II SA/Po 197/25

II SA/Po 197/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Walentyna Długaszewska
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Dnia 3 lipca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy z połączonych skarg M. F., M. F. oraz A. W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia 21 października 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz stron skarżących – M. F. i M. F. – kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej – A. W. – kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem niniejszej sprawy są połączone skargi M. F., M. F. oraz A. W. (zwanych dalej łącznie "skarżącymi") na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WWINB" lub "organem II instancji") z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...]. W postanowieniu tym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla powiatu poznańskiego (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") z dnia 21 października 2024 r., nr [...] w zakresie pkt 2 i 3 i orzeczono w tym zakresie co do istoty, a w pozostałym zakresie utrzymano je w mocy. Sprawa dotyczy prawidłowości prowadzenia robót budowalnych polegających na budowie trzech nośników reklamowych z planszą statyczną na działce nr ew. [...] – ul. [...] w P. , gm. T. P.. Zaskarżone postanowienie zostało podjęte w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie orzeczenia sądowe powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: bazy CBOSA, chyba że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia.
W związku z zawiadomieniem o domniemanej nielegalności wykonania nośników reklamowych, dnia 18 marca 2024 r. odbyła się kontrola związana z legalnością ww. obiektów. Pracownicy PINB ustalili, że na działce, której właścicielami są skarżący – M. F. i M. F. – znajduje się nośnik reklamowy z planszą statyczną. Obiekt posiada słup nośny stalowy dokręcony do bloku betonowego. Plansza reklamowa jest oświetlana. Skarżący – M. F. – wskazał, że odpowiedzialnym za realizację tej inwestycji jest skarżąca – A. W.. Na tej samej działce znajdują się jeszcze dwa obiekty reklamowe. W tym przypadku inwestycję realizował nieistniejący już podmiot. Co do tych dwóch obiektów, skarżący – M. F. – składał zgłoszenie ich budowy w 2024 r. pomimo ich istnienia od 2008 r. i od 2010 r.
Skarżący – M. F. – przedłożył do protokołu kontroli kopie umowy najmu pomiędzy nim a skarżącą – A. W.. Umowa ta, z licznymi aneksami, dotyczyła najmu na okoliczność umieszczenia jednego nośnika reklamowego. Umawiające się strony zawarły aneks o wykonanie przyłącza do ww. nośnika. Z przedłożonych aneksów wynika, że umowa najmu jest ważna do dnia 31 maja 2025 r.
Dnia 19 marca 2024 r. PINB zwrócił się do Starosty z prośbą o przedstawienie wszelkich informacji na temat pobudowania nośników reklamowych na działce nr ew. [...] w P. . Z podobnym zapytaniem PINB zwrócił się do Wójta Gminy. Wójt odpowiedział, że nie znaleziono żadnej dokumentacji związanej z nośnikami reklamowymi. Starosta odnotował zgłoszenie zamiaru zainstalowania/montażu dwóch tablic informacyjno-reklamowych, ale w dniu 6 marca 2024 r. Starosta wniósł sprzeciw od tego zamiaru w drodze decyzji administracyjnej.
PINB wezwał skarżącą – A. W. – do przedłożenia jakiejkolwiek dokumentacji prawnobudowlanej na okoliczność posiadania pozwoleń na budowę.
Pismem z dnia 21 października 2024 r. PINB zawiadomił skarżących – M. F. oraz M. F. – o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z przepisami prawa budowy trzech nośników reklamowych ulokowanych przy ul. [...] w P. .
Postanowieniem z dnia 21 października 2024 r., nr [...], PINB wstrzymał skarżącym – M. F. i M. F. – roboty budowlane polegające na budowie trzech nośników reklamowych z planszą statyczną (jeden nośnik na słupie doręczonym do bloku betonowego oraz dwa statyczne z planszą statyczną na dwóch słupach stalowych zakotwionych w gruncie) na działce nr ew. [...] w P. przy ul. [...], powiadomił ich o możliwości złożenia w terminie 30 dni wniosku o legalizację ww. obiektów oraz powiadomił o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia PINB stwierdził, że ma do czynienia z budowlą, o której mowa w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725, zwanej dalej "p.b."). Są to bowiem wolno stojące i trwale związane z gruntem tablice reklamowe. PINB stwierdził, że nie jest istotna metodyka związania tych obiektów z gruntem. Chodzi bardziej o to, aby obiekty te mogły oprzeć się czynnikom zewnętrznym, aby nie zmieniły swojego położenia. Jeżeli tak jest, to można uznać, iż są trwale związane z gruntem.
PINB uznał za stosowne wydanie niniejszego postanowienia, ponieważ ustalono bezsprzecznie, że skarżący nie legitymowali się żadnym orzeczeniem organu nadzoru budowlanego, które pozwalałoby im na realizację tych inwestycji, a tylko z pozwoleniem na budowę, ewentualnie zgłoszeniem, można przystąpić do robót budowalnych (art. 28 ust. 1 p.b.). PINB uznał, że ziściły się okoliczności, z którymi ustawodawca wiąże obowiązek zastosowania przez organ nadzoru budowalnego przepisu art. 48 ust. 1 p.b.
Skarżąca – A. W. – reprezentowana przez pełnomocnika – ad K. – wniosła zastrzeżenie, iż to ona powinna być adresatem postanowienia PINB, jako inwestor, a została pominięta.
Skarżący – M. F. i M. F. – wnieśli zażalenie na postanowienie organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia art. 52 p.b., ponieważ to inwestor ponosi odpowiedzialność za zrealizowane obiekty, a dopiero w dalszej kolejności właściciele. Skarżący nie są inwestorami w odniesieniu do żadnej z tych tablic. Inwestorem, właścicielem i zarządcą jednej z nich jest skarżąca – A. W. – w odniesieniu do dwóch pozostałych skarżący ci są jedynie właścicielami.
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2025 r., nr [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie pkt 2 i 3 i w tym zakresie orzekł poprzez poinformowanie właścicieli o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wniosku o legalizację trzech nośników reklamowych z planszą statyczną zlokalizowanych na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w P. oraz poinformowanie właścicieli o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej. W pozostałym zakresie Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że istotnie ma on do czynienia z budowlą w myśl art. 3 pkt 3 p.b. Zgodnie z art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych za wyjątkiem tych, które są świetle albo podświetlane poza obszarem zabudowanym. Inwestorzy powinni uzyskać pozwolenie na budowę. Takowego nie było, dlatego zdaniem Inspektora Nadzoru Budowlanego , organ I instancji prawidłowo zastosował art. 48 ust. 1 p.b.
Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się do zażalenia i stwierdził, że przepis art. 52 ust. 1 i 2 p.b. ma zastosowanie do inwestora. W przypadku zakończenia wykonanych już robót budowlanych, obowiązki wynikające z rozdziału 5a ustawy – Prawo budowlane spoczywają na właścicielu lub zarządcy obiektu i to bez względu na to, czy był on inwestorem czy nie. Nowelizacja, jaka miała miejsce w 2020 r., doprowadziła do ujednolicenia adresatów obowiązków publicznoprawnych.
Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że pominięcie skarżącej – A. W. – było błędem, ale można go naprawić poprzez doręczenie niniejszego postanowienia w celu umożliwienia zaskarżenia go do sądu administracyjnego.
Skarżący – M. F. i M. F. – reprezentowani przez pełnomocnika – ad K. – wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując postanowienie organu II instancji. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 197/25. Ci skarżący podnieśli zarzut naruszenia:
1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 48, art. 48a i art. 48b ust. 1 i 2 w związku z art. 52 p.b. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia w zakresie nałożenia obowiązku legalizacji przedmiotowych nośników na właścicieli nieruchomości, tj. skarżących na której są posadowione, mimo iż skarżący nie są ich inwestorami oraz ww. obowiązek legalizacyjny nie leży w interesie prawnym skarżących;
2) art. 52 w związku z art. 48 p.b. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący wydaniem zaskarżonego postanowienia pomijając okoliczności, iż postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych powinno zostać doręczono inwestorom tych nośników, jako podmiotom, które to dotyczy sfery ich praw i obowiązków, a więc są oni stroną przedmiotowego postępowania, nie natomiast właścicielom nieruchomości, na której nośniki te są posadowione.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pominięcie inwestorów uniemożliwia im wszczęcie postępowania legalizacyjnego. Tak czy inaczej, skarżący nie mają interesu w niniejszej sprawie, bowiem obowiązek nie powinien być skierowany do nich. Organ nadzoru budowlanego nie może mieć dowolności w wyborze adresata obowiązku prawnobudowlanego, tak jak uczynił to organ II instancji w niniejszej sprawie. Przepis art. 52 p.b. z jakiegoś względu zawiera kolejność powołanych adresatów.
W odpowiedzi na skargę Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonym postanowieniu.
Skargę na to samo postanowienie wniosła także skarżąca – A. W. – reprezentowana przez tego samego adwokata. Ta skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 198/25. Podniesiono zarzut naruszenia:
1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 48, art. 48a i art. 48b ust. 1 i 2 w związku z art. 52 p.b. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia w zakresie nałożenia obowiązku legalizacji przedmiotowych nośników na właścicieli nieruchomości, tj. skarżących na której są posadowione, mimo iż skarżący nie są ich inwestorami oraz ww. obowiązek legalizacyjny nie leży w interesie prawnym skarżących poprzez pominięcie skarżącej przejawiające się w niezawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, niedoręczenie jej postanowienia organu I instancji;
2) art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 48, art. 48a i art. 48b ust. 1 i 2 w związku z art. 52 p.b. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia w zakresie nałożenia obowiązku legalizacji przedmiotowych nośników na właścicieli nieruchomości, na której są posadowione, przez co skarżąca nie będzie miała możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego, co do jednego z nośników, którego jest inwestorem;
3) art. 52 w związku z art. 48 p.b. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niepełny i niewnikliwy, skutkujący wydaniem zaskarżonego postanowienia pomijając okoliczności, iż postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych powinno zostać doręczono skarżącej, jako podmiotowi, którego to dotyczy sfery praw i obowiązków, a nie właścicielom nieruchomości, na której nośniki te są posadowione.
W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie obydwóch postanowień oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca domagała się także rozpoznania sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że działanie organów nadzoru budowalnego wykluczyły skarżącą. Nie będzie ona mogła brać udziału w postępowaniu legalizacyjnym, a obecni adresaci postanowień mogą nie chcieć zalegalizowania reklamy należącej do skarżącej.
W odpowiedzi na tę skargę, Inspektor Nadzoru Budowlanego także wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2025 r. o sygn. akt II SA/Po 198/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy o sygn. akt II SA/Po 197/25 i II SA/Po 198/25 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Odtąd sprawa jest połączona i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Po 197/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Obydwie skargi zasługiwały na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, które zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia. Z tych względów, zarządzeniem z dnia 3 czerwca 2025 r., Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego na dzień 3 lipca 2025 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Kognicja sądów administracyjnych obejmuje m.in. sądową kontrolę postanowień, wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia, o czym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Innymi słowy, Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich okoliczności sprawy, mających wpływ na wynik sprawy, choćby strona skarżąca nie podniosła ich w skardze.
Przedmiotem skargi jest ocena zgodności z prawem częściowo reformatoryjnego postanowienia Inspektora Nadzoru Budowlanego , w którym "poprawiono" elementy informacyjne w zakresie uprawnień prawnobudowlanych oraz utrzymano w mocy pozostałą część postanowienia PINB o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z nośnikami reklamowymi przy ul [...], gm. [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania o tym, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji.
Należy rozpocząć analizę od identyfikacji przedmiotu postępowania administracyjnego. Na przedmiot ten składają się nośniki reklamowe; jeden większy przytwierdzony do fundamentu betonowego i dwa mniejsze bez takiego fundamentu, ale również trwale związane z gruntem. Są to konstrukcje samodzielnie stojące. Nie można ich zatem zakwalifikować jako nośników reklamowych, czy też tablic, które korzystałyby ze zwolnienia z obowiązku posiadania pozwolenia na budowę na rzecz zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b. Powołany przepis odnosi się do nośników, czy tablic reklamowych, które są zainstalowane. Poprzez instalację należy rozumieć przytwierdzenie do czegoś, co już istnieje i stanowi osobny przedmiot prawa. Instalowanie jest w pewnym sensie montażem, a więc nie jest wykonywaniem obiektu budowlanego. Z tego względu, stojące osobno nośniki reklamowe to zwyczajnie budowle, o których mowa w art. 3 pkt 3 p.b. (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2175/23). Wykonanie takich budowli wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Nieuzyskanie pozwolenia na budowę oraz wyjście tego faktu na jaw prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności wykonania robót budowlanych. Postępowanie toczące się na podstawie art. 48 p.b. może być skierowane do pewnego katalogu podmiotów prawa, które mogą występować w różnych rolach. Zgodnie z art. 52 ust. 1 p.b. obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5b Prawa budowlanego, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Przepis ten wskazuje zatem wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami (postanowieniami) organów nadzoru budowlanego. Kolejność wyliczenia podmiotów w art. 52 p.b. nie jest przy tym przypadkowa. Podmiotem zobowiązanym w pierwszej kolejności jest inwestor. Natomiast gdy roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kwestia kto powinien być adresatem decyzji (postanowień) organów nadzoru budowlanego z rozdziału 5b Prawa budowlanego zależy w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy, w szczególności co do możliwości legalnego wykonania nakazanych obowiązków, co jest związane z uprawnieniem do władania obiektem budowlanym bądź jego częścią (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1423/24). Dla przypomnienia, prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 11 p.b. Zgodnie z powołanym przepisem, jest to tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Takim stosunkiem zobowiązaniowym może być umowa najmu, jeżeli wynika z niej prawo do użycia nieruchomości na cele budowlane (wyrok NSA z dnia: 17 listopada 1997 r., sygn. akt IV SA 453/96, 15 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 1328/96). Opisane powyżej okoliczności mogą zdeterminować to kto powinien być adresatem w sprawach z zakresu legalności pobudowania.
Jak już wskazano powyżej, adresaci obowiązków określanych w rozdziale 5b Prawa budowlanego mogą być różni. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę na nieprzypadkowość określonej przez ustawodawcę kolejności podmiotów prawa wymienionych w art. 52 ust. 1 p.b. Mowa jest najpierw o inwestorze, jako o podmiocie odpowiedzialnym za realizację inwestycji. W następnej kolejności mówi się o właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. Nowe brzmienie powołanego przepisu, obowiązujące od dnia 19 września 2020 r. rozstrzyga wątpliwości co do kolejności zobowiązanych. Brak możliwości działania przez inwestora w zakresie wykonania postanowienia to sytuacje, w których inwestor w dacie orzekania już nie istnieje bądź nie ma tytułu do nieruchomości lub obiektu, który upoważniałby do wykonania czynności nakazanych decyzją (A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz, Komentarz do art. 52 [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, pod red. M. Wierzbowskiego, LEX/el. 2024).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego błędnie określiły podmioty zobowiązane do zaprzestania prowadzenia robót budowlanych. Należy najpierw ustalić okoliczności niesporne. Skarżący – M. F. i M. F. – są właścicielami nieruchomości, na której stanęły nośniki reklamowe. Największy nośnik powstał za sprawą skarżącej – A. W. – w oparciu o umowę najmu. Pozostałe dwa nośniki zrealizował podmiot już nieistniejący. Pozostaje zatem przypisać skarżącym odpowiednią rolę w kontekście art. 52 ust. 1 p.b.
