II SA/Po 2334/02

II SA/Po 2334/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Maciej Dybowski
Symbol z opisem
6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Oddalono skargę w części
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu, I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty O. z [...] czerwca 2002r. nr [...] w części zobowiązującej Z. B. do przywrócenia rodzaju pojazdu zgodnie ze świadectwem homologacji jako pojazd osobowy i przedstawienia dokumentów stwierdzających przywrócenie pojazdu do stanu poprzedniego (punkt 5 sentencji), II. w pozostałym zakresie oddala skargę. /-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski
Uzasadnienie
4/II SA/Po 2334/02
U Z A S A D N I E N I E
W dniu [...].06.2002 r. Starosta O. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie zarejestrowania w dniu [...].12.2001 r., na wniosek Pana Z. B., samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...]. W uzasadnieniu organ podał, iż przyczyną wznowienia postępowania było otrzymanie z Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta pisma z dnia [...].02.2002 r. informującego o wydaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji nr [...] z dnia [...].12.2001 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11.1999 r. w przedmiocie rejestracji samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...].
W dniu [...].06.2002 r. Starosta O. wydał decyzję nr [...] uchylającą z urzędu własną decyzję z dnia [...].12.2001 r. o rejestracji samochodu marki [...] jako pojazdu ciężarowego (nr rej. [...]). W/w decyzją Starosta unieważnił wydany w dniu [...].12.2001 r. dowód rejestracyjny seria [...], wezwał Z. B. do zwrotu tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego, odmówił zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego bez przedłożenia świadectwa homologacji oraz zobowiązał stronę do przywrócenia rodzaju pojazdu zgodnie ze świadectwem homologacji jako pojazdu osobowego.
W uzasadnieniu decyzji organ przywołał prawomocną decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...].12.2001 r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11.1999 r. o rejestracji samochodu jako pojazd ciężarowy (nr rej. [...]).
W dniu [...].07.2002 r. Z. B. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od powyższej decyzji Starosty O., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie postanowienia o wznowieniu postępowania z dnia [...].06.2002 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania Z. B. podniósł, że zaskarżona decyzja "jest przedwczesna", ponieważ zgodnie z art. 28 Kpa powinien On uczestniczyć w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, oraz, że wznowienie postępowania pozbawione było podstawy prawnej.
W dniu [...].08.2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...].06.2002 r.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 151 §1 pkt 2 oraz wskazanym w nim art. 145 §1 pkt 8 kodeksu postępowania administracyjnego Starosta O. miał prawo wydać zaskarżoną decyzję. Decyzją nr [...] z dnia [...].12.2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11.1999 r. o rejestracji przedmiotowego samochodu jako ciężarowy, która to decyzja była podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Zatem uchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku wznowienia postępowania było konieczne. Ustosunkowując się do postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i wydania przez ten organ decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11.1999 r. o rejestracji przedmiotowego samochodu jako ciężarowy, organ II instancji stwierdził, iż Starosta O. wydając zaskarżoną decyzję nie był uprawniony do oceny prawidłowości postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.
W dniu [...].09.2002 r., Z. B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].08.2002 r., zaskarżając powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji z dnia [...].06.2002 r. jak również o uchylenie postanowienia o wznowieniu postępowania z [...].06.2002 r.
W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej oraz z rażącym z naruszeniem prawa. Skarżący podał, iż pojazd marki [...] został zakupiony przez niego w 1999 r. i w związku z tym nie było podstaw do zastosowania ustawy z 31.03.2000 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy ubezpieczeniowej (Dz. U. 2000, Nr 43, poz. 483). W uzasadnieniu skargi Z. B. powołał się ponadto na własne zarzuty sformułowane w odwołaniu z dnia [...].07.2002 r.
W odpowiedzi na skargę, [...].10.2002r., Wiceprezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając, iż SKO nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ uzasadniając swoje stanowisko powołał własną argumentację sformułowaną w uzasadnieniu decyzji wydanej w dniu [...].08.2002 r. Ponadto organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
Sąd zważył co następuje:
Badana sprawa, z uwagi na tryb rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji oraz treść sentencji organu II instancji (utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji) ma charakter główne proceduralny i wymaga od Sądu oceny postępowania prowadzonego przez oba organy pod kątem zgodności z prawem procesowym. Również zarzuty Skarżącego dotyczą kwestii proceduralnych.
