II SA/Po 184/25

II SA/Po 184/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący/
Izabela Paluszyńska
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 647
art. 115a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 20 września 2024 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 września 2024 r. (znak: [...]) Starosta K. (dalej jako: "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") umorzył postępowanie w przedmiocie negatywnego oddziaływania na środowisko spowodowanego funkcjonowaniem agregatów chłodniczych naczep pojazdów ciężarowych stojących na terenie zabudowanym w miejscowości P. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że nie doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu dla przedmiotowych terenów w godzinach dziennych.
We wniesionym przez P. J. (dalej jako: "strona") odwołaniu wskazano, że organ pierwszej instancji bezkrytycznie przyjął informacje pozyskane od właściciela sąsiedniej działki – L. B. odnośnie poziomu generowanego hałasu, który oświadczył, że agregaty włączane są jedynie doraźnie, gdy zachodzi taka potrzeba i temperatura jest wysoka. W rzeczywistości działają one całą noc, przekraczając dopuszczalne normy hałasu. Podkreślono, że prowadzenie na terenie sąsiedniej działki hurtowni owocowo-warzywnej potwierdza wpis w CEIDG.
Strona zakwestionowała także sposób przeprowadzenia przez Starostę oraz wynajętą w tym celu firmę badań hałasu, wyjaśniając, że trwały one kilka minut, a agregaty chłodnicze działały w tym czasie ze zmniejszoną intensywnością, fałszując tym samym wyniki przeprowadzonych badań. Podniesiono także, że organ nie odniósł się w żaden sposób do przedstawionych przez stronę nagrań wideo.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej jako: "Kolegium" lub "organ drugiej instancji"), decyzją z dnia 06 listopada 2024 r. (znak: [...]) utrzymało w mocy decyzję Starosty w całości.
Pismem z dnia 11 listopada 2024 r. strona wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w treści tego pisma podkreślając, że doręczony egzemplarz decyzji nie został podpisany. Kopię niepodpisanej decyzji załączono do pisma.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. (znak: [...]) Kolegium stwierdziło nieważność decyzji własnej z 6 listopada 2024 r. (znak: [...]) z uwagi na rażące naruszenie prawa, jakim było niepodpisanie decyzji.
Pismem z 27 grudnia 2024 r. P. J. zawnioskował o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, że w jego ocenie decyzja Starosty w przedmiocie umorzenia postępowania jest błędna i oparta została na niewłaściwych ustaleniach.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. (znak: [...]) Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną z 18 grudnia 2024 r. (znak: [...]).
Z kolei decyzją z 17 stycznia 2025 r. (znak: [...]) organ drugiej instancji utrzymał ponownie w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z 20 września 2024 r. (znak: [...]).
Jak wskazano w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, na terenie nieruchomości zlokalizowanej w P. [...], gmina B. prowadzone są dwa przedsiębiorstwa: F. L. B. oraz A. A. B.. Przeważającą działalność według PKD dla obu tych firm stanowi sprzedaż hurtowa owoców i warzyw. W związku z zawiadomieniem o notorycznym funkcjonowaniu agregatów w pojazdach ciężarowych stojących w miejscu zabudowanym na terenie nieruchomości P. [...] Starosta zlecił G. Sp. z o.o. L. w K. wykonanie badania hałasu generowanego przez agregat chłodniczy Hermo King SLX 3000, który zainstalowany jest na naczepie samochodu ciężarowego. Ze znajdującego się w aktach sprawy sprawozdania wynika, że pomiary dzienne przeprowadzono 30 lipca 2024 r. w godzinach od 15:40 do 16:45. Kolegium w toku postępowania ustaliło, że dla wskazanej działki nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, więc ustaliło, że przeważająca na badanym terenie jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Z rozporządzenia Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 112) wynika, że maksymalne dopuszczalne poziomy hałasu dla tego rodzaju terenów wynoszą 50 dB w porze dnia oraz 40 dB w porze nocy. Przeprowadzone badanie wykazało z kolei, że dla jednego z przyjętych punktów poziom generowanego hałasu wyniósł 44,8 dB, a dla drugiego 38,5 dB. Organ drugiej instancji uznał więc, że dopuszczalne normy hałasu za dnia nie zostały przekroczone.
Odnosząc się z kolei do zarzutów przedstawionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że na podstawie przesłanych nagrań nie jest w stanie ustalić poziomu hałasu, a sporządzona w niniejszej sprawie ekspertyza korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Strona, która zaprzecza ustaleniom poczynionym w jej wyniku powinna tę okoliczność udowodnić, przy czym należy mieć na uwadze katalog dowodów na przekroczenie dopuszczalnych poziomów hałasu określony w art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 647).
Pismem z 27 stycznia 2025 r. P. J. (dalej jako: "skarżący") wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Ponownie zakwestionował on w niej sposób i rzetelność przeprowadzonych na zlecenie organu pierwszej instancji pomiarów, a zaskarżonej decyzji zarzucił nadto: nieuwzględnienie przedłożonego przez niego materiału dowodowego w postaci nagrań wideo, nierzetelne rozpatrzenie wniesionego odwołania, które skutkowało naruszeniem szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, błędną ocenę prawidłowości postępowania prowadzonego przez Starostę, błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że agregaty włączane są jedynie doraźnie, w sytuacji gdy działają one co najmniej 4-10 godzin po załadunku, również w nocy, a także niepodjęcie działań mających na celu weryfikację poczynionych w toku ekspertyzy ustaleń.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie wskazując jednocześnie, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Skarżący pismem z dnia 02 września 2025 r. przedstawił swoje stanowisko w sprawie, w którym jeszcze raz wniósł o uchylenie decyzji obu instancji twierdząc, że dokonane w nich ustalenia są nieprawidłowe, a przedstawione przez niego w toku postępowania dowody były pomijane. Następnie, powołując się na orzeczenia sądów argumentował, że pomiary dokonane w toku postępowania przez wskazany do tego podmiot nie są wystarczające dla stwierdzenia, że nie zostały przekroczone dopuszczalne normy hałasu. Do pisma dołączone zostały wydruki zdjęć lotniczych obrazujących położenie sytuacyjne nieruchomości na której znajdują się agregaty chłodnicze oraz odległości od zabudowań mieszkalnych.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 09 października 2025 r. skarżący podtrzymał zarzuty i argumentacje skargi oraz wskazał, że w jego ocenie badania zostały przeprowadzone nieprawidłowo i nierzetelnie. Organ ustnie obiecywał, że aparaty do pomiaru będą zamocowane na kilka dni, tymczasem pomiar ograniczono do 5 minut i na tej podstawie stwierdzono brak uciążliwości w związku z hałasem generowanym na sąsiedniej działce. Dokonujący kontrolę nie byli w ogóle na nieruchomości sąsiedniej w związku z tym, do końca nie było wiadomo jakie urządzenia zostały włączone w trakcie pomiaru. Skarżący podkreślił, że hałas ma charakter ciągły, uciążliwy, trwa niejednokrotnie przez całą noc do godzin porannych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie pozostaje kwestia ustalenia, czy decyzje organów administracji publicznej umarzające postępowanie w przedmiocie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku były prawidłowe.
W pierwszej kolejności Sąd podkreśla – w kontekście formułowanych zarzutów, że poza przedmiotem oceny Sądu pozostawała kwestia robót budowlanych wykonanych na nieruchomości graniczącej z działką skarżącego. Kwestia powyższa może być przedmiotem oceny właściwych organów nadzoru budowlanego, w odrębnym postępowaniu.
Samo postępowanie w przedmiocie ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu jest procedurą administracyjną, która ma na celu wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu przez właściwy organ ochrony środowiska. Główną podstawę prawną stanowi ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w szczególności art. 115a ust. 1, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, są przekroczone dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Co istotne, postępowanie w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu jest zwykle wszczynane z urzędu, gdy organ ochrony środowiska stwierdzi, na podstawie posiadanych lub zleconych pomiarów hałasu, że doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm.
W tym miejscu wskazać należy, że kluczowym dowodem w sprawie są pomiary hałasu, które muszą zostać wykonane przez podmiot posiadający akredytację lub spełniający określone wymogi formalne. Wyniki tych pomiarów, przedstawione w formie opinii akustycznej lub sprawozdania z pomiarów, stanowią merytoryczną podstawę rozstrzygnięcia. Jeśli pomiary potwierdzą przekroczenie dopuszczalnych norm, organ wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu, określając w niej m.in. dopuszczalne poziomy hałasu oraz ewentualne wymagania mające na celu ich nieprzekraczanie.
Równocześnie, w realiach przedmiotowej sprawy wyjaśnić również należy, że materiały audiowizualne (nagrania, filmy, prywatne pomiary) przedstawione przez stronę skarżącą nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny organu w postępowaniu dotyczącym ustalenia dopuszczalnego poziomu hałasu na podstawie art. 115a Prawa ochrony środowiska. Jak wyżej wskazano, postępowanie, którego celem jest wydanie decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, ma ściśle określoną podstawę dowodową, określoną w powołanym powyżej przepisie, którą są pomiary własne lub pomiary podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia. W konsekwencji nagrania audio, filmy czy nagrania na telefon komórkowy, choć ilustrują subiektywną uciążliwość, nie są prawnie uznawane za dowód w rozumieniu art. 115a p.o.ś., ponieważ nie stanowią urzędowego pomiaru hałasu przeprowadzonego według wymogów metodycznych i formalnych. Innymi słowy, ustalenie, czy doszło do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, wymaga wiadomości specjalnych z zakresu akustyki, a sam pomiar musi być wykonany zgodnie ze szczegółowymi, standaryzowanymi metodykami określonymi przepisach prawa. Strona, która nie zgadza się z przedstawioną opinią ma możliwości zakwestionowania jej prawidłowości lub też przedstawienia własnej opinii, sporządzonej przez uprawniony podmiot.
Sąd zauważa, że choć postępowanie w sprawach o ustalenie dopuszczalnego poziomu hałasu, ze względu na konieczność posiadania wiadomości specjalnych (akustyka, pomiary), opinie i sprawozdania z pomiarów wykonane przez uprawnione podmioty (często traktowane jako dowód z opinii biegłego lub podmiotu profesjonalnego) są kluczowym, a często jedynym dowodem przesądzającym o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy to jednak nie zwalnia to organu z konieczności dokonania ich oceny. Zgodnie z zasadami wyrażonym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), a zwłaszcza zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), organ administracji publicznej ma obowiązek poddać ten dowód wszechstronnej ocenie dotyczącej: kompletności i rzetelności, a wiec oceny, czy opinia jest kompletna (odpowiada na wszystkie pytania), jasna i czy została sporządzona przez osobę lub podmiot posiadający do tego kwalifikacje i uprawnienia; wiarygodności, a wiec oceny, czy zastosowane metody pomiarowe były poprawne i zgodne z obowiązującymi przepisami (np. rozporządzeniem w sprawie metodyki referencyjnej pomiarów); zgodności z materiałem dowodowym, a więc oceny czy przedstawiona opinia jest logiczna i spójna z pozostałym materiałem zebranym w sprawie, a jej wnioski muszą wynikać z przeprowadzonych badań.
Mimo że opinia biegłego (lub sprawozdanie z pomiarów) jest jedynym dowodem merytorycznym, nie wiąże ona organu administracji. Organ, choć nie może sam dokonywać pomiarów ani sporządzać ekspertyz w zakresie wiadomości specjalnych, ma obowiązek krytycznie ocenić ten dowód. Jeśli organ uzna, że opinia jest niewystarczająca, niejasna, sprzeczna lub wadliwa, ma prawo: zażądać od biegłego (podmiotu) wyjaśnień lub sporządzenia opinii uzupełniającej, a w przypadku istotnych wątpliwości lub sprzeczności, powołać innego biegłego w celu weryfikacji pierwotnej opinii.
Konkludując tą cześć uzasadnienia, wyjaśnić należy, że wszechstronna ocena dowodu w postaci opinii jest niezbędna dla zapewnienia, że decyzja administracyjna (decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu) jest oparta na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Sąd powziął wątpliwości, co do prawidłowości dokonanej oceny opinii.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym źródłem hałasu na działkach sąsiadujących pozostawały pracujące agregaty (w liczbie mnogiej – przyp. Sądu). Zwrócono na to uwagę w notatce służbowej z dnia 13 września 2023 r., gdzie wskazano, że właściciel działki, z której ma być generowany hałas, wyjaśnił, że agregaty chłodnicze są uruchamiane w sytuacji zbyt wysokiej temperatury oraz w wiadomości e-mail z dnia 08 lipca 2024 r., gdzie przesyłając zlecenie na wykonanie pomiarów hałasu zwrócono uwagę, że jego źródłem są agregaty chłodnicze naczep samochodowych. Pomimo tak ustalonego stanu faktycznego podczas przeprowadzenia czynności kontrolnych dokonano pomiaru hałasu generowanego przez jeden agregat zainstalowany na naczepie samochodu ciężarowego. Wynikało to z deklaracji L. B. (chociaż przeczy to jego wcześniejszym oświadczeniom). Do kwestii powyższej nie odniesiono się w decyzji organu I i II instancji przyjmując tym samym bezkrytycznie sporządzone sprawozdanie i nie konfrontując go z materiałem dowodowym. Co więcej, chociaż pomiary hałasu nie były dokonane w nocy, to na ich podstawie przyjęto wniosek, że również w porze nocnej nie dochodzi do przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu, co w ocenie Sądu również uznać należało za przedwczesne. Powyższy wniosek musiałby bowiem zostać uzasadniony w wydanych decyzjach, czego jednakże nie dokonano. W konsekwencji niemożliwe jest obecnie dokonane oceny prawidłowości przyjętych w decyzji wniosków, w tym kluczowego wniosku, co do braku przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu.
Sąd podkreśla, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się również do kwestii prawidłowości przeprowadzonych badań. Skarżący konsekwentnie wskazuje – w tym w pkt 7 swojego odwołania – że istnieją poważne zastrzeżenia, co do prawidłowości przeprowadzonych pomiarów, w tym prawidłowego określenia źródeł hałasu, jak również długości wykonanych badań. Pomimo tego organ odwoławczy nie odniósł się do stawianych zarzutów, co powoduje, że zaskarżona decyzja jest niepełna. Przypomnieć należy, że w ramach postępowania odwoławczego obowiązkiem organu II instancji pozostaje odniesienie się do wszystkich zarzutów stawianych w odwołaniu, a w przypadku istnienia wątpliwości organ odwoławczy ma możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, chociażby w postaci wyjaśnień podmiotu sporządzającego opinię.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że przed wydaniem decyzji nie dokonano wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji wydanie decyzji o umorzeniu postępowania było przedwczesne. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zobowiązane są do skonfrontowania uzyskanej opinii z pozostałym materiałem dowodowym, w celu ustalenia, czy mogła być ona podstawę wydania decyzji, a w przypadku negatywnej oceny do jej uzupełnienia, względnie zlecenia nowej ekspertyzy, która odzwierciedli rzeczywiste źródła hałasu oraz czas ich trwania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając zwrot wpisu w wysokości 200;- (dwieście) zł.