II SA/Po 175/24

II SA/Po 175/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący/
Arkadiusz Skomra
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 5 pkt 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. B. kwotę 497,00 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wójt Gminy P. (dalej Wójt) decyzją z dnia 8 lutego 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 3 pkt 22, art. 17, art.20 ust.1-3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej u.ś.r.) odmówił D. B. (dalej skarżąca lub strona) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką H. N..
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że skarżąca zwróciła się 22 listopada 2023 r. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jej mama H. N. posiada orzeczenie wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. — lekarza rzeczoznawcy z dnia 07 października 2002 r., nr [...], zgodnie z którym uznana została na stałe za osobę niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym; stwierdzono niezdolność do samodzielnej egzystencji— do nadal. Stała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym istnieje od daty wniosku. Ustalono, że matka skarżącej choruje na astmę, POChP, cukrzycę typu II, korowy zanik mózgu, stan po zakrzepicy żył (miażdżyca), stan po udarze mózgu, stan po złamaniach. H. N. jest osobą leżącą.
Organ wskazał, że H. N. ma czwórkę dzieci: skarżącą, M. N., E. W., A. T., którzy pracują zarobkowo oraz I. N., która pozostaje na rencie. Natomiast w wywiadzie ustalono, iż I. N. sporadycznie sprawuje opiekę nad matką, podczas nieobecności D. B..
Strona oświadczyła, iż sprawując opiekę wykonuje następujące czynności: pobudka: sporadycznie, higiena (kąpiel, obcinanie paznokci, mycie włosów, mycie zębów, podmywanie): zawsze, prowadzenie do toalety: zawsze, wymiana pieluchomajtek: zawsze, profilaktyka przeciwodleżynowa (smarowanie kremami, zmiana pozycji ciała): zawsze, przygotowywanie ubrań, ubieranie: zawsze, ćwiczenia fizyczne (pomoc): często, pomiar ciśnienia: zawsze, mierzenie poziomu cukru, podawanie insuliny: zawsze, podawanie leków: zawsze, przygotowywanie posiłków, karmienie: zawsze, sprzątanie mieszkania, pranie, prasowanie: zawsze, wizyty lekarskie: zawsze, załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków: zawsze, robienie zakupów, realizacja recept: zawsze, wyjścia na spacery: rzadko (latem na wózku), przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu: zawsze, czynności ogrodnicze: zawsze, czytanie książek, pism urzędowych: sporadycznie, ćwiczenia rozwijające mowę, czytanie, pisanie, myślenie: sporadycznie, układanie do snu, czuwanie podczas snu: zawsze, masaże, oklepywanie: zawsze. Skarżąca w oświadczeniu dotyczącym formy i zakresu opieki nad matką oświadczyła, iż sprawuje opiekę całą dobę.
Pracownik socjalny w oparciu o przeprowadzony wywiad potwierdził sprawowanie całodobowej opieki przez D. B.
Organ wskazał, że strona do wniosku dołączyła orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy z dnia 16 marca 2022 r., nr [...] wydane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w O. , zgodnie z którym uznano ją za okresowo całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 04 marca 2022 r. do marca 2024 r., nie stwierdzono niezdolności badanej do samodzielnej egzystencji. Okoliczność ta powoduje, zdaniem organu, że strona, która posiada takie orzeczenie, nie może być uznana za osobę, która rezygnuje z pracy bądź jej nie podejmuje wyłącznie z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Ponadto strona od dnia 4 marca 2022 r. do dnia 31 marca 2024 r. posiada prawo do renty rolniczej. W ocenie Wójta fakt pozostawania na rencie rolniczej świadczy o tym, iż opieka nad matką nie była powodem rezygnacji z zatrudnienia. Rezygnacja ta zbiegła się z wydaniem orzeczenia lekarza rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z treści którego wynika, iż strona sama jest osobą chorą. Podczas wywiadu ustalono, iż strona choruje na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i z tego tytułu jest osobą niezdolną do pracy. W przypadku D. B., zdaniem organu trudno przyjąć argumentację, iż utrata bądź niepodejmowanie zatrudnienia była związana ze sprawowaniem opieki nad matką, skoro strona sama jest uznana za osobę niepełnosprawną i z tego tytułu posiada prawo do renty rolniczej.
Wójt stwierdził ponadto, że strona pomimo pouczenia o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty rolniczej i uzależnieniu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu renty rolniczej — dokumentu takiego nie przedłożyła.
Ponadto organ stwierdził, że nie budzi wątpliwość fakt, iż H. N. jest osobą niepełnosprawną. Nie można jednak ustalić daty powstania niepełnosprawności co stanowi przesłankę negatywną, wskazaną w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ ma na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono niekonstytucyjność powyższego przepisu w zakresie, w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstanie niepełnosprawności. Pomimo upływu lat ustawa nie została znowelizowana, a przepis ten obowiązuje.