Przesłanki, procedury i treść rozstrzygnięć podejmowanych w trybie wznowienia postępowania normują przepisy art. 145 -152 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa).
Skargą objęte są następujące akty indywidualne: postanowienie Starosty O. o wznowieniu postępowania z dnia [...].06.2002r. nr [...], decyzja tegoż organu nr [...] z dnia [...].06.2002r. oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...].08.2002r. Skarga formułuje też zarzuty dot. innych kwestii proceduralnych mających faktyczny bądź prawny związek z rozważaną sprawą.
Badanie Sądu polega na ustaleniu, czy organ I instancji zastosował właściwy tryb, prawidłowo przeprowadził postępowanie i podjął właściwe rozstrzygnięcie. Wnioski w tym zakresie wpływają na ocenę postępowania przed organem II instancji. Jedynym kryterium badania przez sądy administracyjne działalności administracji publicznej jest zgodność z prawem: art. 1 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej upsa).
Sąd nie dopatrzył się w działaniach obu instancji takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie obu zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 §1 upsa. Wynika to z następujących ustaleń.
Starosta O. wznowił postępowanie z urzędu, wydając w dniu [...].06.2002r. postanowienie. Organ wskazał w nim jako podstawę proceduralnoprawną art. 145 §1 pkt 8 kpa, wskazał przedmiot postępowania oraz powód jego wznowienia. W uzasadnieniu organ powołał się na informację o prawomocnej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].12.2001r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta z [...].11.1999r. w przedmiocie rejestracji samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...]. Postanowienie zostało opatrzone prawidłowym pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia. Na marginesie Sąd zaznacza, iż wyżej wymienione postanowienie zostało wydane w trybie ponownie przeprowadzonego postępowania na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].04.2002r. nr [...] orzekającej uchylenie decyzji Starosty O. nr [...] z [...].02.2002r. i poprzedzającego ją postanowienia z [...].02.2002r. o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie w całości oraz przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powracając do oceny objętego skargą postępowania Sąd jest zdania, iż Starosta O., ponownie wszczynając postępowanie w trybie art. 145 §1 pkt. 8 kpa, naprawił błędy wskazane przez SKO decyzją z [...].04.2002r.
W dniu [...].06.2002r. Starosta O. wydał decyzję nr [...] objętą skargą. Jako podstawę proceduralnoprawną wskazał art. 151 §1 pkt 2 kpa. Wymieniony przepis powołuje się na art. 145 §1 kpa, a zatem Sąd nie dopatruje się zarzucanych ogólnie (bez sprecyzowania) przez Skarżącego sprzeczności między decyzją organu I instancji i w/w postanowieniem.
Sąd nie podziela też poglądu Skarżącego, że oba akty wydane zostały bez podstawy prawnej. Zarówno postanowienie z [...].06.2002 jak i decyzja I instancji z [...].06.2002r. wymieniają w rubrum przepisy prawa materialnego, w tym art. 4 ustawy z 31.03.2002r. o zmianie ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2000, nr 43, poz. 483) Skarżący zarzuca, iż zastosowanie przez Starostę O. tego ostatnio wymienionego przepisu łamie zasadę, że prawo nie działa wstecz. Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest trafny, ponieważ wymieniony przepis nie normuje praw ani obowiązków obywateli. Art. 4 wskazanej ustawy reguluje kwestie organizacyjno-techniczne związane z gromadzeniem i przechowywaniem danych, informacji oraz dokumentacji dotyczących pojazdów zarejestrowanych we wskazanym okresie.
Poza tym Sąd zauważa, że sens instytucji wznowienia postępowania unormowanej w art. 145 kpa w oparciu o przesłankę wskazaną w §1 pkt 8 nie polega na badaniu całokształtu sprawy w oparciu o przepisy prawa materialnego, lecz na badaniu relacji (związku) między uchyloną decyzją bądź decyzją nieważną (w omawianej sprawie – chodzi o decyzję Prezydenta Miasta z [...].11.1999r. utrzymaną w mocy decyzją SKO) a decyzją (w rozważanej sprawie chodzi o decyzję Starosty z [...].12.2001r.), która została wydana w oparciu o wcześniej wydaną wadliwą decyzję.
W badanej sprawie, Starosta O. dokonując w dniu [...].12.2001r. rejestracji samochodu [...] na rzecz Z. B. oparł się na dokumentach załączonych do wniosku o rejestrację, w tym na dowodzie rejestracyjnym wydanym w ślad za decyzją Prezydenta Miasta z [...].11.1999r. o zarejestrowaniu przedmiotowego auta na rzecz firmy A. L. S.A. Decyzja Prezydenta Miasta wchodziła w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej decyzji Starosty O. "Uchylenie lub zmiana tej podstawy musi oczywiście wywrzeć odpowiedni wpływ na moc obowiązującą decyzji i doprowadzić do rozpatrzenia sprawy w nowych warunkach prawnych" (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, str. 234, podaję za B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 4, C.H. Beck, str. 631).
Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu Skargi, dot. naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 40 §2 kpa, Sąd wyraża następujące stanowisko.
W myśl wyrażonego przepisu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z. B. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu A. P. wpisanemu na listę radców prawnych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w B. w dniu [...].03.2002r. Ustanowiony pełnomocnik sporządził w dniu [...].03.2002r. odwołanie od decyzji Starosty O. z dnia [...].02.2000r. oraz od postanowienia tego samego organu z tej samej daty. Decyzję wydaną w II instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...].04.2002r. doręczono Pełnomocnikowi, co w skardze potwierdza Z. B.
W wyniku w/w decyzji Starosta O. ponownie prowadził postępowanie na podstawie art. 145 §1 pkt 8 Kpa. Zarówno wydane w tym postępowaniu postanowienie z [...].06.2002r. jak i decyzja z [...].06.2002r. zostały doręczone Z. B. Skarżący odebrał oba akty i w imieniu własnym je zaskarżył. Skarżący w odwołaniu nie podniósł zarzutu naruszenia art. 40 §2 kpa, ani nie skorzystał z prawa żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt.4. Nie zmienia to oceny, iż zarówno w/w postanowienie jak i w/w decyzja zostały doręczone wadliwie, tzn. Skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Ustosunkowując się do powyższego naruszenie prawa procesowego przez organ I instancji Sąd bierze pod uwagę fakt, iż Skarżący skorzystał z przysługującego mu środka obrony jego praw, wnosząc osobiście sporządzone odwołanie. W konsekwencji tego, organ II instancji doręczył swą decyzję Skarżącemu, ten zaś osobiście wywiódł skargę do NSA.
Podsumowując powyższe Sąd podkreśla, iż w/w uchybienie proceduralne w postępowaniu administracyjnym, objętym skargą, nie pozbawiły Skarżącego możliwości udziału w postępowaniu.
Pozostałe zarzuty skargi dotyczą postępowania, które nie podlega ocenie Sądu, ponieważ dotyczy innej sprawy. Z uwagi jednak na faktyczny interes Skarżącego, który może się ujawnić w każdej sprawie dotyczącej pojazdu, którego stał się właścicielem, Sąd na marginesie krótko odniesie do zarzutów Skarżącego.
Skarżący zarzuca, że nie mógł brać udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].12.2001r. nr [...]. Decyzją tą SKO stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...].11.1999r. w przedmiocie rejestracji samochodu ciężarowego marki [...] nr rej. [...] na rzecz firmy "A. L." S.A. z siedzibą w P. Stroną w tym postępowaniu, wszczętym w związku ze sprzeciwem Prokuratora Rejonowego w P., była firma A. L. S. A., która, jak wynika z uzasadnienia decyzji brała czynny udział w postępowaniu. Zgodnie z art. 109 kpa, decyzję doręcza się stronom. Stronom też przysługuje właściwy środek zaskarżenia. Z akt administracyjnych wynika (k.-22), że firma A. L. SA środka zaskarżenia nie wniosła, decyzja SKO z [...].12.2001r. stała się więc ostateczna. Z dniem uzyskania tej kwalifikacji w/w decyzja znajduje się w obrocie prawnym, korzystając z ochrony o jakiej mowa w art. 16 kpa, co przejawia się w przysługującym jej domniemaniu prawidłowości i walorze trwałości. Warto w tym miejscu przytoczyć prezentowany w orzecznictwie pogląd o związaniu organu administracji publicznej decyzją ostateczną nawet wtedy, gdy dostrzega on jej wadliwość (wyrok NSA z 07..01.2002r. I SA 197/00). Chodzi oczywiście o związanie decyzją do momentu skutecznego jej wzruszenia.
W związku ze wskazanym wyżej zarzutem Skarżącego Sąd zauważą, iż wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić również na wniosek strony "która (...) bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu" (art. 145 §1 pkt 4 kpa). Na tę okoliczność powołuje się Skarżący. Należy podkreślić, iż organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 kpa). Powracając do rozważanych stanów faktycznych, organem właściwym byłoby SKO. Z tej drogi procesowej Skarżący nie skorzystał. Natomiast zdaniem Sądu, w postępowaniu administracyjnym objętym niniejszą kontrolą sądowoadministracyjną, Starosta O. w sposób prawidłowy ocenił znaczenie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji SKO z [...].12.2001r.i zasadnie uznał ją za przesłankę wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145§1 pkt 8 kpa.
Ostatnią kwestią podlegającą ocenie Sądu jest treść rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ wydał decyzję na podstawie art. 151 pkt 2 kpa i zgodnie ze wskazanym przepisem uchylił decyzję dotychczasową, stwierdzając istnienie podstawy o jakiej mowa w art. 145 §1 pkt 8, kpa (pkt 1-szy sentencji), oraz wydał nowe rozstrzygnięcie o istocie sprawy (pkt.4-ty sentencji). Treść powyższa spełnia wymogi określone w art. 151 §1 pkt 2 kpa, jednoznacznie interpretowane w piśmiennictwie (m in. w/w Komentarz, B. Adamiak, str. 657 i nast.), i w judykaturze (np. w wyroku NSA z 22.03.2000r., II SA/Gd 1196/98, LEX nr 44234).
Odnośnie do pkt.2-go sentencji, Sąd jest zdania, iż nie wnosi on nowych treści w związku z treścią pkt. 1-go sentencji. Dowód rejestracyjny jest zewnętrznym przejawem oświadczenia woli organu administracyjnego rozstrzygającego sprawę rejestracji pojazdu; potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 24.09.2001r., OPS 6/01, Wokanda 2002/1/22). Sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa, nie jest więc trafne jego "unieważnienie" (pogląd na tę kwestię wyraziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z [...].02.1999r. [...]). Sens punktu 2-go sentencji w istocie konsumuje jej punkt 1-szy.
Jeśli zaś chodzi o pkt 3-ci sentencji, to jego treść jest konsekwencją uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu, wniosek taki wyprowadzić można z art. 73 ust. 1 ustawy z 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (zarówno w brzmieniu według tj. Dz. U. 1997, nr 98, poz. 602, jak i według tj. Dz. U. 2003, nr 58, poz. 515).
Treść punktu 5-go sentencji wykracza, zdaniem Sądu, poza zakres rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, właściwy dla decyzji podejmowanych na podstawie art. 151 §1 pkt 2 kpa. Treść tego punktu nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego. Przedmiotowy samochód marki [...] jest właśnością Z. B., który może z niego korzystać z wyłączeniem innych osób, zgodnie z treścią prawa własności, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego (art. 140 ustawy z 23.04.1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Dopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego normują przepisy ustawy z 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (w części podjęcia decyzji przez organy I instancji i II instancji w brzmieniu t. jedn. Dz. U. z 1997r., nr 98, poz. 602 ze zm.). Art. 71 wym. ostatnio ustawy wskazuje na znaczenie dowodu rejestracyjnego dla dopuszczenia pojazdu do ruchu. Z przepisu tego wynikają jednoznaczne wnioski co do możliwości udziału w ruchu drogowym auta bez ważnego dowodu rejestracyjnego. Kwestie przywrócenia rodzaju pojazdu zgodnie ze świadectwem homologacji i przedstawienia dokumentów przywracających pojazd do stanu poprzedniego należą do właściciela pojazdu.
Z powodów wskazanych wyżej, działając na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. c ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/-/ B. Popowska /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski
MK