II SA/Po 238/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K. H. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego odmawiającą sprostowania aktu małżeństwa. Skarżąca domagała się zmiany nazwiska noszonego po ślubie z H.-W. na H., powołując się na oświadczenie z 13 października 2022 r. o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu (art. 84 Kodeksu cywilnego). Twierdziła, że błędnie wybrała nazwisko, ponieważ nie mogła uzyskać dokumentów w innym kraju na nowe nazwisko. Organy administracji odmówiły sprostowania, argumentując, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków błędu nie jest dokumentem wymienionym w art. 35 Prawa o aktach stanu cywilnego (P.a.s.c.), który określa podstawy sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że sprostowanie aktu stanu cywilnego w trybie administracyjnym jest dopuszczalne tylko na podstawie akt zbiorowych, innych aktów stanu cywilnego lub dokumentów zagranicznych. Sąd podkreślił, że ocena skutków oświadczenia o uchyleniu się od skutków błędu wymaga postępowania sądowego przed sądem powszechnym (art. 36 P.a.s.c.), a nie procedury administracyjnej. W związku z tym, zarzuty naruszenia przepisów P.a.s.c. oraz Kodeksu cywilnego uznano za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego dotyczących sprostowania aktów stanu cywilnego oraz ograniczeń w stosowaniu instytucji uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprostowania aktu małżeństwa i zastosowania art. 84 k.c. w postępowaniu administracyjnym. Nie rozstrzyga ostatecznie kwestii skuteczności uchylenia się od skutków błędu, odsyłając w tym zakresie do sądu powszechnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu (art. 84 Kodeksu cywilnego) może stanowić podstawę do sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego na podstawie art. 35 Prawa o aktach stanu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu nie jest dokumentem wymienionym w art. 35 Prawa o aktach stanu cywilnego jako podstawa do sprostowania aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu.
Uzasadnienie
Prawo o aktach stanu cywilnego precyzyjnie określa dokumenty, na podstawie których kierownik urzędu stanu cywilnego może dokonać sprostowania aktu. Są to akta zbiorowe, inne akta stanu cywilnego lub dokumenty zagraniczne. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków błędu nie należy do tej kategorii. Ustalenie skutków takiego oświadczenia wymaga postępowania sądowego przed sądem powszechnym.
Czy błąd co do możliwości zmiany nazwiska w zagranicznym paszporcie może być podstawą do uchylenia się od skutków oświadczenia woli o wyborze nazwiska po zawarciu małżeństwa w kontekście sprostowania aktu stanu cywilnego?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie była rozstrzygana przez sąd administracyjny w ramach procedury sprostowania aktu stanu cywilnego, gdyż nie było podstaw do sprostowania na gruncie przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny skupił się na procedurze sprostowania aktu stanu cywilnego i ograniczeniach wynikających z Prawa o aktach stanu cywilnego. Ocena zasadności uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, w tym jego skutków prawnych (ex tunc), wykracza poza zakres postępowania przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego i sądem administracyjnym w tej sprawie.
Przepisy (16)
Główne
P.a.s.c. art. 35 § 1
Prawo o aktach stanu cywilnego
Akt stanu cywilnego może być sprostowany przez kierownika urzędu stanu cywilnego tylko na podstawie danych zawartych w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, innych aktach stanu cywilnego lub zagranicznych dokumentach stanu cywilnego. Nie można posiłkować się innymi dowodami.
Pomocnicze
P.a.s.c. art. 35 § 2
Prawo o aktach stanu cywilnego
Sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, jeżeli zawierają dane podlegające sprostowaniu i stwierdzają zdarzenie wcześniejsze.
P.a.s.c. art. 36
Prawo o aktach stanu cywilnego
Sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, jeżeli sprostowanie na podstawie dokumentów wymienionych w art. 35 jest niemożliwe.
k.c. art. 84 § 1
Kodeks cywilny
W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swojego oświadczenia złożonego innej osobie.
k.c. art. 88 § 1
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 2zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w określonych sytuacjach.
K.r.o. art. 1 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
K.r.o. art. 1 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
K.r.o. art. 25
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
K.r.o. art. 41
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że nazwisko wskazane w akcie małżeństwa jest zgodne ze stanem faktycznym istniejącym na dzień zawarcia małżeństwa, podczas gdy uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wywołuje skutek ex tunc. • Naruszenie art. 35 P.a.s.c. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie jest dopuszczalne sprostowanie na jego podstawie aktu stanu cywilnego w przypadku, gdy został on sporządzony w oparciu o znajdujące się w aktach zbiorowych oświadczenie woli złożone pod wpływem błędu, od którego skutków prawnych osoba składająca to oświadczenie następnie skutecznie się uchyliła. • Naruszenie art. 87 pkt 3 P.a.s.c. w zw. z § 1 pkt 26 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 29 stycznia 2015 r. przez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu faktu, że jednym z elementów zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa jest oświadczenie o nazwisku, jakie małżonkowie będą nosić po zawarciu związku małżeńskiego. • Naruszenie art. 84 w zw. z art. 60 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie ma on zastosowania do oświadczeń woli złożonych przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. • Naruszenie art. 84 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli powoduje skutek ex tunc. • Naruszenie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. […]
Godne uwagi sformułowania
Sprostowanie aktu stanu cywilnego nie jest dopuszczalne, gdy stwierdzenie wywodzonej przez wnioskodawcę nieprawidłowości wymagałoby przeprowadzenia dowodu z jakichkolwiek innych dokumentów, tak jak w rozpatrywanym przypadku – oświadczenia strony o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. • Akty stanu cywilnego stanowią wyłączony dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. • Ocena skutków rzeczonego oświadczenia, a co za tym idzie ewentualne zastosowanie art. 84 Kodeksu cywilnego, pozostaje bowiem niedopuszczalna w procedurze uregulowanej w art. 35 P.a.s.c. ze względu na stwierdzone już powyżej jej istotne ograniczenia.
Skład orzekający
Tomasz Świstak
przewodniczący sprawozdawca
Wiesława Batorowicz
sędzia
Paweł Daniel
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o aktach stanu cywilnego dotyczących sprostowania aktów stanu cywilnego oraz ograniczeń w stosowaniu instytucji uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprostowania aktu małżeństwa i zastosowania art. 84 k.c. w postępowaniu administracyjnym. Nie rozstrzyga ostatecznie kwestii skuteczności uchylenia się od skutków błędu, odsyłając w tym zakresie do sądu powszechnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z aktami stanu cywilnego i możliwością korygowania błędów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem rodzinnym i administracyjnym. Pokazuje ograniczenia postępowań administracyjnych.
“Czy oświadczenie o błędzie unieważni nazwisko po ślubie? Sąd administracyjny wyjaśnia granice sprostowania aktu małżeństwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.