II SA/Po 225/25

II SA/Po 225/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-28
Data wpływu
2025-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Robert Talaga /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę części skarżących
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J., Z. M., A. P., M. K. i A. S. na uchwałę Rady Gminy Ostrowite z dnia 4 września 2024 r. nr V/44/2024 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1. odrzucić skargę K. J.; 2. zwrócić skarżącemu K. J. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 lutego 2025 roku K. J., Z. M., A. P., M. K. i A. S. (dalej jako: "skarżący") zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uchwałę Rady Gminy Ostrowite (dalej jako: "Rada") z dnia 4 września 2024 r. nr V/44/2024 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych na obszarze gminy Ostrowite (dalej jako: "MPZP") w części dotyczącej działek objętych przedmiotową uchwałą, położonych w obrębie ewidencyjnym Giewartów-Holendry, Sienno oraz Naprusewo – tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 3EF, 4EF, 5EF, 6EF, 7EF; w granicach obszaru położonego w obrębie geodezyjnym Giewartów-Holendry – tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 3EF, 4EF; w granicach obszaru położonego w obrębie geodezyjnym Naprusewo – tereny lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych o mocy przekraczającej 100 kW oznaczone symbolami 1EF, 2EF, 3EF, oznaczonych następującymi numerami geodezyjnymi: 83, 171 w obrębie Giewartów-Holendry; 39, 136, 138, 139, 140 w obrębie Sienno; oraz 95, 98, 99/1, 107/1, 109, 110, 111/1 w obrębie Naprusewo i wnieśli o stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej wyżej wymienionych działek.
W uzasadnieniu skarżący powołali się na swój interes prawny wskazując, że również właściciele nieruchomości sąsiednich w stosunku do działek objętych postanowieniami aktu planistycznego mają prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób. W ich ocenie już sam fakt, że w planie miejscowym dopuszczono realizację danego rodzaju zabudowy przesądza o naruszeniu interesu właściciela nieruchomości sąsiedniej, która znajduje się w obszarze oddziaływania potencjalnej nowej zabudowy. Dalej stwierdzili oni, że ich sytuacja prawna po uchwaleniu MPZP nie jest już taka sama, ponieważ Rada umożliwiła zabudowę instalacji fotowoltaicznej do 5 m wysokości na bardzo dużym obszarze gminy, w sytuacji gdy jest to wysokość większości domów i obiektów budowlanych na jej terenie. Cień rzucany przez tak wysokie instalacje fotowoltaiczne będzie w ocenie skarżących istotnie wpływał na nieruchomości sąsiednie i spowoduje ograniczenia w zabudowie dla skarżących oraz trudności w codziennym użytkowaniu nieruchomości – niezależnie od tego, czy skarżący będą wykorzystywać swoje nieruchomości na cele rolnicze, bytowe czy rekreacyjne. Planowane instalacje mają zostać ulokowane na dużo większych działkach niż pozostałe znajdujące się w okolicy, pomiędzy różnego rodzaju funkcjami zabudowy terenu, co również świadczy o wpływie na działki sąsiednie. Takie sąsiedztwo powoduje, że skarżący będą musieli znosić oddziaływanie przyszłej zabudowy pod fotowoltaikę. W rezultacie ich interes prawny wywodzić należy z istotnych ograniczeń w zagospodarowaniu należących do nich nieruchomości, sąsiadujących bezpośrednio albo pośrednio z działkami objętymi ustaleniami MPZP i powodujących naruszenie dobrostanu oraz zasad współżycia społecznego, a także miejscowych standardów ochrony przed immisjami.
W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący przedstawili nieruchomości, które do nich należą i na które mają wpływ ustalenia zaskarżonego MPZP. K. J. wskazał, że jest właścicielem nieruchomości położonych w miejscowości G. H. oznaczonych numerami [...], [...], [...], przeznaczonych pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zabudowane budynkiem mieszkalnym, które to nieruchomości sąsiadują: od strony południowej w odległości 60 m z nieruchomością oznaczoną w MPZP jako teren 2EF (działka nr [...]) oraz od strony wschodniej w odległości 200 m z nieruchomością oznaczoną w MPZP jako teren 1EF (działka nr [...]).
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Ostrowite wniosła o jej odrzucenie (ewentualnie o jej oddalenie). Organ stwierdził, że wychodząc naprzeciw oczekiwaniom części mieszkańców Rada zweryfikowała ustalone zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu dla lokalizacji elektrowni fotowoltaicznych wyznaczonych w obowiązującym miejscowym planie (uchwała Rady Gminy Ostrowite z dnia 28 grudnia 2021 r. nr XLV/412/2021, Dz. Urz. Woj. Wlkp. Z 2022 r., poz. 776) m.in. poprzez obniżenie maksymalnej wysokości instalacji do 5 m oraz wprowadzenie dodatkowych linii zabudowy od granic działek, w odległości od 5 do 6 m, pomimo braku takiego wymogu w przepisach odrębnych. Dodatkowo wyłączono obszary przeznaczone pod instalacje na ok. 100 m od dróg, zmniejszając tym samym obszar pod tego rodzaju zabudowę.
Rada wskazała, że skarżący nie wykazali naruszenia ich interesu prawnego, rozumianego jako wyzucie z przysługujących im praw albo ograniczenia ich w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia. Działki skarżących nie zostały objęte ustaleniami zaskarżonego MPZP, a jedynie znajdują się w sąsiedztwie nieruchomości dla których przewidziano przeznaczenie pod budowę elektrowni fotowoltaicznych. W ocenie organu skarżący nie wykazali aby w sposób konkretny i realny naruszone zostały przysługujące im uprawnienia związane z dysponowaniem swoimi nieruchomościami. Argumenty przedstawione skardze dotyczą jedynie naruszenia faktycznego interesu skarżących, nie odnosząc się do negatywnego wpływu ustaleń MPZP na ich sferę materialnoprawną, a przytoczone przez nich argumenty mają charakter ogólny i hipotetyczny.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2025 r. Rada Gminy Ostrowite przesłała wyrys z graficznej części zaskarżonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzeni z zaznaczonymi granicami wszystkich działek ewidencyjnych, na które powołali się skarżący wskazując na ich interes prawny uprawniający do wywiedzenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego Sąd bada, czy interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.
Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 (akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej) i 6 (akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej), nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Takim przepisem szczególnym w niniejszej sprawie jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.; dalej jako: "u.s.g."), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie przywołanego przepisu, umożliwiającym sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, jest zatem wykazanie naruszenia interesu prawnego unormowaniami zaskarżonej uchwały. Skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i warunkiem skutecznego jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, Nr 7, poz. 114). Skarżący powinien udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną, pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04). Powinien wskazać przy tym konkretny akt, z którego uprawnienie to lub interes prawny są wywodzone. Naruszenie interesu prawnego powinno mieć w istocie charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną określonego podmiotu - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem, nastąpią w przyszłości. Uchwała, czy konkretne jej postanowienie, musi więc rzeczywiście naruszać istniejący interes prawny skarżącego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce w sytuacji, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo podmiotu, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Oznacza to, że dla skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, iż właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kwestionowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną skarżącego (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 588/22). Przy wnoszeniu skargi na plan miejscowy nie wystarczy powoływać się na kwestie ogólne, tj. to jak dany plan miejscowy kształtuje zagospodarowanie przestrzeni, lecz wymagane jest w tego rodzaju sprawie wskazanie, jak konkretnie plan narusza prawa lub obowiązki przysługujące właścicielowi danej nieruchomości, tym bardziej w sytuacji gdy obszar objęty zaskarżoną uchwałą nie dotyczy nieruchomości skarżącego, a jedynie sąsiaduje z taką nieruchomością (por. postanowienia NSA z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1231/24; z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 297/25).
W rozpoznawanej sprawie naruszenie interesu prawnego upatrywane jest przez wszystkich skarżących na tych samych podstawach, tj.: sąsiedztwie ich nieruchomości z nieruchomościami przeznaczonymi pod realizację elektrowni fotowoltaicznych i związanymi z tym niedogodnościami takimi jak zacienienie, "agresywne zagospodarowanie wielkich obszarów pomiędzy domostwami, polami uprawnymi oraz terenami zabudowy zagrodowej", oddziaływanie pola elektromagnetycznego na sąsiednie nieruchomości, "istotne ograniczenie w zagospodarowaniu terenu skarżących oraz odziaływanie elektrowni stojących na działkach większych od działek skarżących, które sąsiadują bezpośrednio lub pośrednio z działkami nieobjętymi planem i powodują naruszenie dobrostanu oraz zasad współżycia społecznego oraz społecznych miejscowych standardów ochrony przed immisjami". Z nadesłanych akt planistycznych oraz uzupełniającego wyrysu wynika bezspornie, że skarżący K. J. jest właścicielem nieruchomości położonych poza granicami terenu objętego postanowieniami skarżonego planu miejscowego, w odległości ok. 60 m na południe od części działki nr [...] i o około 200 m od części działki nr [...] objętych ustaleniami MPZP, oznaczonych w nim odpowiednio jako: 2PEF oraz 1PEF (k. 120 akt sądowych).
W niniejszej sprawie argumentacja odnosząca się do legitymacji skargowej została oparta z jednej strony na bliskim sąsiedztwie działek skarżących, a z drugiej na możliwych niedogodnościach związanych z realizacją w bliskim otoczeniu paneli fotowoltaicznych których wysokość wynieść może do 5 m. Odległość planowanej zabudowy na obszarze oznaczonym w MPZP symbolami 2PEF oraz 1PEF od działek skarżącego K. J., stanowiąca około 60 m na południe od części działki nr [...] i o około 200 m od części działki nr [...] wyklucza uznanie, że ustalenia MPZP naruszają jego sferę praw i obowiązków m.in. poprzez negatywne oddziaływanie planowanych inwestycji w elektrownie słoneczne na jego działkę w postaci rzucanego cienia czy możliwość dysponowania swoją nieruchomością. W tym zakresie zamierzonego skutku nie może odnieść argumentacja wskazująca, że przeznaczone pod lokalizację elektrowni fotowoltaicznej tereny są znacznie większe od działki skarżącego. Istota skargi zmierza do zanegowania wprowadzonego sposobu zagospodarowania działek w sposób bardzo ogólny, który nie został skonkretyzowany w odniesieniu do nieruchomości należącej do skarżącego - nie przedstawiono żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że zmiana sposobu zagospodarowania działek objętych zaskarżoną uchwałą, doprowadzi do ograniczenia możliwości zagospodarowania, w szczególności zabudowy, należącej do niego nieruchomości.
W ocenie Sądu w rozpoznawanym przypadku interes prawny K. J. nie został naruszony. Okoliczności, z których wywodzony jest interes prawny w przypadku K. J. nie wynikają z przepisów prawa materialnego uprawnień i obowiązków dotyczących korzystania z jego nieruchomości. W skardze nie powołano się wprost na naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego poza wskazanym instrukcyjnie art. 140 Kodeksu cywilnego. K. J. nie wykazał naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia polegającego na istnieniu związku między zaskarżoną uchwałą a jego własną, indywidualną sytuacją prawną. Taki związek musi istnieć w chwili podejmowania uchwały, a nie w przyszłości i powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia konkretnych obowiązków. Przy korzystaniu z art. 101 ust. 1 u.s.g. należy bowiem wykazać już dokonane uchwałą organu gminy, a nie tylko zagrażające naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę. Zdarzenia przyszłe i niepewne nie mogą przesądzać o przyznaniu skarżącemu legitymacji do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2896/23).
Reasumując, Sąd uznał, że powołane w skardze okoliczności nie świadczą o istnieniu interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, a jedynie o istnieniu interesu faktycznego, który nie jest wystarczający do uznania legitymacji strony skarżącej na podstawie art. 101 u.s.g. K. J. nie wykazał, że ustalenia MZP ograniczają jego prawo własności lub dokonują zmian w korzystaniu z jego praw czy pozbawiają go pewnych uprawnień. Sąd oceniając interes prawny K. J. w zaskarżeniu MPZP nie przesądza o możliwości uznania jego osoby w przyszłości za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę elektrowni fotowoltaicznej, gdyż to od zakresu projektu oraz jego parametrów zależeć będzie zasięg jego potencjalnego oddziaływania na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu planowanej inwestycji.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., odrzucił skargę K. J..