II SA/Po 229/08

II SA/Po 229/08 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2008-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jolanta Szaniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 4, art. 14 ust. 5, art. 15, art. 9 ust. 4, art. 17 pkt 4 i pkt 20, art. 20 ust. 1, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr. Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi Instytutu A z siedziba w [...] na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga
Uzasadnienie
W dniu 23 października 2007 r. Rada Miasta podjęła, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., nr 80, poz. 717 ze zm. - dalej jako: u.p.z.p.), uchwałę NR [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Kampus Politechniki w paśmie W." w [...].
Pismem z dnia 18 stycznia 2008 r. Instytut Obróbki Plastycznej reprezentowany przez radcę prawnego M.S. wniósł skargę dotyczącą ww. uchwały Rady Miasta z dnia [...] Nr [...]. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały i zasądzenie od Rady Miasta na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. oraz art. 64 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm. - dalej jako: Konstytucja) i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1995 r., nr 36, poz. 175 ze zm. - dalej jako: Protokół nr 1) a także art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm. - dalej jako: kc) poprzez działanie z naruszeniem zasady poszanowania prawa własności strony skarżącej oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji poprzez nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżącego, a także art. 7 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) poprzez dokonanie oceny stanu faktycznego z pominięciem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli i działanie z naruszeniem obowiązku prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.
Uzasadniając skargę wskazano, iż uchwała nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru "Kampus Politechniki w paśmie W." została sporządzona i przygotowana z naruszeniem procedury planistycznej oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności prawa cywilnego. Strona skarżąca podkreśliła m.in., iż zaskarżona uchwała Rady Miasta nieproporcjonalnie ogranicza prawa własności strony skarżącej przez przyjęcie projektowanego planu, mimo że zagwarantowanie ochrony własności, realizowane w ramach zasady proporcjonalności stanowi konstytucyjną powinność państwa o charakterze publicznoprawnym, a jej urzeczywistnienie powinno następować przez działania o charakterze prawotwórczym, jak też przez faktyczne czynności organów państwa. Strona skarżąca dodała też, iż przepis art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. wskazujący na obowiązek uwzględnienia w czynnościach planowania i zagospodarowania przestrzennego prawa własności, stanowi wyraźne podkreślenie konieczności przestrzegania zasad konstytucyjnej ochrony własności. Zdaniem strony skarżącej, uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego spowoduje brak dostępu do budynków Instytutu, bowiem Rada Miasta tylko nieznacznie uwzględniła uwagi, by zmienić kąt łuku drogi na ul. B. (obszar 1 KDZ) tak, aby możliwym było zachowanie budynków laboratoryjnych Instytutu z jednoczesnym przesunięciem linii zabudowy w kierunku drogi (dotyczy styków obszarów 1 KDZ i 11 U), uzasadniając to hipotetyczną budową przeprawy mostowej i potencjalną możliwością poszerzenia ul. B., a inwestycje te nie są nawet w planach, opierają się na dawnych opracowaniach nieuwzględniających aktualnych zmian w zagospodarowaniu okolicznego terenu. Strona skarżąca podała także, iż uchwalając plan prowadzący w istocie do odjęcia stronie skarżącej własności części nieruchomości, Rada Miasta w żaden sposób nie wykazała, aby było to konieczne dla porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Dalej strona skarżąca wskazała, iż Rada Miasta nie uzasadniła oddalenia wniosku dotyczącego przesunięcia linii pasa zieleni 1ZP/K poza teren będący w użytkowaniu wieczystym skarżącego. Strona skarżąca za bezpodstawny uznała także argument, aby "sporny" teren spełniał "ważną rolę łącznika terenów zielonych nad M. i nad W.", bowiem przedmiotowy grunt nie pełni i nie będzie pełnił roli łącznika terenów zielonych, gdyż styka się on z sześcioma pasami ulicy szybkiego ruchu oraz wydzielonym torowiskiem tramwajowym bez jakiegokolwiek przejścia przez ten ciąg komunikacyjny, a najbliższe przejście jest dopiero na skrzyżowaniu ulic J.P. i B. co niweluje jakiekolwiek znaczenie łącznika zielonego dla tego terenu. Strona skarżąca wskazała także, iż nieuwzględnienie uwagi, by przesunąć pas zieleni 1ZP/K w kierunku północnym, poza stację paliw na obszar 10 U, ze względu na bardzo wysoki koszt likwidacji stacji, utratę wpływów z dzierżawy i wysokich kar umownych (umowa obowiązuje do 2025 roku) skutkować będzie koniecznością zapłaty przez Miasto wysokiego odszkodowania za zmianę przeznaczenia gruntu, a wysokość odszkodowania będzie niewspółmierna do celu, na jaki grunt ma być w planie przeznaczony. Wskazano dalej, iż proponowane przez miasto tereny zielone (park) będą w tym miejscu społecznie nieużyteczne z uwagi na brak połączenia z terenami nad M. oraz brak miejsc parkingowych w bliższej i dalszej okolicy.
Podsumowując powyższe strona skarżąca wskazała, iż rozstrzygnięcia Rady Miasta nie uwzględniając w całości wniesionych uwag, powoduje ingerencję w prawo własności a to pociąga za sobą ciężkie naruszenie interesu prawnego, w konsekwencji bowiem Instytut zostanie pozbawiony budynków laboratoryjnych, będących podstawą statutową działalności Instytutu. Dodatkowo wskazano, iż zgodnie z art. 11 kpa organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, zaś Rada Miasta, rozstrzygając w sprawie uwagi wniesione do przedmiotowego planu zagospodarowania przestrzennego, podała bardzo lakoniczne uzasadnienie.
Odpowiadając na skargę wskazano, iż plan miejscowy uchwalony został zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - zgodnie z przepisami regulującymi procedurę planistyczną i z samego faktu dokonania tej czynności nie można wywodzić naruszenia uprawnień podmiotu mającego prawo do nieruchomości objętej takim planem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji wskazano z kolei, że podstawą do ograniczenia prawa skarżącego jest zgodnie z tym przepisem ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazano dalej, że głównym założeniem rozwoju [...] jest kontynuacja i rozwinięcie atrakcyjności miasta jako jednego z ośrodków rozwoju społeczno-gospodarczego, a w tak ujęte zasady rozwoju [...] wpisuje się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego "Kampus Politechniki w paśmie W." w [...], który stwarza możliwości rozwoju Politechnice na terenach powyżej ulicy B. oraz chroni wartości przyrodnicze, zarówno doliny W. i C., jak i pozostałych terenów zielonych występujących na tym terenie, a także chroni wartości kulturowe. Podkreślono przy tym, iż zgodnie z art. 9 ust 4 u.p.z.p. przy sporządzaniu planów miejscowych dla organów gminy wiążące są ustalenia studium, a ustawowy mechanizm dostosowania działań realizacyjnych do ustaleń studium przejawia się w obowiązku zgodności planów miejscowych ze studium, przy czym dokonywanie oceny zgodności jest obligatoryjnym elementem uchwalenia planu. Dalej podkreślono, iż studium określa - jako akt planistyczny - politykę przestrzenną gminy i wiąże wewnętrznie organy gminy w ich planach przy sporządzaniu projektów planów miejscowych, zaś kierunek polityki miasta dla tego terenu został jednoznacznie określony w studium z 1999 roku. Kierunek ten jest kontynuowany w obecnie obowiązującym studium, uchwalonym 18 stycznia 2008 roku, gdzie także zakłada się lokalizowanie funkcji ogólnomiejskich - kampusu Politechniki oraz wskazuje, iż należy dążyć do powiązania zieleni towarzyszącej zabudowie z zielenią terenów otwartych, w tym m.in. doliny W. i Jeziora M. Odpowiadając na skargę podkreślono także, iż w skardze brak jest wykazania przekroczenia kompetencji władztwa planistycznego, w szczególności poprzez naruszenie przepisów prawa, a zarzuty strony skarżącej sprowadzają się w rzeczywistości do kwestionowania koncepcji urbanistycznej przyjętej w danym planie, do kształtowania której organy gminy miały prawo w ramach przysługującego im władztwa planistycznego. W odpowiedzi na zarzut nieuwzględnienia całości złożonych przez stronę skarżącą uwag stwierdzono z kolei, iż wszystkie uwagi zostały rozpatrzone zgodnie z art. 17 pkt 12 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., natomiast nie wszystkie uwagi wniesione przez wnioskodawcę zostały uwzględnione, do czego organy samorządu miały pełne prawo, bowiem samo złożenie konkretnej uwagi nie przesądza o jej automatycznym uwzględnieniu Podkreślono, że rozpatrywanie uwag odbywa się zawsze z poszanowaniem własności, ale również z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, wymagań ładu przestrzennego, interesu publicznego w tym ochrony środowiska naturalnego oraz walorów architektonicznych i krajobrazowych. Spośród 4 uwag złożonych przez skarżącego do projektu planu, trzy z nich uwzględniono częściowo, a jedną w całości (w sprawie rodzaju ogrodzeń). Mianowicie:
I. Dokonano częściowej korekty linii rozgraniczającej ul. B., tak by istniejąca duża hala Instytutu została zachowana. Analiza komunikacyjna wykazała natomiast, że mniejsza hala, wprawdzie nie będzie kolidowała z projektowanym układem jezdni, to wejdzie w pas drogowy niezbędny dla realizacji chodnika i przeprowadzenia infrastruktury technicznej. Takie jednak rozwiązania wynikają z istniejących uwarunkowań tj. osi ulicy B., osi przeprawy B., Auli Politechniki oraz parametrów wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Uchwalenie planu nie spowoduje braku dostępu do budynków Instytutu. Przedmiotowy plan zapewnia dostęp zarówno do budynków jak i parkingów skarżącego tak z ulicy B. jak i z istniejącego zjazdu z ul. J.P.
II. Uwzględnienie w całości uwag Instytutu dotyczących przebiegu projektowanego parku spowodowałoby, że zamiast parku byłby wąski przesmyk zieleni położony w otoczeniu obiektów gospodarczych, baraków i garaży. Dlatego uwagi Instytutu uwzględniono tylko częściowo przesuwając jego linie rozgraniczające tak, aby umożliwić korzystanie z istniejącego wjazdu z ul. B. oraz z istniejącej ulicy dojazdowej do parkingów i hal produkcyjnych - laboratoryjnych. Plan zabezpiecza teren pod rozwój Politechniki wraz z terenami zieleni i zakłada lokalizację terenu zieleni po zachodniej i północnej stronie terenu 11U. Teren ten spełnia ważną rolę łącznika terenów zielonych nad M. i nad W., jednocześnie stanowiąc zabezpieczenie pod przeprowadzenie kolektora sanitarnego.
III. Uwzględniono częściowo uwagę Instytutu i przesunięto linię rozgraniczającą między terenem 11U po stronie północnej a 1ZP/K, tak aby umożliwić wjazd do parkingu znajdującego się miedzy budynkiem Instytutu a ul. J.P. oraz przejazd na tyły budynku, zgodnie z wnioskiem Instytutu. Plan zakłada natomiast likwidację stacji paliw a także wprowadza zakaz lokalizowania obiektów takich jak stacje: paliw, gazu, obsługi samochodów, myjnie samochodowe oraz warsztaty samochodowe.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i 11 kpa stwierdzono, iż materia planowania przestrzennego uregulowana jest kompleksowo w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a szczegółowo uregulowana w tejże ustawie procedura uchwalania miejscowego planu sama w sobie jest gwarantem zachowania zasad, o jakich mowa w art. 7 i 11 kpa. Pełnomocnik Rady Miasta wskazał, iż dzięki przeprowadzanej w toku procedury planistycznej dyskusji publicznej, zbieraniu i rozpatrywaniu wniosków do projektu planu, opiniowaniu i uzgadnianiu projektu, wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu, uprawnieniu obywateli do składania uwag, a następnie ich rozpatrywaniu przez organy samorządu terytorialnego oraz poddaniu uchwalonego już planu kontroli organu nadzoru ustawodawca wprowadził do procesu planowania zasady wyrażone w art. 7 i 11 kpa - w tym zasadę ogólnej kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, zasadę prawdy obiektywnej i zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwała, zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwalę do Sądu administracyjnego.
