II SA/Po 2128/02

II SA/Po 2128/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant referent – stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J. O. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski JFS
Uzasadnienie
sygn. 4/II SA/Po 2128/02
U Z A S A DN I E N I E
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] na podstawie art.37j ust.1, 1a, art.6 pkt 6 lit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.- dalej uzpb) w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno- Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół ( Dz.U. 154/01/1793- dalej ustawa z 17.12.2001) Starosta C. odmówił przyznania J. O. prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W uzasadnieniu Starosta wskazał, że J. O. zarejestrowała się jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. dnia [...] maja 2001 r. i decyzją Starosty C. z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] uzyskała od [...] maja 2001 r. status osoby bezrobotnej, z prawem do zasiłku od dnia [...] maja 2001 r. Dnia [...] grudnia 2001 r. zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w C. o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego i zawieszenie postępowania, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu ustalenia wyrokiem sądowym okresów pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Starosta C. zawiesił postępowanie w sprawie. Dnia [...] maja 2002 r. Zainteresowana wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania, przedkładając wyrok Sądu Pracy, oddalający Jej powództwo. Po podjęciu postępowania w sprawie, Starosta C. ustalił, że Wnioskodawczyni pracowała w: Zakładach Porcelany i Porcelitu "C." SA w C. od [...] września 1973 do [...] czerwca 1976 jako uczeń praktycznej nauki zawodu; "S." SA w W. (dawniej Zakłady Porcelany i Porcelitu "C." SA w C.) od [...] sierpnia 1976 do [...] grudnia 2000 w pełnym wymiarze czasu pracy- w tym: od [...] sierpnia 1976 do [...] sierpnia 1977, od [...] sierpnia 1977 do [...] maja 1982, od [...] sierpnia 2000 do [...] grudnia 2000 wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (6 lat 2 miesiące i 26 dni). Zeznania świadków potwierdziły, że Wnioskodawczyni pracowała w okresie: od [...] czerwca 1982 do [...] grudnia 1986 jako tabelowa na formowni; od [...] listopada 1989 do [...] stycznia 1996 i od [...] października 1998 do [...] sierpnia 2000 jako pracownik obsługi produkcji na wydziale wypalarni. Świadkowie wyjaśnili, że pracowali w tych samych okresach i na tych samych wydziałach, i pracodawca uznał ich pracę jako zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dnia [...] czerwca 2002 r. Pracodawca poinformował Urząd, że okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zostały wymienione w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z chwilą rozwiązania umowy o pracę. Starosta C., na podstawie art. 37j ust. 1a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.- dalej uzpb) w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2002 r., nie mógł wziąć pod uwagę zeznań świadków ni innych dokumentów niż świadectwa pracy bądź świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, bowiem z tego przepisu wynika, że okresy te są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, a odpowiednią dokumentacją "jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze" (Dz.U. 8/83/43 ze zm.- dalej rozporządzenie) lub prawomocne orzeczenie sądu, którego Strona nie uzyskała. Strona posiada status osoby bezrobotnej, prawo do zasiłku dla bezrobotnych, okres uprawniający do emerytury, lecz nie ma 30 letniego okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, ani nie może udokumentować (zgodnie z wymogami uzpb) 15 letniego okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W odwołaniu J. O. zarzuciła decyzji błędną wykładnię art. 37j ust. 1a uzpb w zakresie dowodów dla wykazania wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu rozporządzenia. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wnioskodawczyni wskazała, że organ I instancji- niekonsekwentnie- przeprowadził dowody z zeznań świadków, czyniąc ustalenia, iż potwierdzili oni okresy Jej pracy w szczególnych warunkach, ponad okresy wskazane przez ostatniego pracodawcę w świadectwie pracy (w sumie co najmniej 15 lat), a następnie, odżegnując się od tych dowodów i dokumentów, załączonych do akt z odwołaniem do literalnego brzmienia art. 37j ust. 1a uzpb. Zawężająca wykładnia tego przepisu jest niesłuszna. Gdy Wnioskodawczyni kwestionuje zaniżoną ilość lat określonych przez Pracodawcę jako przepracowanych w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia, to nie ma obecnie innej proceduralnej możliwości wykazania tego, jak tylko w niniejszym postępowaniu o przyznanie Jej prawa do zasiłku przedemerytalnego, na co wskazuje Sąd Rejonowy w C. z wyroku z dnia [...] marca 2002 – sygn. [...]. Za taką wykładnią przemawia też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984- III UZP 48/84; postępowanie administracyjne, w którym zgodnie z kpa, dopuszczalne jest prowadzenie wszelkich dowodów, mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, podlega analogicznym regułom jak sądowe postępowanie odwoławcze, o którym orzekał Sąd Najwyższy. Słusznie organ I instancji przeprowadził wszelkie dowody a niesłusznie dowodów tych nie wykorzystał.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art.37j ust.1, 1a i 2, art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powtórzył argumenty organu I instancji a nadto wskazał, że Sąd Rejonowy pouczył Wnioskodawczynię, że postępowanie dotyczące ustalenia prawa do świadczeń emerytalno- rentowych z tytułu ubezpieczenia społecznego (jakim jest wydanie dokumentu potwierdzającego pracę w szczególnych warunkach uprawniającego do niższego wieku emerytalnego) należy wyłącznie do właściwości organów rentowych, tj. np. w I instancji do ZUS, a w II instancji- do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawczyni udokumentowała łącznie 27 lat 2 miesiące i 19 dni okresu uprawniającego do zasiłku. Do wymiaru tej pracy nie zaliczono okresu przebywania przez J. O. na zasiłku chorobowym, którego nie uwzględnia się do okresów uprawniających do zasiłku przedemerytalnego (art. 24 ust. 2 uzpb). Odpowiednia dokumentacja, o której mowa w § 2 rozporządzenia, to świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawione przez pracodawcę, ewentualnie świadectwo pracy. Wnioskodawczyni wykazała takimi dokumentami okres 6 lat 2 miesięcy i 26 dni pracy w szczególnych warunkach. Odmowa wystawienia przez byłego Pracodawcę stosownego zaświadczenia wg wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia, traktować należy jako brak dowodu na fakt wykonywania tego rodzaju pracy (wyrok SN z 8.4.1999- II UKN 619/98- OSNAP 11/00/439). Wypowiedzenia, pisma o powierzeniu obowiązków lub przeniesieniu na inne stanowisko, nie stanowią dowodu na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 37j ust. 1a uzpb i nie są tożsame z pracami określonymi w zaświadczeniu o pracy tego rodzaju. W oświadczeniu pracodawcy o powierzeniu obowiązków z [...] kwietnia 1995 r. wykreślono wzmiankę o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach. Dokument ów stanowi wyraz woli pracodawcy nie klasyfikowania stanowiska "pracownik obsługi produkcji", na jakim w 1995 r. zatrudniono J. O., do kategorii prac w szczególnych warunkach. Nie doszło do niekonsekwencji w wykorzystaniu zgromadzonych w postępowaniu dowodów. Zasada uwzględniania w procesie całego materiału dowodowego (art. 77 kpa) ograniczona została jedynie do tych form przekazu informacji, które ze względu na przepis szczególny (art. 37j ust. 1a uzpb), mogą zostać uwzględnione w postępowaniu. Wrażenie poczynienia ustaleń a następnie odżegnywanie się od nich "pogłębione zostało wyjątkowo proceduralnym podejściem" Starosty do wniosku o przesłuchanie świadków; Starosta- mimo że wiedział, iż zeznania nie zmienią jego stanowiska co do kwalifikacji zatrudnienia bezrobotnej, przyjął oświadczenia A. R., B. M. i B. J., a następnie- prawidłowo dokonując wykładni art. 37j ust. 1a- nie uwzględnił ich przy obliczaniu długości zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Skargę na tę decyzję wywiodła J. O., powtarzając argumenty podniesione w odwołaniu. Nadto Skarżąca podniosła, że nie mogła przedłożyć organowi administracyjnemu innego świadectwa pracy, gdyż następca prawny byłego Pracodawcy uchylił się od tego, bo nie miał rozeznania, w jakich warunkach Wnioskodawczyni pracowała na stanowisku pracownika obsługi produkcji. Do skargi Wnioskodawczyni dołączyła odpis pisma dwu związków zawodowych z [...] maja 2000 r. do Państwowej Inspekcji Pracy w P.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadną.
Ustawodawca w art. 11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. wprowadził przepis intertemporalny, w myśl którego osoby, które przed dniem 1.1.2002 r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia emerytalnego, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym- w szczególności- że do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24,28,28a,29,34 oraz 37 l-37 o ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych.
Organy obu instancji zdaje się przyjmować formalną teorię dowodów, która w polskim systemie prawa nie obowiązuje (wyrok NSA z 9.3.1989-II SA 961/88-ONSA 1/89/33, akceptowane przez zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera "Kpa z orzecznictwem NSA, SN i TK" W.Pr.1995 s.165 t.8). Pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.2.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno- rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. 10/83/49 ze zm.) utrwalił się pogląd Sądu Najwyższego, z którego wynika, że przed Sądem ubezpieczeń społecznych dopuszczalne są wszelkie dowody nie zakazane przez prawo procesowe (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4.3.1997-III Aua 105/97- Apel. W-wa 2/97/7; wyrok SN z 25.7.1997-II UKN 186/97-OSNAP 11/98/342; wyrok SN z 24.5.2001-I PKN 413/00-Mo.Pr.22/01/1102= Rzeczpospolita 24-26.12.2001 s.C1, akceptowane przez A. Krajewskiego "Ubezpieczenie społeczne- praktyczne omówienie z orzecznictwem" WZPP 2002 s.173).
Już pod rządem Konstytucji PRL z 22.7.1952 r. (j.t. Dz.U. 7/76/36, zm.2/80/81, 11/82/83, 39/83/175) Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 10.6.1987 r.- P 1/87 (OTK 1987 p.1, akceptowane przez: T. Żyznowskiego "Cywilnoprawna problematyka ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości-wybrane zagadnienia" W-wa 1988 s.55; K. Działochę i S. Pawelę "Orzecznictwo TK 1986-93- wybór, opracowanie, piśmiennictwo" Wyd. Pr. IUSTITIA 1996 s.129 i n.,poz.7; zespół sędziów NSA pod red. R. Hausera- op.cit s. 167 t. 17) orzekł, że przepisy § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16. 9.1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz.U. 47.85/244) są niezgodne z przepisem art. 88 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. 22/85/99) oraz z art. 75 kpa. Trybunał Konstytucyjny trafnie zwrócił uwagę w uzasadnieniu owego orzeczenia, że celem art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości było umożliwienie repatriantom zaliczenia wartości pozostawionego mienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali. Prawo repatrianta do zaliczenia tego mienia wynikało ex lege z art. 88 ust. 1 owej ustawy i nie wymagało żadnego dowodu do czasu złożenia wniosku o zaliczenie wartości tego mienia w sprawie wcześniej przezeń wszczętej o ustanowienie na jego rzecz użytkowania wieczystego względnie nabycia państwowej nieruchomości. Prawo repatrianta realizowało się dopiero w konsekwencji wszczęcia takiego postępowania i jego zakończenia decyzją administracyjną. Wydanie decyzji musiało być poprzedzone postępowaniem według reguł kpa. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej- udowodnienie każdego faktu mającego znaczenie prawne może nastąpić za pomocą wszelkich legalnych środków (art.: 7, 75, 76 § 3 i art.86 kpa). Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że jakiekolwiek ograniczenie w tym przedmiocie wynikać może tylko z przepisów ustawowych.
Od czasu wydania owego orzeczenia nastąpił znaczny rozwój nauk prawnych; nastąpiła także zmiana stanu prawnego. Wraz z wejściem w życie art. 1 Konstytucji RP z 1952 r., znowelizowanej art.1 pkt 3 i 4 Ustawą Konstytucyjną z dnia 29.12.1989 r.(Dz.U. 75/89/444), utrzymanego w mocy przez art. 77 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17.10.1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą RP oraz o samorządzie terytorialnym (Dz.U. 84/92/426 ze zm.) wprowadzono do porządku prawnego zasadę państwa prawnego, ograniczającego swobodę ustawodawcy zwykłego. W ramach tej zasady w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazano prawo do sądu – tym prawa obywatela do rzetelnej procedury (J. Mikołajewicz "Pojmowanie
w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP"- w: "Polskie dyskusje o państwie prawa" pod red.S.Wronkowskiej-W.Sejm.1995 s.99 i n.-zwłaszcza s.107-8 i akceptowane przezeń orzeczenia). Z dniem wejścia w życie Konstytucji RP z 2.4.1997 r. (Dz.U.78/97/483) Sądy utraciły kompetencje do wydawania niekonstytucyjnych wyroków (art. 8 ust.1 i 2 w zw. z art. 178 ust.1 Konstytucji). Prawo do sądu – także w zakresie rzetelności proceduralnej- określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (Dz.U. 61/94/61, 36/94/175 i 176, 36/95/177, 147/98/692; art.: 9, 87 ust.1, 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25.1.1995 r.- OTK I/95/219 wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny- możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury; sądy mają obowiązek stosować Konstytucję wprost, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, a obowiązkiem sądu jest badanie w każdym przypadku zgodności stosowanego prawa z Konstytucją (art. 8 ust.1 i 2, art.178 ust.1 Konstytucji RP; uzasadnienie wyroku TK z 12.3.2002- P 9/01- OTK A 2/02/14; wyrok SN z 29.8.2001-III RN 189/00-OSNAP 6/02/130). Obowiązek stosowania przez sądy Konstytucji wprost przejawia się w szczególności w tym, by kierując się podstawową dyrektywą wykładni, mającej znaczenie systemowe- wykładni przepisu w zgodzie z Konstytucją; w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu za pośrednictwem reguł wykładni, poszukiwany winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją- zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (uzasadnienie wyr. TK z 8.11.2000-SK 18/99-OTK ZU 7/00 s.1273). Jeśli Sąd nie osiągnąłby w procesie dekodowania normy prawnej z uwzględnieniem przepisów Konstytucji pomyślnego rezultatu, wówczas winien odmówić zastosowania owego przepisu ustawy w konkretnej sprawie (wyroki SN z dnia: 7.4.1998- I UKN 90/98- OSNAP 1/00/6 z częściowo aprobującą glosą A. Józefowicza- Prz.Sejm.2/01/88; 29.8.2001- III RN 189/00- OSNAP 6/02/130; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5.X.2000- III Aua 1494/99- OSA 4/01/18; W.Skrzydło "Konstytucja RP-komentarz" Zakamycze 1998 s.188-9), bądź winien zadać pytanie prawne (art.193 Konstytucji).
Ponieważ przepisem art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. skreślono cały art. 37 j uzpb, przeto zadanie pytania prawnego stało się bezprzedmiotowe.
Niekonstytucyjnym okazał się art. 37 j ust.1 a ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t.Dz.U. 6/01/56, zm. 42/01/475, 89/01/973). Naruszał bowiem zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadę proporcjonalności (art.31 ust.3), prawo do sądu w zakresie odpowiednio ukształtowanej procedury (art. 45 ust.1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) przez to, że bez dostatecznego powodu ograniczył katalog środków dowodowych, dopuszczonych w art. 75 § 1 kpa mimo, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy materialnej, utrudniając obywatelowi uzyskanie na drodze prawnej ochrony praw słusznie nabytych. Realizacja celu przyznania osobom z racji wieku najsłabszym na trudnym rynku pracy zasiłków i świadczeń przedemerytalnych uległa nieproporcjonalnemu ograniczeniu (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) bez dostatecznego usprawiedliwienia, co doprowadziło do naruszenia istoty prawa do świadczenia. Zmiana stosunków społeczno-gospodarczych i zmiana stanu prawnego (dawne prawo nie wymagało należytego dokumentowania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w dokumentach, określonych w odrębnych przepisach emerytalno-rentowych, do których odwołuje się ust.1a artykułu 37 j powołanej ustawy), przy niemożności uzyskania ochrony na drodze procesu przed sądem powszechnym (prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia [...].6.2002- sygn. [...] i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia [...].3.2002- sygn. [...]; znany Sądowi z urzędu ze sprawy [...] wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...].3.2002- sygn. [...], utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].X.2001 - sygn. [...] o odmowie sprostowania świadectwa pracy z uwagi na upływ czasu- art. 97 § 2 [1] kp; postanowienie Sądu Rejonowego w G. z [...].1.2002 – [...] i akta [...] tego Sądu), w istocie prowadzi do pozbawienia obywatela prawa słusznie nabytego. Nie bez znaczenia dla oceny niekonstytucyjności art. 37j ust. 1a uzpb pozostaje to, że przepis ów obowiązywał jedynie w okresie od 12 września 2001 do 31 grudnia 2001 r. Nie ulega wątpliwości, że bezrobotny, dochodzący swych uprawnień przed dniem 12 września 2001 r. nie byłby dotknięty ograniczeniami, o jakich mowa w art. 37j ust. 1a uzpb; brak jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw, by ograniczenia proceduralne miały dotknąć bezrobotnych, dochodzących ochrony swych praw począwszy od dnia 12 września 2001 r. (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Stanowisko takie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu wyrokach- przykładowo: II SA/Po 1130/02; z 15.11.2002- II SA/Po 358/01; z 17.6.2003- II SA/Po 1565/02; II SA/Po 1517/02.
W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że obowiązki organu w postępowaniu administracyjnym są dziś analogiczne jak sądu cywilnego (Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W.Pr. PWN 1999 s. 297 uw. 7d). Podstawę faktyczną decyzji stanowią ustalenia faktyczne, dokonane przez organ, nie zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i związane z nim operacje logiczne i psychologiczne (odpowiednio- na tle kpc i uzasadnienia sądu cywilnego- K. Piasecki "Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym" W. Pr. 1981 s. 86, 134). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji nie dokonał ustaleń w materii pracy Wnioskodawczyni w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, choć poczynione ustalenia faktyczne mogły Staroście posłużyć dla skorzystania z domniemania faktycznego z art. 231 kpc ( Z. Janowicz- op. cit. s. 217 uw. 1d.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka co do zasady na podstawie akt sprawy (art. 106 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa). Przed Sądem Administracyjnym niedopuszczalne jest prowadzenie dowodów z zeznań świadków czy opinii biegłych (art. 106 § 3 i 5 upsa), przeto dowody dopuszczalne w myśl art. 75 § 1 kpa winny być z należytą starannością przeprowadzone przed organami administracji państwowej.
Nietrafnie organ odwoławczy wskazuje (choć tylko przykładowo) ZUS jako organ właściwy dla dokonania ustaleń koniecznych dla wydania dokumentu potwierdzającego pracę w szczególnych warunkach, jako dotyczącego sprawy z ubezpieczenia społecznego w zakresie uprawnień do niższego wieku emerytalnego. Sprawa o zasiłek przedemerytalny nie jest sprawą z ubezpieczenia społecznego i wyłącznie właściwym jest tu starosta (art. 37o ust. 1 uzpb). Uprawnienia organu rentowego i Sądu ubezpieczeń społecznych dotyczą jedynie świadczenia przedemerytalnego (art. 37k ust. 1, 3- 5 uzpb), o które Wnioskodawczyni nie występowała.
Rozpoznając sprawę powtórnie organ I instancji przeprowadzi zawnioskowane przez Skarżącą dowody z dokumentów i zeznań świadków- bezpośrednio przed organem- i z zeznań Strony, dla szczegółowego ustalenia, czy i w jakim okresie wykonywała Ona pracę w warunkach szczególnych – w Zakładach Porcelany i Porcelitu "C." SA w C. Dysponując szczegółowymi ustaleniami faktycznymi, organ rozważy potrzebę ewentualnego skorzystania z wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 kpa).
Praca w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze ma taki charakter obiektywnie- na ów charakter nie wpływa zatem wola pracodawcy, by nie klasyfikować danego rodzaju pracy do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Precyzyjne ustalenia faktyczne, staranną ocenę dowodów i akt subsumcji organ administracji publicznej zaprezentuje w uzasadnieniu, spełniającym przesłanki z art. 107 § 1 i 3 kpa.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692 w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm., należało orzec jak w sentencji.
/-/ B.Popowska /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski
JFS