II SA/PO 23/04

Naczelny Sąd Administracyjny2005-07-20
NSAbudowlaneŚredniansa
planowanie przestrzenneprawo własnościdrogiuchwała rady gminyskarga kasacyjnaNSAzagospodarowanie przestrzennepostępowanie administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą planu miejscowego, uznając, że ograniczenie prawa własności w celu stworzenia optymalnego układu komunikacyjnego jest dopuszczalne.

Skarżąca kwestionowała uchwałę Rady Miejskiej odrzucającą jej zarzut do projektu planu miejscowego, argumentując naruszenie prawa własności przez projektowany przebieg drogi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że przepisy Konstytucji i Kodeksu cywilnego nie mają bezpośredniego zastosowania w postępowaniu kontrolującym uchwałę o planie miejscowym, a ograniczenie prawa własności w tym celu jest dopuszczalne na mocy ustawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę S. M. na uchwałę Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego odrzucającą zarzut do projektu planu miejscowego. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa własności przez projektowany przebieg drogi KL przez jej działkę. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania jest kontrola uchwały odrzucającej zarzut do planu miejscowego, a nie bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji czy Kodeksu cywilnego dotyczących prawa własności. Podkreślono, że prawo własności nie jest absolutne i może być ograniczane ustawowo, a ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym przewiduje takie możliwości. Sąd uznał, że uzasadnienie uchwały było wystarczające, a argumenty skarżącej dotyczące sentymentów rodzinnych czy rozwoju miasta nie mogły przeważyć nad potrzebą stworzenia optymalnego układu komunikacyjnego. Zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący niedoręczenia pisma organu uznano za nieuzasadniony, gdyż skarżąca miała możliwość zapoznania się z pismem i nie wnosiła o odroczenie rozprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Konstytucji i Kodeksu cywilnego dotyczące prawa własności nie mają bezpośredniego zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym kontrolującym uchwałę odrzucającą zarzut do planu miejscowego. Ograniczenie prawa własności w celu stworzenia optymalnego układu komunikacyjnego jest dopuszczalne na mocy ustawy.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie dotyczy kontroli uchwały rady gminy, a nie bezpośredniego stosowania przepisów materialnych dotyczących prawa własności. Prawo własności nie jest absolutne i może być ograniczane ustawowo, co jest przewidziane w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 173 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 49 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 47 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.z.p. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 29 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 1 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

u.z.p. art. 24 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Konstytucja RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

u.z.p. art. 2 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Projektowany przebieg drogi KL jest optymalny dla obsługi komunikacyjnej terenu objętego planem. Ograniczenie prawa własności w celu stworzenia sprawnego układu komunikacyjnego jest dopuszczalne na mocy ustawy. Uzasadnienie uchwały odrzucającej zarzut spełnia wymogi prawne. Naruszenie przepisów postępowania dotyczące doręczenia pisma nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 21 ust. 1 Konstytucji RP przez niezastosowanie. Naruszenie art. 64 Konstytucji RP przez niezastosowanie. Naruszenie art. 140 k.c. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 5 u.z.p. przez niezastosowanie. Naruszenie art. 24 ust. 3 u.z.p. przez błędną wykładnię. Naruszenie art. 5 k.c. w zw. z art. 2 ust. 1 u.z.p. przez niezastosowanie. Naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a.

Godne uwagi sformułowania

Przy wytyczaniu nowego układu ulic nie da się uniknąć ingerencji w dotychczasową strukturę własnościową, w tym również na grunty prywatne. Własność — prawo chronione konstytucyjnie, nie jest też prawem absolutnym. Propozycje skarżącej, że planowana droga powinna przebiegać częściowo przez teren innej działki bądź też całkowicie w innym miejscu, lub w ogóle jest niepotrzebna, bowiem w mieście jest bezrobocie i miasto nie będzie się rozwijało, czy też że do tej działki skarżąca i jej rodzina mają sentymenty rodzinne - są zrozumiałe z punktu widzenia właściciela, jednak nie jest to argumentacja, która powinna mieć decydujące znaczenie w planowaniu przestrzennym.

Skład orzekający

Andrzej Gliniecki

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Joanna Runge - Lissowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia prawa własności w procesie planowania przestrzennego i dopuszczalność ingerencji w prywatne grunty dla celów publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w sprawie planów miejscowych i kontroli uchwał rady gminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym problemem w praktyce.

Czy Twoja własność może zostać ograniczona dla dobra drogi? NSA wyjaśnia granice planowania przestrzennego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
OSK 1807/04 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-12-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/
Andrzej Jurkiewicz
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Po 23/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2004-09-08
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz Joanna Runge-Lissowska Protokolant Maria Połowniak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt II SA/Po 23/04 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 2 grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutu do projektu planu miejscowego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
OSK 1807/04
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 września 2004 r. oddalił skargę S. M. na uchwałę Rady Miejskiej Ostrowa Wielkopolskiego z dnia 2 grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutu do projektu planu miejscowego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd uznał, że nie naruszono trybu postępowania i właściwości organów, o których mowa w art. 18 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wbrew zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej uchwały o odrzuceniu zarzutu spełnia wymogi art. 29 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu zaskarżanej uchwały zawarto uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne odwołujące się do przepisów art. 4 ust. 1 i art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Odnosząc się do zarzutu S. M., kwestionującej przebieg planowanej drogi KL przez działkę nr 83, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wyjaśnia się, iż przekształcenie niezainwestowanego układu osadniczego w osiedle typu miejskiego i kilkakrotny przyrost terenów zainwestowanych, wymaga stworzenia sprawnego układu komunikacyjnego dla tego terenu. Projektowana droga KL ma zapewnić obsługę komunikacyjną nieruchomości położonych na terenie objętym opracowaniem planu. Projektowany przebieg tej drogi jest najbardziej optymalny. Przy wytyczaniu nowego układu ulic nie da się uniknąć ingerencji w dotychczasową strukturę własnościową, w tym również na grunty prywatne.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 września 2004 r. skargę kasacyjną wniosła S. M., reprezentowana przez radcę prawnego P. D., który w sporządzonej przez siebie skardze kasacyjnej, zarzuca naruszenie przepisów prawa
materialnego:
"1. art. 21 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. niezastosowanie tego przepisu, prowadzące do naruszenia konstytucyjnej zasady ustroju gospodarczego państwa - prawa własności skarżącego,
2. art. 64 Konstytucji przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. niezastosowanie tego przepisu? prowadzące do naruszenia podstawowego prawa ekonomicznego obywatela — prawa własności skarżącego,
OSK 1807/04
3. art. 140 kodeksu cywilnego przez jego błędną wykładnię polegającą na
przyjęciu, iż uchwała strony postępowania nie narusza prawa własności
skarżącej i dopuszczalne jest takie ograniczenie prawa własności skarżącej,
4. art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez jego
niewłaściwe zastosowanie tj. niezastosowanie tego przepisu,
5. art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez jego błędną wykładnię i uznanie, iż strona postępowania w uzasadnieniu uchwały w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu planu miejscowego wskazała podstawy faktyczne i prawne,
6. art. 5 kc w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez jego niezastosowanie."
Ponadto w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenie prawa procesowego, które
miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie:
- "art. 49 § 1 w zw. z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 1535 poz. 1270) poprzez nie wezwanie strony postępowania do uzupełnienia braków formalnych pisma tj. złożenia odpisu pisma procesowego strony postępowania z dnia 28.01.2004 r. dla skarżącej oraz nie pozostawienie tego pisma w aktach sprawy bez rozpoznania oraz nie doręczenie pisma skarżącej, co pozbawiło skarżącą możliwości obrony jej praw."
Wskazując na powyższe wnosi się o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważyły co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wszystkie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego z wyjątkiem zarzutu zamieszczonego w pkt 5 zmierzają do wykazania, że zostało naruszone prawo własności skarżącej. Wskazane tam przepisy, nie były stosowane przez Sąd pierwszej instancji, bowiem przedmiotem tego postępowania jest sprawa sądowoadministracyjna, w której sąd administracyjny kontroluje uchwałę Rady Miejskiej odrzucającą zarzut do projektu planu miejscowego (art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, powołanej dalej jako ppsa).
Przepisem prawa materialnego, w oparciu o który została wydana zaskarżona
OSK 1807/04
uchwała, jest ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, w oparciu o przepisy tej ustawy również sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżanej ustawy. Nietrafne są więc zarzuty skargi kasacyjnej odwołujące się do przepisów Konstytucji RP, czy też do Kodeksu cywilnego, gdyż te przepisy nie mają bezpośredniego zastosowania w tej sprawie. Odwoływanie się do przepisów Konstytucji RP, czy też do przepisów Kodeksu cywilnego, byłoby celowe w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, gdyby chodziło o wykazanie niezgodności ustawy z Konstytucją. Jednak jak dotychczas, nie stwierdzono niezgodności ww. ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z przepisami Konstytucji RP. Własność — prawo chronione konstytucyjnie, nie jest też prawem absolutnym, co wynika chociażby z brzmienia art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i z art. 140 kc, w których przewiduje się możliwość ograniczenia tego prawa w drodze ustawy. Jedną z takich ustaw jest właśnie ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym i problemem nie jest tu ochrona własności lecz kontrola uchwały odrzucającej zarzut.
Należy również przypomnieć, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 173 § 1 ppsa), który rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa).
Dowodem na to, że w niniejszej sprawie nie został naruszony przepis art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jest między innymi to, że procedura określona w art. 18 ust. 2 ww. ustawy została przeprowadzona prawidłowo, skarżąca złożyła zarzut, który został rozpatrzony przez właściwe organy i skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, co spowodowało wstrzymanie dalszej procedury uchwalania planu. Z przedstawionych akt sprawy, a w szczególności z uzasadnienia zaskarżanej uchwały jasno wynika, że organ miał świadomość, iż przedstawiony projekt planu i następnie odrzucenie zarzutu skarżącej, naruszają jej interes prawny, w konsekwencji czego może być naruszone jej prawo własności. Jednak przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego są to sytuacje nieuniknione i przewidziane przez ustawodawcę, który również przewidział w art. 36 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym środki rekompensujące niekorzystne skutki uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie można zgodzić się też z zarzutem naruszenia art. 24 ust. 3 ww. ustawy, bowiem zaskarżona uchwała posiada uzasadnienie prawne i faktyczne, a że ono jest mało przekonywujące w ocenie skarżącej, to już jest ocena subiektywna i
OSK 1807/04
można to zrozumieć patrząc na sprawę z punktu widzenia skarżącej. W uzasadnieniu tym powołano przepisy prawa, w oparciu o które działał organ, jak również przedstawiono argumentację przemawiającą za tym, że planowana droga KL powinna posiadać takie parametry, jak zaprojektowano i że powinna przebiegać przez działkę nr 83, gdyż za takim rozwiązaniem przemawiają względy techniczne i terenowe.
Propozycje skarżącej, że planowana droga powinna przebiegać częściowo przez teren innej działki bądź też całkowicie w innym miejscu, lub w ogóle jest niepotrzebna, bowiem w mieście jest bezrobocie i miasto nie będzie się rozwijało, czy też że do tej działki skarżąca i jej rodzina mają sentymenty rodzinne - są zrozumiałe z punktu widzenia właściciela, jednak nie jest to argumentacja, która powinna mieć decydujące znaczenie w planowaniu przestrzennym.
Zarzut naruszenia art. 49 § 1 w zw. z art. 47 § 1 ppsa sformułowany z powołaniem się na art. 174 pkt 2 ppsa jest całkowicie nieuzasadniony i na co wskazuje również rozwinięcie tego zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca swoim pismem z dnia 6.09.2004 r. obszernie ustosunkowała się do pisma organu z dnia 28.01.2004 (odpowiedź na skargę) i nawet jeśli tego pisma nie doręczono skarżącej a otrzymała je od męża z opóźnieniem, to nie jest to naruszenie przepisów postępowania tej rangi, że mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym, pismo z dnia 28.01.2004 r. było w aktach sprawy i skarżąca mogła się z nim zapoznać, czy też żądać jego kopii. Nie ulega wątpliwości, że odpowiedź na skargę powinna być dostarczona skarżącej przez organ, bądź też organ powinien przesłać do Sądu taką ilość kopii tego pisma, aby Sąd mógł doręczyć je wszystkim uczestnikom postępowania. Skarżąca mogła również z powodu możliwości zbyt późnego zapoznania się z tym pismem, wnosić na rozprawie o jej odroczenie, czego, jak wynika z protokołu rozprawy, nie uczyniła.
Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu a przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty, jak wykazano powyżej, nie mogły zmienić tej oceny.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI