II SA/Po 1949/03
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego ponad kwotę 24.332 zł, uznając, że sposób jej ustalenia był niezgodny z prawem.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na J.M. za umieszczenie pawilonu handlowego w pasie drogowym bez zezwolenia. Skarżący argumentował, że posiadał pozwolenie na budowę i zgodę na zajęcie terenu. Sąd uznał, że zajęcie pasa drogowego po wygaśnięciu zezwolenia było bezprawne, jednak zakwestionował sposób ustalenia wysokości kary, uznając, że organ przekroczył swoje uprawnienia, stosując uznaniowe podwyższenie opłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą kary pieniężnej za umieszczenie obiektu handlowego w pasie drogowym. Organ I instancji nałożył karę w kwocie 36.498 zł, a organ odwoławczy utrzymał ją w mocy, uchylając jedynie termin płatności. Skarżący podnosił, że pawilon został zbudowany legalnie na podstawie pozwolenia na budowę z 1990 r. i zgody ZDM z 1988 r., a opłaty uiszczał do 2000 r. Sąd stwierdził, że zajęcie pasa drogowego po 31 grudnia 2000 r. bez nowego zezwolenia było bezprawne i miało charakter samowolny, co uzasadniało nałożenie kary. Jednakże, analizując sposób ustalenia wysokości kary, Sąd uznał, że organ przekroczył swoje uprawnienia, stosując przepisy dotyczące uznaniowego podwyższenia opłat (§10a ust. 4 rozporządzenia), które nie miały zastosowania do kar pieniężnych. Sąd oparł się na uchwale NSA z 2002 r. i własnej wykładni przepisów, wskazując, że kara powinna być ustalona jako dziesięciokrotność podstawowej opłaty, bez dodatkowych uznaniowych podwyżek. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części dotyczącej kary ponad kwotę 24.332 zł, która została wyliczona jako 10-krotność podstawowej stawki opłaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zajęcie pasa drogowego po wygaśnięciu zezwolenia, nawet jeśli obiekt został legalnie wybudowany, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej, jeśli nie uzyskano nowego zezwolenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwolenie na budowę nie zastępuje zezwolenia zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego. Brak nowego zezwolenia po wygaśnięciu poprzedniego skutkuje zajęciem bez zezwolenia, co jest podstawą do nałożenia kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
u.d.p. art. 40 § ust. 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
rozp. RM art. 11 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych
p.p.s.a. art. 134 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
przep. wprow. p.p.s.a. art. 97 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.d.p. art. 40 § ust. 7
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
rozp. RM art. 10a § ust. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych
Nie ma zastosowania do pobrania kary pieniężnej na podstawie §11 ust. 3.
u.g.n. art. 208 § pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie wysokości kary pieniężnej poprzez zastosowanie przepisów o uznaniowym podwyższeniu opłat, które nie miały zastosowania do kar.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego kwestionująca sam fakt zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia (sąd uznał zajęcie za bezprawne).
Godne uwagi sformułowania
przepis ten nie zawiera upoważnienia do określenia przez Radę Ministrów uprawnienia organu pobierającego kary pieniężnej do ich podwyższenia w ramach uznania administracyjnego. Wątpliwe jest stosowanie takiego sposobu do określania kar pieniężnych w rozporządzeniu, zwłaszcza gdy upoważnienie ustawowe nie przewiduje takiej możliwości.
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
sprawozdawca
Maciej Dybowski
członek
Paweł Miładowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, interpretacja przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy o drogach publicznych, zasady stosowania uznania administracyjnego w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia pasa drogowego pod obiekt handlowy i sposobu ustalania kary na podstawie przepisów obowiązujących w 2006 roku. Wykładnia przepisów rozporządzenia może ewoluować.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów wykonawczych i jak błędy w tym zakresie mogą prowadzić do uchylenia decyzji administracyjnych, nawet jeśli podstawowe zajęcie pasa drogowego było bezprawne. Pokazuje też złożoność przepisów dotyczących dróg publicznych.
“Nawet jeśli zajmujesz pas drogowy nielegalnie, kara może być uchylona z powodu błędu urzędników w jej wyliczeniu!”
Dane finansowe
WPS: 36 498 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 1949/03 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2006-07-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2003-09-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/ Maciej Dybowski Paweł Miładowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane) Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane I OSK 1514/06 - Wyrok NSA z 2007-11-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt a, art. 135, art. 206 w zw. z art. 152 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2007 nr 19 poz 115 art. 40 ust. 4 ust. 7 ust. 1 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271 art. 97 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant ref.staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie w pasie drogowym obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] roku nr [...] w części, w której obciążono skarżącego [...] karą pieniężną ponad kwotę 24.332 /dwadzieścia cztery tysiące trzysta trzydzieści dwa /złote, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego J.M. 248/ dwieście czterdzieści osiem/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, 3. określa, że zaskarżona decyzja w części uchylającej nie może być wykonana, 4. w pozostałym zakresie oddala skargę /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/M. Dybowski MW Uzasadnienie 4/II SA/Po 1949/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. [...] działający z upoważnienia Zarządu Miasta Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich nałożył na skarżącego J.M. karę pieniężną w kwocie 36.498 zł za umieszczenie w pasie drogowym obiektu handlowego, za okres od dnia 14 czerwca 2002 r. do dnia 18 listopada 2002 r., zobowiązując do uiszczenia kary w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Jako podstawy prawne decyzji organ powołał przepisy art. 36 oraz 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 71 poz. 838 ze zmianami) oraz §11 ust. 3 w zw. z §10a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. Nr 6 poz. 33 z późniejszymi zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż lokalizacja pawilonu handlowego w pasie drogowym ul. H. w pobliżu ulicy G. nastąpiła bez zezwolenia tut. Zarządu, stąd zgodnie z §10a w zw. z §11 ust. 3 wskazanego rozporządzenia oraz uchwałą Zarządu Miasta nr 242/99 z dnia 13 maja 1999 r. w sprawie określenia stref podwyższonych opłat za ustawienie reklam oraz obiektów handlowych w pasie drogowym naliczono po raz drugi karę pieniężną. Organ wyjaśnił, iż decyzja jest konsekwencją wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Po 1251/00, który odrzucił skargę J.M. w sprawie nienależytego ustalania opłat za umieszczenie obiektu handlowego w pasie drogowym. Składając odwołanie od powyższej decyzji J.M. wniósł o jej uchylenie, kwestionując uznanie przez organ, iż lokalizacja przedmiotowego pawilonu handlowego nastąpiła bez zezwolenia Zarządu Dróg Miejskich (dalej ZDM). Odwołujący wskazał, iż ustalenie to jest błędne, bowiem pawilon został zbudowany na podstawie prawomocnej decyzji – pozwolenia na budowę z 10.08.1990 r., która wydana została na podstawie zgody ZDM z dnia 27.06.1988 r. Załączając do odwołania kopie tych dokumentów J.M. argumentował, iż naliczanie opłat karnych nie ma podstaw prawnych. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 36 i art. 40 ust. 4 wyżej wskazanej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej termin uiszczenia kary, zobowiązując J.M. do jej uiszczenia w terminie do dnia 15 sierpnia 2003 r., w pozostałej części Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podzieliło argumentację przyjętą przez organ I instancji wskazując, iż J.M. uzyskał zgodę ZDM na zajęcie pasa drogowego ulicy H. do dnia 31 grudnia 2000 r. w celu lokalizacji pawilonu handlowego, a po tej dacie dalszej zgody nie uzyskał, stąd zasadnym było nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Organ odwoławczy wskazał także, iż przedmiotowa kara została nałożona za okres od dnia 14 czerwca 2002 r., a kwestia kary za okres wcześniejszy od 1 stycznia 2001 r. do 13 czerwca 2002 r. była przedmiotem decyzji organu I instancji z dnia [...]. Organ wyjaśnił ponadto, iż kwestia pozwolenia na budowę jest konsekwencją zgody na zajęcie pasa drogowego, bowiem bez tej zgody niemożliwe było uzyskanie pozytywnej decyzji o pozwoleniu na budowę, a ZDM pozytywnie zaopiniował budowę pawilonu handlowego, który mógł zostać postawiony w okresie, w którym odwołujący się dysponował zgodą na zajmowanie prawa. Powyższe nie oznacza, że pozwolenie wywołuje ten skutek, że strona może zajmować pas drogowy po 31 grudnia 2000 r. Uchylając decyzje w części dotyczącej terminu uiszczenia kary organ odwoławczy wyjaśnił, iż organ I instancji nie uwzględnił możliwości wniesienia przez stronę odwołania. W skardze na to rozstrzygnięcie J.M. wniósł o jego uchylenie, jako niezgodnego z prawem. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja wydana została z pominięciem stanu faktycznego. Skarżący wyjaśnił, iż pawilon handlowy wybudował w 1990 roku na gruncie Skarbu Państwa będącym w części o pow. 22 m2 w gestii ZDM, na podstawie pozwolenia na budowę, którego uzyskanie uzależnione było od wyrażenia przez ZDM zgody na zajęcie terenu wzdłuż ulicy H.. Wyjaśnił także, iż do 31 grudnia 2000 r. czynsz za 22m2 gruntu opłacał do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "X", a po tym terminie X przekazał pobieranie opłat za zajmowany grunt ZDM. Skarżący podniósł, iż nie rozumie na jakiej podstawie w obu decyzjach przyjęto, iż zgodę na zajęcie terenu uzyskał tylko do 31 grudnia 2000 r., bowiem w pozwoleniu z 1988 roku nie ma wzmianki o terminie jego obowiązywania. Zdaniem skarżącego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż pomimo, że pawilon handlowy stoi od 1990 r. i jest trwale z gruntem związany, to musi występować o potwierdzenie tej zgody co kilka miesięcy. Wskazując na absurdalność takiej sytuacji skarżący wyjaśnił, iż wystąpił do X z wnioskiem o przekazanie mu tego gruntu w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym, na podstawie art. 208 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, lecz z innych powodów, aniżeli wskazano w jej treści, jak również nie co do całości zaskarżonej decyzji, lecz wyłącznie w zakresie dotyczącym prawidłowego ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężnej. Zgodnie z art. 40 ust. 4 wyżej powołanej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego i za umieszczanie w nim urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem dróg pobiera się opłaty, a za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu lub zajęcie pasa bez zezwolenia pobiera się kary pieniężne. Działając na podstawie delegacji zawartej w art. 40 ust. 7 powołanej ustawy, Rada Ministrów wydała w dniu 24 stycznia 1986 r. rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1986 r. Nr 6, poz. 33 ze zm.). Rozporządzenie to w §1 ust. 1 przyjęło zasadę, według której zajęcie pasa drogowego na cele nie związane z budową, modernizacją, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi. Zezwolenie to dotyczy m.in. wydzielenia części pasa drogowego do wyłącznego korzystania przez określonych użytkowników. Z kolei w §11 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia przewidziano pobieranie kary pieniężnej, w ust. 1 za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, w ust. 3 za umieszczanie w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi reklamy i obiektu handlowego lub usługowego. Sprawa niniejsza dotyczy dalszego (po dniu 31 grudnia 2000 r.) zajęcia pasa drogowego pod pawilon handlowy bez zezwolenia zarządcy drogi – ZDM w pasie drogowym ulicy H., jest zatem rozpatrywana w zakresie unormowania objętego treścią wskazanego §11 ust. 3 powołanego rozporządzenia, niezależnie od daty i legalności postawienia przedmiotowego pawilonu. Przepis §11 ust. 4 powołanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że przez zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia rozumie się samowolne zajęcie pasa, przekroczenie terminu zajęcia lub zajęcie większej powierzchni niż określona w zezwoleniu. Przy uwzględnieniu całościowej regulacji tego aktu, a w szczególności w konfrontacji z wzmiankowanym wyżej §1 rozporządzenia, który uzależniając zajęcie pasa drogowego od zezwolenia zarządcy drogi wymienia w tym kontekście również wydzielenie części pasa drogowego do wyłącznego korzystania przez określonych użytkowników jako jedno z działań składających się na zdefiniowane w tym przepisie zajęcie pasa drogowego, stwierdzić należy, że przepis ten odnosi się też do wszystkich wymienionych w §11 zachowań. Materiał dowodowy akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że skarżący J.M. przedmiotowy pawilon handlowy wybudował w pasie drogowym za zezwoleniem Zarządu Dróg Miejskich. Jednocześnie w treści tego zezwolenia skarżący zobowiązany został do zgłoszenia Zarządowi podjęcia działalności celem naliczania opłat. Tym samym już w treści tego pozwolenia strona została poinformowana o konieczności ponoszenia opłat na rzecz ZDM. Jednocześnie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego X z dnia [...] Nr [...], którym z dniem 31.01.2000 r. wypowiedziano stronie zawartą w dniu 27.09.1999 r. umowę dzierżawy części gruntu o pow. 22 m2, zajmowanego pod przedmiotowy pawilon handlowy. Stąd wbrew twierdzeniom skarżącego po tej dacie nie uiszczał on czynszu dzierżawnego, a opłatę z tytułu zajęcia pasa drogowego, ustalaną w oparciu o przepisy ustawy o drogach publicznych, co potwierdza treść załączonych do akt sprawy zezwoleń na zajmowanie gruntu po dniu 31.12.2000 r. Z oświadczeń skarżącego zawartych w załączonych do akt sprawy jego pismach wynika, iż opłatę taką uiszczał do 31.12.2000 r. Z akt sprawy wynika ponadto, iż wydane w sprawie ich wysokości decyzje zaskarżył, a na okres po dniu 31.12.2000 r. stosownym zezwoleniem nie dysponował. Z uwagi na wynikający z powołanych przez organy obu instancji przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia wykonawczego obowiązek uzyskania zezwolenia na dalsze zajmowanie pasa drogowego, brak takiego zezwolenia skutkuje uznaniem, iż doszło do zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia. Jednocześnie, aby z tego tytułu pobrać od skarżącego karę pieniężną, należało wykazać, że jego działanie w tym zakresie miało charakter samowolny. Jedynie bowiem z zaistnieniem tej przesłanki (samowolności zajęcia) przepisy łączą pobranie kary pieniężnej. Zarówno w treści skargi, jak i na etapie postępowania administracyjnego skarżący kwestionował stwierdzenie, iż przedmiotowy obiekt handlowy postawił bez zezwolenia. Jak wyżej wskazano zezwoleniem takim strona dysponowała do dnia 31 grudnia 2000 r., stąd pozostawienie pawilonu w pasie drogowym po tej dacie bez zezwolenia skutkowało koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Zważyć należy, iż wraz z uzyskaniem takiego zezwolenia wskazane przepisy łączą obowiązek uiszczania opłat za zajmowanie pasa drogowego, ustalanych w oparciu o przepisy wskazanego rozporządzenia. W toku obu postępowań (administracyjnego i sądowo-administracyjnego) skarżący kwestionował zasadność pobierania takich opłat. Przedmiotowa sprawa dotyczy decyzji organu I instancji, którą nałożono karę pieniężną za okres od 14 czerwca 2002 roku. Tymczasem w dniu 5 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1251/00, oddalając skargę J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...]. której przedmiotem było obciążenie strony opłatami za zajęcie pasa drogowego. Tym samym od daty wydania tego wyroku strona miała świadomość, iż w związku z dalszym zajmowaniem pasa drogowego ciąży na niej obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia oraz uiszczania z tego tytułu stosownych opłat, a mimo to zezwolenia takiego nie uzyskała i w konsekwencji przedmiotowych opłat nie uiściła. W świetle powyższego zasadnie organy rozstrzygające sprawę uznały, iż działania skarżącego miały cechę samowolności. Użyte w powołanym przepisie art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych sformułowanie "pobiera się kary pieniężne" za m.in. zajęcie pasa bez zezwolenia oznacza, że organ administracji ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie. Powód zajęcia pasa i okoliczności, w jakich to nastąpiło, jest przy tym co do zasady obojętny, tak samo jak subiektywne przekonanie podmiotu podlegającego karze o prawidłowości swoich działań, z zastrzeżeniem jednak precyzującej rozumienie zajęcia pasa drogowego przesłanki samowolności tego działania wymienionej w §11 ust. 4 wskazanego rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Jednak w tych warunkach odstąpienie od pobrania kary pieniężnej z powołaniem się na tę przesłankę traktować trzeba jak okoliczność wyjątkową, uzasadnioną wynikami ustaleń czynionych pod tym kątem w obrębie stanu faktycznego każdej indywidualnej sprawy. Taka sytuacja nie zachodziła w sprawie niniejszej, w której spełnione zostały przesłanki wymierzenia kary za samowolne zajęcie pasa drogowego. Wskazać nadto należy, iż skarżący, jako przedsiębiorca, miał obowiązek w zakresie prowadzonej działalności przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, a powołany przepis art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zakazuje zajmowania pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg bez wymaganego zezwolenia zarządcy drogi. Zezwoleniem takim po rozwiązaniu umowy dzierżawy gruntu skarżący nie dysponował, a okoliczności sprawy nie pozwalają uznać, iż organy orzekające w sprawie winny posiadać wiedzę o jego roszczeniach o charakterze cywilnoprawnym do przedmiotowego gruntu, przy czym w świetle wyjaśnień złożonych na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. prawa takiego skarżący dotąd nie nabył. Stąd w tym zakresie skarga nie została uwzględniona i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), podlega oddaleniu. Zakresem kontroli w niniejszym postępowaniu objęty został także sposób ustalenia oraz wysokość kary pieniężnej nałożonej na skarżącego w decyzji organu I instancji. Jak wyżej wskazano podstawę materialnoprawną pobierania kar pieniężnych za umieszczenie reklamy i obiektów handlowych lub usługowych w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi stanowi przepis art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. W art. 40 ust. 7 ustawodawca udzielił Radzie Ministrów upoważnienia do określenia w drodze rozporządzenia między innymi opłat z tytułu umieszczenia w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi, jak również kar pieniężnych za umieszczenie takich urządzeń bez zezwolenia. Upoważnienie to określiło zakres uprawnień Rady Ministrów do wydania rozporządzenia ustalającego kary pieniężne, a przepis ten nie zawiera upoważnienia do określenia przez Radę Ministrów uprawnienia organu pobierającego kary pieniężnej do ich podwyższenia w ramach uznania administracyjnego. Analizując treść § 11 ust. 3 omawianego rozporządzenia, należy stwierdzić, że nakłada on na zarządcę drogi obowiązek pobierania kary pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnej opłaty naliczanej na podstawie §10a rozporządzenia za umieszczenie obiektu w pasie drogowym bez zezwolenia. Przepis ten sam w sobie przewiduje sztywną wysokość kary pieniężnej, stanowiącą dziesięciokrotność opłaty naliczanej na podstawie §10a, z wyłączeniem jakichkolwiek elementów uznaniowości co do jej wysokości. Jednakże określenie wysokości kary pieniężnej w §11 ust. 3 nastąpiło przez odesłanie do opłaty naliczanej na podstawie §10a. Przepisy §10a regulują opłaty za umieszczenie w pasie drogowym obiektów handlowych lub usługowych oraz reklam w postępowaniu o zezwolenie na umieszczenie tych urządzeń w pasie drogowym. W odniesieniu do obiektów handlowych przewidziano w tabeli zróżnicowane stawki opłat na obszarze zabudowanym, w zależności od kategorii drogi. Przytoczone ustępy 1 i 3 z § 10a dotyczą naliczania opłat, a zatem zostały objęte odesłaniem zawartym w § 11 ust. 3, dotyczącym pobierania kar pieniężnych. Natomiast w ust. 4 §10a rozporządzenia, wprowadzono możliwość pobierania opłaty podwyższonej o 100% za umieszczenie obiektu handlowego lub reklamy w pasie drogowym drogi przebiegającej przez centrum miasta, a w strefie przyległej do centrum - o 50%. Z treści tego przepisu wynika, że zarządca drogi może podwyższyć opłatę, ale nie jest do tego zobowiązany, czyli rozstrzyga o pobraniu opłaty podwyższonej w ramach uznania administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten kierunek wykładni, który przyjął Naczelny Sąd Administracyjny podejmując w dniu 11 marca 2002 r., w składzie 5 sędziów uchwałę, iż przepis §10a ust. 4 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. nie ma zastosowania do pobrania kary pieniężnej na podstawie §11 ust. 3 tego rozporządzenia za umieszczenie bez zezwolenia zarządu drogi reklamy w pasie drogowym drogi przebiegającej przez centrum miasta (sygn. akt OPK 26/01 opubl. ONSA 2002 Nr 4 poz. 142). W konsekwencji przepis § 10a ust. 4 nie dotyczy naliczania sztywnych opłat na podstawie ściśle określonych stawek opłat, a zatem nie może być przeniesiony do postępowania w przedmiocie pobierania kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia na podstawie §11 ust. 3 rozporządzenia. Tym samym miejsce umieszczenia obiektu handlowego, czy to w pasie drogowym przebiegającym przez centrum miasta lub strefę przyległą do centrum (§10a ust. 4), czy w pasie drogowym na obszarze niezabudowanym lub zabudowanym poza centrum miasta, nie może mieć wpływu na określenie wysokości kary pieniężnej za umieszczenie reklamy w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. Jedynym różnicowaniem stawek opłaty, które stanowią podstawę do pobierania kar pieniężnych, są stawki zróżnicowane w zależności od kategorii drogi, w której pasie są umieszczone reklamy. Stawki tych opłat są dodatkowo zróżnicowane w zależności od wielkości miejscowości, na której obszarze obiekt został umieszczony. Natomiast kryterium uznaniowe, pozwalające na dalsze podwyższenie opłaty naliczonej według §10a ust. 1 i 3 rozporządzenia, zawarte w ust. 4 tego paragrafu, wykracza poza sposób naliczenia opłaty, do której odnosi się odesłanie z §11 ust. 3. Przy wymierzaniu opłat administracyjnych dopuszczalne jest uznanie administracyjne, ale pod warunkiem ustawowego określenia kryteriów ich podwyższania lub obniżania. Natomiast, ze względów konstytucyjnych, wątpliwe jest stosowanie takiego sposobu do określania kar pieniężnych w rozporządzeniu, zwłaszcza gdy upoważnienie ustawowe nie przewiduje takiej możliwości. W takim wypadku (...) organ uprawniony i zobowiązany do pobierania kar nie może dysponować swobodą określania ich wysokości. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie dotyczącym prawa podatkowego, a także innych danin publicznych i opłat administracyjnych, że na ustawodawcy ciąży obowiązek precyzyjnego określania ich wysokości w ustawie, a jeśli następuje to w drodze aktu wykonawczego, to upoważnienie do jego wydania powinno zawierać wytyczne dotyczące treści aktu, przewidujące ewentualnie możliwości ich podwyższenia lub obniżenia (art. 92 Konstytucji RP). W świetle powyższego wysokość kary pieniężnej powinna zostać ustalona z pominięciem uregulowań zawartych w uchwale Zarządu Miasta nr [...] z dnia 13 maja 1999 r. w sprawie określenia stref podwyższonych opłat za ustawienie reklam oraz obiektów handlowych w pasie drogowym, jako 10-krotnosć stawki opłaty ustalonej jako iloczyn zajętej powierzchni pasa drogowego, liczby dni zajęcia oraz stawki opłaty określonej w 10a ust. 3 rozporządzenia. Stawka ta dla dróg krajowych w miastach powyżej 500 tys. mieszkańców wynosiła 0,70 zł, stąd wysokość tak naliczonej kary wynosi 24.332 zł [10 x (22m2 x 0,70 x 158)]. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt a) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 135 tej ustawy oraz art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] [...], w części dotyczącej wysokości nałożonej na skarżącego kary pieniężnej ponad kwotę 24.332 zł. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 206 w zw. z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 152 tej ustawy zastosowano w zakresie dotyczącym tej części decyzji, która podlega uchyleniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P.Miładowski /-/ M. Dybowski jf
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI