II SA/Po 181/24

II SA/Po 181/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik
Paweł Daniel /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. w sprawie ze skargi Miasta P. na postanowienie Wojewody z dnia 16 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania zwrotowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 19 września 2023 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz Miasta P. kwotę 100;- (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 marca 2022 roku, znak [...], Starosta P. ustalił wysokość kosztów postępowania prowadzonego na wniosek D. L. o zwrot części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu P.1, zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 06 lipca 2021 r., znak [...], sprostowaną postanowieniem Starosty [...] z 20 lipca 2021 r., znak jw., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia 16 sierpnia 2021 roku, znak [...], na kwotę [...]zł oraz zobowiązał Miasto P. do uiszczenia powyższych kosztów.
Do kosztów postępowania Starosta P. zaliczył: 1. koszt sporządzenia projektów podziału nieruchomości stanowiących działkę nr [...] oraz [...] na kwotę [...]zł (faktura Usługi Geodezyjne inż. J. C. nr [...] z dnia 10 grudnia 2015 r.); 2. operatów szacunkowych określających wartości nieruchomości przy ul. [...] i [...] z dnia 19 lipca 2016 r. na kwotę [...]zł (faktura VAT nr [...] z dnia 19 lipca 2016 r.); 3. uproszczonego wypisu z rejestru gruntów z dnia 20 listopada 2020 roku na kwotę [...]zł (dokument obliczenia opłaty ZGKiM [...] z dnia 20 listopada 2020 r., nr [...], znak: [...]); 4. projektów podziału nieruchomości stanowiących działki nr [...] oraz [...], sporządzonych po uchyleniu decyzji na kwotę [...]zł (faktura Usługi Geodezyjne P. C. nr [...] z dnia 12 grudnia 2019 r., 5. operatów szacunkowych określających wartości nieruchomości przy ul. [...] i [...] z dnia 13 listopada 2020 r. na kwotę [...]zł (faktura VAT nr [...] z dnia 13 listopada 2020 r.)
Pismem z dnia 22 marca 2022 r. Miasto P. wniosło zażalenie zarzucając organowi naruszenie art. 263 i art. 264 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako: "K.p.a.") oraz art. 140 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 334 ze zm., dalej jako: "ustawa" albo "u.g.n."). W uzasadnieniu zakwestionowano zasądzenie kosztów wydzielenia części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu K. , która stanowiła własność D. L.. Organ pokrywa koszty postępowania ponoszone w wykonaniu obowiązku ustawowego, natomiast stronę obarczają koszty powstałe z jej winy (np. gdy czynność, w której strona bezzasadnie nie wzięła udziału, należało powtórzyć) i na skutek czynności wykonanych na żądanie strony lub w jej interesie. Miasto P. podważyło również zwrot kosztów oszacowania przez Starostę P. zwracanej nieruchomości i wskazało, że wnioskodawczyni przyczyniła się w równym stopniu do wydłużenia postępowania zwrotowego skarżąc decyzję Wojewody. Zakwestionowano również wysokość zapłaty za ponowne sporządzanie operatu szacunkowego w identycznej kwocie, tj. [...] zł.
Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2022 roku, nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie organu odwoławczego zarówno koszty oszacowania nieruchomości poniesione przez Starostę [...], jak i koszty podziału nieruchomości, mieszczą się w kategoriach kosztów, o których mowa w art. 263 K.p.a., a organ orzekający w sprawie o zwrot nie miał możliwości ich uniknięcia. Koszty sporządzenia operatu szacunkowego w ramach postępowania zwrotowego można zaliczyć do kategorii kosztów, o których mowa w art. 263 K.p.a. Zgodnie z art. 140 ust. 1 u.g.n. w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Rozstrzygnięcie o wzajemnych rozliczeniach z tego tytułu stanowi niewątpliwie element rozstrzygnięcia o zwrocie (całkowitym bądź częściowym) wywłaszczonej nieruchomości. Koszt sporządzenia dla potrzeb postępowania wyjaśniającego prowadzonego w celu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego nie jest kosztem postępowania poniesionym w interesie strony, w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. W sprawie zostały sporządzone; dwa projekty podziałów i dwa komplety operatów szacunkowych (oddzielnie dla działki nr [...] cz. oraz [...] cz.) ponieważ sprawa była ponownie rozpatrywana, a konieczność ponownego sporządzenia tych dokumentów wynikała z zaleceń organu odwoławczego. Zdaniem organu złożenia skargi na decyzję Wojewody z dnia 16 marca 2018 roku, znak [...], nie można rozpatrywać w kategorii przyczynienia się do wydłużenia postępowania. Strona skorzystała ze swojego prawa do sądowej kontroli prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, z czego nie można jej czynić zarzutu. Ponadto powyższą decyzję zaskarżyła wnioskodawczyni i Miasto P. , a więc obie strony się do tego przyczyniły.
Pismem z dnia 01 czerwca 2022 r. Miasto P. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Wojewody z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr [...] o ustaleniu na kwotę [...]zł kosztów postępowania, prowadzonego na wniosek D. L. o zwrot nieruchomości położonych w P., zarzucając postanowieniu naruszenie: art. 7 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 i art. 28 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tj. Dz.U. z 2022 roku, poz. 135).
W konsekwencji Miasto P. wniosło o uchylenie postanowienia Wojewody z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr [...] oraz utrzymanego w mocy postanowienia Starosty [...] z dnia 21 marca 2022 r., nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem, z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po [...], uchylił postanowienie Wojewody z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania zwrotowego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 21 marca 2022 r. nr [...]
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie wskazał zasad ani kryteriów na podstawie których dokonał rozeznania rynku co do wysokości cen rynkowych za wykonanie usługi wyceny nieruchomości przez różne podmioty, celem wyłonienia oferty najkorzystniejszej. Nie ustalono jak kształtują się ceny rynkowe wykonania usługi wyceny nieruchomości oraz usługi geodezyjnej.
Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy organ administracji nie przeprowadził rozeznania co do cen rynkowych na wykonanie powyższych usług, to nie można zweryfikować oferty podmiotów dokonujących ich w niniejszej sprawie. Nie wiadomo, czy oferta wyceny nieruchomości czy usług geodezyjnych jest zawyżona, czy też jest ofertą odpowiadającą obowiązującym cenom rynkowym. Można przyjąć, że gdyby organ administracji dokonał stosownego wyjaśnienia uniknąłby w ten sposób zarzutu dowolności w zakresie przyjętych kosztów usług, którymi obciążona została strona skarżąca. Brak należytego wyjaśnienia powyższych kwestii dotyczących rozeznania na rynku stosownych usług uniemożliwia wykluczenie czy inne podmioty zaoferowałyby niższą cenę od ceny jaka wynikła z ogólnej kwoty kosztów postępowania.
Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2018 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1533/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że rozeznanie co do wysokości kosztów oferowanych usług geodezyjnych, organ administracji może dokonać nawet telefonicznie w firmach świadczących usługi geodezyjne. Forma przeprowadzenia takiego rozeznania nie ma większego znaczenia. Istotne jest natomiast to aby organ administracji uzyskał wiedzę jak kształtują się ceny usług geodezyjnych. Umożliwia to bowiem wybranie najkorzystniejszej oferty. W niniejszej sprawie zabrało informacji na temat przeprowadzonego rozeznania rynku właściwych dla sprawy usług, co uniemożliwia ocenę prawidłowego ustalenia wysokości kosztów postępowania obciążających stronę skarżącą. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika natomiast, aby organ administracji dokonał weryfikacji oferty podmiotów wykonujących usługę wyceny nieruchomości oraz usługę geodezyjną. Brak jest również informacji czy organ żądał kalkulacji oferowanego wynagrodzenia, co uniemożliwiło wyjaśnienie jak zostało ono wyliczone. W orzecznictwie sądowym jest powszechnie przyjęty pogląd, że organ administracji nie może bezkrytycznie przyjmować rachunków (faktur) wystawionych przez określone podmioty za wykonane czynności (usługi), lecz zobligowany jest do ich sprawdzenia uwzględniając także wydatki niezbędne do wykonania zleconej pracy, czemu powinien dać wyraz w uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, tym bardziej, że wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. powinna być wąska, bowiem omawiane uregulowanie prawne jest istotnym wyjątkiem od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji.
W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby organ administracji weryfikował ofertę podmiotów wykonujących usługę wyceny nieruchomości oraz usługę geodezyjną. W szczególności nie wiadomo zatem na jakiej podstawie zawierane były porozumienia w sprawie ustalenia wynagrodzenia za sporządzenie opinii ustalających wartość nieruchomości stanowiących przedmiot postępowania zwrotowego, ani czy w sposób adekwatny do nakładu pracy konkretnego usługodawcy wyliczone zostały kwoty sporządzenia projektu podziału nieruchomości oraz operatów szacunkowych.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta P. postanowieniem z dnia 19 września 2023 r., nr [...], ustalił wysokość kosztów postępowania prowadzonego na wniosek D. L. o zwrot części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: nr [...] z arkusza mapy [...] obrębu P.1, zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia 06 lipca 2021 r., znak [...], sprostowaną postanowieniem Starosty [...] z 20 lipca 2021 r., znak jw., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia 16 sierpnia 2021 roku, znak [...], na kwotę [...]zł oraz zobowiązał Miasto P. do uiszczenia powyższych kosztów.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że w przedmiotowej sprawie sporządzenie operatów szacunkowych oraz projektu podziału nieruchomości było niezbędne.
Starosta zwrócił uwagę, że w odwołaniu od uprzednio wydanego postanowienia z dnia 21 marca 2022 r., znak: [...], Miasto [...] oświadczyło, iż nie neguje ponoszenia kosztów postępowania. Skarżący postawił jednak Staroście P. zarzut, iż rzeczoznawca i geodeta nie zostali powołani w drodze przetargu, co powinno wynikać z zachowania gospodarności i rzetelności.
Organ I instancji podkreślił, że przy powoływaniu biegłych z zakresu szacowania nieruchomości na potrzeby prowadzonych postępowań administracyjnych nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych.
Równocześnie koszt sporządzenia operatu szacunkowego nie wynika z ceny narzuconej przez rzeczoznawcę wg. jego subiektywnej oceny, lecz jest pochodną wielu czynników składowych, w szczególności zależy od rodzaju postępowania czyli celu dla którego operat ma zostać sporządzony, a co za tym idzie nakładu pracy rzeczoznawcy, niezbędnego by mógł on powstać. Wybór rzeczoznawcy zawsze poprzedzony jest postępowaniem wyłaniającym najlepsze oferty i ustalającym ceny sporządzenia operatów. Rzeczoznawcy majątkowi zapraszani są rokrocznie do składania ofert współpracy. Z początkiem roku, po wpłynięciu ofert Starosta P. zatwierdza złożone oferty, wraz z cenami za sporządzenie operatów w określonych postępowaniach administracyjnych. Przy ustalaniu cen przeprowadzana jest szczegółowa analiza złożonych przez rzeczoznawców propozycji współpracy w zakresie poszczególnych postępowań. Zatwierdzone ceny traktowane są jako maksymalne i podlegające ewentualnemu obniżeniu w indywidualnych sprawach. Jednakże w szczególnie skomplikowanych wynagrodzenie może ulec podwyższeniu, nie więcej niż o 50% kwoty stanowiącej cenę maksymalną dla sprawy, na potrzeby której jest sporządzany operat szacunkowy. Jest to procedura poprzedzająca powołanie, a rzeczoznawca majątkowy w celu wykonania opinii określającej wartość nieruchomości powoływany jest postanowieniem Starosty [...]. W postępowaniu zwrotowym, w przypadku postępowań w zakresie ustalenia odszkodowania za nieruchomości zabudowane i niezabudowane, w trybie art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalone ceny kształtowały się następująco: W 2016 r. cena za sporządzenie operatu w postępowaniu o zwrot wyniosła w przypadku gruntu niezabudowanego [...] zł, w przypadku gruntu z nakładami [...] zł. W 2020 r. (a więc po 4 latach) ceny te wyniosły odpowiednio [...] zł oraz [...] zł.
Zatem Starosta P. nie zgadza się ze stanowiskiem Miasta P. , jakoby naruszona została zasada "rzetelności i gospodarności". Ceny operatów na przestrzeni 4 lat wzrosły w granicach 5-10%. Tożsamo należy odnieść się do kosztów projektów podziału nieruchomości wykonanych przez geodetę uprawnionego. Stan prawny "na gruncie" uległ zmianie, w związku z orzeczeniem organu II instancji, obowiązkiem Starosty było wykonanie nowych podziałów na gruncie w wykonaniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Koszty podziałów były tożsame na przestrzeni 4 lat, wzrosły o 0%. Podobnie opłata za dokumenty geodezyjne ZGiKM [...], niezbędne aby dopełnić koniecznych procedur przy oznaczeniu podzielonych nieruchomości według stanu nowego.
Miasto P. wniosło zażalenie na powyższe postanowienie.
Wojewoda postanowieniem z dnia 16 lutego 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia 19 września 2023 r.
Odnosząc się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po [...], wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie miały zastosowania przepisów dotyczące zamówień publicznych oraz wskazał, że Starosta, uzasadniając zaskarżone postanowienie, organ I instancji wyjaśnił, że wybór rzeczoznawcy zawsze poprzedzony jest postępowaniem wyłaniającym najlepsze oferty i sposób wyłaniania biegłych rzeczoznawców majątkowych, jak i zakres cen za sporządzenie opinii.
W zakresie procedury wyłonienia biegłego geodety, Wojewoda wystąpił do Starosty [...] o złożenie dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Z treści tych wyjaśnień wynika, że wybór geodety uprawnionego do wykonywania usług geodezyjnych (w tym m.in. sporządzenia projektów podziału nieruchomości) odbywa się każdorazowo powołaniem geodety na podstawie postanowienia Starosty [...], podobnie jak w przypadku powołania biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Wybór geodety w tej sprawie poprzedzony był złożeniem oferty przez geodetę uprawnionego, na podstawie której przeprowadzano własne internetowe badanie rynku w celu porównania cen za różne usługi geodezyjne. Przy wyborze geodety zawsze brano pod uwagę ceny rynkowe oraz wieloletnie doświadczenie biegłego w tym konkretnym rodzaju spraw. W ustaleniu ostatecznych kosztów w danym postępowaniu zwrotowym istotne znaczenie ma obszar nieruchomości (powierzchnia działki/działek) oraz ich stan prawny. Ponadto ostateczna kwota za wykonanie usługi geodezyjnej zależy od wielu czynników determinujących stopień skomplikowania tych prac (np. wielokrotne zmiany numeracji działek w ewidencji gruntów, uzyskanie niezbędnych dokumentów, takich jak materiały źródłowe zawierające współrzędne punktów granicznych, mapa zasadnicza czy wypis z rejestru gruntów. Powyższe dokumenty są zawsze podstawą do wykonania przez geodetę ostatecznego własnego opracowania i wrysowania na mapę zasadniczą stanu prawnego adekwatnie do prowadzonego postępowania zwrotowego.
W ocenie organu odwoławczego, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja organu I instancji jest wystarczająca do uznania, że ten organ nie dopuścił się naruszenia zasady rzetelności.
Skargę na powyższe postanowienie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Miasto P. podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia: art. 7 K.p.a. oraz art. 3 ust. 2 i art. 28 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie.
Odpowiadając na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej również jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zauważyć przy tym należy, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po [...], Sąd uchylił postanowienie Wojewody z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania zwrotowego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia 21 marca 2022 r. nr [...] Ma to istotne konsekwencje dla przedmiotowej sprawy, gdyż zgodnie z art. 190 oraz art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Komentowane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej.
W przywołanym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że analiza w niniejszej sprawie organ administracji nie wskazał zasad ani kryteriów na podstawie których dokonał rozeznania rynku co do wysokości cen rynkowych za wykonanie usługi wyceny nieruchomości przez różne podmioty, celem wyłonienia oferty najkorzystniejszej. Nie ustalono jak kształtują się ceny rynkowe wykonania usługi wyceny nieruchomości oraz usługi geodezyjnej.
W sytuacji gdy organ administracji nie przeprowadził rozeznania co do cen rynkowych na wykonanie powyższych usług, to nie można zweryfikować oferty podmiotów dokonujących ich w niniejszej sprawie. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika natomiast, aby organ administracji dokonał weryfikacji oferty podmiotów wykonujących usługę wyceny nieruchomości oraz usługę geodezyjną. Brak jest również informacji czy organ żądał kalkulacji oferowanego wynagrodzenia, co uniemożliwiło wyjaśnienie jak zostało ono wyliczone. Nie wiadomo zatem na jakiej podstawie zawierane były porozumienia w sprawie ustalenia wynagrodzenia za sporządzenie opinii ustalających wartość nieruchomości stanowiących przedmiot postępowania zwrotowego, ani czy w sposób adekwatny do nakładu pracy konkretnego usługodawcy wyliczone zostały kwoty sporządzenia projektu podziału nieruchomości oraz operatów szacunkowych.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta wyjaśnił, w zakresie powołanych biegłych rzeczoznawców, że koszt sporządzenia operatu szacunkowego nie wynika z ceny narzuconej przez rzeczoznawcę według jego subiektywnej oceny, lecz jest pochodną wielu czynników składowych, w szczególności zależy od rodzaju postępowania czyli celu dla którego operat ma zostać sporządzony, a co za tym idzie nakładu pracy rzeczoznawcy, niezbędnego by mógł on powstać. Wybór rzeczoznawcy zawsze poprzedzony jest postępowaniem wyłaniającym najlepsze oferty i ustalającym ceny sporządzenia operatów. Rzeczoznawcy majątkowi zapraszani są rokrocznie do składania ofert współpracy. Z początkiem roku, po wpłynięciu ofert Starosta P. zatwierdza złożone oferty, wraz z cenami za sporządzenie operatów w określonych postępowaniach administracyjnych. Przy ustalaniu cen przeprowadzana jest szczegółowa analiza złożonych przez rzeczoznawców propozycji współpracy w zakresie poszczególnych postępowań. Zatwierdzone ceny traktowane są jako maksymalne i podlegające ewentualnemu obniżeniu w indywidualnych sprawach. Jednakże w szczególnie skomplikowanych wynagrodzenie może ulec podwyższeniu, nie więcej niż o 50% kwoty stanowiącej cenę maksymalną dla sprawy, na potrzeby której jest sporządzany operat szacunkowy. Jest to procedura poprzedzająca powołanie, a rzeczoznawca majątkowy w celu wykonania opinii określającej wartość nieruchomości powoływany jest postanowieniem Starosty [...]. W postępowaniu zwrotowym, w przypadku postępowań w zakresie ustalenia odszkodowania za nieruchomości zabudowane i niezabudowane, w trybie art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalone ceny kształtowały się następująco: W 2016 r. cena za sporządzenie operatu w postępowaniu o zwrot wyniosła w przypadku gruntu niezabudowanego [...] zł, w przypadku gruntu z nakładami [...] zł. W 2020 r. (a więc po 4 latach) ceny te wyniosły odpowiednio [...] zł oraz [...] zł.
Natomiast w zakresie kosztów podziału geodezyjnego Starosta wykazał, że wybór geodety uprawnionego do wykonywania usług geodezyjnych (w tym m.in. sporządzenia projektów podziału nieruchomości) odbywa się każdorazowo powołaniem geodety na podstawie postanowienia Starosty [...], podobnie jak w przypadku powołania biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Wybór geodety w tej sprawie poprzedzony był złożeniem oferty przez geodetę uprawnionego, na podstawie której przeprowadzano własne internetowe badanie rynku w celu porównania cen za różne usługi geodezyjne. Przy wyborze geodety zawsze brano pod uwagę ceny rynkowe oraz wieloletnie doświadczenie biegłego w tym konkretnym rodzaju spraw. W ustaleniu ostatecznych kosztów w danym postępowaniu zwrotowym istotne znaczenie ma obszar nieruchomości (powierzchnia działki/działek) oraz ich stan prawny. Ponadto ostateczna kwota za wykonanie usługi geodezyjnej zależy od wielu czynników determinujących stopień skomplikowania tych prac (np. wielokrotne zmiany numeracji działek w ewidencji gruntów, uzyskanie niezbędnych dokumentów, takich jak materiały źródłowe zawierające współrzędne punktów granicznych, mapa zasadnicza czy wypis z rejestru gruntów. Powyższe dokumenty są zawsze podstawą do wykonania przez geodetę ostatecznego własnego opracowania i wrysowania na mapę zasadniczą stanu prawnego adekwatnie do prowadzonego postępowania zwrotowego.
W ocenie Sądu stanowisko powyższe nie realizuje wskazań Sądu.
Sąd podkreśla, że o ile nie budzi wątpliwości stanowisko Starosty, co do zasad wyboru biegłych, to jednak w przywołanym powyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazano, że zasady oraz kryteria, na podstawie których dokonano rozeznania rynku, powinny być odzwierciedlone w materiale dowodowym. Podkreślenia wymaga, że Starosta, w zakresie wyboru biegłego rzeczoznawcy odwołuje się do prowadzonego na początku każdego roku postępowania wyłaniającego najlepsze oferty i ustalające ceny sporządzenia operatów, a rzeczoznawcy majątkowi zapraszani są rokrocznie do składania ofert współpracy. Przy ustalaniu cen przeprowadzana jest szczegółowa analiza złożonych przez rzeczoznawców propozycji współpracy w zakresie poszczególnych postępowań. Zatwierdzone ceny traktowane są jako maksymalne i podlegające ewentualnemu obniżeniu w indywidualnych sprawach. Jednakże w szczególnie skomplikowanych wynagrodzenie może ulec podwyższeniu, nie więcej niż o 50% kwoty stanowiącej cenę maksymalną dla sprawy, na potrzeby której jest sporządzany operat szacunkowy. W aktach sprawy nie odzwierciedlono jednak w jakikolwiek sposób faktu przeprowadzenia powyższej procedury, co w ocenie Sądu stanowi o brakach w zakresie postępowania dowodowego. Nie można bowiem zweryfikować na jakich zasadach wybrano konkretny podmiot, do czego zobowiązano organy we wcześniejszym wyroku.
Podobnie, w zakresie wyboru geodety Starosta wskazuje, że pod uwagę ceny rynkowe oraz wieloletnie doświadczenie biegłego w tym konkretnym rodzaju spraw. Jednak również powyższe okoliczności nie zostały odzwierciedlone w aktach sprawy. W istocie uzasadnieniem wyboru danego geodety miała być weryfikacja przedstawionych cen w oparciu o własne internetowe badanie rynku w celu porównania cen za różne usługi geodezyjne. Sąd wskazuje, że taki sposób wyboru geodety jest jak najbardziej dopuszczalny, ale znowu, w świetle wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Po [...], okoliczności powinny być odzwierciedlone w aktach sprawy, czego niestety zaniechano.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co uzasadniało konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I intonacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej powyżej ustawy.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzając zwrot uiszczonego wpisu od skargi.