Skarżąca – A. W. – jest inwestorem w odniesieniu do największego nośnika reklamowego. Wynika to z bardzo prostej przyczyny. Na podstawie umowy najmu nr [...] (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji), zawartej w dniu 27 maja 2008 r. między skarżącym – M. F. – a skarżącą – A. W., w myśl jej § 3, najemca miał umieścić na działce nośnik reklamowy typu bilboard. Z treści § 8 umowy wynika, że jeśli najemca nie uzyska pozwolenia na realizację inwestycji, to będzie to podstawa do rozwiązania umowy. Treść tych dwóch przepisów umownych pozwala na jednoznaczne zrekonstruowania prawa skarżącej – A. W. – do użytkowania nieruchomości, a w zasadzie jej części, na cele budowlane, o czym mowa w art. 3 pkt 11 p.b. Zgodnie z najnowszym aneksem do ww. umowy, umowa obowiązuje do dnia 31 maja 2025 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji). Oznacza to, że skarżąca – A. W. – jako podmiot odpowiedzialny za powstanie nośnika reklamowego, według stanu na dzień orzekania przez organy nadzoru budowlanego, była nadal inwestorem, a więc pierwszym z wymienionych podmiotów z art. 52 ust. 1 p.b. Podmiot ten jest zdolny do podejmowania czynności z zakresu prawa budowlanego na nieswojej działce, ponieważ istnieje stosunek zobowiązaniowy pomiędzy nim a właścicielami działki.
Powyższy wywód prowadzi do jednoznacznych wniosków, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone względem skarżącej – A. W. – ale pod warunkiem, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu, podmiot ten nadal będzie posiadał tytuł prawny z art. 3 pkt 11 p.b. W dniu wydania zaskarżonego postanowienia, umowa najmu obowiązywała. W dniu orzekania przez tut. Sąd, umowa najmu wygasła, chyba że strony umawiające się kolejny raz przedłużyły czas trwania umowy na mocy nowego aneksu. Gdyby się okazało, że skarżąca – A. W. – nie posiada już tytułu prawnego do nieruchomości właścicieli, to wówczas postępowanie administracyjne mogłoby toczyć się wyłącznie względem tychże właścicieli. Warto nadmienić, że jeżeli wykonanie postanowienia przez inwestora nie jest możliwe, to nakazy i zakazy z rozdziału 5b Prawa budowlanego kieruje się do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Skarżący – M. F. oraz M. F. – są zarządcami dwóch nośników reklamowych, gdyż jak powiadomili PINB, inwestor tych nośników już nie istnieje. Skarżący ci odpowiadają zatem teraz za te nośniki, ponieważ ich właściciel i inwestor zarazem, nie istnieje. Będą oni także odpowiadać za największy nośnik, jeśli okaże się, iż skarżąca – A. W. – nie przedłużyła umowy najmu.
Zarzuty podniesione w obydwóch skarga są jak najbardziej uzasadnione. Przepis art. 52 ust. 1 p.b. wskazuje jasną kolejność podmiotów zobowiązanych do spełnienia obowiązków prawnobudowlanych. Należy tej kolejności przestrzegać. Wymaga to jednak dalszych ustaleń, czy spółka prawa handlowego nadal posiada tytuł prawny do nieruchomości, na której stoi jej nośnik reklamowy.
Postanowienie organu I instancji jest obarczone dodatkowym naruszeniem prawa. Z nieznanych względów PINB nie doręczał korespondencji procesowej skarżącej – A. W.. Można zatem rzecz, że ten podmiot został pominięty nie z własnej winy w toku postępowania administracyjnego. Tak być nie powinno, a zatem należy umożliwić skarżącej spółce udział w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności obydwóch skarg. Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się naruszenia przepisów prawa w sposób, w jaki miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji błędnie uznał, że skarżący – M. F. i M. F. – to wyłączni adresaci rozstrzygnięć w niniejszej sprawie. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono osobno wobec skarżących – M. F. i M. F. – oraz skarżącej – A. W. – na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 535) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). Sąd zasądził dla pary skarżących i skarżącej spółki po 597 zł, na które to kwoty złożyły się: 100 zł – wpisy od skarg, 480 zł – opłaty za czynności adwokacie z tytułu reprezentowania skarżących w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji oraz 17 zł – opłaty za udzielone pełnomocnictwa (pkt II oraz III sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim PINB ustali, czy nadal istnieje stosunek zobowiązaniowy pomiędzy skarżącymi. Jeśli te ustalenia potwierdzą się, to PINB wyodrębni postępowanie dotyczące największego nośnika i będzie je prowadzić z udziałem skarżącej – A. W. – jako inwestorem.