II SA/Po 241/25
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego, uznając wniosek o legalizację za złożony po terminie.
Skarżący domagali się legalizacji rozbudowy budynku mieszkalnego, która została zakwalifikowana jako samowola budowlana. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę, uznając wniosek o legalizację za złożony po upływie 30-dniowego terminu od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że termin ten biegnie od ostateczności postanowienia, a nie jego prawomocności, co zostało błędnie zinterpretowane przez skarżących.
Sprawa dotyczyła skargi P. D. i D. D. na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że inwestorzy nie złożyli wniosku o legalizację w ustawowym terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne. Skarżący twierdzili, że termin ten rozpoczął bieg dopiero po uprawomocnieniu się wyroku WSA oddalającego ich skargę na postanowienie o wstrzymaniu budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego, termin na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne, a nie prawomocne. Podkreślono, że ustawodawca wyraźnie rozróżnia te pojęcia, a błędne utożsamianie ich przez skarżących stanowi wykładnię contra legem. Sąd przyjął, że ostateczność postanowienia nastąpiła z chwilą doręczenia go stronie, co miało miejsce najpóźniej w dniu złożenia skargi do WSA. W związku z tym wniosek o legalizację złożony w październiku 2024 r. był spóźniony, co obligowało organ do wydania decyzji o rozbiórce. Sąd zwrócił również uwagę na niespójność w określaniu przez skarżących charakteru inwestycji jako „przydomowego budynku gospodarczego w formie szklarni”, podczas gdy wyrok WSA z lipca 2024 r. przesądził o jej charakterze jako rozbudowy budynku mieszkalnego.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Termin do złożenia wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne, zgodnie z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcia 'ostateczne' i 'prawomocne' postanowienie/decyzję. Termin na legalizację rozpoczyna bieg od ostateczności, a nie prawomocności postanowienia o wstrzymaniu budowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
Prawo budowlane art. 48a § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Termin 30 dni na złożenie wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne, jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy.
Prawo budowlane art. 49e § pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
Pomocnicze
K.p.a. art. 16 § par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Definicje legalne pojęć 'ostateczna' i 'prawomocna' decyzja/postanowienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin do złożenia wniosku o legalizację biegnie od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne, a nie prawomocne. Wniosek o legalizację złożony po terminie jest bezskuteczny. Decyzja o rozbiórce w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w terminie ma charakter związany.
Odrzucone argumenty
Termin do złożenia wniosku o legalizację rozpoczął bieg od dnia uprawomocnienia się wyroku WSA. Wniosek o legalizację powinien zostać rozpatrzony pomimo uchybienia terminowi, ze względu na wykazaną chęć legalizacji. Określenie inwestycji jako 'przydomowy budynek gospodarczy w formie szklarni' jest prawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcia 'ostateczna' oraz 'prawomocna' wykładnia contra legem, niezgodnej z sensem językowym tego przepisu termin ten ma charakter ustawowego, zawitego terminu procesowego decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego ma charakter związany
Skład orzekający
Edyta Podrazik
sprawozdawca
Paweł Daniel
członek
Wiesława Batorowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do złożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej (ostateczność vs. prawomocność postanowienia o wstrzymaniu budowy) oraz charakteru decyzji o rozbiórce."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezłożenia wniosku o legalizację w terminie. Wykładnia pojęć 'ostateczna' i 'prawomocna' w kontekście Prawa budowlanego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i terminów na jej legalizację, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnienie rozróżnienia między 'ostatecznością' a 'prawomocnością' jest cenne z punktu widzenia praktyki prawnej.
“Samowola budowlana: Czy wiesz, kiedy mija termin na legalizację?”
Sektor
budownictwo
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Po 241/25 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2025-11-14 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-03-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Edyta Podrazik /sprawozdawca/ Paweł Daniel Wiesława Batorowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 725 art. 48a ust. 1 i 3, art. 49e pkt 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Dz.U. 2024 poz 572 art. 16 par. 1 i par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Paweł Daniel Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. D. i D. D. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oddala skargę. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] decyzją z dnia 4 grudnia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "K.p.a."), nakazał inwestorom P. D. i D. D. rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w miejscowości K., gmina [...], tj. części o wymiarach w planie 5,50 m x 3,06 m oraz 1,36 m x 4,20 m usytuowanej na działkach nr [...] i [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 9 czerwca 2023 r. do inspektoratu wpłynął wniosek L. D. o kontrolę nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej przy ul. [...] w K. ze względu na prowadzone prace budowlane. Na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 14 listopada 2023 r. ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowany jest obiekt budowlany pełniący funkcję szklarni. Obiekt w konstrukcji stalowej wypełnionej szkłem, dach z poliwęglanu. Obiekt został pierwotnie zrealizowany w latach 70-tych ubiegłego wieku. Obecnie P. D. i D. D. dokonali częściowej rozbiórki istniejącej szklarni oraz wykonali mury oporowe wraz ze schodami i wylewką w celu wykonania docelowo na powstałej konstrukcji szklarni. Roboty budowlane zostały wykonane w czerwcu 2023 r. bez stosownych pozwoleń. L. D. oświadczył, że roboty były wykonane bez jego zgody. Wymiary i lokalizację inwestycji opisano na mapie poglądowej z systemu informacji przestrzennej. Wymiary niecki wynoszą 5,50 m x 3,06 m, natomiast wymiary schodów wynoszą 1,36 m x 4,20 m. Inwestycja obejmuje działki nr [...] i [...]. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 15 listopada 2023 r. organ I instancji wstrzymał inwestorom roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku mieszkalnego i poinformował inwestorów o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację rozbudowy oraz poinformował inwestorów o konieczności wniesienia (w dalszym etapie postępowania) opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, która obliczana jest zgodnie z art. 49d ust. 1 Prawa budowlanego. Po rozpatrzeniu wniesionego przez P. D. zażalenia, Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 29 grudnia 2023 r., nr [...], utrzymał postanowienie z 15 listopada 2023 r. w mocy. Postanowienie WWINB to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 120/24, oddalił skargę P. D. i D. D.. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 4 października 2024 r. do inspektoratu wpłynął wniosek P. D. o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego "przydomowego budynku gospodarczego w formie szklarni" zrealizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w miejscowości K., działki nr [...] i [...]. Jednakże postanowienie o wstrzymaniu budowy stało się ostateczne w dniu 29 grudnia 2023 r., co oznacza, że 30-dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację samowoli budowlanej upłynął w dniu 29 stycznia 2024 r. Ponieważ inwestor nie złożył stosownego wniosku w ustawowym terminie, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest nakazać rozbiórkę. Wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie spowodowało bowiem wstrzymania wykonania postanowienia z mocy prawa. W sprawie nie zostało także wydane postanowienie o wstrzymaniu wykonania postanowienia. Wraz z wnioskiem o legalizację z dnia 4 października 2024 r. nie została również złożona prośba o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o legalizację zgodnie z art. 58 K.p.a., a prośby takiej nie da się wyinterpretować ze złożonego przez współinwestora wniosku o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego. Końcowo organ I instancji odnosząc się do złożonego w dniu 4 października 2024 r. przez P. D. wniosku wskazał, że tak skonstruowany wniosek nie stanowi wniosku o legalizację rozbudowy budynku mieszkalnego w ramach toczącego się już postępowania administracyjnego. Wniosek o legalizację obejmuje bowiem przydomowy budynek gospodarczy w formie szklarni, choć nie ulega najmniejszej wątpliwości, że wniosek dotyczy tej samej inwestycji co przedmiot niniejszego postępowania. Inwestor nie przyjął tym samym do wiadomości argumentacji o słuszności zakwalifikowania robót budowlanych jako rozbudowy zawartej w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 120/24, oddalającym skargę Doroty i P. D. na postanowienie WWINB z dnia 29 grudnia 2023 r. W odwołaniu z dnia 23 grudnia 2024 r. do Inspektora Nodzoru Budowlanego P. D. i D. D. wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przeprowadzeni postępowania legalizacyjnego przydomowego budynku gospodarczego w formie szklarni zrealizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w K. na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyli w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili błędną wykładnię art. 48a ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego i w konsekwencji niezasadne uznanie, że strona naruszyła termin do złożenia wniosku o legalizację, a także błędne zastosowanie art. 49e pkt. 1 Prawa budowlanego i w konsekwencji błędne uznanie, że zaszły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. W uzasadnieniu odwołujący podkreślili, że w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z uzasadnieniem wnieśli wniosek o legalizacje spornego obiektu budowlanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Odwołujący przed złożeniem wniosku o legalizację w pełni wykorzystali przysługującą im zgodnie z prawem drogę odwoławczą. Przed otrzymaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2024 r. wraz z uzasadnieniem nie mieli natomiast możliwości zapoznać się z uzasadnieniem stanowiska Sądu w sprawie skargi na decyzję o wstrzymaniu robót budowlanych. Jednocześnie odwołującym przysługiwała jeszcze skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na której złożenie mieli 30 dni od daty otrzymania wyroku. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2024 r. wraz z uzasadnieniem odwołujący otrzymali dopiero w dniu 5 września 2024 r. Odwołujący dochowali więc terminu na złożenie wniosku o legalizację obiektu budowlanego i złożyli go w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem. W niniejszej sprawie odwołujący wykazali chęć legalizacji obiektu budowlanego i złożyli stosowny wniosek. Zdaniem odwołujących organ I instancji powinien podjąć działania zmierzające do legalizacji obiektu, a nie jego rozbiórki. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 lutego 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał treść art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego i wyjaśnił, że skoro ostateczne postanowienie WWINB z dnia 29 grudnia 2023 r. zostało doręczone inwestorowi w dniu 3 stycznia 2024 r., złożenie wniosku o legalizację w dniu 4 października 2024 r. znacznie przekroczyło 30-dniowy termin umożliwiający jego wniesienie. Mimo złożenia wniosku o legalizację z przekroczeniem ustawowego terminu, inwestor nie złożył przy tym wniosku o jego przywrócenie. Z tej przyczyny organ I instancji prawidłowo orzekł o rozbiórce rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w miejscowości K.. W skardze z dnia 10 marca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. D. i D. D. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz nakazanie przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego przydomowego budynku gospodarczego w formie szklarni zgodnie z wnioskiem skarżących, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili błędną wykładnię art. 48a ust. 1 i ust 2 Prawa budowlanego i w konsekwencji niezasadne uznanie, że strona naruszyła termin do złożenia wniosku o legalizację oraz błędne zastosowanie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego i w konsekwencji błędne uznanie, że zaszły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddano decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2025 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 4 grudnia 2024 r., nr [...], nakazującą P. D. i D. D. rozbiórkę rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] przy ul. [...] w miejscowości K., gmina [...], tj. części o wymiarach w planie 5,50 m x 3,06 m oraz 1,36m x 4,20 m usytuowanej na działkach nr [...] i [...]. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Termin ten został określony w art. 48a Prawa budowlanego, zgodnie z którym w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (ust. 1). Jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie wniosek o legalizację został złożony przez inwestora P. D. w dniu 4 października 2024 r. i w sprawie spornym jest, czy doszło do terminowego, jak twierdzi strona skarżąca, czy nieterminowego, jak uznały organy obu instancji, złożenia przez inwestora wniosku o legalizację. Skarżący opierają przy tym swoje stanowisko o terminowym złożeniu wniosku na stwierdzeniu, że w rozpoznawanej sprawie bieg terminu do złożenia wniosku o legalizację rozpoczął się dopiero z chwilą odebrania przez inwestorów prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 120/24, oddalającego ich skargę na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2023 r., nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 15 listopada 2023 r., nr [...], wstrzymujące inwestorom roboty budowlane. W tak zarysowanym sporze zdaniem Sądu w składzie orzekającym rację należało przyznać organom nadzoru budowlanego. Zauważenia wymaga, że w art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego mowa jest bowiem wyraźnie o postanowieniu, które stało się "ostateczne". Tymczasem z chwilą uprawomocnienia się wyroku z dnia 25 lipca 2024 r., tj. w dniu 8 października 2024 r. przedmiotowe postanowienie PINB stało się już "prawomocne", a nie dopiero "ostateczne". W tym zakresie należy odwołać się do definicji legalnych zawartych w art. 16 § 1 i 3 K.p.a., które odnoszą się wprost do pojęć "ostatecznych" i "prawomocnych" decyzji, z których odpowiednio wynika, że "ostatecznymi" są decyzje, na które nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast "prawomocnymi" są decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu. Jak wynika z cytowanych przepisów, ustawodawca wyraźnie rozróżnia pojęcia decyzji "ostatecznych" oraz decyzji "prawomocnych". Takiego rozróżnienia, odpowiednio w odniesieniu do postanowień, błędnie nie dokonuje strona skarżąca, niezasadnie utożsamiając "prawomocność" postanowienia z jego "ostatecznością". Jak już jednak wyjaśniono, przepisy art. 48a ust. 1 i 3 Prawa budowlanego nie wiążą początku biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację dopiero z momentem "uprawomocnienia się" postanowienia o wstrzymaniu budowy, lecz już z chwilą, gdy stało się ono "ostateczne". Wynika to expressis verbis z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego. W postanowieniu z dnia 29 grudnia 2023 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego wyraźnie przy tym wskazał skarżącym, że "zgodnie z art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego, jeżeli zostało wniesione zażalenie na postanowienie o wstrzymaniu budowy (co ma miejsce w niniejszym przypadku), to 30 dniowy termin biegnie zobowiązanym od dnia, w którym to postanowienie stało się ostateczne", a także wprost pouczył, że jego postanowienie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji (s. 4 i 5 postanowienia z dnia 29 grudnia 2023 r.). W treści tego postanowienia wyraźnie więc pouczono inwestorów o prawie do złożenia wniosku o legalizację, jak również o terminie, w którym ów wniosek może zostać złożony. W związku z tym w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego zachowana została ciągłość informacyjna pouczeń skierowanych do skarżących, zgodnie z którymi posiadali oni informację o tym, że bieg terminu na złożenie wniosku o legalizację rozpoczyna się od dnia, w którym postanowienie o wstrzymaniu budowy stanie się ostateczne. Niezasadne jest więc stanowisko skargi, które wbrew jasnej językowo treści art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego usiłuje powiązać moment rozpoczęcia biegu terminu na złożenie wniosku o legalizację z uzyskaniem przez postanowienie o wstrzymaniu budowy przymiotu prawomocności, a nie ostateczności, o której mowa w tym przepisie. Wskazania wymaga, że taka interpretacja art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego ma charakter wykładni contra legem, niezgodnej z sensem językowym tego przepisu. Po drugie, wykładnia przedstawiona w skardze narusza podstawową regułę wykładni językowej – tj. zakazu wykładni synonimicznej, która zabrania przyjmowania, że normodawca nadaje różnym zwrotom to samo znaczenie (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2014, s. 117). Taką samą regułę przyjmuje się w § 10 Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 283), zgodnie z którym do oznaczenia jednakowych pojęć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami. Ustawodawca w art. 16 § 1 i 3 K.p.a. wprowadził odrębne definicje legalne odnoszące się wprost do pojęć "ostateczna" oraz "prawomocna", dając w ten sposób wyraźnie do zrozumienia, że aspektów obydwu przymiotów decyzji administracyjnej (postanowienia) nie należy zrównywać. Ponieważ Prawo budowlane zawiera rozbudowaną regulację procesową, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie w postępowaniach jurysdykcyjnych prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego na zasadzie norm legi generali (por. M. Rydzewska, Postępowania administracyjne przed organami nadzoru budowlanego, Warszawa 2022, s. 13). Pojęć "ostateczna(e)" oraz "prawomocna(e)", nie należy zatem utożsamiać i wiązać z nimi występowania identycznych skutków prawnych, w tym m.in. w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o legalizację (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 931/24 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na tle analizowanego art. 48a ust. 3 Prawa budowlanego pewne wątpliwości może budzić jedynie to, z jaką dokładnie chwilą zaskarżone zażaleniem postanowienie o wstrzymaniu budowy staje się ostateczne – czy już z chwilą wydania przez organ drugiej instancji postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o wstrzymaniu budowy (jak wskazał w niniejszej sprawie organ I instancji), czy dopiero z chwilą doręczenia takiego postanowienia zainteresowanej stronie (jak uznał organ odwoławczy). Za przyjęciem pierwszego stanowiska przemawia literalne brzmienie definicji legalnej z art. 16 § 1 K.p.a. w odniesieniu do pojęcia "ostatecznego" aktu administracyjnego. W świetle tej definicji postanowienie organu drugiej instancji jawi się jako ostateczne już z chwilą jego wydania – skoro nie służy na nie zażalenie. Jednakże jako zasadne w kontekście brzmienia art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego, w którym jest mowa o "doręczeniu" postanowienia o wstrzymaniu budowy, a także w świetle zasady, że organ administracji jest związany wydanym przez siebie postanowieniem dopiero od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 in principio K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.) Sąd w składzie orzekającym przyjmuje drugie ze wskazanych stanowisk. Potwierdza to także analiza doktryny i orzecznictwa (por. R. Godlewski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. D. Sypniewskiego, Warszawa 2022, uw. 2 do art. 48a, czy też powołany wyżej wyrok NSA w sprawie II OSK 931/24). Mając powyższe na uwadze uznać należało, że termin do złożenia wniosku o legalizację zaczął płynąć inwestorom w dniu doręczenia im postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29 grudnia 2023 r. Co prawda w aktach sprawy brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru tego postanowienia przez skarżących, to jednak skarżący nie zakwestionowali twierdzenia organu odwoławczego, że doręczenie nastąpiło w dniu 3 stycznia 2024 r. Ponadto skoro skarga do tut. Sądu na ostateczne postanowienie z dnia 29 grudnia 2023 r. została złożona w terminie i była datowana na dzień 2 lutego 2024 r. (co wynika z wyroku II SA/Po 120/24), najpóźniej w tym dniu nastąpiło doręczenie ostatecznego postanowienia. Wniosek o legalizację złożony w dniu 4 października 2024 r. był więc spóźniony co najmniej o 7 miesięcy. To z kolei skutkowało obowiązkiem wydania przez PINB decyzji o nakazie rozbiórki. Z tych względów podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy podkreślić, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego ma charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się przesłanki przewidzianej w tym przepisie obliguje organ do wydania decyzji rozbiórkowej. Organ nie działa tu w warunkach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Przy tym złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona, z tego prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. Niezasadna jest także argumentacja skargi wskazująca, że skoro skarżący wykazali chęć legalizacji obiektu budowlanego i złożyli stosowny wniosek, priorytetem powinny być działania zmierzające do legalizacji obiektu. W tej kwestii podkreślenia wymaga, że termin określony w art. 48a ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego ma charakter ustawowego, zawitego terminu procesowego, zaś w przypadku tego rodzaju terminów ich długość i chwila rozpoczęcia biegu są określone bezpośrednio w przepisie ustawy, wobec czego nie mogą one być przez organy czy sądy przedłużane ani skracane. Dokonanie czynności z uchybieniem takiego terminu powoduje jej bezskuteczność, a w rezultacie inwestor, który składa wniosek o legalizację samowoli budowlanej po terminie, nie może skutecznie domagać się od organu wszczęcia procedury legalizacyjnej i rozpatrzenia w tym trybie jego sprawy. W tym zakresie stanowisko judykatury jest jednolite (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1111/21, WSA w Krakowie z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 125/24, WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 368/24 oraz WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 68/25). Prezentowane w rozpoznanej sprawie przez skarżących odmienne stanowisko dopuszczające uruchomienie postępowania legalizacyjnego de facto niezależnie od tego, czy wniosek inwestora został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 48a ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego czy też nie, byłoby równoznaczne z przyjęciem, że ów termin nie ma znaczenia prawnego, a to stanowiłoby zaprzeczenie racjonalności ustawodawcy. Końcowo Sąd wskazuje skarżącym, że konsekwentne określanie przez nich we wniosku, odwołaniu i w skardze nazwy inwestycji jako "przydomowego budynku gospodarczego w formie szklarni" jest sprzeczne z wyrokiem tut. Sądu z dnia 25 lipca 2024 r., w którym zostało przesądzone, że sporna inwestycja polega na rozbudowie budynku mieszkalnego. Z uwagi na brak złożenia przez skarżących skargi kasacyjnej, wyrok ten jest prawomocny od dnia 8 października 2024 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), oddalił skargę.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę