II SA/Po 24/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-10-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweszczególnie uzasadniony przypadeklekizdrowiedecyzja administracyjnaprawo administracyjnesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na leki, uznając, że dochód skarżącej przekracza kryterium ustawowe, a sytuacja nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem".

Skarżąca G. M. domagała się przyznania zasiłku celowego na zakup leków oraz zadośćuczynienia za krzywdy, jednak organy pomocy społecznej odmówiły, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Sąd administracyjny utrzymał w mocy te decyzje, stwierdzając, że dochód skarżącej z emerytury przekracza ustawowe progi, a jej sytuacja życiowa, mimo choroby, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" uzasadniającego przyznanie świadczenia ponad ustawowe kryteria. Sąd podkreślił również, że skarżąca ma możliwość zaspokojenia części potrzeb z własnych środków.

Sprawa dotyczyła skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup leków oraz zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. Organy pomocy społecznej uznały, że dochód skarżącej z emerytury przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo, organy rozważyły możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu (art. 41 u.p.s.), jednak uznały, że sytuacja skarżącej nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Wskazano, że skarżąca nie udokumentowała w pełni niezbędności wszystkich wnioskowanych leków i suplementów, a średni miesięczny koszt przepisanych leków jest możliwy do pokrycia z jej emerytury. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. wymaga nadzwyczajnych okoliczności, a sytuacja skarżącej, mimo choroby i niepełnosprawności, jest stabilna dzięki stałemu dochodowi i wcześniejszej pomocy. Sąd zwrócił również uwagę na możliwość poprawy sytuacji życiowej skarżącej poprzez sprzedaż lub wynajem posiadanego domu. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przekroczenie kryterium dochodowego samo w sobie nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s., jednakże sytuacja musi być "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", co w tym przypadku nie zostało stwierdzone.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć art. 41 u.p.s. dopuszcza przyznanie świadczenia w szczególnie uzasadnionych przypadkach mimo przekroczenia kryterium dochodowego, sytuacja skarżącej, posiadającej stały dochód z emerytury i korzystającej z pomocy społecznej, nie nosi cech nadzwyczajności wymaganych dla takiej kwalifikacji. Potrzeba zakupu leków, choć istotna, mogła być częściowo zaspokojona z własnych środków skarżącej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 41 § pkt 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 7 § pkt 5, 6

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 107 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

K.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej art. 1 § pkt 1 lit. a

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku celowego. Sytuacja skarżącej nie spełnia przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 u.p.s. Skarżąca ma możliwość zaspokojenia części potrzeb z własnych środków (emerytury). Organy pomocy społecznej mają uznaniowość w przyznawaniu świadczeń i muszą uwzględniać ograniczone środki oraz potrzeby innych osób. Skarżąca może podjąć działania w celu poprawy swojej sytuacji życiowej (np. sprzedaż domu).

Godne uwagi sformułowania

"szczególnie uzasadniony przypadek" pomoc społeczna ma charakter subsydiarny nie każdy wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych

Skład orzekający

Edyta Podrazik

sprawozdawca

Jan Szuma

członek

Wiesława Batorowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadniony przypadek\" w kontekście przyznawania zasiłków celowych osobom przekraczającym kryterium dochodowe, zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej skarżącej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Może być stosowane w podobnych sprawach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów o pomocy społecznej i trudności w uzyskaniu wsparcia finansowego, gdy dochód przekracza ustawowe kryteria, nawet w trudnej sytuacji życiowej.

Czy choroba i brak środków na leki wystarczą, by dostać pomoc społeczną, gdy przekraczasz kryterium dochodowe?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 24/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Jan Szuma
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1507
art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę
Uzasadnienie
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt 1 , art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 , art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.; dalej: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówił przyznania G. M. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków w łącznej wys. [...] zł oraz [...] zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskami z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] czerwca 2020 r. i [...] czerwca 2020 r. G. M. zwróciła się z prośbą o pomoc. Na mocy art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 02 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w dniu [...] czerwca 2020 r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna w celu zaktualizowania sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawczyni. Podczas rozmowy wnioskodawczyni doprecyzowała swój wniosek i zgłosiła m.in. potrzebę pomocy finansowej na zakup leków oraz 13 mln zł w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.
W trakcie rozmowy wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury, długotrwale choruje. Wyrokiem sądu sygn. akt [...] z dnia [...].10.2013 r. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Ośrodek wspomaga wnioskodawcę w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł.
Przechodząc do meritum organ I instancji wskazał, że dochód wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w maju 2020 r. stanowiło świadczenie ZUS w wysokości [...] zł miesięcznie. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego należało więc rozpoznać wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni zawnioskowała o pomoc finansową na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł. Na tę kwotę składają się leki z wyceny z dnia [...] czerwca 2020 r. (na kwotę [...]zł) oraz z dnia [...] maja 2020 r. (wraz z suplementami na łączną kwotę [...]zł). Jak wynika z dołączonej dokumentacji, leki z obu wycen w znacznym stopniu powielają się, tj. [...]. W wycenie z dnia [...] czerwca 2020 r. występują dodatkowe leki, tj. [...], które są lekami wspomagającymi proces leczenia, a nie lekami na receptę niezbędnymi do stosowania, przepisanymi przez lekarzy specjalistów. Organ I instancji zwrócił uwagę, że leki znajdujące się na receptach z dnia [...] maja 2020 r. są ważne do dnia [...] maja 2021 r. Na dołączonej wycenie leków widnieje również zapis "Wycena Rp Roczna MOPR". Należy więc przyjąć, że leki znajdujące się na receptach z dnia [...] maja 2020 r. zostały rozpisane/zaplanowane są na rok. Ponadto zaznaczyć trzeba, że na kwotę [...]zł składają się leki na receptę (z dnia [...] maja 2020 r.) w wys. [...] zł oraz leki bez recepty "Suplementy bez recepty" na łączną kwotę [...]zł. Tak więc średni miesięczny kosz leków przepisanych przez lekarza wynosi [...] zł (1527,[...] miesięcy). Zdaniem organu I instancji z posiadanego dochodu jakim jest emerytura wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę.
Dodano także, że wnioskodawczyni wielokrotnie była informowana o konieczności unormowania swojej sytuacji mieszkaniowej. Wnioskodawczyni zamieszkuje sama w dużym domu. Rolą pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu I instancji wnioskodawczyni może sprzedać dom i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na utrzymanie którego będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu, a pieniądze z wynajmu przeznaczyć na zaspokojenie innych ważnych dla niej potrzeb życiowych, tj. zakup niezbędnych leków. Dobrą wolą ośrodka jest wspomaganie wnioskodawczyni w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, co z dużym powodzeniem przy większej chęci do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej wnioskodawczyni mogłaby czynić bez pomocy organu I instancji.
Końcowo organ I instancji wskazał, że podczas rozmowy wnioskodawczyni zawnioskowała o środki w wysokości 13 milionów złotych w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy. Wskazała, że kwota ta należy się jej z uwagi na upokorzenia ze strony MOPR, rażące łamanie jej praw, niewłaściwy sposób traktowania, a także uniemożliwienie funkcjonowania oraz wykazywanie w decyzjach informacji niezgodnych z prawdą. Cel, o który wnioskuje w ocenie organu I instancji nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, a kwestia wyrządzonych szkód przez organ I instancji jest subiektywną opinią wnioskującej.
W odwołaniu z dnia [...] lipca 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego G. M. wyraziła niezadowolenie z treści wydanej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł, co oznacza, że dochód odwołującej przekracza ustawowe kryterium dochodowe o kwotę [...]zł. Okoliczność ta stanowiła wystarczającą podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego.
Sytuację odwołującej należało natomiast rozważyć pod kątem tego, czy może zostać zakwalifikowana jako szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. Analizując wniosek w tym kontekście należy mieć na uwadze, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie tych środków jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia.
W rozpoznawanej sprawie G. M. podczas rozmowy telefonicznej zawnioskowała o pomoc finansową na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł (wyceny z dnia [...] czerwca 2020 r. i z dnia [...] maja 2020 r.). Potrzebę stosowania leków odwołująca udokumentowała receptami z dnia [...] maja 2020 r. na kwotę [...]zł. Recepty z dnia [...] maja 2020 r. ważne są do dnia [...] maja 2021 r. Na dołączonej wycenie leków (akta Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...]/decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r.) znajduje się adnotacja "Wycena Rp roczna MOPR". Leki na receptach z dnia [...] maja 2020 r. są więc zapisane/zaplanowane na rok. Wobec tego średni miesięczny koszt leków przepisanych przez lekarza wynosi [...] zł (1.527,71 zł/12 miesięcy).