Na wstępie stwierdzić należy, że skarżący Instytut wyczerpał tryb zaskarżenia przewidziany w cytowanym wyżej przepisie i wniósł skargę w przewidzianym ustawowo terminie. Równocześnie nie budzi wątpliwości, że zaskarżony przez Instytut plan miejscowy - "Kampus Politechniki w paśmie W." narusza interes prawny wnoszącego skargę bowiem swym obszarem obejmuje teren będący w użytkowaniu wieczystym Instytutu i jednocześnie wprowadza ograniczenia w sposobie i zakresie jego wykorzystania.
Powyższe uwagi oznaczają, że spełnione zostały przesłanki dopuszczalności skargi. Oceniając zarzuty skargi in meriti w pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że o powodzeniu skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przesądza wykazanie naruszenia przez gminę konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Inaczej rzecz ujmując, naruszenie interesu prawnego skarżącego musi być związane z jednoczesnym naruszeniem przez gminę obiektywnego porządku prawnego, a zwłaszcza przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.)
Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały nie wykazała naruszenie tym aktem prawa.
Ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i należy do zadań własnych gminy (art. 4 i 14 u.p.z.p.). Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje (tzw. władztwo planistyczne) może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad i trybu sporządzania planu. Należy więc na początku stwierdzić, iż przed podjęciem zaskarżonej uchwały została wyczerpana procedura planistyczna określona w art. 15 i następnych u.p.z.p., a plan uchwalony został z poszanowaniem zasad i trybu jego sporządzenia.
Ocenie Sądu w niniejszej sprawie podlega przede wszystkim kwestia dopuszczalności wprowadzenia w kwestionowanym planie miejscowym ograniczeń co do zakresu i sposobu korzystania przez skarżący Instytut z nieruchomości pozostającej w jego wieczystym użytkowaniu.
Na wstępie należy wskazać, że granice nieruchomości skarżącego określone zostały na załączniku nr 1 zatyt. "Propozycje zmian do planu (...)" (k. 55 akt sąd.), zaś sposób zagospodarowania tej nieruchomości obrazuje załącznik nr 1 zatyt. "Fragment ortofotomapy miasta P." zamieszczony na k. 30 Prognozy oddziaływania na środowisko P. wrzesień 2006 - kwiecień 2007 dołączonej do akt planistycznych. Na ostatnio wymienionym dokumencie strony, podczas rozprawy sądowej zgodnie oznaczyły (kolorem czarnym) orientacyjny przebieg granicy nieruchomości skarżącego (k. 134 - 142 akt sądowych). Instytut zakwestionował lokalizację terenu zieleni urządzonej (parku) oznaczonego na części graficznej planu symbolem 1ZP/K (k. 67 akt sądowych) ograniczając ostatecznie ten zarzut do fragmentu parku usytuowanego po stronie północnej, równolegle do ulicy J.P. (k. 142 akt sąd.). Bezspornym jest przy tym, że ostatnio wymieniony fragment parku, a także jego część usytuowana po zachodniej stronie przebiegać będą przez nieruchomość skarżącego. Zarzuty skarżącego Instytutu dotyczą także przebiegu przewidzianej w planie rozbudowy ul. B., w części sąsiadującej z nieruchomością skarżącego. Realizacja założeń planu będzie kolidować z jednym z budynków laboratoryjnych Instytutu (mniejszym) usytuowanym na osi ulicy P. Krawędź tego budynku znajdzie się w pasie planowanej rozbudowy (część graficzna planu miejscowego k. 67 akt sąd. oraz k. 140 akt sąd.).
Przechodząc do oceny zaskarżonej uchwały w kwestionowanej przez skarżącego części przede wszystkim stwierdzić należy, że jest ona zgodna z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Poznania przyjętego uchwałą nr XXII/276/III/99 z dnia 23.XI.1999 r. Wprawdzie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest prawem miejscowym, a aktem wewnętrznym, określającym założenia polityki przestrzennej w gminie, to jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 u.p.z.p.). Obowiązek zbadania w procesie planistycznym zgodności projektu planu z ustaleniami studium ciąży przy tym tak na organie wykonawczym gminy jak i na radzie gminy (art. 14 ust. 5, 17 pkt 4, 20 ust. 1 u.p.z.p.). Dodać przy tym trzeba, że ustalenia planu miejscowego, będące realizacją zapisów studium nie mogą być skutecznie podważane dopóki nie zostanie stwierdzona niezgodność z prawem ustaleń studium.
Obowiązujące w okresie uchwalenia kwestionowanego planu na terenie miasta Studium, do podstawowych celów miasta, mających wpływ na zagospodarowanie przestrzenne zaliczyło między innymi umożliwienie dalszego rozwoju szkolnictwa, wszystkich rodzajów na poziomie wyższym, a także zachowanie i rozwój elementów przestrzeni promujących przyrodę, historię i kulturę regionu (str. 13, 14 tekstu Studium). Usługi szkolnictwa wyższego zaliczono w studium do usług "wyższego rzędu" (str. 204 tekstu Studium). Dalej stwierdzono, iż "Jako konieczne uznaje się zachowanie możliwości rozwoju szkolnictwa wyższego poprzez wskazanie preferowanych terenów usług szkolnictwa wyższego w zieleni" w tym m.in. "w rejonie ulic: K., P., J.P. (obecnie Politechnika)". Równocześnie zdefiniowano określenie "usługi w zieleni" jako oznaczające co najmniej 50 % udziału terenów zieleni, zastrzegając, że zieleń musi tworzyć zwarte kompozycje krajobrazowe (str. 205 Studium). Również w zakresie kształtowania bulwarów Studium nawiązuje do terenów B. i Politechniki wskazując m.in. na potrzebę realizacji zabudowy w zieleni (str. 205 i 236 Studium). Wreszcie w części graficznej Studium, teren objęty kwestionowanym planem oznaczony został symbolem I.Un oznaczającym teren usług szkolnictwa wyższego w zieleni, częściowo wyłączony z zabudowy, ze wskazaniem usług szkolnictwa wyższego jako funkcji preferowanej (k. 60 - 61 i 67 akt sąd.). Podobnie scharakteryzowano omawiany teren w części tekstowej Studium na str. 249.
Z przedstawionych wyżej ustaleń Studium wynika zatem, że kierunek polityki przestrzennej dla obszaru objętego kontrolowanym planem miejscowym został jednoznacznie określony w ustaleniach studium. Nie może wiec budzić wątpliwości, że plan miejscowy - uwzględniający potrzebę dalszego rozwoju przestrzennego istniejącego już (na terenie oznaczonym na mapie planu symbolem 9U - por. k. 57 i 140 akt sąd.) Kampusu Politechniki i zakładający utworzenie ogólnodostępnych terenów zieleni - realizuje cel wyznaczony dla tego obszaru w Studium.
Wbrew zarzutom skargi ustalenia planu miejscowego nie ograniczają dostępu do budynków Instytutu. Z części graficznej planu jednoznacznie wynika, że zachowany zostanie dostęp do nieruchomości skarżącego z ulicy B., co ostatecznie potwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. (k. 67 i 140 akt sąd.) Odnośnie dojazdu od ul. J.P. Sąd podzielił twierdzenia pełnomocnika Miasta (k. 140 akt sąd.), że uwzględniając skalę części graficznej planu (k. 67 akt sąd.) zachowana zostanie, pomiędzy krawędzią budynku skarżącego a projektowanym parkingiem, przestrzeń o szerokości 12 m. Teren o tej szerokości zapewni możliwość dostępu (dojazdu) do nieruchomości skarżącego (oznaczonej symbolem 11U) od strony ul. J.P. Należy także wskazać, iż wbrew temu co podnosi skarżący Instytut, analiza części graficznej planu pozwala zgodzić się z twierdzeniem Miasta przedstawionym w odpowiedzi na skargę, iż geometria układu komunikacyjnego (promienie łuków) została tak zaprojektowana, aby umożliwić zachowanie minimalnego promienia skrętu dla tej kategorii drogi (KDZ) zgodnie z przepisami o drogach publicznych. Taki też przebieg drogi wymusiło usytuowanie istniejących na terenie oznaczonym symbolem 9U budynków politechniki i wyprowadzenie tej drogi na teren mostu B. Wreszcie zauważyć trzeba, że Most B. i ul. B. oznaczone zostały również na wyrysie Studium.
Nietrafnie wreszcie skarżący - kwestionując przyjętą w planie lokalizację parku - podważa argument Miasta, iż owy park będzie pełnił rolę łącznika terenów zielonych nad M. (obszar wokół Jeziora M.) i W. (dolina rzeki). Z rysunku planu wynika, że omawiany park połączony będzie siecią ulic, w tym ul. B. z bulwarami nad rzeką W. Z kolei w § 7 pkt 5 tekstu planu ustalono dla terenu 1ZP/K (parku) wyprowadzenie ciągu pieszego w stronę Jeziora M. w miejscu oznaczonym na rysunku planu zieloną strzałką. Dodać trzeba, że ustalenia planu skutkują na przyszłość, stąd argument skargi o braku aktualnie dostępu na teren jeziora z uwagi na dzielącą oba obszary 6-pasmową ulicę J.P. nie może być skuteczny.
Najdalej idące zarzuty skargi związane są z szeroko rozumianą ochroną prawa własności. Dotyczą one terenu oznaczonego symbolem 1ZP/K, przeznaczonego w planie pod funkcję zieleni urządzonej, ogólnodostępnej - park (§ 6 tekstu planu). Na obszarze objętym planem "Kampus Politechniki w paśmie W." wyznaczono dalszych sześć terenów o tej samej funkcji (§ 6 tekstu planu i część graficzna planu). Kwestionowany park, w znacznej części usytuowany został na nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym skarżącego Instytutu (por. k. 55 i 67 akt sąd.).
Utworzenie na obszarze objętym planem miejscowym terenów zieleni, niewątpliwie stanowi realizację polityki przestrzennej Miasta określonej w Studium, o czym była już mowa wyżej. Miejsce usytuowania omawianego parku Miasto argumentowało potrzebą powiązania zieleni towarzyszącej zabudowie, z zielenią terenów otwartych, w tym między innymi doliny W. - teren o symbolu 1ZP/WS/ZZ/K i Jeziora M. - obszaru położonego po przeciwnej stronie ul. J.P. (por. wyrys ze Studium oraz zał. nr 1 zatyt. "Fragment ortofotomapy miasta" - k. 30 Prognozy oddziaływania na środowisko - w aktach planu).
Tereny zieleni mają przy tym tworzyć zwarty system ekologiczny "korytarzy", łączący wskazane wyżej obszary. Teren parku ma jednocześnie stanowić zabezpieczenie pod przeprowadzenie kolektora sanitarnego. Dalej wskazano, że ustalona w planie lokalizacja parku jest zgodna z układem urbanistycznym zakładającym zachowanie widoku na Katedrę i Stare Miasto. Plan miejscowy, stwarzając możliwość rozwoju Politechniki na terenach powyżej ul. B. (o symbolu 10U) chroni, w ocenie Miasta wartości przyrodnicze i kulturowe tego rejonu i ma stanowić przestrzeń publiczną, dla której zachowanie odpowiednich walorów architektoniczno-krajobrazowych jest szczególnie istotne.
Odnosząc się do propozycji skarżącego przesunięcia terenu parku od strony północnej poza nieruchomość Instytutu wskazano, że spowodowałoby to uszczuplenie terenu przeznaczonego dla realizacji celu publicznego - rozbudowy Kampusu Politechniki (teren o symb. 10U) i kolidowałoby z założeniami Studium. Wreszcie podano, że na terenie obszaru objętego planem wprowadzono zakaz lokalizacji stacji paliw, a na terenie planowanego parku, w jego północnej części znajduje się stacja paliw skarżącego, oddana w dzierżawę innemu podmiotowi.
Z kolei przesunięcie parku poza teren skarżącego po jego zachodniej stronie spowodowałoby zdaniem Miasta pozostawienie wąskiego przesmyka zieleni w otoczeniu obiektów gospodarczych i garaży, co naruszyłoby ład przestrzenny (patrz: rozstrzygnięcie Rady Miasta w sprawie rozpatrzenia uwag k. 47 - 48 akt sąd., odpowiedź na skargę, wyjaśnienia pełn. Miasta w osobie głównego projektanta planu miejscowego A.Ś. k. 140 - 142 akt sąd).
Uwzględniając powyższe argumenty Miasta należało odnieść się do zarzutu skargi naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 64 Konstytucji R.P. i art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 140 kc poprzez działanie z naruszeniem zasady poszanowania prawa własności skarżącego oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. poprzez nieproporcjonalne ograniczenie praw skarżących. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że skarżący Instytut nie jest właścicielem lecz użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej na obszarze objętym planem miejscowym "Kampus Politechniki w paśmie W.". Zgodnie z art. 233 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu gminy (...) w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik może swoim prawem rozporządzać. Jakkolwiek treść użytkowania wieczystego ukształtowana została na wzór treści prawa własności (art. 140 kc) to jednak trzeba mieć na uwadze, że jest to prawo na cudzym gruncie, a zakres korzystania z gruntu dodatkowo ograniczają postanowienia umowy. Przyjmując jednak, że użytkowanie wieczyste korzysta z takiej samej ochrony jak prawo własności to nie można pominąć, że własność nie jest prawem absolutnym. Prawo własności doznaje bowiem szeregu ograniczeń dopuszczonych tak przez Konstytucję R.P., art. 1 Protokołu nr 1 do wskazanej wyżej Konwencji jak i art. 140 kc (również 233 kc).
Konstytucja R.P. w art. 64 ust. 3 stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei według art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, a ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie ustawy.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) upoważniła gminę do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy ustalenia planu miejscowego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Oznacza to, że ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają swe źródło w ustawie, a zatem są prawnie dopuszczalne.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego Instytutu o naruszeniu kwestionowanym planem zasady proporcjonalności tj. nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę uprawnień skarżącego. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że plan realizuje założenia polityki przestrzennej miasta Poznania przyjęte w Studium, wśród których, rozwój szkolnictwa wyższego zaliczono do podstawowych celów miasta, mających wpływ na zagospodarowanie przestrzenne. Za konieczne przy tym uznano wskazanie terenów preferowanych dla usług szkolnictwa wyższego, wśród których wymieniono obszar objęty kwestionowanym planem. Dla obszaru tego zastrzeżono również potrzebę zachowania, co najmniej 50 % udziału terenów zieleni.
Nie może wiec budzić wątpliwości, że przeznaczenie terenu objętego planem miejscowym pod rozwój Kampusu Politechniki wraz z ogólnodostępnymi terenami zieleni urządzonej, jest nie tylko zgodne z ustaleniami Studium, ale nadto dotyczy realizacji istotnego celu publicznego, w tym także poprawy stanu środowiska przyrodniczego. Za racjonalne i przekonujące Sąd uznał argumenty Miasta dotyczące lokalizacji spornego parku. Należy tylko nadmienić, że teren planowanego parku usytuowany po stronie północnej jest aktualnie dzierżawiony przez skarżący Instytut i prowadzona jest tam stacja paliw, zaś teren po stronie zachodniej jest częściowo zabudowany garażami i pomieszczeniami gospodarczymi Instytutu.
Reasumując należało stwierdzić, że wprowadzone na obszarze kwestionowanego planu miejscowego ograniczenia w wykonywaniu przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego są proporcjonalne do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej na tym terenie i nie naruszają prawa. Dodać wreszcie trzeba, że wprowadzone ustalenia planu skutkują na przyszłość, a zatem nie ograniczają rozmiarów dotychczas prowadzonej działalności Instytutu (długoletnia umowa dzierżawy terenu zabudowanego stacją paliw).
Sąd podzielił stanowisko Miasta stanowiące odpowiedź na zarzut skargi naruszenia art. 7 i 11 kpa, uznając ostatecznie ten zarzut za nieuzasadniony. Wreszcie, wbrew wywodom skargi organy Miasta rozpatrywały uwagi zgłoszone przez Instytut do projektu planu zgodnie z art. 17 pkt 20 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., natomiast nie wszystkie uwagi zostały uwzględnione, do czego organy samorządu miały pełne prawo.
Z przyczyn wyżej podanych, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
/-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga
MK