyjęciu, że opieka sprawowana nad dziećmi, zgodnie z ugodą z dnia 13 maja 2022 r. sygn. IV Nsm [...], jest opieką naprzemienną, a w konsekwencji tego stwierdzenie, że skarżącej przysługuje świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego;
2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności odnoszących się do zakresu ustalonej opieki sprawowanej przez skarżącą nad dziećmi, a w konsekwencji nieuprawnione uznanie, iż sposób wykonywania opieki przez skarżącą na mocy ugody stanowi przeszkodę w nabyciu przez skarżącą świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości, co ostatecznie poskutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej;
3. art. 8 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do organu administracji publicznej wskutek przeprowadzenia postępowania w sposób wybiórczy i selektywny, ukierunkowany na wydanie decyzji odmawiającej skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, która winna być uchylona.
Motywując skargi wskazano, że błędnie organ uznał, iż nad dziećmi sprawowana jest opieka naprzemienna, bowiem kontakty z dzieckiem wyjęte są spod pojęcia władzy rodzicielskiej. Sam fakt wykonywania szerokich kontaktów nie uzasadnia domniemania opieki naprzemiennej. Świadczenie wychowawcze powinno być przyznane rodzicowi pierwszoplanowemu, z którymi dzieci zamieszkują i pozostają na jego utrzymaniu. Takim rodzicem jest skarżąca. Ponadto zdaniem skarżącej orzeczenie o opiece naprzemiennej winno wynikać wprost z rozstrzygnięcia sądu, z czym w rozpoznawanej sprawie również nie mamy miejsca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Prezes ZUS wskazał, że podniesione w skardze zarzuty są w części powieleniem zarzutów z odwołania od decyzji i w istocie stanowią polemikę z przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz zakresem uprawnień rodziców do sprawowania opieki nad dzieckiem, jaki został odzwierciedlony w treści prawomocnych orzeczeń sądowych przedłożonych do akt sprawy.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego - art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., organ wyjaśnił, że ww. ustawa nie zawiera legalnej definicji pojęcia "opieka naprzemienna", stąd też prawidłowego rozumienia należy poszukiwać przede wszystkim kierując się ustawowo określonym celem przedmiotowego świadczenia. Mianowicie, zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Istotne wskazówki interpretacyjne wykładni ww. normy przedstawił np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 97/21. Mianowicie zwrócono uwagę, że użycie przez ustawodawcę określenia "naprzemienna" oznacza, zgodnie z definicją słownikową tego określenia, że chodzi o opiekę "występującą na przemian, zmieniającą się kolejno". Ponadto, zmieniające się kolejno okresy opieki, sprawowane przez każdego z rodziców, mają nie tylko się powtarzać, ale być ponadto "porównywalne", czyli mają być podobne do siebie na tyle, aby można je ze sobą porównywać. Konsekwentnie, opieka naprzemienna jest następstwem wspólnego wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem i jako taka nie może być utożsamiana z obowiązkiem alimentacyjnym, który jest niezależny od tego, czy danemu rodzicowi powierzona została władza rodzicielska nad dzieckiem, czy też nie. W judykaturze podnosi się również, że opieki naprzemiennej nie można utożsamiać z ustaleniem miejsca pobytu, czy zamieszkania dziecka u jednego z rodziców. Nie ma też znaczenia, czy w wyroku czy postanowieniu sądu dotyczącym władzy rodzicielskiej nad dzieckiem rozstrzygnięto o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, choćby nie zostało w niej użyte sformułowanie "opieka naprzemienna" (tak np. wyrok WSA w Krakowie z dn. 31 marca 2022 r., III SA/Kr 1555/21; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1895/21). Ponadto, uregulowanie kontaktów z dzieckiem (vide: art. 113 i nast. k.r.o.), w przypadku opieki naprzemiennej jest formą powierzenia władzy rodzicielskiej, a częstotliwość kontaktów wpływa na ustalenie, czy opieka rodzica nad dzieckiem spełnia wymogi pieczy naprzemiennej.
W rozpoznawanej sprawie obu rodzicom małoletniego przysługuje pełna władza rodzicielska, a rodzice zawarli ugodę odnośnie opieki nad dzieckiem. W § 1 tej ugody ustalono, iż matka dzieci będzie sprawować podstawową pieczę nad dziećmi, a miejscem zamieszkania dzieci, będzie jej miejsce zamieszkania. Ponadto, iż władzę rodzicielską w równym stopniu sprawuje matka dzieci i ich ojciec, a Ł. S. sprawuje opiekę nad dziećmi w co drugi weekend od piątku po zajęciach szkolnych do poniedziałku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00, oraz w każdym tygodniu od wtorku po zajęciach szkolnych do czwartku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/ względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00. Natomiast w dni świąteczne, ferie i wakacje opieka nad dziećmi sprawowana jest przez rodziców w porównywalnym wymiarze. Przedmiotowa ugoda została zatwierdzona przez Sąd Rejonowy P. postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt IV Nsm [...], które uprawomocniło się z dniem 21 lipca 2022 r. Z ugody wynika zatem, że dzieci znajdują się pod opieką naprzemienną obojga rodziców - opieka sprawowana jest w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zarówno w skali miesiąca, jak i w skali całego roku rodzice sprawują opiekę nad dziećmi w podobnym wymiarze dni. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze cel świadczenia wychowawczego, w ocenie organu, nie można zgodzić się z wykładnią pojęcia opieki naprzemiennej forsowaną przez stronę. Wobec tego Prezes ZUS uznał, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są słuszne, a skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Skargi zostały zarejestrowane pod sygnaturami akt II SA/Po [...] i II SA/Po [...] i następnie zostały przez Sąd połączone do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Po [...] (postanowienie z 24 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję ZUS o zmianie skarżącej wysokości świadczenia wychowawczego z powodu sprawowania opieki naprzemiennej nad dziećmi oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 r. do 28 lutego 2023 r.
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu.
Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia określa u.p.p.w.d. (art. 1).
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d.).
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł (od stycznia 2024 r. jest to kwota 800 zł) miesięcznie na dziecko. Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 1) u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze reguluje Rozdział 4 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następuje odpowiednio na wniosek matki, ojca (...). Wniosek składa się do ZUS (ust. 2). Do wniosku dołącza się zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego (ust. 4 pkt 3), w tym prawomocne orzeczenie sądu orzekające rozwód lub separację (lit. b) oraz odpis orzeczenia sądu wskazującego pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach (lit. cd). Wniosek i załączniki do wniosku, o którym mowa w ust. 4, są składane wyłącznie w postaci elektronicznej (...) – ust. 5. W przypadku zmiany informacji przekazanych we wniosku lub dołączonych do niego załącznikach osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do powiadomienia o tym ZUS na swoim profilu informacyjnym w terminie 7 dni od dnia wystąpienia tych zmian (art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d.).
Zgodnie z art. 13a ust. 7 u.p.p.w.d. osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub pobierająca świadczenie wychowawcze wnosi do ZUS pisma wyłącznie w postaci elektronicznej na swoim profilu informacyjnym.
Przyznanie przez ZUS świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji (art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d.). W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ZUS wydaje decyzję (art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d.). W świetle art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. ZUS może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. W ocenie organów orzekających w niniejszej taka sytuacja zaszła w przypadku skarżącej, bowiem ustalono, że pomiędzy skarżącą a jej byłym mężem Ł. S. została zawarta ugoda regulująca sposób sprawowania opieki nad wspólnymi dziećmi – N. S. i O. S., która następnie została zatwierdzona przez sąd rodzinny.
Bezspornym jest, że skarżąca zawarła ugodę z Ł. S. w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej nad dziećmi N. S. i O. S. oraz ich kontaktów z dziećmi.
W § 1 tej ugody ustalono co następuje:
• skarżąca, jako matka dzieci będzie sprawować podstawową pieczę nad dziećmi i miejscem ich zamieszkania będzie miejsce zamieszkania matki,
• władzę rodzicielską w równym stopniu sprawuje matka dzieci i ich ojciec Ł. S.,
• Ł. S. sprawuje opiekę nad dziećmi w co drugi weekend od piątku po zajęciach szkolnych do poniedziałku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/ względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00, oraz w każdym tygodniu od wtorku po zajęciach szkolnych do czwartku do czasu odwiezienia ich na zajęcia szkolne/ względnie w dni bez zajęć do godz. 15.00,
• w dni świąteczne, ferie i wakacje opieka nad dziećmi sprawowana jest przez rodziców w porównywalnym wymiarze.
Ww. ugoda została zatwierdzona przez Sąd Rejonowy P. postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt IV Nsm [...], które uprawomocniło się z dniem 21 lipca 2022 r.
Spornym natomiast pozostaje, czy wobec braku jednoznacznego podania w ugodzie, że nad wspólnymi dziećmi sprawowana jest opieka naprzemienna, możliwe jest przyjęcie, że pomimo tego braku możliwe jest przeprowadzenie oceny treści ugody i wyprowadzenia na tej podstawie wniosków, jak w zaskarżonych decyzjach. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organy rozpoznające sprawę były do tego uprawnione. W sytuacji bowiem, gdy orzeczenie sądowe nie zawiera stosownego zwrotu "opieka naprzemienna", rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych w takiej ugodzie zapisów dla interpretacji treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie. Forma i fakt sprawowania opieki naprzemiennej jest bowiem możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym), przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd oraz w ugodzie zawartej przed sądem (zob. wyrok NSA z 29 września 2021 r., I OSK 4362/18).
Należy nadto mieć na uwadze, że opiekę naprzemienną w rozumieniu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. cechuje mniej więcej równy podział obowiązków pomiędzy rodzicami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem, które zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Zatem dla przyjęcia, że mamy do czynienia z opieką naprzemienną, znaczenie ma faktyczne zamieszkiwanie i koncentrowanie spraw życiowych dziecka u obojga rodziców. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym stanowisko wyrażone w licznych wyrokach sądów administracyjnych w powyższej kwestii (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r., I OSK 778/17, opubl. w CBOSA, wyrok z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 2036/23 LEX nr 3715558). W tym miejscu należy jednakże zauważyć, że orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tej materii rozbieżne, bowiem w części wyroków uznaje się, że użycie w orzeczeniu sądu rodzinnego zwrotu "opieka naprzemienna" jest koniecznym warunkiem do uznania, że taka opieka została orzeczona i jest sprawowana. Na takie właśnie wyroki skarżąca powołuje się w swojej argumentacji. Stanowiska tego Sąd orzekający na gruncie niniejszej sprawy nie może podzielić. Z zawartej między skarżącą i jej byłym mężem ugody wynika bowiem, że opieka nad ich wspólnymi małoletnimi dziećmi jest opieką naprzemienną, sprawowaną w porównywalnym zakresie. Dzieci w równych okresach zamieszkują z ojcem, Opieka naprzemienna, odmiennie niż władza rodzicielska, jest pojęciem odnoszącym się do sfery faktycznej. Można ją określić jako sposób sprawowania pieczy nad dzieckiem przez oboje rodziców, którzy nie zamieszkują razem. Pod tym pojęciem należy przy tym rozumieć taką opiekę, której cechą jest: bieżące dbanie o dziecko, pilnowanie go, troszczenie się o nie. Chodzi tu o sytuację, w której mimo, że zgodnie z obowiązującym prawem dziecko ma formalnie jedno miejsce zameldowania (w niniejszej sprawie u skarżącej), to w istocie ma dwa domy. Z takim stanem faktycznym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a w przypadku pieczy naprzemiennej chodzi właśnie o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (zob. A. Pośpiech [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 107).
Zważyć również należy, że art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. został dodany przez art. 15 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz.U.2017.1428), zmieniającej ustawę z dniem 1 sierpnia 2017 r. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej, celem wprowadzenia zmian, w tym dodanie art. 5 ust. 2a, było doprecyzowanie przepisów ustawy, aby nie dochodziło do wypłaty świadczenia rodzicowi, którego zakres opieki nad dzieckiem nie odpowiada tym wymogom. W opinii Sądu wobec takiej argumentacji autorów projektu ustawy nie można przyjmować, jak skarżąca wywodzi, że warunkiem koniecznym do przyjęcia, że rodzice sprawują opiekę naprzemienną, jest wyłącznie zawarcie tego zwrotu w orzeczeniu sądu rodzinnego.
W opinii Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ustalony na podstawie ugody sądowej plan pobytu dzieci u obojga rodziców jej okoliczności przemawiającą za przyjęciem stanowiska, że mamy w tym przypadku do czynienia z opieką naprzemienną.
Zatem, w ocenie Sądu, Prezes ZUS rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i dokonał prawidłowej oceny decyzji organu I instancji, zmieniającej wysokość przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na dwójkę dzieci oraz w należyty sposób uzasadniło zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów. Jednocześnie podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uzasadniono w sposób umożliwiający rekonstrukcje racji decyzyjnych jakimi się organ kierowało, spełniając tym samym wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W tym miejscu zaznaczenia tylko wymaga, że zakres przedmiotowej sprawy nie obejmuje postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (art. 25 ust. 2 pkt 5 u.p.p.w.d.).
Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych przez stronę skarżącą naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.