Od powyższej decyzji D. B. złożyła odwołanie, zarzucając organowi naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Skarżąca zarzuciła, że organ zastosował art. 17 ust.1b u.ś.r. z pominięciem skutków wyroku TK z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, tj. od czasu wydania tego wyroku przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób dorosłych, których niepełnosprawność powstała po terminach wskazanych w tym przepisie. Ponadto skarżąca wyraziła stanowisko, że ma prawo wyboru pomiędzy rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium), decyzją z 19 stycznia 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023r., poz.775 ze zm. – dalej "k.p.a.") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy P..
Kolegium podzieliło zarzut naruszenia art. 17 ust.1b u.ś.r., a to z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13.
Za utrzymaniem decyzji w mocy przemawiało jednak zdaniem Kolegium to, że stosownie do art. 17 ust.5 pkt 1a u.ś.r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do (między innymi) renty z tytułu niezdolności do pracy. Przeprowadzone przed organem pomocowym postępowanie wykazało, iż skarżąca ma przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Pomimo pouczenia o prawie wyboru świadczenia korzystniejszego, D. B. nie wykazała, że świadczenie rentowe zostało zawieszone.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu D. B., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2024 r., znak [...], wnosząc o jej uchylenie, jak i o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. Nie umożliwiono stronie skarżącej rezygnacji z renty celem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a na taką możliwość wskazuje aktualnie orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymana została w mocy decyzja Wójta Gminy P. o odmowie przyznania skarżącej D. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W ocenie organów przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej opiekującej się niepełnosprawną matką jest fakt, że ma on ustalone prawo do renty rolniczej. Skarżąca z kolei uważa, że renta nie stanowi przeszkody prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż może z niej zrezygnować i wybrać świadczenie dla niej bardziej korzystne.
Mając to na uwadze, wskazać należy, że ustawodawca w art. 17 ust. 5 u.ś.r. enumeratywnie wymienił przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W opinii Sądu prawo do renty, niezależnie od organu, który ustalił prawo do tego świadczenia, nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2511/20 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"), istotną cechą osób, będących adresatami zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. normy prawnej "określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. (...). Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że podmioty, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zostały pozbawione świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie tym podmiotom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r., umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego.
Z kolei podmiotom, które otrzymują inne dochody niż wymienione w przywołanych przepisach, przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W związku z tym zróżnicowaniem należy podkreślić, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach."
Wzmacniając powyższą argumentację wskazać należy, iż w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym, która ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, może (...) faktycznie pracować. Co istotne, nie istnieją również legislacyjne przeciwwskazania do tego, aby podejmowała ona zatrudnienie. Wobec takich osób ustawodawca przewidział jedynie mechanizm zapobiegający pobieraniu przez nie świadczenia. Mechanizm ten polega na zmniejszeniu lub zawieszeniu renty w przypadku osiągnięcia określonego przychodu, według zasad wynikających z art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 291zm.; dalej: "u.e.r.").
W konsekwencji, "wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (...)."
W warunkach niniejszej sprawy, zgodnie z ustaleniami organów administracyjnych, skarżąca ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (do marca 2024 r.) i pobiera rentę z KRUS. Ponadto z akt sprawy wynika, iż skarżąca ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy ale wyłącznie w gospodarstwie rolnym.
Mając to na uwadze wskazać należy, że w świetle art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208 ze zm, dalej: "u.u.s.r."), "renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: 1) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust. 2; 2) jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym; 3) całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów."
Stosownie do dalszych przepisów art. 21 u.u.s.r., za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 5). Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 6). Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 7).
Zgodnie zaś z art. 22 ust. 1 u.u.s.r. - rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego. W pozostałych przypadkach renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy pamiętać, iż stosownie do § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2005 r., nr 6, poz. 46) przy orzekaniu o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym bierze się pod uwagę łącznie:
1) charakter i przebieg procesów chorobowych oraz ich wpływ na stan czynnościowy organizmu, a w sprawach o ustalenie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy z powodu następstw wypadku przy pracy rolniczej lub choroby zawodowej - także ich związek z tym wypadkiem lub tą chorobą;
2) sprawność psychofizyczną organizmu, stopień przystosowania organizmu do ubytków anatomicznych, kalectwa oraz skutków choroby;
3) wiek oraz rodzaj i zakres prac dotychczas wykonywanych przez zainteresowanego w gospodarstwie rolnym;
4) możliwość przywrócenia zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym przez leczenie i rehabilitację oraz zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, protezy i środki pomocnicze.
W tym miejscu wskazać należy, iż w wyroku z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt I UK 433/15 , Lex nr 2157272 Sąd Najwyższy mając na względzie powyższe przepisy wskazał, iż w odróżnieniu od osób objętych powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych, osoby objęte ubezpieczeniem społecznym rolników to osoby, które nie tylko utrzymują się z pracy wykonywanej osobiście, ale świadczą tę pracę w posiadanym gospodarstwie rolnym, będącym konkretnym zespołem środków produkcji. Jeżeli zatem objęcie specjalnym, "branżowym" systemem ubezpieczenia społecznego rolników jest spowodowane spełnieniem zarówno przesłanek podmiotowych, jak i przedmiotowych, zgodnie z tymi kryteriami należy dokonywać oceny wystąpienia wykreowanej wyłącznie na potrzeby ubezpieczenia emerytalno-rentowego "całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym", odnosi się ją do konkretnego gospodarstwa rolnego, które rolnik posiada, w którym mieszka i prowadzi osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą.
Ponadto należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 12 u.e.r. za całkowicie niezdolnego do pracy uznaje się osobę, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2 ), a za częściowo niezdolnego do pracy uznaje się osobę, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Zatem ocena niezdolności do pracy dokonuje się w stosunku do możliwości pracy w gospodarstwie rolnym, z całkowitym pominięciem zdolności do pracy poza rolnictwem, a ponadto z uwzględnieniem warunków funkcjonowania danego gospodarstwa rolnego, tj. zakresu oraz rodzaju prac dotychczas w nim wykonywanych.
Powyższe zaś oznacza, iż nie w każdym przypadku osoba mająca ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym winna być traktowana na równi z osobą całkowicie niezdolną do pracy. Jak wskazano już wyżej orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a więc zdolności wykonywania pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, nie oznacza całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu u.e.r.
W tym miejscu odnosząc się do kwestii orzeczenia o celowości przekwalifikowania wskazać należy, iż zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 grudnia 2004 r. w sprawie orzecznictwa lekarskiego w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o celowości przekwalifikowania zawodowego orzeka się, jeżeli osoba ubiegająca się o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy trwale utraciła zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i może po przekwalifikowaniu nabyć zdolność do pracy zarobkowej w zawodzie pozarolniczym.
Powyższe, w opinii Sądu, nie oznacza automatycznie, iż osobę co do której nie orzeczono celowości przekwalifikowania, traktować należy jako osobę, która nie może podjąć zatrudnienia, a co za tym idzie zrezygnować z tego zatrudnienia.
Należy mieć na uwadze, iż sam ustawodawca dopuścił możliwość podjęcia zatrudnienia przez osobę pobierająca rentę rolniczą. Osiąganie przez rencistę przychodów z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może spowodować zawieszenie rolniczych świadczeń rentowych lub ich zmniejszenie. W świetle 34 ust. 1 u.u.s.r., prawo do renty rolniczej ulega wówczas zawieszeniu na zasadach określonych w u.e.r.
Mając zatem na uwadze stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone na tle sprawy, w której osoba wnosząca skargę konstytucyjną miała ustalone prawo do renty w oparciu o przepisy u.e.r. oraz przytoczone przepisy u.u.s.r., stwierdzić należy, że ustalenie na rzecz opiekuna osoby niepełnosprawnej prawa do świadczenia rentowego z KRUS nie przekreśla automatycznie możliwości ubiegania się przez niego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Ponownie rozpoznając sprawę organ mając na uwadze stanowisko zawarte w niniejszym uzasadnieniu winien podjąć działania mające na celu ustalenie czy pobieranie przez skarżącą renty rolniczej oznacza, iż nie może ona podejmować jakiegokolwiek zatrudnienia czy też raczej mamy tu do czynienia z częściową niezdolnością do pracy, która w świetle przywołanego wyroku TK nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Na marginesie Sąd wskazuje, iż po dokonaniu pełnych ustaleń faktycznych należy dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Organ weźmie pod uwagę, że skoro skarżąca ma jeszcze fizyczne możliwości, by opiekować się całodobowo niepełnosprawną (por. wywiad środowiskowi i oświadczenie co do sprawowanego zakresu opieki) matką, to potencjalnie mogłaby w innej sytuacji podjąć podobne czynności w ramach zatrudnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Sąd uchylił wyłącznie zaskarżona decyzję, bowiem zebrany w aktach materiał dowodowy jest wystarczający do wydania końcowego rozstrzygnięcia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz Skarżącego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składa się wynagrodzenie reprezentującego go adwokata ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1964), pamiętając przy tym, że na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. skarżąca jest zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a.