Z kolei wycena leków z maja 2020 r. oprócz leków zadysponowanych przez lekarza na kwotę [...]zł obejmuje także suplementy bez recepty ([...] na kwotę [...]zł. Wycena specyfików z dnia [...] czerwca 2020 r. w znacznej mierze obejmuje leki wyszczególnione w wycenie z maja 2020 r. Powielają się leki, takie jak: [...]. Ponadto w wycenie z dnia [...] czerwca 2020 r. uwzględniono leki wspomagające proces leczenia, takie jak: [...], dostępne bez recepty. G. M. nie udokumentowała, że wymienione specyfiki są jej niezbędne w procesie leczenia.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy podzielił argumentację Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie [...], że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny, bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc polega na wspieraniu rodziny i subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. G. M. uzyskuje stały dochód w formie świadczenia emerytalnego w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Może przeznaczyć część posiadanego dochodu na zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby we własnym zakresie. Ponadto podkreślono, że G. M. jest regularnie wspierana przez ośrodek w postaci zasiłku celowego na zakup żywności oraz specjalnych zasiłków celowych. Wskazano także, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości, a uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną.
Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza granic uznania administracyjnego, ponadto w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej.
W skardze z dnia [...] listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. wyraziła niezadowolenie z treści wydanej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], o odmowie przyznania G. M. zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł oraz 13 mln złotych w ramach zadośćuczynienia za wyrządzone krzywdy.
Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.
Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające prawidłowo ustaliły, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w maju 2020 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło w maju 2020 r. kwotę [...]zł, co znajduje potwierdzenie w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r., z którego wynika, że wysokość świadczenia emerytalnego skarżącej w marcu 2020 r. wynosiła [...] zł brutto. Po odjęciu zaliczki na podatek w wysokości [...] zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł, kwota netto świadczenia wynosi [...] zł. Co prawda w marcu 2020 r. skarżąca otrzymała zwrot podatku w wysokości [...] zł, co podwyższyło kwotę do wypłaty do [...] zł, jednak był to zwrot jednorazowy (k. 3 akt adm. organu I instancji).
Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2).
Sąd wyjaśnia, że przepis ten w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.
Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19).
Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Jakkolwiek charakter zgłaszanych potrzeb w postaci dofinansowania na leki związany jest z zaspokojeniem potrzeb bytowych skarżącej, niemniej sytuacja skarżącej jest w swoisty sposób stabilna, albowiem skarżąca pobiera emeryturę oraz od dłuższego czasu korzysta z pomocy opieki społecznej, choć nie w tak dużym stopniu jak tego oczekuje ([...] zł na zakup leków w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w styczniu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w lutym 2020 r., [...] zł na zakup żywności w marcu 2020 r., [...] zł na zakup żywności w kwietniu 2020 r. – por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...]). Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.
Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokajania swojej potrzeby przez zakup niezbędnych leków. Jak wskazały organy rozstrzygające w sprawie, średni miesięczny kosz leków przepisanych skarżącej przez lekarza wynosi [...] zł. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika natomiast, aby leki i suplementy diety dostępne bez recepty były niezbędne do prawidłowego funkcjonowania skarżącej ([...]), skoro nie zostały przepisane przez lekarza. Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo oceniły, że z posiadanego dochodu jakim jest emerytura wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę. Jej sytuacja życiowa nie znamionuje "szczególnie uzasadnionego przypadku", który stanowiłby jedyną możliwość na zaspokojenie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych uchodzących za niecierpiących zwłoki.
O istnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie może przy tym świadczyć to, iż w przekonaniu skarżącej jest ona od lat źle i dyskryminująco traktowana przez organy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że jego rolą wyznaczoną przez ustawę jest kontrola legalności konkretnych aktów administracyjnych (najczęściej decyzji), które są w danym przypadku przedmiotem skargi. Sąd nie jest natomiast uprawniony do prowadzenia ogólnej kontroli czy nadzoru nad administracją publiczną. Oceniając legalność wydanych w sprawie decyzji w świetle okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie Sąd brał pod uwagę, że skarżąca jest osobą posiadającą niewielki, lecz stały dochód, jak i to, że otrzymuje, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, świadczenia celowe na niektóre pilne potrzeby.
Trafnie również organy przyjęły, że skarżąca nie wykorzystuje wszystkich możliwości w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko przedstawione w decyzjach, że samotne utrzymywanie dużego domu nakazuje rozważyć możliwość jego wynajęcia lub sprzedaży i w to miejsce zakupu odpowiedniego dla skarżącej lokalu mieszkalnego. Celem instytucji pomocy społecznej nie jest przejęcie przez państwo na siebie wszystkich kosztów utrzymania wnioskującego. W szczególności w sytuacji, gdy skarżąca może podjąć działania, które mogą poprawić jej sytuację życiową i majątkową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 158/20). Zadaniem pomocy społecznej jako subsydiarnej działalności państwa oraz samorządu nie jest sfinansowanie wszystkich potrzeb wnioskodawcy, a jedynie udzielenie wsparcia, limitowanego możliwościami finansowymi organu.
Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów co do tego, że zakup leków zgodnie z przedstawionymi przez skarżącą receptami i wycenami nie stanowił "szczególnie uzasadnionego przypadku" zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XIV zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] stycznia 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), o czym strony postępowania zostały poinformowane.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI