II SA/Go 319/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej, uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący przepisów przejściowych Prawa budowlanego.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego wybudowanego w 1997 roku bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego wydały decyzję o rozbiórce, argumentując brak legalizacji obiektu. Skarżąca podnosiła, że starała się o uzyskanie warunków zabudowy i że termin na złożenie dokumentów był zbyt krótki. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05), który zakwestionował przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane, a które pogarszały sytuację prawną osób budujących przed 2003 rokiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Z.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego w 1997 roku bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżąca argumentowała, że podjęła kroki w celu legalizacji obiektu, ale napotkała trudności proceduralne i zbyt krótki termin na złożenie dokumentów. Organy administracji uznały, że budowa wymagała pozwolenia na budowę w 1997 roku, a skarżąca nie dopełniła obowiązków legalizacyjnych, co uzasadniało nakaz rozbiórki. Sąd, analizując stan prawny i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, uznał skargę za uzasadnioną. Kluczowe znaczenie miał wyrok TK z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane (z 2003 r.). Przepisy te, w ocenie TK, naruszały zasadę równości wobec prawa, wprowadzając niekorzystne dla niektórych inwestorów zmiany w procedurze legalizacji samowoli budowlanej, szczególnie w odniesieniu do obiektów wybudowanych przed 11 lipca 2003 r. Sąd stwierdził, że w przypadku obiektów, dla których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do 11 lipca 2003 r., sankcje powinny być oceniane według przepisów obowiązujących do tej daty. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, uznając, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd nakazał organom administracji ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku TK oraz dokładnej daty wzniesienia budynku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, nakaz rozbiórki nie może być orzeczony w sytuacji, gdy pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do 11 lipca 2003 r., a przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r. naruszają zasadę równości wobec prawa, wprowadzając niekorzystne zmiany dla inwestorów.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05), który uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r. w zakresie, w jakim wyłączały stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r.) do budowy obiektów, od których zakończenia upłynęło 5 lat do 10 lipca 2003 r. Sąd uznał, że orzeczenie TK stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
u.p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 49 § ust.1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw art. 7 § ust. 2
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.b. art. 49 b § ust.2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
k.p.a. art. 145a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05) dotyczący niezgodności z Konstytucją przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów nadzoru budowlanego dotyczące konieczności rozbiórki z uwagi na brak pozwolenia na budowę i niedopełnienie obowiązków legalizacyjnych.
Godne uwagi sformułowania
"W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (...) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...)" "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną." "W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją (...) aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna (...) stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania." "Jest zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego."
Skład orzekający
Maria Bohdanowicz
przewodniczący
Aleksandra Wieczorek
sprawozdawca
Michał Ruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych Prawa budowlanego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zasady kontroli sądów administracyjnych nad decyzjami administracyjnymi, wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie orzeczenia TK."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu przed 11 lipca 2003 r. i upływu 5-letniego terminu od zakończenia budowy do tej daty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na losy indywidualnych spraw administracyjnych, nawet po latach, i jak sądy administracyjne stosują zasady praworządności.
“Wyrok TK ratuje samowolę budowlaną sprzed lat – jak prawo chroni inwestorów po zmianach przepisów?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 319/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2006-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-05-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Aleksandra Wieczorek /sprawozdawca/ Maria Bohdanowicz /przewodniczący/ Michał Ruszyński Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 403/07 - Wyrok NSA z 2008-04-16 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art.48 , art. 49 ust.1 , art. 49 b ust.2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art.104, art. 145a § 1 i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 2003 nr 80 poz 718 art. 7 ust. 2 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art.1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art.134 § 1, art. 152 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant asystent sędziego Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Z.Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku, nr [...], sygn. akt [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: PINB ) w dniu [...] września 2005 roku wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zabudowań gospodarczych na terenie nieruchomości nr [...] – działka nr [...]. W dniu [...] października 2005 roku przeprowadził min. z udziałem skarżącej Z.Ł. oględziny budynków gospodarczych znajdujących się na wskazanej działce należącej do wspólnoty mieszkaniowej. W wyniku przeprowadzonej wizji ustalono, iż na w/w działce znajduje się między innymi budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej, płaskim dachu i wymiarach 3,0 x 5,0 m należący do skarżącej, wybudowany wg jej oświadczenia w 1997 roku, na który nie posiada pozwolenia na budowę . Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku PINB w oparciu o przepis art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo Budowlane ( tekst jednolity Dz.U. 207, poz. 2016 z 2003 roku oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity DzU. , Nr 98 z 2000, poz. 1071 z pózn. zm.) dalej jako: kpa wstrzymał prowadzenie robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego zezwolenia na budowę przy budowie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce [...] oraz nałożył na skarżącą obowiązek przedstawienia : oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w stosunku do działki [...], czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i in. dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi , zaświadczenia właściwego organu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku jego braku, ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – terminie 45 dni od daty otrzymania postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2005 roku ustalono, że na terenie nieruchomości obejmującej działkę [...], zarządzanej przez wspólnotę mieszkaniową, Z.Ł. użytkuje budynek gospodarczy o konstrukcji drewnianej, płaskim dachu i wymiarach 3,0 x 5,0 m, wybudowany w 1997 roku , którego była inwestorem. Powołując się na przepis art. 28 Prawa budowlanego organ stwierdził, iż wykonanie budowy wymaga pozwolenia na budowę. Z obowiązku tego wyłączone zostały jedynie roboty budowlane wskazane w przepisie art. 29 ust 1 i 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na zamknięty charakter wyliczenia rodzaju robót w przepisie art. 29 Prawa budowlanego oraz ogólny wymóg poprzedzania budowy obiektu budowlanego uzyskaniem pozwolenia na budowę również budowa budynku gospodarczego takiego pozwolenia wymagała. Wobec faktu, iż Z.Ł. jako inwestor takim pozwoleniem nie dysponuje zachodziła potrzeba orzeczenia o wstrzymaniu robót budowlanych, gdyż , z prawnego punktu widzenia budowa trwa aż do czasu uzyskania prawa jego legalnego użytkowania. Wskazał jednocześnie, iż wobec możliwości zalegalizowania wybudowanego obiektu, nałożony został obowiązek przedłożenia wskazanych dokumentów celem ustalenia , że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także nie narusza przepisów w tym techniczno -budowlanych . W związku z treścią tego postanowienia Z.Ł. w dniu [...] listopada 2005 roku złożyła do Wójta Gminy wniosek o ustalenie warunków zabudowy działki [...] drewnianym budynkiem gospodarczym. W związku z tym wnioskeim w dniu [...] grudnia 2006 roku Wójt wszczął postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku postępowanie to umorzył ze względu na fakt, iż budowa została już dokonana i wskazana inwestycja nie może być przedmiotem postępowania w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy . Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku PINB nakazał skarżącej - na podstawie przepisu art. 48 ust. 1 i 83 ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 104 kpa - rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez ostatecznego pozwolenia na budowę . W uzasadnieniu stwierdził, że nakaz został orzeczony ze względu na fakt, iż Z.Ł. jako inwestor nie wykonała obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku, wobec czego zaszły przesłanki do orzeczenia rozbiórki . W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, iż w związku z postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku udała się do Urzędu Gminy gdzie złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a postępowanie w tej sprawie zostało najpierw wszczęte, a później umorzone przez co nie mogła zlecić wykonania dokumentacji technicznej. Podniosła również, że w 1997 roku zamiar postawienia budynku gospodarczego zgłosiła pisemnie w Urzędzie Gminy i po miesiącu otrzymała informację, iż na jego budowę pozwolenie nie jest wymagane . Rozpoznając odwołanie skarżącej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB), decyzją z dnia [...] marca 2006 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem. Wywodził, iż zgodnie z przepisem art. 48 ust.1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasada ta nie ma zastosowania, gdy zostanie udowodnione, że samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego prawem. Z tych względów organ nadzoru budowlanego nakazuje złożenie w zakreślonym terminie odpowiednich dokumentów dla wykazania obu przesłanek warunkujących legalizacje obiektu budowlanego. Złożenie wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie jest równoznaczne z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego ( art. 48 ust.5 prawa budowlanego ) zaś ich niedostarczenie skutkuje orzeczeniem nakazu rozbiórki. Skoro zatem skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 roku i nie złożyła dokumentów wymaganych do legalizacji organ I instancji obowiązany był wydać decyzję nakazującą rozbiórkę. Organ II instancji wywiódł również, że w obowiązującym obecnie stanie prawnym budowa parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 25 m 2 nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi o ile liczba takich obiektów nie przekracza dwóch na każde 500m2 powierzchni. Działka o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 2 740 m2 zabudowana jest licznymi budynkami gospodarczymi, należącymi do poszczególnych właścicieli lokali mieszkalnych, znajdujących się w budynku położonym na jej terenie, co oznacza, że budowa kolejnych takich budynków nie podlega już zwolnieniu z uzyskania pozwolenia na budowę. Natomiast w stanie prawnym obowiązującym w okresie realizacji budynku tj. w roku 1997 powyższy przepis jeszcze nie obowiązywał, co oznacza, że skarżąca obowiązana była posiadać pozwolenie na budowę. Organ II instancji wskazał również, iż wobec braku pozwolenia na budowę i niezłożenia dokumentów określonych w postanowieniu takie okoliczności jak przyczyny braku pozwolenia oraz przyczyny powodujące faktyczne trudności inwestora w ich uzyskaniu jak również jego sytuacja osobista i majątkowa ( wiek, stan zdrowia, potrzeba zabezpieczenia mienia ) pozostają bez znaczenia gdyż organ odwoławczy bada jedynie zgodność wydanego rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa ). W skardze na decyzję organu II instancji skarżąca Z.Ł. domagała się uchylenia jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, nakazania PINB wyznaczenia nowego odpowiednio długiego terminu do załatwienia wszystkich koniecznych dokumentów niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej oraz udzielenia jej jasnych i wyczerpujących informacji o sposobie załatwienia sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucała niewyjaśnienie sprawy, a szczególnie nieustalenie co było faktyczną przyczyną niezachowania terminu do złożenia dokumentów wymaganych do legalizacji budowy oraz naruszenie przepisów art. 7,8 9 kpa poprzez ich niezastosowanie . W uzasadnieniu wywodziła, iż po otrzymaniu postanowienia z dnia [...] listopada 2005 roku, w celu uzyskania wymaganych dokumentów, niezwłocznie udała się do urzędu gminy gdzie przedstawiła swoją sprawę i wniosła o wydanie jej stosownego zaświadczenia. W związku z tym podpisała przygotowany przez pracownika urzędu wniosek i oczekiwała na załatwienie sprawy. Postępowanie zostało wszczęte , było prowadzone przez Wójta przez dwa miesiące a następnie zostało umorzone i nikt nie powiadomił jej o fakcie złożenia nieprawidłowego wniosku, przez co naruszony został przepis art. 7 i 9 kpa . Również PINB nie udzielił jej wystarczających wskazówek i wyjaśnień, skwapliwie wydając nakaz rozbiórki, a WINB utrzymał jego decyzję w mocy. Zarzucała, iż wyznaczony 45-dniowy termin do złożenia dokumentów był zbyt krótki, zwłaszcza wobec stanowiska wskazanych organów, które nie realizowały wobec niej swych obowiązków czuwania by z powodu nieznajomości prawa nie doznała szkody i nie udzielały jej niezbędnych wskazówek i pouczeń szczególnie, że jest osobą starszą, schorowaną i utrzymuje się ze skromnej renty. W odpowiedzi na odwołanie WINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga okazała się uzasadniona o tyle, iż jej złożenie prowadziło do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] lutego 2006 roku – jednakże nie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skargi. W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U 2002 , Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola, o której mowa o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji, opartych o niekwestionowane oświadczenie skarżącej wynika, że sporny budynek gospodarczy wybudowany został przez nią w 1997 roku ( bez bliższego sprecyzowania daty jego wzniesienia). Okoliczność związana z datą wzniesienia spornego budynku została przez organ II instancji uwzględniona jedynie w zakresie oceny czy w tym okresie ( 1997 rok ) wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę parterowego budynku gospodarczego o powierzchni 15 m2 . Przyjęcie iż wymagała ona pozwolenia na budowę było prawidłowe. Analiza zmian treści przepisu art. 29 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 roku wskazuje, iż dopiero od dnia 26 września 2005 roku pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki ( art. 1 ustawy nowelizującej Prawo Budowlane - Dz.U z 2005 roku , nr 136 poz 1364 ). Budowa takiego budynku wymaga obecnie jedynie zgłoszenia. Natomiast w sprawie niniejszej podstawą materialnoprawną wydanych decyzji z dnia [...] lutego 2006 roku i [...] marca 2006 roku, dotyczących orzeczenia nakazu rozbiórki były przepisy prawa materialnego w brzmieniu obwiązującym na dzień wydawania tychże decyzji. Tym samym kwestie sankcji w przypadku wybudowania obiektu bez wymaganego pozwolenia jak i warunki legalizacji budowy spornego budynku gospodarczego organy I i II instancji oceniały na podstawie przepisów prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji . Tymczasem w ocenie Sądu, w sprawie niniejszej zasadniczą okolicznością faktyczną jest fakt wybudowania spornego budynku gospodarczego w 1997 roku . Wskazać bowiem należy, iż wyrokiem z dnia 18 października 2006 roku w sprawie P 27/05 Trybunał Konstytucyjny ( ogłoszonym w dniu 25 października 2006 roku - Dz. U. Nr 193 poz. 1430 ) orzekł, iż przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80 , poz. 718 ) w zakresie w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku, do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo iż pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 roku jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Tym samym wyrokiem Trybunał orzekł też o niezgodności z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93, poz. 888 ) w zakresie w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku , do budowy obiektu budowlanego lub jego części , mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 roku, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji . W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż zgodnie Prawem budowlanym z dnia 7 lipca 1994 roku - w jego pierwotnym brzmieniu – obowiązywała wynikająca z art. 48 tego prawa zasada, że sankcją za wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego zezwolenia była rozbiórka obiektu. Jednocześnie art. 49 ust. 1 przewidywał wyjątek od tej zasady stanowiąc, iż nie można orzec nakazu rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Dopiero gdy go nie uzyskał zachodziła podstawa do orzeczenia rozbiórki. Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 roku o zmianie ustawy prawo budowlane ( która weszła w życie od 24 grudnia 1997 roku – Dz.U. 1997r., Nr 111, poz. 726 ze zm. ) zmieniła treść przepisu art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w taki sposób, iż właściwy organ nie mógł orzec rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia ukończenia budowy obiektu budowlanego, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejna zmiana przepisów Prawa budowlanego dotyczących sankcji z tytułu samowoli budowlanej dokonana została ustawą z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy prawo budowlane i zmianie niektórych ustaw ( Dz.U z 2003 r. , Nr 80. poz. 718 ). Ustawodawca złagodził wówczas sankcje za samowolę budowlaną, wprowadzając możliwość legalizacji budowy prowadzonej bez wymaganego pozwolenia jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W razie spełnienia łącznie tych przesłanek właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz dokumentów składanych z wnioskiem o pozwolenie na budowę. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków wydaje decyzję o rozbiórce. Natomiast inwestor, który spełnił wymienione obowiązki występuje z wnioskiem o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. W dalszym toku postępowania właściwy organ ustala też wysokość opłaty legalizacyjnej i wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zobowiązując w niej do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Te nowe regulacje prawne, ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 10 maja 2003 roku, weszły w życie od 11 lipca 2003 roku. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy nowelizującej do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy , a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem ust 2 . Analizując regulacje ust. 2 art. 7 Trybunał wskazał, że wynika z nich iż osoby, które pod rządami przepisów obowiązujących przed dniem 11 lipca 2003 roku spełniały warunki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu mogły przed tym dniem ubiegać się o takie pozwolenie bez wnoszenia opłat legalizacyjnych. Jeżeli jednak osoby te nie wystąpiły o wydanie stosownego pozwolenia lub też postępowanie w tej spawie nie zakończyło się decyzją ostateczną, to stosuje się nowe regulacje. W rezultacie osoby takie mogą się ubiegać o zatwierdzenie projektu budowlanego pod warunkiem wniesienia opłaty legalizacyjnej, co wobec znacznej wysokości takich opłat oznacza pogorszenie sytuacji prawnej takich osób . Trybunał wskazał w związku z tym na okoliczność, iż wprawdzie wskazane regulacje złagodziły dotychczasowe unormowania, to jednak w przypadku osób, które do 11 lipca 2003 roku spełniały przesłanki określone w przepisie art. 49 ustawy – w brzmieniu obowiązującym do tego dnia - nowe regulacje wprowadziły zmiany na ich niekorzyść. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 roku wyodrębniło sytuację prawną właścicieli, którzy wybudowali obiekt bez wymaganego zezwolenia i spełniali łącznie dwa warunki: 1. istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym 2. od dnia zakończenia budowy upłynęło 5 lat . Zdaniem Trybunału, wszystkie podmioty , które przed 11 lipca 2003 roku spełniały te warunki powinny być potraktowane według jednakowej miary w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej . Tymczasem w przepisach przejściowych tj. w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 2003 roku ustawodawca wprowadził zróżnicowanie podmiotów podobnych mających tę samą cechę wspólną , wyodrębniając wśród nich dwie kategorie : podmioty wobec których wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie i podmioty wobec których nie wydano takiej decyzji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego przyjęte przez ustawodawcę kryterium etapu procedury administracyjnej nie pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią rozważanych regulacji materialnoprawnych i narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. W świetle omówionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznać należy, iż w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których pięcioletni termin od zakończenia ich budowy upłynął do dnia [...] lipca 2003 roku, kwestia sankcji związanych z samowolą budowlaną powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do [...] lipca 2003 roku . Powstaje w związku z tym konieczność odpowiedzi na pytanie jaki wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wywiera wskazany wyrok Trybunału. Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 145a kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (par. 1), oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( par. 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego ( podstawy decyzji administracyjnej ) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do 145 par. 1 pkt 1 lit. b ppsa decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową ), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji ( wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 II SA 1027/99 LEX nr 46809, wyrok NSA z 2 września 1999 IV SA 1360/97 LEX 47852 , wyrok NSA z dnia 25 października 1999 II SA 1294/99 LEX 46246 ). Jednocześnie też wskazać należy, iż dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b ppsa nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a następuje tylko na żądanie strony ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 roku III RN 200/01 OSNAP 2003 / 24/582 ). Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji wyroku Stosownie do art. 152 ppsa orzeczono też, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zobowiązay będzie dokonać ustaleń w zakresie dokładnej daty wzniesienia spornego budynku gospodarczego i uwzględnić stan prawny wynikający z przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI