II SA/Po 19/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2007-05-10
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkadecyzja administracyjnastan wyższej koniecznościlegalizacja budowypostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie dobudowanych ścian i dachu, uznając, że wykonanie tych prac bez pozwolenia na budowę stanowiło samowolę budowlaną, a niedostarczenie wymaganych dokumentów przez właścicieli obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki.

Sprawa dotyczyła skargi M. i J.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę części budynku mieszkalnego (dwóch ścian zewnętrznych i dachu) wybudowanych bez pozwolenia na budowę. Skarżący argumentowali, że prace wykonano w stanie wyższej konieczności z powodu wichury i że minął termin pozwalający na nakazanie rozbiórki. Sąd uznał jednak, że wykonane roboty stanowiły budowę w rozumieniu Prawa budowlanego, a brak dowodów na stan wyższej konieczności oraz niedostarczenie wymaganych dokumentów przez właścicieli (J. i P.K.) obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. Sąd podkreślił również, że przepisy Prawa budowlanego po nowelizacji z 2003 r. umożliwiają legalizację samowoli budowlanej pod pewnymi warunkami, ale brak wniosku o legalizację i nieprzedłożenie dokumentów skutkuje nakazem rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. i J.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę dwóch ścian zewnętrznych i dachu samowolnie dobudowanych do budynku mieszkalnego. Skarżący podnosili, że prace te były wykonane w stanie wyższej konieczności z powodu uszkodzeń spowodowanych wichurą w 1999 r. i że minął pięcioletni termin, po którym nie można nakazać rozbiórki. Sąd uznał jednak, że wykonane roboty stanowiły budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę. Brak było dowodów na stan wyższej konieczności, a zawiadomienia o katastrofie budowlanej nie złożono. Sąd podkreślił, że zgodnie z nowelizacją Prawa budowlanego z 2003 r., która weszła w życie w trakcie postępowania, możliwe jest legalizowanie samowoli budowlanej, jeśli jest ona zgodna z planowaniem przestrzennym i przepisami technicznymi. Jednakże właściciele nieruchomości, J. i P.K., nie przedłożyli wymaganych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie, co obligowało organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów nadzoru budowlanego za zgodne z prawem, a zarzuty skarżących za niezasadne, w tym dotyczące braku czynnego udziału w postępowaniu i błędnego zakwalifikowania prac.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Tak, takie roboty stanowią budowę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymagają pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia skutkuje samowolą budowlaną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dobudowanie ścian i dachu bez pozwolenia na budowę jest budową w rozumieniu Prawa budowlanego. Brak dowodów na stan wyższej konieczności oraz niedostarczenie dokumentów do legalizacji obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.b. art. 48 § ust. 1, 2, 3, 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepisy dotyczące samowoli budowlanej, w tym możliwość legalizacji i obowiązek wydania decyzji o rozbiórce w przypadku niedopełnienia obowiązków.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.b. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Definicja 'budowy' jako robót polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części, a także ich przebudowie.

u.p.b. art. 49

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepisy dotyczące legalizacji obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego pozwolenia.

u.p.b. art. 75 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązki właściciela i użytkownika w przypadku wystąpienia katastrofy budowlanej.

k.p.a. art. 41

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu przez strony postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 75

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywatela.

k.p.a. art. 97 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązkowe przesłanki zawieszenia postępowania.

k.p.a. art. 98 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Fakultatywne przesłanki zawieszenia postępowania.

Dz.U. Nr 80, poz. 718

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw

Nowelizacja Prawa budowlanego, która zmieniła zasady dotyczące samowoli budowlanej i legalizacji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonane roboty budowlane stanowiły budowę w rozumieniu Prawa budowlanego i wymagały pozwolenia na budowę. Brak dowodów na wystąpienie stanu wyższej konieczności uzasadniającego samowolne wykonanie prac. Niedostarczenie przez właścicieli wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej w wyznaczonym terminie obligowało organ do wydania nakazu rozbiórki. Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r. nakazują stosowanie przepisów w nowym brzmieniu do postępowań nieostatecznych.

Odrzucone argumenty

Wykonanie ścian i dachu było stanem wyższej konieczności z powodu uszkodzeń spowodowanych wichurą. Minął pięcioletni termin, po którym nie można nakazać rozbiórki samowoli budowlanej. Skarżący zostali pozbawieni możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Organ nie uwzględnił faktu przebywania właścicieli poza granicami kraju.

Godne uwagi sformułowania

Organy nadzoru budowlanego pozbawione są w tym względzie możliwości jakiegokolwiek uznania, a nakaz rozbiórki jest jedynym rozstrzygnięciem jakie w tym stanie faktycznym i prawnym mogły wydać.

Skład orzekający

Jolanta Szaniecka

przewodniczący

Aleksandra Łaskarzewska

sędzia

Edyta Podrazik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, stanu wyższej konieczności, procedury legalizacji oraz stosowania przepisów po nowelizacji."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym czasie, choć zasady ogólne dotyczące samowoli budowlanej pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy konflikt między właścicielami a organami nadzoru budowlanego w kwestii samowoli budowlanej i procedury rozbiórki. Pokazuje znaczenie przestrzegania procedur administracyjnych i dowodzenia swoich racji.

Samowola budowlana: Kiedy rozbiórka jest nieunikniona, mimo argumentów o 'stanie wyższej konieczności'?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 19/07 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska
Edyta Podrazik /sprawozdawca/
Jolanta Szaniecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 3 pkt 6, art. 48. art. 49, art. 75 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 41
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi M. i J.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi R.S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 292,80zł (w tym 52,80 tytułem podatku od towarów i usług). /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska
Uzasadnienie
W dniu [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. wydał, w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, decyzję nakazującą J. i P. K. rozbiórkę części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., tj. dwóch ścian zewnętrznych o długościach 1,58 m i 5,54 m od strony północnej, dachu o wymiarach 1,58 m na 5,54 m, schodów wewnętrznych z parteru na poddasze, ścianki działowej o wymiarach 2,09 m na 2,45 m, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r.
Wyrokiem z dnia 20.04.2005 r. w sprawie II SA/Po 1029/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. oraz opisaną wyżej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż bezspornym jest, że roboty budowlane objęte decyzją rozbiórkową wykonali w [...] r. inwestorzy rodzeństwo J. i P. K. Byli oni w tej dacie także współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, w którym prowadzono przedmiotowe prace, na podstawie umowy darowizny z dnia [...] r. Na nieruchomości tej ustanowione jest także bezpłatne prawo użytkowania na okres 41 lat na rzecz rodziców inwestorów J. i M. K. Użytkownikom nieruchomości J. i M. K. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, postępowanie to bowiem dotyczy ich interesu prawnego. Opisane decyzje wydane zostały z naruszeniem zasady czynnego udziału w charakterze strony J. i M. K., co jest przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji skutkować musi uchyleniem obu decyzji, bez względu na to czy naruszenie miało, czy też nie, wpływ na wynik sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P., podejmując postępowanie po powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, wstrzymał J. i P. K. prowadzenie robót budowlanych w zakresie rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. oraz nałożył obowiązek dostarczenia w terminie trzech miesięcy od doręczenia postanowienia:
– czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy budynku,
– oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane
– zaświadczenia Prezydenta Miasta P. o zgodności dokonanej rozbudowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in. na zmianę przepisów ustawy Prawo budowlane, które w obecnym brzmieniu dopuszczają legalizację obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez pozwolenia na budowę, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Wskazano także na wyłączenie z definicji "budowy" robót polegających na przebudowie obiektów budowlanych, w związku z czym z przedmiotowego postępowania wyłączone zostały schody wewnętrzne na poddasze i ścianka działowa.
Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał J. i P. K. rozbiórkę części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P. wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę tj. dwóch ścian zewnętrznych o długościach 1,58 m i 5,54 m wybudowanych od strony północnej budynku oraz dachu o wymiarach 1,58 x 5,54 nad częścią budynku powstałą w wyniku wybudowania wyżej wskazanych ścian.
W uzasadnieniu podano, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozszerzono grono stron postępowania o J. i M. K., a także uwzględniono zmianę obowiązujących przepisów, które obecnie dopuszczają legalizację obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez pozwolenia na budowę, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Przeprowadzone w dniu [...] r. oględziny oraz zebrany materiał dowodowy nie wskazują, aby przepisy te zostały naruszone, organ zastosował więc procedurę legalizacyjną z art. 48 i art. 49 ustawy Prawo budowlane. W związku ze zmianą przepisów wymienionej ustawy z przedmiotowego postępowania wyłączono kwestię schodów wewnętrznych na poddasze i ścianki działowej, bowiem roboty te stanowią przebudowę obiektu budowlanego i nie są już objęte definicją "budowy". Natomiast rozbudowa budynku przez wykonanie dwóch nowych ścian zewnętrznych o wymiarach 1,58 m na 5,54 m oraz dachu nad tą częścią budynku jest budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, w związku z czym do tego zakresu robót należy stosować przepisy art. 48 i art. 49 ustawy. Na tej podstawie nałożono na inwestorów obowiązki określone w postanowieniu z dnia [...] r. Postanowienie to skutecznie doręczono właścicielom budynku w dniu 14 kwietnia [...] r. Określony w nim termin do wykonania nałożonych obowiązków upłynął im z dniem 14 lipca [...] r. Wobec niewykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] r. organ nadzoru zobowiązany jest zgodnie z przepisem art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane do wydania decyzji o rozbiórce obiektu lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał ponadto, iż dla wydania decyzji bez znaczenia pozostaje podnoszony przez J. i M. K. fakt, iż zobowiązani do wykonania nałożonych obowiązków przebywają poza granicami kraju i w związku z tym nie mogli odebrać postanowienia i wykonać nałożonych na nich obowiązków. Organ nadzoru przywołał przepis art. 41 k.p.a. o obowiązku zawiadomienia przez strony, ich przedstawicieli oraz pełnomocników każdorazowej zmiany adresu oraz o konsekwencjach zaniechania takiego zawiadomienia. Organ wskazał także na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. o odmowie wydania J. K. zaświadczenia o przeznaczeniu terenu, uzasadniając odmowę brakiem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
J. i M. K., uczestnicy postępowania, wnieśli odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzucając jej niewłaściwą kwalifikację wykonanych prac, a także nierzetelne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Skarżący wskazali, iż sporne ściany zostały wybudowane przez J. R. w [...] r., po tym jak wichura poderwała dach, przewróciła jeden z kominów oraz uszkodziła północną ścianę parterową budynku. Zdaniem skarżących uszkodzona ściana groziła katastrofą budowlaną, a wybudowanie nowych ścian było stanem wyższej konieczności związanym ze zdarzeniem losowym, a nie rozbudową budynku. Skarżący podnieśli również, iż organ nie wypełnił ciążących na nim obowiązków związanych z dokładnym wyjaśnieniem sprawy oraz uniemożliwił złożenie stosownych wniosków i wyjaśnień. Ponadto zdaniem skarżących ściana została wybudowana w [...] r., więc sprawa powinna być rozstrzygana na podstawie ówczesnego stanu prawnego. W takim stanie prawny, biorąc pod uwagę, iż od wybudowania ściany minęło pięć, oznacza to niemożność nakazania rozbiórki przedmiotowych ścian i dachu.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Wskazano także, iż nowelizacja ustawy Prawo budowlane ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz mianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 718) uchyliła przepis dotyczący pięcioletniego okresu istnienia obiektu budowlanego powstałego w warunkach samowoli budowlanej i zastąpiła go możliwością legalizacji obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Z tego też powodu powoływanie się przez skarżących na upływ pięciu lat od wybudowania przedmiotowych ścian jest nietrafne. J. i P. K. nie wykonali ciążącego na nich obowiązku i nie dostarczyli do organu I instancji wymaganych dokumentów, co skutkować musiało wydaniem nakazu rozbiórki.
Uczestnicy J. i M. K. złożyli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego domagając się jej uchylenia.
Skarżący zarzucili, iż decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 kpa i art. 75 kpa, które nakładają na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywatela. Podnieśli, iż nie dopuszcza się ich do sprawy jako stron postępowania, ponieważ nie bierze się pod uwagę ich wyjaśnień oraz dokumentów przez nich dostarczonych.
Skarżący zakwestionowali zakwalifikowanie wybudowanych ścian jako samowoli budowlanej w oparciu o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Podnieśli, iż ściany te zostały wybudowane w stanie wyższej konieczności ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa osób i mienia, zabezpieczenie budynku przez katastrofą budowlaną oraz ratowanie substancji zabytkowej, a prace te zostały wykonane przed pięcioma laty w sierpniu [...] r. przez nieżyjącą J. R. Podkreślili, że nadwyrężona stara ściana runęła na przełomie kwietnia i maja [...] r. Twierdzą, że pomiary i szkic dokonany przez PINB są błędne. Podniesiono również, iż schody na strych zawsze znajdowały się w budynku, którego dotyczy postępowanie, w związku z czym działania organów nadzoru budowlanego w tym zakresie wynikają z niedbalstwa lub umyślnego działania na szkodę skarżących.
Skarżący twierdzą także, iż inwentaryzacja wybudowanych ścian zostałaby przeprowadzona, gdyby organ nie nałożył na nich opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł. Skarżący podnoszą również, że właściciele przedmiotowego budynku nie przebywają w miejscu zamieszkania, o czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego był poinformowany, jednak tego nie uwzględnił. Skarżący złożyli w związku z tym wniosek o zawieszenie postępowania, ze względu na fakt, iż właściciele budynku zostali pozbawieni możliwości zapoznania się z materiałami sprawy i złożenia wyjaśnień. Wniosek ten został jednak pozostawiony bez rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego potrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Podkreślono również, iż od momentu uznania M. i J. K. za strony postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, osoby te miału zapewniony udział na każdym etapie postępowania oraz możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym, a przedkładane przez nich dokumenty były przez organ szczegółowo analizowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przed wszystkim stwierdzić należy, iż organy nadzoru budowlanego rozstrzygając niniejszą sprawę właściwie zakwalifikowały wykonane roboty budowlane i prawidłowo zastosowały przepisy art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym oświadczenia samych skarżących M. i J. K. oraz adresatów decyzji J. i P. K., nie budzi wątpliwości, iż bez pozwolenia na budowę doszło do rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. [...] w P., poprzez dobudowanie dwóch ścian zewnętrznych (jedna o długości 1,58 m i prostopadła do niej o długości 5,54 m) i wykonanie nad tak powstałą nową częścią budynku dachu. Tego rodzaju roboty budowlane są budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, na ich wykonanie konieczne jest uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skarżący twierdzą, iż wybudowanie spornych ścian oraz dachu zostało wykonane w stanie wyższej konieczności ze względu na zagrożenie życia ludzi oraz mienia, bowiem w sierpniu [...] r. wichura naruszyła starą ścianę budynku, ściana ta groziła zawaleniem. Oprócz twierdzeń skarżących brak jakichkolwiek dowodów, które dokumentowałaby wystąpienie opisywanych okoliczności. Podkreślić należy, iż w rozdziale 7 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane uregulowano szczegółowo postępowanie i obowiązki właściciela i użytkownika budynku w przypadku wystąpienia katastrofy budowlanej. W rozpatrywanym przypadku żadna z wymienionych w tych przepisach czynności nie została przez właścicieli nieruchomości ani skarżących - którzy są użytkownikami budynku - podjęta. W szczególności o katastrofie nie zawiadomiono ani organów nadzoru budowlanego, ani policji, ani prokuratora, nie wykonano obowiązków z art. 75 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Podkreślić należy, iż nowa ściana o długości 5,54 m równoległa do ściany, która jakoby miała zostać naruszona przez wichurę i groziła zawaleniem, wybudowana została od niej w odległości 1,58 m, nie mogła więc stanowić zabezpieczenia przed rozszerzeniem się skutków katastrofy, ani służyć ratowaniu życia. Zauważyć też trzeba, że stara ściana istniała co najmniej do końca kwietnia [...] r., a więc przez prawie 2 lata po przywoływanej przez skarżących wichurze.
Należy więc w pełni podzielić ustalenia organów nadzoru budowlanego, iż w niniejszej sprawie doszło do samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Przedmiotowa rozbudowa miała miejsce w latach [...] -[...]. Określenie ścisłej daty rozbudowy, tj. czy doszło do niej w [...] r. - jak twierdzą skarżący, czy w roku [...] - jak ustaliły organy nadzoru budowlanego, nie ma w niniejszej sprawie decydującego znaczenia, nie wpływa na sytuację prawną ani skarżących, ani właścicieli obiektu. Podkreślić także należy, iż w tym zakresie wiążące są ustalenia jakie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II SA/Po 1029/03). Zgodnie z nimi przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane w [...] r. przez rodzeństwo J. K. i P. K.
Jak wskazano powyżej w przedmiotowej sprawie doszło do samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego, co skutkować musi koniecznością zastosowania przez organy nadzoru budowlanego przepisu art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Postępowanie administracyjne wszczęte zostało w dniu [...] r. Na mocy przepisu art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw – która weszła w życie w dniu 10.07.2003 r. - do postępowań dotyczących obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego pozwolenia wszczętych przed dniem wejścia w życie wprowadzonej zmiany, a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane w nowym brzmieniu.
Regulacja wprowadzona powyżej wskazaną zmianą ustawy Prawo budowlane nie pozostawia swobody organom administracji co do wyboru przepisów Prawa budowlanego, które mogą być stosowane, a jednoznacznie wskazuje na konieczność stosowania przepisów w brzmieniu po nowelizacji. Jednocześnie zauważyć trzeba, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 23 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw nie upłynął od daty zakończenia rozbudowy okres 5 lat, nie znajduje więc co do niej zastosowania przepis art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany wprowadzonej wymienioną ustawą zmieniającą.
Regulacja zawarta w art. 48 ustawy Prawo budowlane w obecnym brzmieniu umożliwia legalizację obiektu lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę przy spełnieniu dodatkowych warunków. Dla legalizacji takiego obiektu konieczne jest, aby był on zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie naruszał przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Ustęp 3 art. 48 ustawy Prawo budowlane wskazuje na zakres dokumentów, których przedłożenie organom nadzoru budowlanego jest konieczne dla stwierdzenie czy powyżej określone przesłanki legalizacji samowoli budowlanej są spełnione. Nie przedłożenie tych dokumentów rodzi, zgodnie z przepisem art. 48 ust. 4 ustawy, po stronie organów nadzoru obowiązek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzająca ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostały wydana w wyniku upływu trzymiesięcznego terminu, jaki organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wyznaczył właścicielom nieruchomości J. i P. K. na przedłożenie wymaganych ustawą dokumentów. Nie wypełnienie przez J. i P. K. w wyznaczonym terminie nałożonego obowiązku zobowiązywało Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę ścian i dachu wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego pozbawione są w tym względzie możliwości jakiegokolwiek uznania, a nakaz rozbiórki jest jedynym rozstrzygnięciem jakie w tym stanie faktycznym i prawnym mogły wydać.
Odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących wykonania schodów na strych, należy zauważyć, iż rzeczone schody nie są przedmiotem rozpatrywanego postępowania. Wykonanie schodów było objęte postępowaniem przed wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2005 r. Ponownie podjęte postępowanie po wskazanym wyroku, a ponadto w zmienionym stanie prawnym nie obejmowało swoim zakresem schodów wewnętrznych na strych. Taka zmiana zakresu prowadzonego postępowania została wyraźnie potwierdzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu do postanowienia z dnia [...] r. wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych oraz w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. W takim stanie rzeczy rozpatrywanie kwestii związanych z wykonaniem wewnętrznych schodów na strych jest bezprzedmiotowe.
Sąd nie podziela zarzutu skarżących, aby w przedmiotowej sprawie strony zostały pozbawione możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz składania wyjaśnień. Z przebiegu postępowania administracyjnego prowadzonego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2005 r., który uchylał poprzednie decyzje wydane w niniejszej sprawie ze względu na niedopuszczenie do udziału w charakterze strony postępowania M. i J. K., wynika, iż skarżący byli informowani o wszystkich czynnościach podejmowanych w trakcie postępowania, a także o możliwości zapoznania się z dokumentami oraz składania wyjaśnień. Wskazać przy tym należy, iż skarżący z tych uprawnień korzystali.
Zarzut ten jest również nieuzasadniony w odniesieniu do stron postępowania, które są adresatami obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowlanego tj. J. i P. K. Fakt prowadzenie postępowania podczas przebywania przez te osoby poza miejscem zamieszkania nie może być uznany, jako taki sposób prowadzenia postępowania, który uniemożliwia stronom czynny udział w postępowaniu, w tym zapoznawania się z dokumentami i składania wyjaśnień. Zgodnie z przepisem art. 41 k.p.a. strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organy administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu w toku postępowania. Nie dopełnienie tego obowiązku powoduje, iż doręczanie pism pod dotychczasowy adres ma skutek prawny. O obowiązku tym oraz konsekwencjach jego niedopełnienia J. i P. K. zostali poinformowani pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Przez znaczną część przedmiotowego postępowania brali oni w nim czynny udział. Jeżeli w trakcie postępowania strony te zmieniły swoje adresy i nie zawiadomiły o tym organów prowadzących postępowanie, to godziły się na negatywne konsekwencje, jakie niedopełnienie tego obowiązku może spowodować. Wyjaśnienia J. K. zawarte w pismach z dnia [...] r. i z dnia [...] r. dotyczące nieobecności J. i P. K. w miejscu ich zamieszkania oraz wskazania, iż termin ich powrotu jest bliżej nieokreślony, a następnie, że powrót nastąpi w połowie [...] r., są w tym zakresie bez znaczenia. Nie można też pominąć faktu, iż P. K. udzielił w dniu [...] r. J. K. upoważnienia do przeglądania akt sprawy i udzielania wszelkich niezbędnych wyjaśnień.
W przedmiotowej sprawie brak było przesłanek do zawieszenia postępowania administracyjnego, tak obligatoryjnego z art. 97 § 1 kpa, jak i fakultatywnego z art. 98 § 1 kpa. W szczególności postępowanie administracyjne może zostać zwieszone na wniosek strony, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, o ile nie sprzeciwiają się temu inne strony postępowania oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Przedmiotowe postępowanie administracyjne nie toczyło się na wniosek J. i P. K., ani skarżących M. i J. K., w związku z czym wniosek J. K. z dnia [...] r. nie mógł doprowadzić do zawieszenia postępowania.
Biorąc pod uwagę powyżej przedstawione względy, stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie niedopełnienie przez adresatów obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym w oparciu o właściwie zastosowane przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane spowodowało obowiązek wydania przez organy nadzoru budowlanego decyzji nakazującej rozbiórkę dwóch ścian oraz dachu samowolnie dobudowanego do istniejącego budynku.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. odpowiadają więc prawu.
Z wymienionych przyczyn Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
/-/ E.Podrazik J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska
za nieobecnego sędziego
/-/ A.Łaskarzewska
MK

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI