II SA/Po 244/24

II SA/Po 244/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 64a, art. 64b par. 1, art. 151a par. 2, art. 153, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 136 par. 1, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Polody po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu K. L. od decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 6 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala sprzeciw
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB ") decyzją z 6 marca 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 i art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania I. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej: "PINB") z 14 grudnia 2023 r., nr [...], w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego, uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.
W dniu 12 grudnia 2011 r. do PINB wpłynęło podanie I. G. dotyczące postawienia przez K. L. agregatu do klimatyzacji, zamontowanego na poziomie terenu w odległości 1,3 m od granicy posesji i 5,5 m od domu wnoszącej podanie. W piśmie wnosząca podanie oświadczyła, że nie wyraża zgody na takie usytuowanie tego urządzenia.
PINB 20 października 2011 r. przeprowadził kontrolę zabudowy działek nr [...], [...], [...] i [...] położonych przy ul. [...] w P.. W protokole kontroli odnotowano m.in., że na działce nr [...] ustawione zostało urządzenie ziębiarki cieczy ze skraplaczem chłodzonym powietrzem na posadce betonowej i grodzone ścianką z cegły klinkierowej na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy. Obudowa urządzenia o wymiarach w planie 2,15 m x 3,07 m w odległości od granicy działki sąsiedniej 1,29 m. Zadaszenie wykonano w konstrukcji drewnianej jako jednospadowe. W toku dalszego postępowania ustalono, że zadaszenie zostało rozebrane.
Decyzją z 31 lipca 2012 r., nr [...], PINB umorzył postępowanie. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją WINB z 30 października 2012 r., nr [...]
Wyrokiem z 19 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił wskazane ostatnio decyzje. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK [...], oddalił skargi kasacyjne.
W dniu 2 czerwca 2015 r. PINB przeprowadził kolejną kontrolę, podczas której ustalił, że na nieruchomości nr [...] znajduje się urządzenie (chiller), które służy do oziębiania czynników krążących w jego wnętrzu. Wytwornica posiada zamontowaną wewnętrzną sprężarkę oraz elementy automatyki chłodniczej, które powodują, że czynnik chłodniczy zawarty w chillerze schładza wodę lodową (roztwór glikolu), który to roztwór następnie przy pomocy pompy jest transportowany do klimakonwektorów w domu (jest to układ z czynnikiem pośrednim) w celu ochłodzenia powietrza. Urządzenie jest ustawione bezpośrednio na utwardzeniu. Jest zasilane elektrycznie z instalacji wewnętrznej budynku. W budynku mieszkalnym zrealizowana została specjalna instalacja klimatyzacyjna (klimakonwektory), które wykorzystują ten czynnik do ochłodzenia powierza. Jest to urządzenie połączone z instalacją wewnątrz budynku (część składowa instalacji klimatyzacyjnej budynku).
PINB decyzją z 30 lipca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), nakazał K. L. sporządzenie i przedstawienie w wyznaczonym terminie projektu budowlanego zamiennego.
Następnie decyzją z 4 stycznia 2016 r., nr [...], organ I instancji zatwierdził projekt budowlany zamienny. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją WINB z 25 lutego 2016 r., nr [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylił ostatnio wskazane decyzje.
W uzasadnieniu Sąd podał, iż nie ulega wątpliwości, że inwestor zmodyfikował zaprojektowane zagospodarowanie działki bez zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Tym samym w świetle art. 36a ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, co uzasadniało prowadzenie postępowania naprawczego. Konsekwentnie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ zobowiązał inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. W odpowiedzi przedłożono wymaganą dokumentację, datowaną na listopad 2015 r.
Złożenie projektu budowlanego zamiennego nie oznacza jednak w ocenie Sądu automatycznie, że samowolnie wykonane roboty budowlane stają się legalne. Organy nadzoru budowlanego mają w takim przypadku obowiązek zweryfikowania otrzymanego opracowania. Sąd podzielił stanowisko skarżącej I. G. w zakresie, w jakim zarzucała ona organom niedostateczne wyjaśnienie kwestii hałasu generowanego przez urządzenie. Organy oparły się bowiem w tej mierze przede wszystkim na informacjach zawartych w projekcie budowlanym zamiennym, które z kolei korzystały wyłącznie z danych dostarczonych przez producenta. Nie negując tych informacji Sąd zaznaczył, że kontrolowane postępowanie dotyczy urządzenia zrealizowanego, a nie mającego powstać. Dlatego niezbędne było pozyskanie danych o rzeczywistym poziomie hałasu emitowanego przez ziębiarkę, a nie poprzestanie wyłącznie na deklaracjach producenta. Tym bardziej, że w projekcie budowlanym zamiennym wskazuje się na potrzebę dokonania pomiarów hałasu w terenie. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ uniemożliwia ocenę rzeczywistego oddziaływania akustycznego przedmiotowego urządzenia na grunt należący do skarżącej.
Niemniej kwestia emisji hałasu generowanego przez rozważane urządzenie budzi także dalsze wątpliwości. Odwołując się do przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń używanych na zewnątrz pomieszczeń w zakresie emisji hałasu do środowiska (Dz. U. z 2005 r. Nr 263, poz. 2202 ze zm.) Sąd wskazał, że z informacji zawartych w projekcie budowlanym zamiennym i załączonej do niego informacji producenta wynika, że moc akustyczna omawianego urządzenia wynosi 74,8 dB, a zatem wymóg stąd wynikający jest spełniony.
Ustawodawca przewidział jednak także w rozporządzeniu z 14 czerwca 2007 r. Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 112 ze zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie poziomu hałasu") dodatkowe wymagania w zakresie ochrony przed nadmiernym hałasem. Zgodnie z tabelą 1 stanowiącą załącznik do tego rozporządzenia na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej poziom hałasu w przedziale czasu odniesienia równym 8 najmniej korzystnym godzinom dnia kolejno po sobie następującym nie powinien przekraczać 50 dB, a w przedziale czasu odniesienia równym 1 najmniej korzystnej godzinie nocy – 40dB. Z informacji przedstawionej w projekcie budowlanym zamiennym, a następnie przyjętej przez organy, wynika że wartości hałasu generowanego przez urządzenie zostały zaczerpnięte z danych producenta wyliczonych wskaźnikowo w odległości 10 m i dla przestrzeni nieosłoniętej. W takim ujęciu hałas emitowany przez ziębiarkę wynosi 43,4 dB. Organy podniosły wobec tego konsekwentnie, że rozważane urządzenie generuje hałas poniżej 50 dB i spełnia wymogi powołanego rozporządzenia. Z takim stanowiskiem zdaniem Sądu nie można się zgodzić, gdyż ignoruje ono zupełnie normę dopuszczalnego hałasu w porze nocnej. Przyjmując bowiem stałe emitowanie hałasu o mocy 43,4 dB, należy uznać, że norma dla pory nocnej jest przekroczona, a zatem urządzenie generuje hałas ponadnormatywny. Okoliczność ta nie została w ogóle poddana analizie przez organy nadzoru budowlanego. Co więcej, informacja producenta wskazuje dwie alternatywne wartości hałasu emitowane przez urządzenie, oznaczone jako B (46,8 dB) i C (43,4 dB). Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy trudno ustalić skąd wynika różnica między tymi wartościami i dlaczego w sprawie przyjęto wartość C.
Ponadto, jak podał Sąd, należy zauważyć, że zarówno z projektu budowlanego zamiennego, jak i z informacji producenta wynika, że referowane wyżej wartości emisji hałasu zostały ustalone dla odległości 10 m. Tymczasem w sprawie urządzenie zlokalizowane jest w odległości ok 1,3 m od nieruchomości skarżącej i 5,5 m od jej budynku mieszkalnego. Konsekwentnie istnieje ryzyko, że ponadnormatywny hałas generowany przez urządzenie wykracza poza granice działki inwestora. Poza tym w projekcie budowlanym zamiennym wskazuje się na wartości oddziaływania akustycznego urządzenia dla terenu nieosłoniętego. W sprawie urządzenie obudowane jest murem z cegły klinkierowej o grubości 12 cm. Prowadzi to do kolejnej wątpliwości – czy wspomniane ogrodzenie wpływa na poziom roznoszenia się hałasu, a jeśli tak, to czy konstrukcja ta wzmacnia czy raczej osłabia oddziaływanie akustyczne.
W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wady te miały istotne znaczenie, gdyż zaniechania w zakresie zbadania oddziaływania akustycznego urządzenia uniemożliwiły prawidłową ocenę zgodności projektu budowlanego zamiennego z normami emisji hałasu. Zasadne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi. Wskazał, że opisana instalacja powinna być traktowana jako urządzenie techniczne (instalacja klimatyzacyjna). W kontekście rozpatrywanej sprawy nie można zdaniem Sądu przyjąć, że urządzenie to stanowi wyrzutnie powietrza. Przedstawiona przez Sąd argumentacja przemawia także przeciw kwalifikowaniu urządzenia jako budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Na aprobatę nie zasługują nadto zarzuty związane z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Sąd nie zgodził się także z zarzutem, w świetle którego omawiane urządzenie jest niezgodne z uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z 19 marca 2001 r. w sprawie zmiany miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego P. z 12 grudnia 1994 r. w zakresie ustaleń realizacyjnych dla poszczególnych obszarów funkcjonalnych (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2001 r. Nr [...], poz. 475 ze zm.).
Na koniec Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę organy powinny ustalić wartość akustycznego oddziaływania urządzenia, w tym dokonać pomiarów rzeczywistego hałasu emitowanego przez instalację.
PINB decyzją z 28 września 2017 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, ponownie zatwierdził inwestorowi projekt budowlany zamienny. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją WINB z 22 grudnia 2017 r., nr [...]
Ostatnio wskazane decyzje zostały uchylone wyrokiem WSA w Poznaniu z 12 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], w uzasadnieniu którego wskazano, że organy nie uwzględniły oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po [...]. Ponadto, dopuściły się jeszcze innych naruszeń art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy PINB zawiesił postępowanie zwracając się do WIOŚ o przeprowadzenie kontroli i uwzględnił opinię przedstawioną przez ten organ. Jednak ustalenia poczynione tą drogą nie stanowiły właściwej i pełnej realizacji oceny prawnej i wskazań Sądu, które powinny doprowadzić do prawidłowych ustaleń odnoszących się do meritum sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że organ odwoławczy nie odniósł się w treści zaskarżonej decyzji do zarzutu podniesionego w odwołaniu, w którym podniesiono, że niezbędne jest przeprowadzenie badań z kilku punktów pomiarowych i przy różnych konfiguracjach pracy spornego urządzenia. Organ II instancji nie wyjaśnił, dlaczego przyjął za wystarczające – a tym samym za wiarygodne – wyniki pomiarów dokonanych przez WIOŚ 8 sierpnia 2017 r., pomimo wskazanego zarzutu. Przytoczone okoliczności mają istotne znaczenie dla wyniku sprawy, stąd ich niewyjaśnienie jest równoznaczne z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.
Według Sądu wątpliwości budzi sposób wykonania pomiarów akustycznych przez WIOŚ na potrzeby postępowania. Organ nie ustalił, czy przedmiotowe urządzenie może działać na różnych poziomach wydajności, a co za tym idzie emitować hałas o zróżnicowanej intensywności. Pomiaru hałasu dokonano wyłącznie w trybie pracy zastanym w trakcie kontroli. Organ nie wskazał na warunki atmosferyczne panujące w trakcie realizacji pomiaru, które mają niewątpliwie istotny wpływ zarówno na intensywność pracy chłodziarki, jak i na możliwość prawidłowego odbioru dźwięków emitowanych przez urządzenie. Z decyzji nie wynika, czy – a jeśli tak, to dlaczego metodologia badań poziomu hałasu zastosowana przez WIOŚ była odpowiednia dla wówczas panujących warunków mających wpływ na prawidłowość pomiarów akustycznych.
Równocześnie, wbrew jednoznacznej ocenie i wskazaniom Sądu ujętym w wyroku z 16 sierpnia 2016 r., organ nie ustalił, jaki wpływ na poziom roznoszenia się hałasu ma mur z cegły klinkierowej otaczający chłodziarkę. Nie jest uzasadnione stanowisko organu, który przyjął, że skoro hałas generowany przez agregat nie przekracza wartości dopuszczanych, to fakt osłonięcia go murem z cegły nie ma znaczenia. Przeciwnie, jak wskazano w przywołanym wyroku okoliczność ta ma istotne znaczenie dla prawidłowości pomiarów akustycznych, gdyż niewątpliwie wpływa – wzmacniająco albo obniżająco – na sposób rozprzestrzeniania się hałasu wydobywającego się z urządzenia. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wyjaśnienia tych okoliczności oraz odzwierciedlenia swoich ustaleń w uzasadnieniu decyzji.
Po drugie, w toku ponownego rozpoznania sprawy nie wykonano pomiarów akustycznych w porze nocnej. Wobec wspomnianej oceny prawnej i wskazań Sądu, za nieuprawnione należy uznać przyjęcie przez organ – wyłącznie na podstawie ustnego oświadczenia inwestora i jednorazowej próby pomiaru w godzinach 22:00-23:00 – że urządzenie w porze nocnej nie pracuje, stąd nie zachodziła konieczność dokonywania pomiarów. Organ nie powinien był poprzestać na takim stanowisku, lecz powinien podjąć odpowiednie działania mające na celu zbadanie poziomu hałasu generowanego przez ziębiarkę w porze nocnej. Zbadanie tej okoliczności jest tym bardziej uzasadnione, że skarżąca stoi na stanowisku przeciwnym do inwestora podając, iż urządzenie pracuje także nocą, ewidentnie przekraczając dopuszczalną nocną normę 40dB.
Po trzecie, jak wyjaśniono – zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku Sądu z 16 czerwca 2016 r. – dlaczego w rozpatrywanej sprawie organ przyjął wartość hałasu emitowanego przez urządzenie oznaczoną w informacji dostarczonej przez producenta literą C (43,4 dB), nie zaś wartość oznaczoną literą B (46,8 dB). Ustalenia te również powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Niezależnie od powyższego Sąd wskazał, że w wyroku z 16 czerwca 2016 r. stwierdzono, iż w badanej sprawie istnieje ryzyko, że ponadnormatywny hałas generowany przez urządzenie wykracza poza granice działki inwestora. Organy nie zbadały, czy jeszcze inne nieruchomości – prócz działki skarżącej – mogą być objęte oddziaływaniem akustycznym urządzenia; a w związku z tym czy konieczne byłoby dokonanie pomiarów hałasu w stosunku do tych innych nieruchomości. W otoczeniu nieruchomości przy ul. [...] w P. znajdują się także inne nieruchomości, w tym nieruchomość budynkowa pod adresem [...] (działka nr [...]). Organy powinny ustalić tę okoliczność i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Odpowiednio do ustaleń należałoby wykluczyć albo przeprowadzić odpowiednie dowody mające na celu stwierdzenie, czy oddziaływanie akustyczne w stosunku do tych nieruchomości mieści się w powołanej normie.
NSA w wyroku z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK [...], oddalił skargę kasacyjną.
Sąd II instancji podzielił stanowisko, że organy niedostatecznie wyjaśniły kwestię hałasu generowanego przez sporne urządzenie, w szczególności przez brak ustalenia rzeczywistego poziomu hałasu dla pory nocnej. Nadto zasadnie sąd I instancji zarzucił, że organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego przyjął za wystarczające wyniki dokonanych pomiarów, w sytuacji gdy zarzuty odwołania wskazywały na nieprawidłowości w zakresie ich przeprowadzenia zarówno co do miejsc pomiarów, jak i stopnia natężenia pracy urządzenia w trakcie pomiaru. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organ nie ustalił czy przedmiotowe urządzenie może działać w różnych poziomach wydajności, a co za tym idzie emitować hałas o różnym natężeniu. Nie wyjaśnił również jakie znaczenie dla uzyskanych wyników miały warunki atmosferyczne panujące w trakcie pomiarów i nie ocenił metody pomiarów WIOŚ. Nie można przy tym zgodzić się zdaniem Sądu kasacyjnego z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że powyższe okoliczności zostały wyjaśnione i wynikają z zebranego materiału dowodowego. Ze znajdującej się w aktach opinii technicznej wynika, że użytkownik sam określa kiedy klimakonwektory mają pracować i schładzać powietrze. Natomiast nastawa temperatury jest również uzależniona od nastawienia przez użytkownika. Z kolei agregat jest tak nastawiony, aby w momencie załączenia klimakonwektorów zapewniał odpowiedni parametr wody lodowej, co ma wpływ na ilość cykli sprężarki urządzenia. Oczywiście rację ma skarżąca kasacyjnie, że agregat nie ma możliwości płynnej regulacji, zaś sprężarka i wentylator skraplacza pracują w momencie wysterowania po przekroczeniu granicznej temperatury zadanej przez użytkownika. Zatem są to okoliczności, które należy uwzględnić w trakcie przeprowadzanych pomiarów hałasu.
Nie ulega wątpliwości w ocenie Sądu II instancji, że organ nadzoru budowlanego był również związany wskazaniami zawartymi w wyroku z 16 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po [...], gdzie jednoznacznie wskazano, że w związku z przyjęciem w projekcie budowlanym zamiennym wartości oddziaływania akustycznego dla terenu nieosłoniętego, w sytuacji gdy urządzenie emitujące hałas jest całkowicie zasłonięte murem, konieczne było ustalenie, czy wpływa to na poziom emitowanego hałasu. Podobnie jak nakazał wyjaśnienie dlaczego w projekcie budowlanym zamiennym przyjęto jeden z parametrów wynikających z informacji producenta, pomijając pozostałe wskazane tam parametry. W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, że dokonanie powyższych ustaleń było zbędne, wobec przeprowadzenia rzeczywistych pomiarów natężenia hałasu. Zwrócić należy uwagę na fakt, że przedmiotem prowadzonego przez organy postępowania było zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, który nie uległ zmianie, zatem dalej aktualne pozostają wątpliwości w tym zakresie, których organ nadzoru budowlanego nie wyjaśnił, co w powiązaniu ze wskazanymi wątpliwościami odnośnie prawidłowości przeprowadzonych pomiarów natężenia hałasu i uzyskanych w tym zakresie wyników, w pełni uzasadnia stanowisko przyjęte przez Sąd I instancji, co do braku wyjaśnienia przez organ nadzoru budowlanego istotnych okoliczności stanu faktycznego mających znaczenie dla wyniku postępowania.
PINB decyzją z 14 grudnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, zatwierdził K. L. zamienny projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w P. i nałożył na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego obiektu budowlanego.
WINB wydając podaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję kasacyjną podniósł, że zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma kwestia związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikająca z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). Chodzi mianowicie o wyrok WSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], i wyrok NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK [...].
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyliczył w punktach naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – odnośnie: 1) konieczności pozyskania danych o rzeczywistym poziomie hałasu emitowanym przez ziębiarkę, również w porze nocnej, 2) tego czy ogrodzenie spornego urządzenia wpływa na poziom roznoszenia się hałasu, a jeśli tak, to czy konstrukcja ta wzmacnia, czy raczej osłabia oddziaływanie akustyczne, 3) różnicy w wartościach hałasu emitowanych przez urządzenie zgodnie z informacjami dostarczonymi przez producenta, 4) sposobu wykonania pomiarów akustycznych przez WIOŚ, ustalenia, czy przedmiotowe urządzenie może działać na różnych poziomach wydajności i wskazania warunków atmosferycznych panujących w trakcie realizacji pomiaru, 5) zbadania czy jeszcze inne nieruchomości prócz działki I. G. mogą być objęte oddziaływaniem akustycznym – oraz podniósł, że naruszenia te powinny zostać wyeliminowane przez PINB.
Na wezwanie organu I instancji K. L. doręczyła sprawozdanie z pomiarów hałasu w środowisku nr [...] sporządzone przez E. Sp. z o.o. Z dowodu tego wynika, że pomiary wykonano 15 czerwca 2023 r., ale ponownie nie obejmują one działania przedmiotowego urządzenia w porze nocnej. Owszem z opracowania wynika, że urządzenie nie pracuje w porze nocnej, lecz uwaga ta, jak zresztą wszystkie informacje zawarte w pkt 3 ppkt 1 opracowania, jest opatrzona zastrzeżeniem, zgodnie z którym przekazana została przez zlecającego. Brak jest jakichkolwiek obiektywnych ustaleń w zakresie wyposażenia spornego urządzenia w wyłącznik zegarowy. Dlatego stwierdzenie to należy ocenić na równi z wcześniejszym oparciem się przez PINB na ustnych oświadczeniach inwestora, że nie włącza ona tego urządzenia w porze nocnej. Przecież zbadanie tej okoliczności jest tym bardziej uzasadnione, że I. G. stoi na stanowisku przeciwnym do inwestora wskazując, ze urządzenie pracuje także nocą, przekraczając dopuszczalną normę 40 dB. Co więcej, z części opisowej projektu budowlanego zamiennego z listopada 2015 r. dotyczącego instalacji klimatyzacji budynku jednorodzinnego wolnostojącego wynika, że w domu przewiduje się klimatyzowanie pokoju dziennego i jadalni, które usytuowane są na parterze budynku. Równocześnie z części graficznej projektu jednoznacznie wynika, że instalacja klimatyzacyjna została także wykonana w pomieszczeniach dwóch sypialni na piętrze budynku. Projektant zastrzegł co prawda, że w obu pomieszczeniach na piętrze są nieużytkowane obecnie klimakonwektory, lecz PINB w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii, a przecież zdaniem WINB może to mieć zasadniczy wpływ na rzeczywisty poziom hałasu wytwarzanego przez urządzenie.
Ustalenie rzeczywistego poziomu hałasu powinno obejmować ponadto odniesienie się do kwestii obudowania agregatu chłodzącego murem. Niewątpliwie opracowanie wykonane przez spółkę E. w ogóle nie dotyczy tego zagadnienia. Nie zostało ono również w żaden inny sposób wyjaśnione przez PINB. Wobec tego nadal jak wskazał WSA istnieje wątpliwość co do tego, jaki wpływ na rozprzestrzenianie się hałasu z urządzenia ma fakt obudowania go murem.
W odniesieniu do trzeciej grupy wskazań WSA organ odwoławczy stwierdził, że PINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji precyzyjnie wyjaśnił, że wartości zgodne z informacją dostarczoną przez producenta dotyczą pomiarów w odległości 10 m przy nieosłoniętym urządzeniu. W związku z tym obudowanie urządzenia, zbliżenie go do granicy nieruchomości spowodowało, że nie mogą one stanowić podstawy oceny, gdyż zostały podane dla urządzenia pracującego w innych warunkach niż te istniejące w sprawie. Stanowisko to WINB w pełni podzielił.
Pomimo przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego PINB nie ustalił natomiast, czy urządzenie może działać na różnych poziomach wydajności, a co za tym idzie emitować hałas o zróżnicowanej intensywności. Ta sama uwaga tyczy się opracowania wykonanego przez E.. PINB nie zwrócił się ani do WIOŚ, ani do E. o uzupełnienie o te informacje, a dodatkowo o wyjaśnienie wpływu obudowania urządzenia murem.
Także piąta kwestia podniesiona przez Sąd pozostaje dotychczas niewyjaśniona. Zagadnienie to zostało całkowicie pomięte przez PINB.
Sprzeciw do tut. Sądu skierowała K. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzucając naruszenie prawa proceduralnego tj.: - art. 138 § 2 K.p.a. przez uznanie, że decyzja PINB z 14 grudnia 2023 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w sytuacji gdy zebrany przez organ w ciągu 13 lat trwania postępowania materiał dowodowy jest wystarczający do wydania merytorycznej decyzji, a ponadto skarżąca przedstawiła wszelkie wymagane przez organ I instancji informacje o obszarze oddziaływania obiektu (urządzenia chiller), w tym także pomiary działania przedmiotowego urządzenia w porze nocnej; - art. 136 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie i brak poczynienia przez organ II instancji własnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego prowadzących do wydania decyzji merytorycznej w sytuacji uznania, że organ I instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy.
WINB przekazując sprzeciw wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Postanowieniem z 7 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w poznaniu na podstawie art. 64d § 2 P.p.s.a., przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 13 czerwca 2024 r., pełnomocnik wnoszącej sprzeciw wniósł i wywiódł jak w sprzeciwie podkreślając, że o ile organ II instancji uważa, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, z czym strona sprzeciwiająca się nie zgadza, to powinien samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe, a nie orzekać kasacyjnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie znajduje uzasadnienia.
Na wstępie wskazać trzeba, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest sprzeciw od decyzji kasacyjnej, która wydana została na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Jak przewiduje art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednak strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Konsekwentnie, co wynika z art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a., uwzględnienie sprzeciwu od decyzji i jej uchylenie w całości następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd sprzeciw oddala, o czym mowa już w art. 151a § 2 P.p.s.a.
Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 6 marca 2024 r., nr [...], nie została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a., co powoduje niezasadność złożonego sprzeciwu.
Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powyższego unormowania wynika, że stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania pozostawać musi w ścisłym związku z niewyjaśnieniem przez organ I instancji zakresu sprawy o istotnym znaczeniu dla jej rozstrzygnięcia. Organ II instancji może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Co równie istotne, decyzja kasacyjna może zostać wydana wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. (zob. wyroki NSA z 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1535/21, z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1961/17, z 7 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2204/18, z 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1684/16, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, bądź też z przeprowadzeniem go w sposób niezgodny z podstawowymi zasadami tego postępowania, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.). Kontrolując prawidłowość zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 K.p.a. sąd administracyjny powinien mieć na uwadze, że jego zastosowanie nie może następować automatycznie, po stwierdzeniu jakiegokolwiek naruszenia procedury, lecz po wykazaniu przez organ odwoławczy, że to naruszenie jest na tyle istotne, iż powoduje konieczność ponownego jej przeprowadzenia ze względu na ochronę gwarantowanych podstawowych uprawnień strony tego postępowania (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 3210/17, CBOSA).
Wskazać jednocześnie trzeba, że zgodnie z art. 64b § 3 P.p.s.a. w postępowaniu wywołanym sprzeciwem nie stosuje się art. 33 P.p.s.a., co oznacza, że w postępowaniu tym uczestniczy tylko strona, która wniosła sprzeciw i organ administracji publicznej, który wydał decyzję kasacyjną, a prawa do udziału w nim pozbawione są pozostałe strony postępowania administracyjnego. Jednocześnie wyrok zapadły w następstwie rozpoznania sprzeciwu jest zaskarżalny tylko w przypadku jego oddalenia, co oznacza, że od orzeczenia uwzględniającego sprzeciw i uchylającego decyzję kasacyjną nie przysługuje jakikolwiek środek zaskarżenia (art. 151a § 3 P.p.s.a.).
Co za tym idzie w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem ograniczenia doznają takie konstytucyjnie chronione wartości jak prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i zawarta w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego. Brak przy tym regulacji, która wyłączałaby wobec orzeczeń sądów wydanych w następstwie rozpoznania sprzeciwu zastosowanie art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stąd też dla uniknięcia ewentualnej oceny przepisów P.p.s.a. wprowadzających instytucję sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jako sprzecznych z Konstytucją RP należy je wykładać w taki sposób, aby nie naruszały wprost, czy też choćby pośrednio podanych powyżej regulacji konstytucyjnych.
Ostatnie dotyczy zwłaszcza art. 64e P.p.s.a., w którym ustawodawca – co zostało już powyżej wspomniane – wskazał, że rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Badanie przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. nie może w konsekwencji dotyczyć takich zagadnień, które mają chociażby pośredni wpływ na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i musi ograniczyć się do ściśle formalnego zbadania, czy organ odwoławczy uchylając decyzję wykazał zaistnienie przesłanek warunkujących zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.
Rozpoznając sprzeciw sąd administracyjny nie może zaś weryfikować tego, czy organ II instancji trafnie zidentyfikował okoliczności istotne dla sprawy i dokonał prawidłowej oceny skutków prawnych poczynionych ustaleń faktycznych, albowiem w ten sposób wkroczyłby w materię z zakresu prawa materialnego, to jest w proces odkodowania z treści przepisu prawa materialnego hipotezy normy w nim zawartej uzasadniającej jego zastosowanie. Dokonując tego rodzaju ocen bez udziału innych niż autor sprzeciwu stron postępowania administracyjnego i przy wyłączeniu instancyjnej kontroli sądowej w przypadku uwzględnienia sprzeciwu naruszyłby konstytucyjnie chronione uprawnienia obywateli, w tym w szczególności tych stron, które sprzeciwu nie wniosły (por. wyrok WSA w Poznaniu z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 360/19, CBOSA).
Tego rodzaju ocen mających wpływ na prawa i obowiązki pozostałych obywateli Sąd dokonywać może jedynie w postępowaniu ze skargi na ostateczną decyzję kończącą postępowanie administracyjne w danej sprawie, w którym zagwarantowane będzie prawo do sądu wszystkich stron i pełna dwuinstancyjność.
Przeprowadzenie ostatnio wspomnianej oceny w realiach obecnie kontrolowanej sprawy jest tym bardziej niedopuszczalne, że okoliczności faktyczne, na które powołał się WINB stosując art. 138 § 2 K.p.a. wynikają z poprzednio wydanych wyroków, a zatem znajduje do nich zastosowanie zarówno art. 170 P.p.s.a., jak i art. 153 P.p.s.a., który przewiduje, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W poddanej kontroli Sądu decyzji kasacyjnej potrzeba skorzystania z art. 138 § 2 K.p.a. została wykazana przez WINB w dostatecznie obszernym i należycie uargumentowanym uzasadnieniu, w którym organ ten po pierwsze, wykazał konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez wskazanie na istotne okoliczności faktyczne, które nie zostały wyjaśnione przez PINB, a po drugie, podał przepisy postępowania, w postaci art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które zostały naruszone przez organ I instancji. Skorzystanie przez WINB z art. 138 § 2 K.p.a. było w pełni uzasadnione.
Przechodząc do bardziej szczegółowych uwag, w tym zwłaszcza poprzez odniesienie się do argumentacji zawartej w sprzeciwie, zauważyć należy, że dla zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. nie może mieć samodzielnego znaczenia czas trwania postępowania wyjaśniającego. Okoliczność, że sprawa trwa 13 lat, jak podnosi wnosząca sprzeciw, sama w sobie nie może świadczyć o tym, że zgromadzono w niej wystarczający materiał dowodowy, a organ orzekający w II instancji nie może skorzystać z rozwiązania przewidzianego w art. 138 § 2 K.p.a. Wręcz przeciwnie, jeżeli mimo upływu tak znacznego okresu organowi I instancji nadal nie udało się wyjaśnić sprawy w istotnym dla jej rozstrzygnięcia zakresie – i to pomimo kilkukrotnego orzekania w niej przez sądy administracyjne – to dalsze naruszanie przez ten organ przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., tym bardziej uznane być musi, jako wymagające odpowiedniej reakcji już na etapie II instancji. Jeżeli zaś zdaniem wnoszącej sprzeciw organy nadzoru budowlanego działają w sposób opieszały, to może ona skorzystać z innych przewidzianych prawem narzędzi zmierzających do zwalczenia takiego stanu rzeczy.
Okoliczność dopuszczenia się przez organ I instancji istotnego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., które skutkować musiało wydaniem przez WINB decyzji kasacyjnej, nie budzi w sprawie żadnych wątpliwości.
Organ II instancji w sposób jasny i zrozumiały przedstawił te okoliczności faktyczne, które w jego ocenie mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a które jak dotąd nie zostały przez PINB wyjaśnione. Podkreślić trzeba, że okoliczności te wynikają z dotychczasowych wyroków sądowych, w których to orzeczeniach – co warte podkreślenia – brak ich ustalenia prowadził do wyeliminowania z obrotu prawnego merytorycznych rozstrzygnięć podejmowanych przez organy nadzoru budowlanego obu instancji administracyjnych. Ostatnie świadczy o tym, że sądy administracyjne w sposób pośredni, bowiem stanowisko takie nie zostało wprost wyrażone w żadnym ze wspomnianych orzeczeń, przyjmowały, iż do przeprowadzenia brakującego postępowania wyjaśniającego nie jest wystarczająca instytucja przewidziana w art. 136 § 1 K.p.a.
WINB – powołując się na ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wynikające z wyroków tut. Sądu z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po [...], oraz z 12 września 2018 r., sygn. akt II SA/Po [...], a także z wyroku NSA z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK [...] – wykazał naruszenie przez PINB art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zakresie, w jakim organ ten nie poczynił ustaleń faktycznych odnośnie: 1) danych o rzeczywistym poziomie hałasu, jaki emitowany jest przez sporną w sprawie ziębiarkę, również w porze nocnej, 2) tego czy ogrodzenie rzeczonego urządzenia wpływa na poziom roznoszenia się hałasu, a jeśli tak to w jaki sposób, 3) różnicy w wartościach hałasu emitowanego przez to urządzenie zgodnie z informacjami pochodzącymi od producenta, 4) sposobu wykonania pomiarów akustycznych przez WIOŚ, jak również ustalenia, czy przedmiotowe urządzenie może działać na różnych poziomach wydajności, a co za tym idzie emitować hałas o zróżnicowanej intensywności, oraz wskazania warunków atmosferycznych panujących w trakcje realizacji pomiarów, 5) zbadania czy inne nieruchomości, prócz działki I. G., mogą być objęte oddziaływaniem akustycznym spornego urządzenia.
W realiach rozpatrywanego przypadku PINB wprawdzie podjął czynności wyjaśniające – poprzez zobowiązanie wnoszącej sprzeciw postanowieniem z 21 kwietnia 2023 r. do przedłożenia informacji o obszarze oddziaływania obiektu, w szczególności pomiarów hałasu i określenia, czy jego poziom nie przekracza wartości dopuszczalnych – a K. L. skierowany w tym względzie do niej nakaz zrealizowała. Jak wykazał jednak WINB w uzasadnieniu skarżonej decyzji kasacyjnej pomimo tych czynności w sprawie pozostają niewyjaśnione, istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, których konieczność ustalenia wynika z dotychczas wydanych orzeczeń sądów administracyjnych.
Zgodzić trzeba się z wnoszącą sprzeciw, iż przedłożone przez nią sprawozdanie z pomiarów hałasu w środowisku z 30 czerwca 2023 r., nr [...], zawiera także pomiary przeprowadzone w porze nocnej (tabela nr [...] i [...]), jednak rzeczone sprawozdanie nie określa już dla tej pory wartości równoważnego poziomu dźwięku, jak czyni to w przypadku pory dziennej (tabela nr [...]). W konsekwencji w sprawie nadal brak jest takiego środka dowodowego, który w dostateczny sposób wykazywałby jaki sporne urządzenie emituje rzeczywisty poziom hałasu, w tym w porze nocnej. WINB w pełni zasadnie zwrócił uwagę na to, iż uchylanie się od wykazania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy danych w oparciu o informacje pochodzące od samej sprzeciwiającej się, w świetle których urządzenie w porze nocnej ma nie pracować (pkt 3 sprawozdania), w świetle dotychczasowych orzeczeń sądowych nie może być zaakceptowane. Brak jest przy tym jakichkolwiek obiektywnych ustaleń w zakresie wyposażenia spornego urządzenia w wyłącznik zegarowy. Ponadto, jak spostrzegł dodatkowo organ II instancji z przedłożonego projektu zamiennego wynika, iż poza pokojem dziennym i jadalnią instalacja klimatyzacyjna została wykonana również w pomieszczeniach dwóch sypialni na piętrze budynku, przy czym zastrzeżono, jakoby na piętrze klimakonwektory miały być obecnie nieużytkowane. PINB w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii, a w ocenie organu II instancji i ona może mieć zasadniczy wpływ na rzeczywisty poziom hałasu wytwarzanego przez urządzenie. Takie stanowisko organu odwoławczego zdaniem Sądu pozostaje w zgodzie z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania, przez co okoliczność, że skarżącą ze stanowiskiem tym się nie zgadza nie może sama w sobie prowadzić do uwzględnienia sprzeciwu.
Ostatnio nakreślona problematyka jest zresztą wyłącznie jednym z elementów stanu faktycznego, którego niewyjaśnienie prowadziło do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. W sprawie, na co także zwrócił uwagę WINB, nadal nie wyjaśniono także kwestii możliwości pracy przez sporne urządzenie na różnych poziomach wydajności i emitowania hałasu o zróżnicowanej intensywności. Przedstawione przez wnoszącą sprzeciw sprawozdanie, podobnie jak poprzednio dokonywane pomiary przez WIOŚ, opiera się zasadniczo na sytuacji, jaką zastano w momencie ich przeprowadzania. W sprawozdaniu tym zastrzeżono wprawdzie, że w przypadku pory nocnej specjalnie uruchomiono urządzenie, odłączając zegar czasowy, jednak dla tej pory – o czym była już mowa powyżej – i tak nie wykazano wartości równoważnego poziomu dźwięku. Nota bene, wprost wynikająca stąd okoliczność odłączenia zegara czasowego jedynie uwydatnia to, iż praca spornego urządzenia w porze nocnej może być zależna od woli jego użytkowników, co tylko podkreśla potrzebę dokonania jednoznacznych ustaleń faktycznych w zakresie wykazanym w skarżonej decyzji kasacyjnej.
WINB słusznie również spostrzegł, że w sprawie w ogóle nie została wyjaśniona kwestia dotycząca wpływu na oddziaływanie akustyczne spornego urządzenia, jaki może mieć okoliczność obudowania go murem. PINB w ogóle nie ustalił ponadto, czy jeszcze inne nieruchomości, poza działką I. G., mogą być objęte tym oddziaływaniem akustycznym.
WINB nieprawidłowo zaś w ocenie Sądu podzielił stanowisko PINB, w świetle którego nie mogą stanowić podstawy dalszej oceny wartości podane przez producenta. Przyjęcie tego zapatrywania prowadzi wprost do naruszenia art. 153 i art. 170 P.p.s.a., bowiem stoi w sprzeczności z oceną wyrażaną w uprzednio wydanych wyrokach, w których dostrzegano przecież i to, że sporne urządzenie zostało obudowane murem, a mimo to wskazywano na znaczenie, jakie dla sprawy ma weryfikacja, które z danych pochodzących od producenta i dlaczego są dla tego urządzenia właściwe. Ustalenie, które z danych pochodzących od producenta są właściwe nadal powinno pozostawać punktem wyjścia dla weryfikacji informacji jakie zawarte zostały w projekcie budowlanym zamiennym, a przecież to zatwierdzenie tego projektu jest przedmiotem prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania.
Bez znaczenia w świetle dotychczasowych uwag pozostaje zatem akcentowana przez wnoszącą sprzeciw okoliczność przedstawienia wymaganych przez organ I instancji informacji w postaci wspomnianego już sprawozdania z pomiarów hałasu w środowisku z 30 czerwca 2023 r., nr [...] Skoro postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji istotnie narusza art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., to okoliczność aktywnej współpracy w ramach takiego postępowania pozostaje bez wpływu na zaistnienie i konsekwencje tych naruszeń.
Odnosząc się jeszcze do kwestii możliwości zastosowania art. 136 § 1 K.p.a. zauważyć należy, że przepis ten dopuszcza na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenie przeprowadzenia takiego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tymczasem w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której bez wyjaśnienia pozostaje szereg, istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. Dość zauważyć, że bez jakiegokolwiek wyjaśnienia przez organ I instancji pozostaje choćby kwestia oddziaływania akustycznego spornego urządzenia na inne nieruchomości niż działka I. G., której wyjaśnienie może mieć przecież przełożenie na ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego. Przeprowadzenie kompleksowego postępowania wyjaśniającego, które służyłoby ustaleniu określonych okoliczności faktycznych po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania odwoławczego i to w tak istotnym zakresie, prowadziłoby do naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności.
Wobec prawidłowego zastosowania przez WINB art. 138 § 2 K.p.a. nie zachodzą podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego skarżonej decyzji kasacyjnej.
Sąd mając na względzie akcentowany przez wnoszącą sprzeciw długi czas trwania postępowania, celem uporządkowania dotychczasowej problematyki jaka pojawiła się w sprawie zauważa, że odnośnie hałasu emitowanego przez sporne urządzenie rysują się dwie zasadnicze płaszczyzny wymagające podjęcia przez PINB dalszego postępowania wyjaśniającego.
Po pierwsze, kwestia hałasu jaki urządzenie to emitować ma zgodnie z przedstawionym przez wnoszącą sprzeciw projektem budowlanym zamiennym, a pośrednio zgodnie z danymi producenta, gdzie zachodzi potrzeba wyjaśnienia, które wartości z podanych przez producenta są właściwe dla tego konkretnego urządzenia, a także jaki wpływ na emitowany hałas ma znajdujący się wokoło urządzenia murek.
Po drugie, kwestia rzeczywistego hałasu emitowanego przez to urządzenie, gdzie problematyczne jest zwłaszcza wykazanie, czy urządzenie to może pracować z różnym natężeniem, w tym zwłaszcza wpływu na jego pracę zachowania samych użytkowników (m.in. ustawienie temperatury) i warunków atmosferycznych.
Oczywiste powinno być przy tym to, że jako bezcelowe jawi się wykazywanie jaki hałas sporne urządzenie emituje na każdym możliwym etapie jego pracy, przy poszczególnych poziomach jej natężenia, a przedmiotem zainteresowania organu I instancji powinien być przede wszystkim hałas emitowany przez to urządzenie przy maksymalnym jego obciążeniu. Przedmiotem oceny powinno być jednocześnie nie tylko oddziaływanie akustyczne na działkę I. G., lecz także ewentualne oddziaływanie na inne nieruchomości. Zarówno pierwsza, jak i druga płaszczyzna wymaga jednak wiadomości specjalnych, a zatem konieczne pozostaje powołanie przez PINB biegłego, który problematykę powyższą wyjaśni w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości.
Dopiero poczynienie tych ustaleń będzie mogło posłużyć jako punkt odniesienia dla oceny, czy sporne urządzenie spełnia wymogi rozporządzenia w sprawie poziomu hałasu, zarówno względem pory dziennej, jak i pory nocnej, z wykazaniem nieruchomości, których ocena ta będzie dotyczyć. Jak wynika to z poprzednich orzeczeń sądowych – przy ówczesnych ustaleniach organów nadzoru budowlanego – najbardziej problematyczna w tym względzie wydaje się być pora nocna. Na obecnym etapie postępowania odnośnie tej ostatniej kwestii na pierwszy plan wysuwa się zwłaszcza problem tego, czy kontestowane urządzenie w porze nocnej w ogóle pracuje. Jak dotychczas, co zostało już powyżej wspomniane, kwestia ta nie została wyjaśniona w należyty sposób. Nie są bowiem w tym względzie wystarczające ani same twierdzenia wnoszącej sprzeciw, ani też jednostkowo przeprowadzona kontrola. Wyjaśnienie tej kwestii spoczywa na organach nadzoru budowlanego, w tym w pierwszej kolejności na PINB. Nie jest jednak tak, aby strony nie miały możliwości przedstawienia własnych środków dowodowych, bowiem zarówno wnosząca sprzeciw może z własnej inicjatywy wykazywać takie okoliczności, które świadczyć by miały o braku pracy urządzenia w porze nocnej, jak i pozostałe strony, nie zgadzające się z nią, mogą wykazywać okoliczności przeciwne. Wynika to wprost z art. 7 K.p.a. Warto przy tym zauważyć, że w tym względzie nie powinno być celem PINB wykazanie, że sporne urządzenie w porze nocnej nie pracuje, lecz celem tego organu powinno być wykazanie, że urządzenie to w porze nocnej pracuje, a jeżeli tak jaki jest rzeczywisty poziom emitowanego hałasu. Założenie takie wynika z jednej z naczelnych zasad postępowania wyjaśniającego, w świetle której nie można dowodzić braku jakiejś okoliczności faktycznej, a dowodzić należy istnienie okoliczności faktycznej przeciwnej (obiektywnie istniejącego faktu). Jeżeli ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikałoby, że sporne urządzenie emituje w porze nocnej hałas PINB zobligowany będzie do ustalenia jego rzeczywistego poziomu opierając się po pierwsze, na dotychczasowych ustaleniach, o których była mowa powyżej (weryfikacja danych pochodzących z projektu zamiennego i natężenia hałasu przy maksymalnym obciążeniu urządzenia), a w razie gdyby okazało się to niewystarczające konieczne może okazać się przeprowadzenie dalszych czynności wyjaśniających poczynając od czynności kontrolnych, a na ewentualnej opinii biegłego kończąc.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.