II SA/PO 1900/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.O. na decyzję SKO odmawiającą nieodpłatnego przyznania własności działki, uznając, że działka ta nie stanowi już własności Skarbu Państwa ani gminy, a została sprzedana osobie fizycznej.
Skarżąca J.O. domagała się nieodpłatnego przyznania na własność działki nr "1", która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przejętego przez Państwo w 1973 r. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania własności, wskazując, że działka ta nie stanowi własności Skarbu Państwa ani gminy, a została sprzedana osobie fizycznej (C.K.) w 1999 r. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że prawo do nieodpłatnego nabycia działki siedliskowej przysługuje tylko wtedy, gdy działka ta stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Sprawa dotyczyła skargi J.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., utrzymującą w mocy decyzję Starosty C. odmawiającą nieodpłatnego przekazania na własność działki oznaczonej numerem ewidencyjnym "1". Skarżąca wniosła o zwrot własności działki, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przejętego przez Państwo w 1973 r. na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w T. Organ I instancji odmówił, wskazując, że działka nr "1" stanowiła rolę, nie była zabudowana, a ponadto w 1994 r. przydzielono nieodpłatnie na własność R.P. inne działki, a w 1998 r. przekazano 5/8 części działek "4" i "5" na których posadowione są zabudowania. Organ wywiódł, że skoro grunt stanowi własność osoby fizycznej (C.K. od 1999 r.), a zwrot działki dożywotniej lub pod budynkami można dokonać tylko, gdy jest ona własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, orzeczono jak w sentencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając, że skarżąca nie odwołała się od decyzji o podziale działki nr "6", która stanowiła podstawę do dalszych czynności, oraz że sama skarżąca przyznaje, iż działka nr "1" stanowi własność C.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę. Sąd uznał, że przedmiotem skargi była decyzja SKO z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...]. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, właścicielom budynków przysługuje nieodpłatnie własność działki siedliskowej, na której te budynki zostały wzniesione, pod warunkiem, że działka ta stanowi własność Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie ustalono, że działka nr "1" od 1999 r. stanowi własność C.K., co uniemożliwiało jej przekazanie w tym trybie. Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 13 marca 1990 r., sygn. akt II SA 77/90. Sąd dodał, że umowa sprzedaży działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, na której wzniesiono budynki, zawarta z naruszeniem prawa właścicieli budynków do nieodpłatnego nabycia działki, jest nieważna, co potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002 r. – III CZP 37/02.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nieodpłatne nabycie własności działki siedliskowej przysługuje tylko wtedy, gdy działka ta stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na treści art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., który warunkuje nieodpłatne nabycie własności działki siedliskowej jej statusem własnościowym Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Skoro działka nr "1" od 1999 r. stanowiła własność osoby fizycznej (C.K.), warunek ten nie został spełniony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (2)
Główne
u.z.u.s.r. art. 6
Ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym
Prawo do nieodpłatnego nabycia działki siedliskowej przysługuje właścicielom budynków, jeśli działka ta stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działka nr "1" nie stanowi własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, lecz osoby fizycznej (C.K.), co wyklucza możliwość jej nieodpłatnego przyznania na własność na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r.
Odrzucone argumenty
Żądanie zwrotu działki nr "1" jako działki dożywotniej lub pod budynkami, mimo że nie stanowi ona własności Skarbu Państwa ani gminy.
Godne uwagi sformułowania
organ administracji przenosi w tym trybie nieodpłatnie własność działki siedliskowej na właścicieli znajdujących się nań budynków tylko wtedy, gdy działka ta stanowi własność Skarbu Państwa. umowa sprzedaży działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 01 sierpnia 1983r., na której wzniesiono budynki, zawarto z naruszeniem przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. [...] prawa właścicieli budynków do nieodpłatnego nabycia własności działki jest nieważna
Skład orzekający
Stanisław Małek
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sprawozdawca
Lilianna Drewniak-Żaba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. w kontekście nieodpłatnego nabycia działki siedliskowej, gdy własność gruntu przeszła na osoby fizyczne."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących gospodarstw rolnych i działek siedliskowych, a także sytuacji, gdy własność gruntu przeszła na osoby fizyczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność przepisów dotyczących zwrotu gruntów rolnych i działek siedliskowych, a także znaczenie statusu własnościowego gruntu dla możliwości jego nabycia.
“Kiedy zwrot działki rolnej staje się niemożliwy? Kluczowa rola własności gruntu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 1900/02 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2004-10-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2002-08-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Aleksandra Łaskarzewska /sprawozdawca/ Lilianna Drewniak-Żaba Stanisław Małek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6169 Inne o symbolu podstawowym 616 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant Sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2004 r. sprawy ze skargi J.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przyznania własności działki; o d d a l a s k a r g ę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ St.Małek /-/ A.Łaskarzewska Uzasadnienie Dnia [...] czerwca 2002r. Starosta C. decyzją nr [...] odmówił nieodpłatnego przekazania na własność J.O. działki oznaczonej numerem ewidencyjnym "1" o powierzchni 0,0893ha położonej w P. gm. K. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2001r. wymieniona wystąpiła o zwrot własności działki o nr "1" położonej w P. Poinformowano, że decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w T. z dnia [...] stycznia 1973r. zostało przejęte na rzecz Państwa w zamian za zaopatrzenie emerytalne od ojca wnioskodawczyni, gospodarstwo rolne położone w P. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. nr [...] z dnia [...] grudnia 1994r. przydzielono nieodpłatnie na własność R.P. działkę dożywotnią składającą się z działek numer "2", "3" o łącznej powierzchni 0,5067ha w P. gm. K. Wywiedziono w uzasadnieniu, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 1998r. R.P. zwróciła się o zwrot gruntu pod budynkami na działkach "4", "1", "5" w P., wchodzących w skład byłego gospodarstwa rolnego. Organ I instancji wywiódł, że działka nr "1" w całości stanowiła rolę, nie była to działka zabudowana, nie było więc możliwości jej zwrotu jako działki dożywotniej. Zwrot ten nastąpił ponadto w 1994r. Z analizy księgi wieczystej Kw nr [...] organ wywiódł, że ustalone są udziały co do własności przedmiotowych zabudowań. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. nr [...] z dnia [...] lipca 1998r. przekazano nieodpłatnie na własność R.P. 5/8 części J.I., T.A., J.O. córkom J. i R. po 1/8 części działki numer "4", "5" w P., na których posadowione są zabudowania uwidocznione w Kw [...]. Organ I instancji wywiódł, że w związku z tym, że przedmiotowy grunt stanowi własność osoby fizycznej, a zwrotu działki dożywotniej bądź pod budynkami można dokonywać tylko wówczas, gdy jest on własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego orzeczono jak w sentencji. J.O. złożyła odwołanie. Decyzję z dnia [...] czerwca 2002r. uznała za niezgodną z prawem. Ponowiła żądanie zwrotu działki nr "1". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja nie narusza aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Podkreślono, że skarżąca nie odwołała się od decyzji o podziale działki nr "6", która stanowiła podstawę do dokonania dalszych czynności. Sama skarżąca przyznaje, że działka nr "1" stanowi własność C.K.. A zatem zarówno Skarb Państwa jak i Gmina nie może dysponować tą nieruchomością. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła J.O. Zażądała zwrotu działki "1" położonej w P. Zarzuciła niezgodność z prawem decyzji zaskarżonej. Kwestionowała prawidłowość decyzji o podziale działki "6". Przeprowadzony był jedynie celem przekazania prawa własności C.K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium przedmiotowa skarga dotyczy postanowienia wydanego przez ten sam organ, w tej samej dacie jednak o innym przedmiocie. W postanowieniu tym powyższy organ uznał zażalenie na bezczynność Starosty C. za nieuzasadnione. W tym samym piśmie Kolegium wywiodło, że w istocie zarzuty zawarte w skardze nie dotyczą meritum sprawy, czyli bezczynności organu I instancji. W ocenie Kolegium decyzja z dnia [...] lipca 2002r. numer [...] nie została zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zdaniem Sądu na wstępie podkreślenia wymaga, iż przedmiotem niniejszej skargi jest w istocie zaskarżenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...]. Wprawdzie skarżąca powołała numer postanowienia, nie decyzji jednak treść skargi w sposób jednoznaczny przesądza, iż przedmiotem zaskarżenia była odmowa przyznania na własność działki numer "1". Po wstępnych wywodach rozważenia wymaga zasadność złożonej skargi. I tak skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej na własność działki gruntu o numerze "1" położonej w P. W trakcie postępowania ustalono, że powyższa działka wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego na własność Skarbu Państwa na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 1973r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. Prawo własności budynków pozostało w rękach przekazującego rolnika. W momencie przekazania działka ta stanowiła część już nieistniejącej działki o numerze "7". Wyodrębniona została w wyniku podziału geodezyjnego, jaki miał miejsce w 1984r. W roku 1999 jej własność przekazano na mocy umowy C.K. Przepis art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z dnia 28 lutego 1989r. Nr 10, poz. 53 ze zm.) stanowi, iż właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 01 stycznia 1983r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Treść powyższego przepisu wyraźnie stanowi, iż organ administracji przenosi w tym trybie nieodpłatnie własność działki siedliskowej na właścicieli znajdujących się nań budynków tylko wtedy, gdy działka ta stanowi własność Skarbu Państwa. Identycznie wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 marca 1990r., sygn. akt II SA 77/90. W niniejszej sprawie zaś skoro ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż działka numer "1" poczynając od 1999r. stanowi własność C.K. przekazanie w tym trybie nie było możliwe. Z tych względów zatem zaskarżoną decyzję uznać należy za odpowiadającą prawu, skargę zaś za niezasadną. Stąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Podkreślenia wymaga, że na niniejsze rozstrzygnięcie nie miało żadnego wpływu postępowanie w przedmiocie podziału geodezyjnego działki nr "7", w wyniku którego wyodrębniono działkę nr "1". Zważyć jednak należy, iż umowa sprzedaży działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 01 sierpnia 1983r., na której wzniesiono budynki, zawarto z naruszeniem przewidzianego w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53) prawa właścicieli budynków do nieodpłatnego nabycia własności działki jest nieważna (patrz: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002r. – III CZP37/02 – OSNCC2003/78/96). /-/L. Drewniak – Żaba /-/St. Małek /-/A. Łaskarzewska kk
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI