II SA/Po 224/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu uchylił decyzję o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego kiosku, uznając, że brak prawa do gruntu nie jest przeszkodą do legalizacji obiektu, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę kiosku warzywniczego. Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego błędnie zastosowały przepis o nakazie rozbiórki, nie wykazując przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego. Kluczowe było stwierdzenie, że brak prawa do gruntu nie stanowi przeszkody do legalizacji obiektu na podstawie art. 42 Prawa budowlanego, jeśli nie zachodzą negatywne przesłanki techniczne lub środowiskowe.
Sprawa dotyczyła skargi W.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego kiosku warzywniczego. Organy nadzoru budowlanego pierwszej i drugiej instancji nakazały rozbiórkę, powołując się na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz brak prawa do dysponowania nieruchomością. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa materialnego. Sąd podkreślił, że nakaz rozbiórki jest obligatoryjny tylko w ściśle określonych przypadkach (np. obiekt wzniesiony na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę, powodujący niebezpieczeństwo). W tej sprawie organy nie wykazały zaistnienia tych przesłanek. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 42 Prawa budowlanego, legalizacja obiektu może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy, a brak prawa do gruntu nie jest przeszkodą do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, jeśli nie zachodzą inne negatywne okoliczności. Udzielenie pozwolenia na użytkowanie nie przesądza o prawie własności gruntu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, brak prawa do dysponowania nieruchomością nie jest bezwzględną przeszkodą do legalizacji obiektu, jeśli nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji samowoli budowlanej (art. 42) lub nakaz przymusowej rozbiórki (art. 37). Nakaz rozbiórki jest obligatoryjny tylko w ściśle określonych przypadkach, które nie zostały wykazane w sprawie. Zgodnie z art. 42, zezwolenie na użytkowanie może uzyskać inwestor, właściciel lub zarządca, co oznacza, że nie jest wymagane prawo własności gruntu. Legalizacja obiektu nie przesądza o prawie własności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 ust. 1a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Pomocnicze
u.p.b. art. 37 § 1 pkt. 2
Prawo budowlane
Nakaz przymusowej rozbiórki jest obligatoryjny tylko wtedy, gdy obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, bądź gdy obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
u.p.b. art. 40
Prawo budowlane
Przepis dotyczący czynności niezbędnych do uzyskania pozwolenia na użytkowanie kiosku.
u.p.b. art. 42
Prawo budowlane
Przepis przewidujący możliwość legalizacji samowoli budowlanej przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie. Udzielenie zezwolenia może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy, nie wymaga posiadania prawa własności gruntu.
u.p.b. art. 37 § 1
Ustawa z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nadzoru budowlanego nie wykazały zaistnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego uzasadniających nakaz rozbiórki. Brak prawa do dysponowania nieruchomością nie jest przeszkodą do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego na podstawie art. 42 Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Organ nadzoru budowlanego argumentował, że brak prawa do dysponowania nieruchomością jest podstawą do nakazu rozbiórki.
Godne uwagi sformułowania
Zastosowanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego jest obligatoryjne wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Ze sformułowania użytego w tym przepisie wyraźnie więc wynika, że aby uzyskać zezwolenie na użytkowanie obiektu budowanego nie trzeba być właścicielem nieruchomości. Udzielone zezwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza o prawie własności i nie ma żadnego wpływu na ustalenie tych praw.
Skład orzekający
Barbara Drzazga
sprawozdawca
Barbara Kamieńska
członek
Grażyna Radzicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, legalizacji obiektów oraz przesłanek nakazu rozbiórki, zwłaszcza w kontekście braku prawa do gruntu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1974 r. (Prawo budowlane), choć zasady interpretacji mogą być nadal aktualne. Konkretne okoliczności faktyczne sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów prawa materialnego przez organy administracji i jak sąd administracyjny może skorygować ich błędy, chroniąc obywatela przed niezasadnym nakazem rozbiórki.
“Czy brak prawa do ziemi oznacza automatyczną rozbiórkę Twojego domu lub kiosku?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 224/03 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2005-02-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2003-02-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Barbara Drzazga /sprawozdawca/ Barbara Kamieńska Grażyna Radzicka /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2005 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ B. Drzazga /-/ G. Radzicka /-/ B. Kamieńska Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał W.P. wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego kiosku warzywniczego położonego w K. przy [...], na działce nr [...] obręb C. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r., Nr 38, poz. 229 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano następujące okoliczności: W.P. około 20 lat temu zakupiła od Spółdzielni Ogrodniczej kiosk warzywniczy, bez prawa do gruntu, nie legitymowała się również decyzją o pozwoleniu na budowę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał W.P. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. wykonanie inwentaryzacji budowlanej kiosku, opiniowanej przez Sanepid, BHP i p.-poż., wykonanie mapy geodezyjnej obiektu oraz przedłożenia oceny technicznej obiektu dokonanej przez osobę uprawnioną. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] r. Organ odwoławczy stwierdził, że wykonanie nakazanych przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji czynności jest niezbędne do uzyskania pozwolenia na użytkowanie kiosku. W.P. wykonała w wyznaczonym terminie nakazane czynności, ale organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wydał pozwolenia na użytkowanie, bo W.P. nie przedłożyła dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością. W wyniku rozpatrzenia odwołania W.P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując jako podstawę orzeczenia brak uprawnienia skarżącej do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi W.P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, pozbawia ją bowiem jedynego źródła utrzymania. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, bowiem organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego. Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez zezwolenia przewidują jedynie dwa rozwiązania: 1) wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 albo 2) legalizację samowoli budowlanej przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie na podstawie art. 42. Zastosowanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 Prawa budowlanego jest obligatoryjne wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie tj. wtedy gdy: a) obiekt został wzniesiony na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, bądź gdy b) obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą w/w przesłanki uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu. Z materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby zachodziła którakolwiek ze wskazanych przesłanek z art. 37 ust. 1, a w szczególności przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 2 Prawa budowlanego, na który powołały się organy administracyjne. Należy zauważyć, że organy poza wskazaniem powyższego przepisu, nie podały żadnych okoliczności uzasadniających jego zastosowanie. Wręcz przeciwnie organy wskazały, że skarżąca w wyznaczonym terminie wykonała wszystkie czynności nakazane jej decyzją legalizacyjną wydaną na podstawie art. 40 Prawa budowlanego. Zdaniem organów jedyną okolicznością przemawiającą za wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki kiosku jest brak uprawnienia skarżącej do dysponowania nieruchomością. Tymczasem art. 42 Prawa budowlanego, przewiduje, że udzielenie zezwolenia na użytkowanie może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy. Ze sformułowania użytego w tym przepisie wyraźnie więc wynika, że aby uzyskać zezwolenie na użytkowanie obiektu budowanego nie trzeba być właścicielem nieruchomości. Skoro tak to organ orzekający nie miał obowiązku dokonywania ustaleń czy skarżącej przysługiwało prawo własności gruntu. Unormowanie zawarte w art. 42 Prawa budowlanego dotyczy wyłącznie kwestii technicznych związanych z obiektem, a udzielone zezwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego nie przesądza o prawie własności i nie ma żadnego wpływu na ustalenie tych praw. (patrz: wyrok NSA z 4 listopada 1991r., IV SA 927/91, OSP 1994/6/103, wyrok NSA z dnia 6 maja 1987r., IV SA 57/87). Wobec stwierdzonego naruszenia prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1a, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji. /-/ B. Drzazga /-/ G. Radzicka /-/ B. Kamieńska jw