II SA/PO 183/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-08-18
NSAnieruchomościŚredniawsa
plan miejscowyzagospodarowanie przestrzenneprawo własnościograniczenia zabudowytereny rolneład przestrzennyochrona środowiskagmina KórnikWSA Poznań

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że ograniczenie prawa własności poprzez przeznaczenie gruntów na cele rolnicze było zgodne z prawem i proporcjonalne.

Skarżący, właściciele nieruchomości rolnych, domagali się stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie prawa własności poprzez przeznaczenie ich gruntów wyłącznie pod tereny rolnicze i zakaz zabudowy. Sąd uznał jednak, że ograniczenie to było zgodne z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, proporcjonalne do celu publicznego, jakim jest ochrona ładu przestrzennego i środowiska, a także że procedura uchwalania planu została przeprowadzona zgodnie z prawem. W konsekwencji skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi właścicieli nieruchomości rolnych na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu Błażejewko. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, twierdząc, że uchwała ograniczyła ich prawa właścicielskie poprzez przeznaczenie nieruchomości wyłącznie pod tereny rolnicze i zakaz zabudowy, co uniemożliwiło realizację planowanej inwestycji budowlanej. Podnosili również, że ograniczenie to było nieproporcjonalne i nieuzasadnione, a gmina nie wykazała potrzeby różnicowania sytuacji prawnej właścicieli. Rada Miasta i Gminy Kórnik wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała jest zgodna ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które przewiduje ochronę terenów rolniczych i zakaz zabudowy w tym rejonie. Podkreślono, że władztwo planistyczne gminy pozwala na ingerencję w prawo własności w celu zapewnienia ładu przestrzennego i ochrony środowiska, a wprowadzone ograniczenia są proporcjonalne i uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, uznając, że uchwała została podjęta zgodnie z prawem, a ograniczenia w prawie własności były uzasadnione i proporcjonalne. Sąd stwierdził, że procedura uchwalania planu została przeprowadzona prawidłowo, a ustalenia planu są zgodne ze studium. Podkreślono, że prawo własności nie jest absolutne i może podlegać ograniczeniom w celu realizacji interesu publicznego, a w tym przypadku interes publiczny (ład przestrzenny, ochrona środowiska) został prawidłowo wyważony z interesem prywatnym skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli ograniczenie jest proporcjonalne, uzasadnione interesem publicznym (ład przestrzenny, ochrona środowiska) i zgodne ze studium uwarunkowań.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że władztwo planistyczne gminy pozwala na ingerencję w prawo własności w celu zapewnienia ładu przestrzennego i ochrony środowiska. Ograniczenie było zgodne ze studium, proporcjonalne i uzasadnione, a procedura uchwalania planu była prawidłowa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.z.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zadanie własne gminy - ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności ingerencji w prawa właścicielskie.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa własności muszą pozostawać w racjonalnej proporcji do celów.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie zasad kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenów w planie miejscowym.

u.p.z.p. art. 1 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Zapewnienie ładu przestrzennego.

u.p.z.p. art. 2 § pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Definicja ładu przestrzennego.

u.p.z.p. art. 17

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Procedura sporządzania planu miejscowego.

u.p.z.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Nieważność uchwały w przypadku istotnych naruszeń zasad lub trybu sporządzania planu.

u.s.g. art. 18 § ust. 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Wyłączna właściwość rady gminy - uchwalanie planów miejscowych.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Legitymacja do zaskarżenia uchwały organu gminy.

p.p.s.a. art. 3 § ust. 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola aktów prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 51 § ust. 2

Informacje zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko.

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 53

Uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie.

Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 57 § ust. 1 pkt 2

Uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji zawartych w prognozie.

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3

Orzekanie na posiedzeniu niejawnym w związku z COVID-19.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 4 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i ograniczenie uprawnień właścicielskich mimo braku podstaw. Naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i sporządzenie planu w sposób wykraczający poza unormowania ustawowe. Naruszenie art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez sporządzenie planu w sposób nie uwzględniający ładu przestrzennego. Brak wykazania zasadności wprowadzenia zakazu zabudowy i różnicowania sytuacji prawnej właścicieli. Naruszenie zasady proporcjonalności i zasady ładu przestrzennego. Niezgodność planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sprzeczne z postanowieniami Studium ustalenia przeznaczenia nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

ograniczenie uprawnień właścicielskich właścicieli nieruchomości mimo braku podstaw ku temu nieuzasadniona ingerencja w sferę wykonywania prawa własności nie istnieją żadne racjonalne przesłanki po stronie rady gminy, aby ograniczyć prawo właścicieli do zabudowy nieruchomości nadmierny i pozbawiony podstawy prawnej ingerencja w prawo własności nie sposób uznać, aby nałożenie przez organ ograniczenia uprawnień właścicielskich było zasadne nie można podzielić tych zarzutów skargi, które akcentują, że intencją władz planistycznych było wyłącznie zablokowanie inwestycji planowanych na działkach skarżących nie można kwestionować prawa organów planistycznym gminy Kórnik do kończenia procedur planistycznych w stosunku do pozostałych terenów objętych uchwałą intencyjną nie budzi wątpliwości Sądu, że w wyniku przyjęcia dla terenu działek skarżących ich rolniczego zagospodarowania oraz zakazu zabudowy budynkami doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących nie można bowiem w świetle powołanych przepisów kwestionować prawa rady gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu nie sposób stwierdzić, aby Rada przyjęła plan miejscowy w oparciu o dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego przesłanki nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia zasady zachowania ładu przestrzennego, albowiem treść planu stanowi dowód dążenia organu planistycznego do uporządkowania i stabilizacji zasad kształtowania przestrzennego obszaru objętego planem oraz ochrony walorów środowiska

Skład orzekający

Danuta Rzyminiak-Owczarczak

przewodniczący sprawozdawca

Jan Szuma

sędzia

Paweł Daniel

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad władztwa planistycznego gminy, proporcjonalność ograniczeń prawa własności w planowaniu przestrzennym, zgodność planu miejscowego ze studium."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji planistycznej i lokalnych uwarunkowań, ale stanowi przykład stosowania ogólnych zasad.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym problemem dla właścicieli nieruchomości i deweloperów.

Właściciele chcieli budować domy, gmina kazała im uprawiać ziemię – sąd rozstrzygnął spór o plan miejscowy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 183/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-08-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II OSK 2755/22 - Wyrok NSA z 2025-06-10
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi 1) M. sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w K., 2) S. K., 3) P. S., 4) M. N., 5) T. J., 6) J. O., 7) K. P., 8) T. P. na uchwałę Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 25 sierpnia 2021 r. Nr XXXV/482/2021 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem wniesionym w dniu 16 lutego 2022 r. (data wpływu do Urzędu Miasta i Gminy Kórnik) M. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. oraz S. K., P. S., M. N., T. J., J. O., K. P., T. P. - wszyscy reprezentowani przez adwokata J. K., wnieśli skargę na uchwałę nr XXXV/482/2022 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 25 sierpnia 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu Błażejewko, gmina Kórnik - etap II (dalej jako: "Uchwała", "Plan")
Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (dalej jako: "Konstytucja RP") poprzez ich niezastosowanie i ograniczenie uprawnień właścicielskich właścicieli nieruchomości mimo braku podstaw ku temu;
2) art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm.; dalej jako "u.p.z.p.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i sporządzanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej jako: m.p.z.p.") w odniesieniu do nieruchomości położonych w miejscowości Błażejewko oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (powinno być [...] i [...] – uwaga Sądu) w sposób, który wykracza poza unormowania ustawowe art. 15 ust. 2 u.p.z.p., bez wykazania zasadnych powodów wprowadzenia ograniczenia prawa własności i sposobu przeznaczenia gruntów;
3) art. 1 ust, 2 u.p.z.p. w zw. z art. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i sporządzanie m.p.z.p. w odniesieniu do ww. nieruchomości w sposób, który nie uwzględnia konieczności zapewnienia ładu przestrzennego, tj. wbrew nakazowi ukształtowania przestrzeni która tworzyłaby harmonijną całość oraz uwzględnienia w uporządkowanych relacjach wszelkich uwarunkowań i wymagań funkcjonalnych, społeczno-gospodarczych oraz środowiskowych.
Pełnomocnik Skarżących wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie:
1) przeznaczenia terenów oznaczonych na rysunkach planu symbolem R na tereny rolnicze w odniesieniu do nieruchomości położonych w miejscowości Błażejewko oznaczonych geodezyjnie jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...];
2) zakazu lokalizacji budynków na terenach oznaczonych na rysunkach planu symbolem R przeznaczonych na tereny rolnicze w odniesieniu do ww. nieruchomości;
oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi wydruków w wersji elektronicznej ksiąg wieczystych na okoliczność posiadania przez Skarżących prawa własności nieruchomości wymienionych w treści skargi oraz posiadania interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały.
Uzasadniając skargę pełnomocnik w pierwszej kolejności podniósł, że wszyscy Skarżący mają interes prawny w zaskarżeniu uchwały – jako właściciele nieruchomości położonych na obszarze objętym Planem. Zaskarżona uchwała pogorszyła ich prawa właścicielskie poprzez przeznaczenie ww. nieruchomości wyłącznie pod tereny rolnicze. Grunty te należą do klasy IV i V - gruntów średniej i słabej jakości, a takie grunty niosą za sobą niską wartość ekonomiczną terenu przekazanego pod uprawy. Uchwała pogorszyła prawa właścicielskie Skarżących poprzez takie uregulowanie przeznaczenia ich nieruchomości, które zakazuje lokalizacji budynków. Wprowadzenie takiego zakazu w danej lokalizacji w zakresie jedynie kilku nieruchomości, stanowi istotną ingerencję w prawo własności.
Pełnomocnik podniósł, że Uchwała została podjęta w trakcie ubiegania się przez skarżącą Spółkę, jako reprezentanta grupy mieszkańców, o pozytywną decyzję o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na posadowieniu osiedla 120 domów jednorodzinnych wolnostojących. Sporządzona na potrzeby postępowania analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z wynikami dotyczącej tej inwestycji wykazała, że inwestycja była zgodna z zabudową sąsiadującą. Nieruchomości sąsiadujące z działkami Skarżących są zabudowane domami jednorodzinnymi wolnostojącymi. Na skutek podjęcia Uchwały nieruchomości skarżących pozostały jako jedyne niezdatne do ich zabudowy, co niewątpliwie pogorszyło ich prawa właścicielskie. Tym samym Skarżący dysponują interesem prawnym do zaskarżenia przedmiotowej Uchwały.
Pełnomocnik Skarżących następnie podniósł, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy (art. 15 ust. 2 pkt 6 i 9 u.p.z.p.). Jeżeli wprowadza się ograniczenia uprawnień właścicielskich, obowiązkiem organu gminy było wskazanie podstaw i zasadności ich wprowadzenia. Skoro uchwalając plan miejscowy rada gminy może ingerować w wykonywanie prawa własności, to taka ingerencja ma także uwzględniać zasadę proporcjonalności, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Tymczasem w uzasadnieniu Uchwały nie wskazano, jakie jest uzasadnienie dla wprowadzenia zakazu zabudowy, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że czynione jest to w celu zapobieżenia "niekontrolowanemu" rozrostowi zabudowy na tym terenie. Nie wskazano również, z jakiego powodu na terenie sąsiadującym zakaz ten nie został wprowadzony, tym samym nie uzasadniono przyczyny różnicowania sytuacji w ramach wykonywania uprawnień właścicielskich na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i działkach położonych wokół nich. Z uwagi na to, że podjęcie Uchwały nastąpiło bez wykazania takich elementów jak: cecha prawnie relewantna, konieczność wprowadzenia różnicowania, przyjęcie adekwatnego środka, przyjęcie środka proporcjonalnego - to nie istnieją podstawy do różnicowania sytuacji prawnej właścicieli.
Pełnomocnik Skarżących podniósł, że organ samorządu terytorialnego dysponuje możliwością zapobieżenia niekontrolowanej zabudowie. Plan miejscowy może przewidywać przepisy, z których wynikać będzie zakaz zabudowy budynków pewnego rodzaju lub budynków przekraczających jakieś parametry opisujące wielkość budynku. Tym sposobem można też wprowadzić na wskazanym terenie zakaz prowadzenia określonej działalności. W planie miejscowym można ustalić takie parametry dla zabudowy jak maksymalną powierzchnię zabudowy, intensywność czy wysokość zabudowy (art. 15 ust. 2 u.p.z.p.). Zdaniem autora skargi w tym przypadku doszło do nieuzasadnionej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Przepisy ustawy przyznające gminie uprawnienie do samodzielnego kształtowania polityki przestrzennej nie mają bowiem charakteru arbitralnego, z uwagi na co niedopuszczalna jest dowolność ustaleń zawartych w planie miejscowym. W niniejszej sprawie naruszenie proporcji pomiędzy uzasadnionym interesem publicznym a uprawnieniem jednostki polega na ograniczeniu prawa własności, które nie jest uzasadnione i niezbędne z punktu widzenia wyznaczonego celu publicznego. Potrzeby wspólnoty lokalnej w badanym przypadku są możliwe do zrealizowania przy użyciu narzędzi kreowania ładu przestrzennego wyrażonych wprost w u.p.z.p., realizowanych bez konieczności wprowadzenia dodatkowej regulacji, ograniczającej użytkowanie terenu. Niedopuszczalnym jest zatem doprowadzenie do sytuacji, w której część nieruchomości w danej lokalizacji zabudowana została domami jednorodzinnymi, a na części sąsiadujących z nimi działek obowiązuje zakaz jakiejkolwiek zabudowy i przeznaczenie terenu na działalność rolniczą, chociaż nie istnieją żadne przesłanki do różnicowania sytuacji właścicieli tych nieruchomości.
Ważąc zatem, zgodnie ze wskazaniami aktualnego orzecznictwa, interesy właścicieli nieruchomości objętych zakazem zabudowy, a interes społeczny polegający na "powstrzymaniu niekontrolowanej zabudowy", nie sposób uznać, aby nałożenie przez organ ograniczenia uprawnień właścicielskich było zasadne. Wskazanie terenów podlegających zakazowi w planie i w studium winno być skonfrontowane z oczekiwaniami zainteresowanych, zgłaszanymi w postaci wniosków, uwag i w trakcie dyskusji. Tymczasem wnioski i pisma kierowane przez zainteresowanych uzasadniające kontynuację zabudowy i uzupełnienie pustej przestrzeni na terenie objętym zakazem zabudową jednorodzinną pozostały przez organ pominięte w ostatecznym rozrachunku. Organ nie dokonał analizy interesów właścicieli nieruchomości ani mieszkańców.
Dalej podniesiono, że ustalenie w planie zakazu zabudowy dla terenów oznaczonych w Planie symbolem R bez uzasadnionej przyczyny stanowi naruszenie zasad sporządzania m.p.z.p. W niniejszej sprawie brak jest podstawy prawnej, która dawałaby organowi planistycznemu podstawę do ograniczenia prawa zabudowy działki do posadowienia na niej wyłącznie jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Nie jest taką podstawą art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. Jeśli bowiem organ gminy dojdzie do przekonania, że w m.p.z.p. należy ograniczyć możliwość zabudowy działki, musi to uzasadnić szczegółowymi, wynikającymi z konkretnej sytuacji okolicznościami. W omawianym przypadku takich okoliczności organ gminy nie wskazuje. Nadto, uchwała o planie (podobnie jak inne akty prawa miejscowego) musi być zgodna z aktami wyższego rzędu, a w szczególności z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz.U, z 2011 r. poz. 409) Prawo budowlane, której art. 4 stanowi, że każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29.09.2015 r., sygn. II SA/Wr 471/15).
Skarżący podnieśli, że przeznaczenie gruntów jakiego dokonał organ oraz zakaz zabudowy nie tyle nie kontynuują ładu i harmonii zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej na tym terenie, ale wręcz naruszają tenże ład. Zasadnym będzie wypełnienie pozostałych w lokalizacji działek uporządkowanym budownictwem jednorodzinnym, aniżeli pozostawienie kilku nieruchomości objętych zakazem zabudowy wśród istniejących już zamieszkanych domów jednorodzinnych. Nie istnieją żadne racjonalne przesłanki po stronie rady gminy, aby ograniczyć prawo właścicieli do zabudowy nieruchomości. Ustanowione w zaskarżonej uchwale ograniczenia w zabudowie działek wykraczają poza unormowania u.p.z.p., nie mieszczą się w zakresie przyznanego gminie uprawnienia kształtowania przestrzeni w sposób zapewniający ład przestrzenny. Zaskarżoną uchwałą Rada dokonała w sposób nadmierny i pozbawiony podstawy prawnej ingerencji w prawo własności, nie wykazując jednocześnie, że w inny sposób nie można osiągnąć zamierzonego celu w postaci ochrony ładu przestrzennego.
Do skargi załączono analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z wynikami dotyczącej planowanej na terenie nieruchomości Skarżących inwestycji - budowa 120 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta i Gminy Kórnik (dalej określana również jako "Rada") wniosła o oddalenie skargi. Rada wyjaśniła, że przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 września 2021 r., poz. 6939 i od dnia 30 września 2021 r. weszła w życie.
W odniesieniu do poszczególnych zarzutów podnoszonych w skardze Rada podniosła, co następuje.
Rada podniosła, że ustalenia zaskarżonego Planu realizują politykę planistyczną gminy, zawartą w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kórnik zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku Nr LW450/98 z dnia 16 czerwca 1998 r. ze zm., w tym zmianą zatwierdzoną uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku nr VII/75/2011 z dnia 28 kwietnia 2011 r. obejmującą część obrębów Błażejewko i Czołowo oraz m. Czmoniec i Trzykolne Młyny, obręb geod. Czmoniec - oznaczona w przedłożonej Sądowi dokumentacji Studium jako zmiana nr 15 (dalej powoływana jako "Studium").
Zgodnie z zapisami obowiązującego Studium działki oznaczone nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb Błażejewko, gm. Kórnik, w całości stanowią grunty rolne. Cały pas terenu położony pomiędzy kompleksem leśnym, a drogą powiatową relacji Błażejewko - Jeziory Wielkie, jest w większości przeznaczony na tereny rolnicze. Pod zabudowę został wyznaczony pas terenu pomiędzy drogą powiatową a Jeziorem Bnińskim, nie objęty zaskarżoną uchwałą.
Zgodnie z tekstem Studium, tereny rolnicze położone w południowej części gminy Kórnik winny zachować charakter tradycyjnego rolnictwa, z wykluczeniem obiektów związanych z przemysłową hodowlą zwierząt. Ponadto, na całym obszarze objętym zmianą Studium nr 15 postuluje się wprowadzenie zakazu zabudowy na terenach rolnych i leśnych, poza obszarami wyznaczonymi w rysunku studium jako zainwestowane oraz pod zainwestowanie. Działki skarżących w obowiązującym Studium nie stanowią terenów przeznaczonych pod zainwestowanie. Zatem określenie innego przeznaczenia w zapisach planu miejscowego stanowiłoby istotne naruszenie prawa, w tym art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza gdy proponowane przeznaczenie terenu przez Skarżących jest całkowicie odmienne od ustalonego w Studium.
Rada wyjaśniła, że przedstawiciel Skarżących - spółka M. , w toku prowadzonej procedury planistycznej złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie 120 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolno stojących na działkach oznaczonych nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w obrębie geodezyjnym Błażejewko, a więc na części terenu objętego obecnie zapisami zaskarżonego Planu. Wyniki przeprowadzonej w toku postępowania administracyjnego analizy urbanistycznej wykazały, iż planowana inwestycja nie spełnia łącznie wszystkich warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p., tak więc wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie było możliwe. Na podstawie przeprowadzonej analizy ustalono, że projektowana obowiązująca linia zabudowy wzdłuż planowanych dróg wewnętrznych nie kontynuuje linii zabudowy istniejącej w obszarze analizowanym. Wobec braku spełnienia warunku określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., wnioskowane parametry zabudowy nie stanowią kontynuacji zabudowy w ramach tej samej jednostki przestrzennej. W konsekwencji decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik z dnia 20 sierpnia 2020 r. orzeczono o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. Spółka złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: SKO), które decyzją z 30 października 2020 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Od decyzji tej Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Skarżąca wnosiła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego, przedkładając do akt sprawy m.in. zrobioną na jej zlecenie analizę urbanistyczną z której wynika, iż planowana zabudowa stanowi kontynuację funkcji na działkach sąsiednich i w obszarze analizowanym. Wejście w życie Planu czyni postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy bezprzedmiotowym w części.
Rada dalej wyjaśniła, że zaskarżony Plan stanowi kontynuację prac planistycznych dla części obrębu geodezyjnego Błażejewko. Do jego opracowania przystąpiono po podjęciu przez Radę Miejską w Kórniku uchwały nr XIII/142/2015 z dnia 23 września 2015 r. W pierwszym etapie sporządzono plan dla większości terenu objętego opracowaniem, który został przyjęty uchwałą nr XLV/600/2018 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 28 marca 2018 r. Przeprowadzone prace z etapu II, obejmują pozostałe, nie objęte dotąd zapisami planu tereny, określone w uchwale intencyjnej. Aktualnie na obszarach tych prowadzone są uprawy polowe, a podjęte działania planistyczne mają zabezpieczyć je przed dalszym rozwojem zabudowy w tej części Błażejewka. Działania takie są zgodne z polityką przestrzenną gminy wyrażoną w Studium, gdzie obszary te są wskazane jako tereny rolnicze z postulowanym zakazem zabudowy. Opracowaniem planu (w dwóch etapach), objęto całość terenu położonego pomiędzy lasem a drogą powiatową, którego łączna powierzchnia wynosi ponad 400 ha. Działania takie miały głównie zabezpieczyć tę część obrębu geodezyjnego Błażejewko, która w obowiązującym Studium nie została ujęta pod zainwestowanie, przed dalszym rozwojem zabudowy mieszkaniowej w sposób chaotyczny i nieproporcjonalny. Obszary te stanowiąc zwarte tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej, winny być zabezpieczone na potrzeby prowadzenia upraw polowych przed nieplanowaną zabudową.
Dalej wyjaśniono, że całość terenu objętego planem położona jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu w gminie Kórnik, obejmującego rynnę Jezior Kórnicko-Zaniemyskich. Zapisy Studium każą uwzględniać szczególną ochronę tego Obszaru, wyznaczonego dla ochrony zlewni jezior Zaniemysko-Kórnickich. Obszary te od lat są wykorzystywane rolniczo, gdzie prowadzone są uprawy polowe. W związku z powyższym w planie został wprowadzony zakaz realizacji budynków oraz reklam wolnostojących, umożliwiono jednak lokalizację budowli rolniczych, zbiorników wodnych, obiektów małej architektury oraz infrastruktury technicznej. Dopuszczenie budowli rolniczych było zgodne z oczekiwaniami właścicieli nieruchomości rolnych z tego obszaru, w tym na etapie drugiego wyłożenia do publicznego wglądu projektu m.p.z.p. zgodne z wnioskami części Skarżących, wnioskujących o dopuszczenie na terenie rolnym obiektów związanych z rolnictwem, niezbędnych do wykonywania pracy związanej z rolnictwem. Wobec zapisów obowiązującego Studium uniemożliwiającego na terenie gruntów rolnych lokalizacji budynków, dopuszczono lokalizację obiektów nie będących budynkami. Uchwalenie planu miejscowego określającego inne przeznaczenie lub dopuszczającego budowę budynków, stanowiłoby sprzeczność wobec przyjętych zapisów Studium i stanowiłoby istotne naruszenie zasad trybu jego sporządzania, co skutkowałoby nieważnością planu zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Rada podniosła, że ustalenia zawarte w m.p.z.p. mogą ingerować w interesy prawne, a także ograniczać prawo własności w odniesieniu do terenów objętych planem, jednakże istniejące dla wskazanego w skardze terenu dokumenty planistyczne nie dawały przed wejściem w życie planu miejscowego, możliwości określenia przedmiotowego terenu inaczej niż grunt rolny. Zaskarżony Plan dopuszcza prowadzenie upraw polowych, ogrodniczych i sadowniczych, przeznaczenie terenu pod użytki zielone, realizacje sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Nie można zatem twierdzić, iż Skarżący nie mogą wykorzystywać swoich uprawnień właścicielskich, w tym w zakresie, jaki im do tej pory przysługiwał w stosunku do gruntu rolnego jako posiadali.
Ponadto, wobec wypracowanego kompromisu z właścicielami gruntów położonych wzdłuż głównych układów komunikacyjnych, Rada Miasta i Gminy Kórnik zdecydowała o możliwości wyłączenia z obszaru opracowania projektu planu miejscowego pasa terenu o szerokości 60,0 m wzdłuż dróg, gdzie jest możliwość ewentualnej realizacji zabudowy, po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy. W tym też zakresie wniosek skargi o uchylenie zapisów planu miejscowego w stosunku do działki oznaczonej nr ewid. [...] jest bezzasadny, bowiem działka ta nie jest w ogóle objęta zapisami Planu, natomiast działka o nr ewid. [...] jest w niewielkim zakresie objęta zapisami Planu wyłączającym z możliwości zabudowy. Dopuszczono bowiem możliwość zabudowy i zagospodarowania w pozostałej części. Ponadto wniosek o stwierdzenie nieważności Planu dotyczy m.in. działki nr ewid. [...], która nie funkcjonuje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Poznańskiego w obrębie Błażejewko.
Rada podniosła ponadto, że Skarżący wskazują jako podstawowy zarzut naruszenie prawa materialnego zawartego w Konstytucji, odwołując się do nie istniejącego przepisu art. 64 ust. 4.
Kończąc Rada wskazała, że przedmiotowa Uchwała została podjęta m.in. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W podstawie prawnej uchwały przywołano również przepis art. 20 ust. 1 u.p.z.p., który stanowi, że plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu ustaleń nienaruszalności studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Z art. 2 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w m.p.z.p. z zachowaniem warunków określonych w ustawach, a art. 4 ust. 1 ustawy wprost wskazuje, że zadaniem własnym gminy jest ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Przepisy te stanowią podstawę do kształtowania jednego z istotnych uprawnień organów gminy, jakim jest władztwo planistyczne. Władztwo planistyczne stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami oraz zapewnieniem ładu przestrzennego kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów: prywatnego i publicznego, co nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych z interesem publicznym.
Powołana w skardze argumentacja w zasadniczej mierze sprowadza się do zarzucenia organowi gminy przekroczenia granic władztwa planistycznego poprzez przeznaczenie działki Skarżących na tereny rolnicze, oznaczone symbolem R, przez co Skarżący pozbawieni zostali możliwości prawa do zabudowy działki.
W orzecznictwie wskazuje się, że przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu. W zakres władztwa planistycznego wchodzi również, z mocy art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenie w m.p.z.p. sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności postanowieniami planu nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Wadliwe byłoby natomiast ograniczenie tego prawa w ramach sytuacji opisywanej jako nadużycie przez gminę władztwa planistycznego, będącej skutkiem wprowadzenia ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych, wynikających z niewłaściwego wyważenia proporcji pomiędzy interesem publicznym, a prywatnym.
Rada podniosła, że prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym do nieruchomości, korzystającym z gwarancji ustawowych i ponadustawowych, nie ma jednak charakteru absolutnego i nieograniczonego. Ograniczenia te dopuszcza Konstytucja w art. 64 ust. 3, w świetle którego ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Przepisy u.p.z.p. należą do tej kategorii aktów, które dopuszczają wkraczanie w sferę korzystania z prawa własności, upoważniając do tego gminę, w ramach realizacji zadań własnych dotyczących kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - art. 3 ust. 1 u.p.z.p. Powyższe potwierdza najnowsze orzecznictwo (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1953/20.
Reasumując, Rada podniosła, że niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów u.p.z.p. w zw. z art. 31 i 64 Konstytucji RP oraz art. 140 Kodeksu cywilnego, t.j. zarzuty nadużycia władztwa planistycznego poprzez naruszenie prawa własności Skarżących i nieuzasadnione ograniczenie ich interesu prywatnego względem interesu publicznego. Podnoszone przez skarżących ograniczenie w Planie prawa własności w zakresie przez nich wskazanym mieści się w granicach dopuszczanych prawem, a skarżący nadal mogą korzystać z przysługującego im prawa własności w sposób zgodny z przepisami ustaw, jak i zasadami współżycia społecznego, a także owo prawo zbywać. Brak jest również uzasadnionych podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów skargi. Strona skarżąca nie kwestionuje, że sposób uchwalenia zaskarżonego planu jest zgodny z obowiązującymi przepisami.
Pismem procesowym z dnia 4 maja 2022 pełnomocnik Skarżących dodatkowo zarzucił naruszenie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sprzeczne z postanowieniami Studium:
- ustalenie przeznaczenia nieruchomości Skarżących, położonych na zachód od Jeziora Bnińskiego, jako rolniczego, zamiast mieszkalnego, kiedy Studium nakazuje rozwijać i zachowywać na potrzeby rolnictwa tereny położone na wschód Jeziora Bnińskiego;
- hamowanie rozwoju mieszkalnictwa na terenie Błażejewska oraz w gminie;
- ustalenie przeznaczenia nieruchomości skarżących na potrzeby rolnicze, przy jednoczesnym ustaleniu przeznaczenia nieruchomości położonych przy brzegu Jeziora Bnińskiego na potrzeby mieszkalne, kiedy Studium i uchwała w sprawie wprowadzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu tego zakazują.
Pełnomocnik wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów: - wydruku uchwały ws. wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu na terenie Gminy Kórnik, na okoliczność zakresu zakazów zabudowy na terenie objętym tym Obszarem;
- wydruku wykazu ilościowego mieszkańców Miasta i Gminy Kórnik z dn. 30 listopada 2017 r., dokumentującego liczbę mieszkańców Błażejewka;
- kopii wyroku WSA w Poznaniu z 20 maja 2021 r. II SA/Po [...], na okoliczność przebiegu postępowania o ustalenie warunków zabudowy nieruchomości skarżących;
- kopii postanowienia SKO [...] z dn. 30 listopada 2021 r. ([...]), na okoliczność zakończenia postępowania o ustalenie warunków zabudowy nieruchomości wymienionych tam skarżących.
Nie zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Radę pełnomocnik Skarżących ponownie podniósł, że Rada nie wskazała, w jaki sposób stwierdziła, że sprostała wymogom zasady proporcjonalności, a poprzestała jedynie na stwierdzeniu tej kwestii. Ewentualne argumenty Rady nie zostały powiązane skutkowo z opisem realizacji zasady proporcjonalności. Organ nie odtworzył ani w uzasadnieniu uchwały, ani w odpowiedzi na skargę toku rozumowania, który doprowadził do stwierdzenia, że ograniczenie możliwości wykorzystania przedmiotowych nieruchomości, wynikające z zaskarżonej uchwały, jest proporcjonalne i sprawiedliwe względem innych właścicieli nieruchomości w danym obrębie. Organ nie przedstawił żadnego zapisu, czy postanowienia Studium, z którego wynikałoby, że rzeczywiście zaskarżona uchwała stanowi realizację Studium. Organ nie wyjaśnił również dlaczego decyzje Burmistrza MiG Kórnik różnicują mieszkańców gminy w obrębie Błażejewska oraz dlaczego zamiast lokować budownictwo mieszkaniowe z dala od zlewni Jeziora Bnińskiego, dokonano tego przy linii brzegowej, odmawiając możliwości zabudowy właścicielom nieruchomości oddalonych w prawidłowej odległości od jeziora.
Pełnomocnik podniósł, że przedmiotowe nieruchomości są położone na terenie Kórnickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, co jednak nie wpływa na konieczność ich rolniczego wykorzystania. Z § 3 pkt 8 uchwały nr LVI/595/2006 Rady Miejskiej w Kórniku z dn. 31 maja 2006 r. wynika jednoznacznie, że na terenie tego Obszaru zakazano lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Przedmiotowe nieruchomości położone są znacznie dalej niż 100 m od linii brzegowej Jeziora Bnińskiego, a co ważniejsze, Organ już po wprowadzeniu tego Obszaru zezwalał na budowę zabudowy mieszkaniowej wbrew temu zakazowi, bowiem przedmiotowe nieruchomości położone są po tej stronie ul. [...], która nie dochodzi do jeziora, natomiast ta strona, która do jeziora dochodzi, jest kompletnie zabudowana. Jak widać, Obszar Chronionego Krajobrazu nie stoi na przeszkodzie realizacji inwestycji budowlanych na nieruchomościach skarżących.
Ponadto w Studium ustalono, że organizacja rolnictwa na terenie gminy powinna koncentrować się w południowo- wschodniej i południowej części gminy. Tereny położone na wschód od rynny Jezior Kórnicko - Zaniemyskich preferuje się dla utworzenia rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w której prawnie chronione powinny być grunty orne dla celów produkcji towarowej, (s. 75). Przedmiotowe nieruchomości położone są na zachód od rynny Jezior Kórnicko - Zaniemyskich, a zatem i ten argument upadł. Zmiana nr 15 do Studium stanowi jego wypaczenie, bowiem Studium w obrębie Jeziora Bnińskiego dopuszcza lokalizację zabudowy mieszkaniowej jedynie od jego zachodniej części, czyli od strony Błażejewa i Błażejewka, natomiast od wschodniej części, czyli od strony Prusinowa i Biernatek, Studium nakazuje lokalizację terenów upraw rolnych. Pomimo wspomnianego nakazu Studium, mapka do zmiany studium nr 15 pokazuje, że Organ całkowicie odwrócił strony jeziora, bowiem na mapie widać, że pod zabudowę mieszkaniową przeznaczone są tereny Biernatek, Prusinowa i położone pomiędzy nimi, a zatem tereny historycznie i wedle Studium przeznaczone pod rozwój rolnictwa, a nie mieszkalnictwa. Co istotne, wszelkie te tereny są zlokalizowane w zlewni Jeziora Bnińskiego, a zatem naruszają obowiązki wynikające z ustanowienia tam Obszaru Chronionego. Organ wbrew zakazowi uchwały ustanawiającej Obszar przeznaczył całą wschodnią linię brzegową Jeziora Bilińskiego i teren do niej przylegający na cele mieszkaniowe. Ponadto, zmiana nr 15 zakładała docelowe zwiększenie liczby mieszkańców Błażejewka do 4.000 osób, kiedy w 2017 r. liczba ta wynosiła niecałe 300 osób. Przyjęcie Planu stanowi o realizacji polityki przestrzennej wbrew postanowieniom Studium. Organ powinien pozwolić na lokalizację budynków pomiędzy drogą, a lasem, by zapewnić realizację zalecenia dbałości o zlewnię jeziora. Ograniczenie zabudowy pomiędzy drogą a lasem jest bardzo wybiórcze, bowiem część nieruchomości tam położonych jest albo zabudowana albo też przeznaczona pod zabudowę. Doszło więc do naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.z.p.
Pełnomocnik skarżących podniósł, że Organ wiedząc o zamierzeniach skarżącej Spółki najpierw bezpodstawnie odmówił ustalenia warunków zabudowy, by zaraz po tym przystąpić do realizacji m.p.z.p. dla tych nieruchomości. Opieszałość Burmistrza w przekazywaniu akt do SKO oraz działania samego SKO doprowadziły do tego, że postępowanie ws. ustalenia warunków zabudowy trwało od 2018 r. i zakończyło się tym, że jest obecnie bezprzedmiotowe.
Kończąc pełnomocnik wyjaśnił, że o ile działka ewid. nr [...] nie widnieje w ewidencji gruntów i budynków, to jej istnienie i prawo własności do niej wykazano wydrukiem z księgi wieczystej. Podniósł również, że omyłkowo w skardze powoływał przepis art. 64 ust. 4 Konstytucji, lecz z treści skargi wynika, że przepisem na który powoływano się w skardze, jest art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola ta sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miasta i Gminy Kórnik nr XXX/482/2021 z dnia 25 sierpnia 2021 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu Błażejewko, gmina Kórnik – etap II. Zaskarżona Uchwała jest aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 559, dalej jako "u.s.g."), więc może być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy przy tym wskazać, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę podjętą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony skarżonym aktem (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04 - wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie interesu prawnego skarżącego musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Dopiero ustalenie przez sąd administracyjny, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego, otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd adminsiatracyjny, czyli do badania, czy do naruszenia tego doszło, przy czym naruszenie prawa musi mieć charakter istotny. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma przy tym charakteru actio popularis, co oznacza, że do jej wniesienia nie legitymuje sprzeczność z prawem zaskarżonego aktu.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nadaje się do merytorycznego rozpoznania. Skarżący, jako właściciele działek wymienionych w skardze, dla obszaru których w Planie przyjęto ustalenia ograniczające wykonywanie przez nich prawa własności nieruchomości, byli uprawnieni do zaskarżenia tego Planu z uwagi na naruszenie ich indywidualnego, konkretnego, realnego i bezpośredniego interesu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2559/16, dostępny w CBOSA
Zgodnie z Planem należące do Skarżących działki o nr geod. [...], [...], [...], [...], [...], [...] w cz., [...], [...] położone są na obszarze uwidocznionym na rysunku Planu stanowiącym załącznik nr 3 do Uchwały oznaczonym symbolem R i zostały przeznaczone na cele rolnicze. Powyższe Sąd ustalił na podstawie przekazanej przez Radę dokumentacji planistycznej, zamieszonego w BIP Urzędu Miasta i Gminy Kórnik tekstu Uchwały z załącznikami oraz dokumentacji w aktach sądowych sprawy, w tym map przesłanych przez Organ wraz z odpowiedzią na skargę (karty nr [...] – [...] akt sąd.).
Działki Skarżących położone są pomiędzy kompleksem leśnym, a drogą powiatową relacji Błażejewko - Jeziory Wielkie, przy czym rolnicze ich przeznaczenie nie obejmuje pasa wzdłuż tej drogi o szerokości ok. 60 m, który nie został objęty zaskarżonym Planem i na którym zgodnie z zapisami Studium możliwa jest zabudowa budynkami mieszkalnymi – po uzyskaniu pozytywnej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy.
Należy w tym miejscu wskazać, że zaskarżoną Uchwałą objęto również inne obszary, które nie sąsiadują bezpośrednio ze sobą oraz z obszarem nieruchomości Skarżących. Obszary te zostały ujawnione na rysunkach Planu stanowiących załączniki nr 1 i nr 2 do Uchwały. Na załączniku nr 1 uwidoczniono tereny rolnicze (R) a na załączniku nr 2 tereny rolnicze (R) oraz tereny wód powierzchniowych śródlądowych (WS). Obszar co do którego prowadzono procedurę planistyczną zakończoną zaskarżoną Uchwałę obejmuje zatem tereny które ze sobą nie sąsiadują, a które położone są w ramach obrębu Błażejewko.
Jak wynika z akt planistycznych oraz wyjaśnień zawartych w odpowiedzi na skargę, zaskarżony Plan stanowi kontynuację prac planistycznych dla części obrębu geodezyjnego Błażejewko. Do jego opracowania przystąpiono po podjęciu przez Radę Miejską w Kórniku uchwały nr XIII/142/2015 z dnia 23 września 2015 r. W pierwszym etapie sporządzono plan dla większości terenu objętego opracowaniem, który został przyjęty uchwałą nr XLV/600/2018 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia [...] marca 2018 r. (wydruk Dziennika Urzędowego Województwa Wielkopolskiego z dnia 14 maja 2018 r. gdzie pod poz. 4136 opublikowano uchwałę załączono do akt sądowych – karty nr [...]—[...]). Przeprowadzone prace z etapu II obejmują pozostałe, nie objęte dotąd zapisami planu tereny, określone w uchwale intencyjnej. W świetle powyższego nie można podzielić tych zarzutów skargi, które akcentują, że intencją władz planistycznych było wyłącznie zablokowanie inwestycji planowanych na działkach skarżących. W tym zakresie skarżący kwestionują celowość prowadzenia procedury planistycznej na spornym obszarze, wskazując jednocześnie na brak zapewnienia kontynuacji i harmonii zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej na tym terenie.
Odnosząc się do tej argumentacji w pierwszej kolejności należy podnieść, że możliwość etapowania procedury planistycznej nie jest wykluczona w świetle art. 14 ust. 1 u.p.z.p. Przepis ten nie określa zasad i trybu takiego etapowego opracowywania planu ani go nie zabrania, wymaga jedynie, aby uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu określała granice obszaru objętego procedurą planistyczną. Stąd należy dopuścić możliwość podjęcia przez radę gminy jedną uchwałą o przystąpieniu do sporządzenia planu, decyzji o podziale danego obszaru przeznaczonego pod plan na kilka odrębnych postępowań planistycznych (tak wyrok NSA z dnia 9 października 2007r., sygn. akt II OSK 1087/07).
Po drugie, skoro uchwała intencyjna została podjęta w 2015 roku, a w 2018 roku uchwalono m.p.z.p. dla części obszarów objętych tą uchwałą (etap I), to nie można kwestionować prawa organów planistycznym gminy Kórnik do kończenia procedur planistycznych w stosunku do pozostałych terenów objętych uchwałą intencyjną. Jest to działanie racjonalne i świadczy o zamiarze wykonania celów, dla których uchwała intencyjna została podjęta. W tym miejscu Sąd podkreśla, że z licznych zmian Studium uchwalanych przez Radę Miasta i Gminy Kórnik w ostatnich latach, a następnie uchwalanych m.p.z.p. dla obszarów objętych tymi zmianami, jednoznacznie wynika, że intencją władz tej gminy jest uchwalenie m.p.z.p. dla maksymalnie dużych obszarów gminy. Tylko takie działanie zapewnia doprowadzenie do uporządkowania przestrzeni i jej zagospodarowanie w oparciu o ustaloną politykę przestrzenną gminy. W tym kontekście należy wskazać, że jak podaje strona skarżąca wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji planowanej na wskazanych w skardze działkach Spółka złożyła w 2018 roku, a zatem już po uchwaleniu zmiany nr 15 Studium w 2011 roku oraz po podjęciu w 2015 roku uchwały intencyjnej obejmującej teren, na którym działki skarżących są położone. Tym samym skarżący musieli mieć świadomość wprowadzenia ograniczeń w możliwości zagospodarowania należących do nich działek, ponieważ takie ograniczenia istniały już przed wejściem w życie zaskarżonego miejscowego planu. Zatem z tej perspektywy, w świetle zapisów Planu, sytuacja Skarżących w istocie nie uległa zmianie. Okoliczność, że przez ostatnie lata powstawała na tych i sąsiednich terenach zabudowa mieszkaniowa, wynikała z braku planu miejscowego, gdy na podstawie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dochodziło do zabudowy poszczególnych działek. Należy zatem podkreślić, że z punktu widzenia prawidłowych zasad kształtowania przestrzeni, to plan miejscowy powinien określać sposób zagospodarowania terenu.
Zarzuty skargi koncentrują się na zakwestionowaniu ustaleń Planu, które dotyczą obszaru oznaczonego na rysunku Planu - załączniku nr 3 do Uchwały -symbolem R, obejmującego działki Skarżących. W tym zakresie Skarżący podnoszą, że Plan uniemożliwia zabudowę planowanym osiedlem 120 domów jednorodzinnych wolnostojących i nakazuje rolnicze wykorzystywanie należących do nich działek. Mając to na uwadze należy przytoczyć następujące ustalenia zaskarżonego Planu, odnoszące się do obszarów oznaczonych symbolem R, które są istotne dla oceny zarzutów skargi.
Zgodnie z § 2 pkt 1. Uchwały dla terenów oznaczonych na rysunkach planów symbolem R ustala się przeznaczenie na tereny rolnicze. W § 3. "Zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego" w pkt 1) dla terenów oznaczonych symbolem R ustala się zakaz lokalizacji budynków (a) oraz dopuszcza się lokalizację budowli rolniczych i zbiorników wodnych (b). W §7 w zakresie zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu dla terenów rolniczych R ustalono maksymalną wysokość budowli rolniczych do 9,0m.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że w wyniku przyjęcia dla terenu działek skarżących ich rolniczego zagospodarowania oraz zakazu zabudowy budynkami doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących. Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego nie oznacza automatycznie zasadności skargi na uchwałę dotyczącą miejscowego planu. Naruszenie interesu prawnego może bowiem nastąpić w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), w ramach którego rada gminy ustala w miejscowym planie przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz zasady zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Aby skarga okazała się zasadna, należy zatem wykazać, że zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Nie można bowiem w świetle powołanych przepisów kwestionować prawa rady gminy do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu.
Ponadto, stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p., istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Poprzez tryb sporządzania planu miejscowego, którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa – należy rozumieć sekwencję czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1778/08 i z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt II OSK 215/08 – dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w "CBOSA").
Przysługujące gminie prawo władczego rozstrzygania o przeznaczeniu terenu pod określone funkcje może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie miejscowym, który został uchwalony przy zachowaniu określonych przepisami u.p.z.p. zasad i trybu sporządzania planu.
Rozpoznawana skarga jest pierwszą skargą do sądu administracyjnego na przedmiotową Uchwałę. Rodzi to obowiązek skontrolowania trybu sporządzenia miejscowego planu (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 38/11; WSA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1153/12; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 835/12 – CBOSA). W opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie z dokumentacji planistycznej sporządzanej w toku procesowania nad planem miejscowym wynika, że uchwała nr XXXV/482/2022 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 25 sierpnia 2021 r. została podjęta zgodnie z przepisami prawa – u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia Uchwały. Zaskarżony Plan został uchwalony z zachowaniem czynności kolejno wymienionych w przepisie art. 17 pkt 1 – 14 u.p.z.p. regulującym procedurę planistyczną. Każda czynność wymagana prawem w toku procedury planistycznej została dokonana w należyty sposób, co potwierdza cała dokumentacja planistyczna. Burmistrz Miasta i Gminy Kórnik, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. sporządził projekt miejscowego planu, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kórnik. W trakcie trwania procedury planistycznej zawiadomiono w miejscowej prasie, na stronie internetowej BIP oraz poprzez obwieszczenie o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. Jednocześnie zawiadomiono instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Do projektu planu miejscowego, stosownie do wymogów u.p.z.p., a także zgodnie z przepisami odrębnymi, opracowano Prognozę oddziaływania na środowisko oraz Prognozę skutków finansowych uchwalenia planu. W okresie od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 22 marca 2021 r. projekt miejscowego planu zagospodarowania został wyłożony do publicznego wglądu, a w dniu 16 marca 2021 r. odbyła się dyskusja publiczna na temat rozwiązań przyjętych w projekcie planu. W ogłoszeniu wyznaczono termin do dnia 6 kwietnia 2021 r. w którym osoby prawne i fizyczne oraz jednostki nie posiadające osobowości prawnej mogły wnosić uwagi dotyczące projektu planu. Do projektu planu złożono 14 uwag, z czego 1 uwaga została uwzględniona, 2 uwagi zostały uwzględnione w części. W wyniku uwzględnienia części uwag do planu zostały wprowadzone zmiany, i odbyło się ponowne wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu. Wyłożenie miało miejsce w okresie od 21 czerwca 2021 r. do 13 lipca 2021 r. a w dniu 28 czerwca 2021 r. odbyła się dyskusja publiczna. Uwagi można było składać do dnia 28 lipca 2021 r. Do projektu zostało złożonych 6 uwag, które zostały nieuwzględnione. Wszystkie zgłoszone uwagi zostały rozpoznane, o czym stanowi załącznik do Uchwały. Ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, o wyłożeniach, o przekazaniu projektu do konsultacji zostały prawidłowo dokonane.
Sąd nie stwierdził także istotnych naruszeń zasad sporządzania planu miejscowego, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności. Całościowa analiza dokumentacji planistycznej prowadzi do jednoznacznego wniosku, że zasady i tryb sporządzania planu miejscowego zostały zachowane. Zaskarżoną uchwałę podjęła właściwa miejscowo rada gminy, a jej projekt został sporządzony przez właściwego miejscowo wójta, burmistrza (prezydenta miasta). Tym samym, w opinii Sądu, nie doszło do naruszenia art. 28 ust. 1 u.p.z.p. podczas procedury planistycznej zakończonej podjęciem zaskarżonej Uchwały.
W realiach niniejszej sprawy Plan został zakwestionowany w części – w zakresie obszaru na którym położone są nieruchomości skarżących. Jak wyżej już wskazano, obszar ten w całości został przeznaczony pod uprawy rolnicze z możliwością lokalizacji na nich budowli związanych z produkcją rolniczą. Skarżący podnieśli, że w obszar objęty załącznikiem nr 2 Uchwały w istocie obejmuje wyłącznie tereny nieruchomości skarżących, a celem uchwalenia Planu było uniemożliwienie jego zabudowy. Odnosząc się do tych zarzutów zauważyć należy, iż żaden z przepisów u.p.z.p. nie zakreśla minimalnych granic obszaru, jakim może zostać objęty plan (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2829/12 - dostępny w CBOSA). O ile przeprowadzenie całej procedury planistycznej w stosunku do niewielkiego obszaru może budzić określone wątpliwości z punktu widzenia ekonomiki takiego postępowania, to zauważyć należy, że sądy administracyjne nie są uprawnione do badania działań organów gminy przez pryzmat ich zasadności. Nie tylko godziłoby to w zasadę samodzielności gminy, ale wykraczało poza kryterium, według którego sądy administracyjne kontrolują działalność organów. Brak jest też przepisów ustawy, które uniemożliwiałby uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów, których właścicielem jest jeden podmiot.
W omawianym przypadku procedura planistyczna dotyczyła terenów, które objęte są zapisami Studium w brzmieniu zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w Kórniku nr VII/75/2011 z dnia 28 kwietnia 2011 r. - zmiana nr 15 Studium, która objęła część obrębów Błażejewko i Czołowo oraz m. Czmoniec i Trzykolne Młyny, obręb geod. Czmoniec. Zgodnie z zapisami Studium działki oznaczone nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb Błażejewko, gm. Kórnik, w całości stanowią grunty rolne. Poza pasem o szerokości 60 m (który nie był objęty procedurą planistyczną) cały teren położony pomiędzy kompleksem leśnym, a drogą powiatową relacji Błażejewko - Jeziory Wielkie, jest przeznaczony na tereny rolnicze.
Zgodnie z tekstem Studium, tereny rolnicze położone w tej części gminy Kórnik winny zachować charakter tradycyjnego rolnictwa, z wykluczeniem obiektów związanych z przemysłową hodowlą zwierząt. Ponadto, na całym obszarze objętym zmianą Studium nr 15 postuluje się wprowadzenie zakazu zabudowy na terenach rolnych i leśnych, poza obszarami wyznaczonymi w rysunku studium jako zainwestowane oraz pod zainwestowanie. Działki skarżących w obowiązującym Studium nie stanowią terenów przeznaczonych pod zainwestowanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona Uchwała jest zgodna z zapisami obowiązującego Studium.
Zaznaczenia w tym miejscu jednakże wymaga, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest aktem z założenia elastycznym, który stwarza ramy dla swobody planowania miejscowego i pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu planów miejscowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Jednym z założeń polityki przestrzennej gminy jest stopień związania planowania miejscowego przez ustalenia studium, który może być, w zależności od szczegółowości ustaleń studium - silniejszy lub słabszy. Pojęcie "zgodności" uchwalonego planu ze studium oznacza silniejszy stopień związania niż we wcześniej używanych terminach "spójność" czy "niesprzeczność" (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 114/08, publ. Lex nr 497581, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1670/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach dostępnej na https://cbois.nsa.gov.pl, NSA w wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1408/12, publ. j.w. Sytuacja braku zgodności, lub nawet sprzeczności pomiędzy planem miejscowym a ustaleniami studium uzasadniałaby unieważnienie części lub całości planu miejscowego.
Podnieść ponadto należy, iż Studium stanowi jedną całość, zatem część tekstową oraz graficzną tego aktu należy odczytywać łącznie. Studium jest przy tym aktem określającym perspektywiczną politykę przestrzenną gminy dla całego jej obszaru, lecz jednocześnie uwzględnia stan faktyczny istniejący na danym terenie. Zgodnie z art. 10 u.p.z.p. w studium uwzględnia się wiele uwarunkowań z dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenu, stan ładu przestrzennego, potrzeby i możliwości rozwoju gminy. Po przeanalizowaniu tych uwarunkowań w studium określa się kierunki zmian w polityce przestrzennej gminy oraz przeznaczeniu terenów, kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania i użytkowania terenów.
Zarzuty skargi kwestionujące racjonalność rozwiązań przyjętych w Studium oraz niezgodności zmiany nr 15 Studium z przyjętymi w tekście podstawowym Studium założeniami, uwarunkowaniami oraz kierunkami rozwoju obszarów Błażejewska, pozostają poza granicami niniejszej sprawy, której przedmiotem jest m.p.z.p. Poza granicami niniejszej sprawy pozostają również zarzuty dotyczące aktów planistycznych lub decyzji o warunkach zabudowy odnoszących się do innych obszarów Błażejewka. Niewątpliwie podnosząc je skarżący zmierzali do wykazania niekonsekwencji w polityce przestrzennej gminy, lecz ocena zgodności z prawem aktów planistycznych dotyczących innych obszarów, jak i ostatecznych decyzji na podstawie których powstała zabudowa lub jest realizowana na obszarze spornego Planu, pozostają poza granicami niniejszej sprawy. Tym niemniej w tym miejscu odnotować należy, że również m.p.z.p. przyjęty uchwałą z dnia 28 marca 2018 r. nr XLV/600/2018 (etap I) na przeważającej części obszaru nim objętego również przyjmuje przeznaczenie rolnicze, jak i to, że w sąsiedztwie działek skarżących brak jest zabudowy, tym bardziej o takim charakterze i skali, jak planowana do realizacji na działkach Skarżących.
W opinii Sądu sytuacja prawna skarżących oraz właścicieli zabudowanych działek położonych poza obszarem zaskarżonego Planu, głównie po drugiej stronie drogi relacji Kórnik - Zaniemyśl różnią się zasadniczo. Właściciele działek na tych terenach dysponowali bowiem – w przeciwieństwie do skarżących –ważnymi i ostatecznymi pozwoleniami na budowę oraz już realizowali lub zrealizowali inwestycje budowlane. W sprawie nie doszło zatem do pozbawionego podstaw prawnych różnicowania sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości położonych na obszarze zaskarżonego Planu.
Należy również zauważyć, że zabudowa jaka powstała na terenie Błażejewka w ostatnich latach zrealizowana została na podstawie ostatecznych decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. W okresie od przyjęcia uchwały intencyjnej w 2015 roku do uchwalenia m.p.z.p. dla terenów objętych etapem I prac planistycznych teren określony w uchwale intencyjnej ulegał w części przekształceniom, bowiem powstawała zabudowa mieszkaniowa i na części terenów wcześniej użytkowanych rolniczo zaprzestano tej działalności. Właściciele takich nieruchomości, w tym skarżący, podjęli działania faktyczne i prawne w celu przekształcenia działek na działki budowlane. Przeprowadzone zostały podziały nieruchomości w wyniku których wydzielone zostały działki budowlane. Skarżąca Spółka podnosi, że podejmowała kroki prawne w celu uzyskania decyzji ustalających warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 120 domów mieszkalnych jednorodzinnych, lecz działania te nie odniosły skutku, bowiem odmawiano ustalenia warunków zabudowy dla planowanej zabudowy.
Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, że ustalenia planu nie przekreślają możliwości korzystania z nieruchomości lub rozporządzania nią zgodnie z przysługującym skarżącym prawem własności, a zatem nie doszło do naruszenia istoty prawa własności. Wyłączenie możliwości zabudowy nastąpiło w odniesieniu do nieruchomości o przeznaczeniu rolnym, a nie budowlanym. Działki skarżących były i są użytkowane rolniczo. Trudno zatem przyjąć, że doszło do niedopuszczalnego naruszenia prawa własności, tym bardziej, że na etapie nowelizacji Studium w drodze kompromisu organy planistyczne uwzględniły interes właścicieli działek, w tym skarżących, dopuszczając zabudowę w pasie o szerokości 60 m wzdłuż drogi powiatowej. Poza zakresem bezpośredniej oceny pozostaje natomiast okoliczność sposobu prowadzenia przez Burmistrza Miasta i Gminy Kórnik oraz przez SKO w Poznaniu postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla działek skarżących.
Należy również mieć na uwadze, że obszar objęty zaskarżonym Planem położony jest w granicach Kórnickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, wyznaczonego uchwałą Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 31 maja 2006 r. nr LVI/595/2006. Obszar utworzony został m.in. w celu zapewnienia ochrony korytarza ekologicznego w rynnie Jezior Kórnickich (§1 uchwały). Działki skarżących znajdują się w granicach tego Obszaru, zatem na etapie prac planistycznych konieczne było uwzględnienie treści ww. uchwały. W opinii Sądu wymóg ten został zachowany.
Z załączonej do akt planistycznej Prognozy oddziaływania na środowisko wynika, że celem działania Rady było zapewnienie ochrony gruntów rolnych przed nieplanowaną i rozproszoną zabudową oraz zachowanie dotychczasowego rolniczego użytkowania tych obszarów (str. 5 Prognozy). Z Prognozy wynika również, że z procedury zakończonej uchwaleniem m.p.z.p. dla pozostałych obszarów obr. Błażejewko (etap I) wyłączono 14 obszarów, które objęto pracami II etapu zakończonego podjęciem zaskarżonej Uchwały. Plan przyjęty w ramach II etapu realizacji uchwały intencyjnej z 2015 roku stanowi przestrzenne wypełnienie obszaru w Błażejewku dla którego był przyjęty plan w 2018 roku.
Zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1029) prognoza oddziaływania na środowisko dotyczy projektu dokumentu, jakim jest m.in. projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 52 ust. 1 tej ustawy informacje zawarte w prognozie oddziaływania na środowisko, o których mowa w art. 51 ust. 2, powinny być opracowane stosownie do stanu współczesnej wiedzy i metod oceny oraz dostosowane do zawartości i stopnia szczegółowości projektowanego dokumentu oraz etapu przyjęcia tego dokumentu w procesie opracowywaniu projektów dokumentów powiązanych z tym dokumentem. W prognozie nie ocenia się konkretnych przedsięwzięć, ale projekt dokumentu – w tym przypadku projekt m.p.z.p. Z tej przyczyny sporządzona na potrzeby projektu zaskarżonego Planu Prognoza nie musiała zawierać ocen dotyczących wpływu na środowisko zabudowy planowanej przez Skarżących. Ponadto zakres i stopień szczegółowości informacji zawartych w przedmiotowej prognozie został uzgodniony z właściwymi organami, zgodnie z art. 53, w związku z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy. Co przy tym istotne, nawet gdyby przyjąć, że sporządzona na potrzeby Planu prognoza oddziaływania na środowisko zawierała uchybienia, to nie mogą one bezpośrednio rzutować na ważność Planu. W Prognozie wskazano również na brak rozwiązań alternatywnych w zakresie przeznaczenia terenów, co wynika z zapisów Studium dla analizowanego obszaru. W opinii Sądu sporządzona na potrzeby uchwalenia Planu Prognoza oddziaływania na środowisko w sposób wystarczający wykazuje zasadność przyjętych końcowo w miejscowym planie rozwiązań.
Mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze Sąd zobowiązany był do zbadania, czy ingerencja w prawo własności nastąpiła w tym przypadku w zgodzie z przepisami prawa i czy dopełniono warunków do jej wprowadzenia, a także, z jak istotnym naruszeniem zostało to prawo dotknięte oraz, czy nie zostały naruszone konstytucyjne zasady równości i proporcjonalności.
Odnosząc się do przytoczonych przez strony niniejszego postępowania w tym zakresie stanowisk wskazać należy, że na organie podejmującym działania w dziedzinie władztwa planistycznego spoczywa obowiązek ważenia interesu indywidualnego, w tym wypadku skarżących, oraz interesu publicznego, w tym interesu mieszkańców gminy. Konsekwencją dążenia do zapewnienia bezpiecznych dla środowiska warunków podejmowane są liczne i różnorodne środki mające zachować czyste powietrze, walory przyrodnicze i środowiskowe dla przyszłych pokoleń, czy dążące do ograniczania immisji. Trudno jest odmówić zasadności ustalenia przez gminę, iż niektóre z położonych na jej terytorium obszarów winny być wyłączone z zabudowy czy intensywnego zagospodarowania w sposób degradujący środowisko, tym bardziej, gdy dotąd były użytkowane rolniczo. Wyodrębnienie i utrzymywanie takich terenów w sposób niezmieniony wydaje się uzasadnione z uwagi na niezbędność ochrony środowiska przyrodniczego oraz zasobów wodnych. W tym przypadku należy mieć na uwadze, że dążenie do zabudowy stosunkowo dużych obszarów na terenie Błażejewka pomiędzy drogą relacji Bnin – Jeziory Wielkie - Zaniemyśl a ścianą lasu jest sprzeczne z polityką przestrzenną gminy przyjętą w obowiązującym Studium. Zabudowa mieszkaniowa ma powstawać w innych jej rejonach, a obszary objęte zaskarżonym Planem nie są przewidziane do zainwestowania. Z tychże powodów ustalenie, że tereny objęte zaskarżonym Planem nadal przeznaczone zostaną na uprawy rolnicze - z wyłączoną możliwością ich zabudowy budynkami czy intensywnego zagospodarowania w inny aniżeli rolniczy sposób, wydaje się działaniem celowym, przemyślanym i proporcjonalnym.
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia zasady zachowania ładu przestrzennego, albowiem treść planu stanowi dowód dążenia organu planistycznego do uporządkowania i stabilizacji zasad kształtowania przestrzennego obszaru objętego planem oraz ochrony walorów środowiska, którym zagrażał niekontrolowany i postępujący proces urbanizacji. Dążeniem organów planistycznych było niedopuszczenie do dalszej zabudowy obszarów rolnych, a to, że takie działanie było celowe i dopuszczalne, wynika z przedstawionej Sądowi dokumentacji planistycznej. Nie bez znaczenia jest również argument, że sposób zagospodarowania poszczególnych nieruchomości w danym obszarze musi być spójny i konsekwentny, skoro zasadniczym założeniem planu jest zapewnienie ładu przestrzennego i zrównoważony rozwój terenu (art. 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.).
Jak już wyżej wskazano, o przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić jedynie wówczas, gdy rozwiązania planistyczne są dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego." (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2812/15, CBOSA). W niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić, aby Rada przyjęła plan miejscowy w oparciu o dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego przesłanki. Prawo własności mimo, że jest najsilniejszym prawem podmiotowym korzystającym z gwarancji ustawowych i ponadustawowych, jednak nie ma charakteru absolutnego i nieograniczonego. W uzasadnieniu do zaskarżonej Uchwały wyjaśniono, że do rozpoczęcia prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w obrębie geodezyjnym Błażejewko, przystąpiono po podjęciu przez Radę Miejską Uchwały Nr XIII/142/2015 z dnia 23 września 2015 r. W pierwszym etapie sporządzono plan dla większości terenu objętego opracowaniem. Plan ten został przyjęty Uchwałą nr XLV/600/2018 Rady Miasta i Gminy Kórnik z dnia 28 marca 2018 r. Obecnie prowadzone prace z etapu II, obejmują pozostałe, nie objęte zapisami dotychczasowego planu tereny. Aktualnie na obszarach tych prowadzone są uprawy polowe, a podjęte działania planistyczne mają zabezpieczyć je przed dalszym rozwojem zabudowy tej części Błażejewka. Działania takie są zgodne z polityką przestrzenną gminy wyrażoną w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kórnik, gdzie obszary te są wskazane jako tereny rolnicze z postulowanym zakazem zabudowy. Rada wyjaśniła, że w wyniku przeprowadzonych analiz zdecydowano się na utrzymanie w planie istniejących terenów rolniczych. Podjęte działania mają ochronić tę część obrębu geodezyjnego Błażejewko przed dalszym niekontrolowanym rozwojem zabudowy na terenach rolniczych. Ustalenie takie pokrywa się z kierunkami wyznaczonymi w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kórnik. Wyjaśniono, że w obecnej kadencji Rada Miasta i Gminy Kórnik nie podejmowała jeszcze uchwały w sprawie oceny aktualności planów miejscowych i studium. Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu Błażejewko – etap II, gmina Kórnik jest natomiast zgodny z wynikami analizy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy przyjętej uchwałą intencyjną nr XVI/190/2015 z dnia 29 grudnia 2015r. Na części terenu obowiązuje już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 2018 r.
Zdaniem Sądu, wprowadzenie w obrębie nieruchomości stanowiących własność skarżących ograniczenia zabudowy, nie świadczy o naruszeniu granic władztwa planistycznego. Wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Wymóg proporcjonalności oznacza konieczność wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa. W ocenie Sądu, Organ prawidłowo wyważył dwa przeciwstawne interesy - prywatny interes Skarżących oraz interes publiczny. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się nie tylko prawo własności i interesy właścicieli, ale również potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 7, 9 u.p.z.p.).
Reasumując, w opinii Sądu podejmując zaskarżoną Uchwałę Rada Miasta i Gminy Kórnik dokonała należytej oceny i wyważenia wymagań z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. Wprowadzone ograniczenia są usprawiedliwione, w zakresie dopuszczenia możliwości lokalizacji budowli związanych z rolnictwem uwzględniają wnioski zainteresowanych właścicieli, a zasadność przyjętych rozwiązań została udokumentowana i wystarczająco uzasadniona (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2021 r., II OSK 1544/19).
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez Skarżących są niezasadne. Dokonując analizy całokształtu sprawy nie znaleziono żadnych podstaw uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, na które sprawa została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 5 kwietnia 2022 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu epidemii/zagrożenia epidemicznego COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI