II SA/PO 1747/03

II SA/Po 1747/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2006-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Barbara Koś /przewodniczący/
Maria Kwiecińska /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2006r. przy udziale sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Ż. z dnia [...] roku Nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kwiecińska
Uzasadnienie
Decyzją Starosty Z. z dnia [...] roku Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 i art. 6 ust 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. RP Nr 46 poz. 340) zatwierdzono na dzień 13 czerwca 1962 r. granice gospodarstwa rolnego, stanowiącego współwłasność Pana D.H. s. J. do - części niewydzielonej ze Skarbem Państwa -Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, składającego się z działek Nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha położonych w obrębie wsi C. Gmina B..
Zatwierdzenie granic gospodarstwa nastąpiło na podstawie aktu nadania z dnia [...] r. Nr [...] zgodnie z Postanowieniem Sądu Rejonowego o rozgraniczenie sygn. akt [...] z dnia [...] roku.
W uzasadnieniu decyzji Starosta Z. wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek A.L. zamieszkałej w C., Gmina B., w związku ze stwierdzeniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wykonania aktu nadania i ustalenia granic na wspólnotę do - części niewydzielonej.
Stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy B. nastąpiło na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a to wobec skierowania decyzji do osoby nieżyjącej tj. D.H..
Przedmiotem prowadzonego postępowania jest ustalenie granic gospodarstwa rolnego w części niewydzielonej i stanowiącej współwłasność, D.H. s. J. obecnie (A.L.) oraz Skarbu Państwa - Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, na wniosek spadkobierczyni D.H. - A.L..
Wydanie decyzji z dnia [...] r. przez Starostę Z. poprzedzone zostało analizą teczki osiedleńczej D.H., w wyniku której ustalono, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Powiatowy Zarząd Rolnictwa w Z. wyraziło zgodę na przydział D. H. na własność 1/3 budynków gospodarczych , - domu i działki gruntu około 10 ha.
Zarówno z protokołu wprowadzenia w posiadanie z dnia [...] r. jak i z karty osiedleńczej Nr [...] z dnia [...] r. wynika, że D.H. przydzielono - budynku mieszkalnego. Pozostała część budynków mieszkalnych jak i gospodarczych została przydzielona innym osobom (S., M.).
Aktem Nadania Nr [...] z dnia [...] roku wydanym na podstawie art. 5 i 10 dekretu z dnia 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. RP Nr 46 poz. 340) Powiatowa Komisja Ziemska w Z. nadała D.H., gospodarstwo rolne obejmujące grunty rolne o powierzchni około 8,90 ha oraz dom mieszkalny i budynki gospodarcze do - , studnia do 1/3, klatka schodowa do -.
Przydział gospodarstwa rolnego w częściach już od samego początku stwarzał konflikty pomiędzy D.H., a pozostałymi współwłaścicielami. Konflikt dotyczył idealnego podziału do - domu mieszkalnego, który z uwagi na charakter budynku nie był możliwy.
Celem zakończenia tego sporu oraz w wykonaniu aktu nadania Nr [...] z dnia [...] roku została wydana w dniu [...] roku decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z. Nr [...] ustalające granicę gospodarstwa w zakresie działek bezspornych stanowiących wyłączną własność D. H. o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], dla których założono księgę wieczystą Nr KW [...].
Celem kompleksowego uregulowania własności gospodarstwa rolnego D. H., należało wydać kolejne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania na wspólnotę do - części niewydzielonej.
Wydana w tej sprawie decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia [...]r. Nr [...] została jednakże skierowana do D.H. wówczas już nie żyjącego. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku A.L., stwierdziła nieważność decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] rok znak Nr [...].
Na tym tle powstała ponownie konieczność wydania orzeczenia w sprawie wykonania aktu nadania na wspólnotę do - części niewydzielonej.
Ze względu na toczące się spory na wniosek Państwowego Gospodarstwa Rolnego w C. (któremu przekazano w międzyczasie połowę budynków przedtem zajmowanych przez M.), dokonano na drodze Sądowej rozgraniczenia nieruchomości stanowiącej obecnie własność A.L., jako spadkobierczyni D.H. (działki Nr [...], [...], [...], [...] i [...]) i nieruchomości stanowiącej współwłasność do - A. L. i Skarbu Państwa (działki Nr 318, 317, 814) oraz działki Nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa.
Prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] roku sygn. akt [...] ostatecznie określiło granicę spornych działek.
W tych warunkach Starosta Ż wydał decyzję o wykonaniu aktu nadania, wskazując że jej treść jest identyczna z decyzją Naczelnika Gminy B. Nr [...] z dnia [...]r. której nieważność stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] roku nr [...]. Jedyną bowiem przyczyną unieważnienia był fakt skierowania ww decyzji do nieżyjącej osoby.
Od powyżej decyzji Starosty Z., odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła A. L., pismem z dnia [...] roku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W swoim odwołaniu A. L. zarzuciła, że Starosta Z.. nie uwzględnił faktu, że błędna decyzja Naczelnika Gminy w B. Nr [...] z dnia [...]r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i zaskarżoną decyzją powielił tę wcześniejszą, błędną decyzję Naczelnika Gminy w B..
Skarżąca podniosła również, że decyzja Starosty Z. oparta została na postanowieniu Sądu Rejonowego . z dnia [...]r. sygn. akt [...] którym dokonano rozgraniczenia nieruchomości, które to postanowienie w sposób rażący narusza prawo.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 38 ust. 3 ustawy z 5.06.1998r. o Samorządzie powiatowym ( tj. Dz.U. 2001, Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( tj. Dz.U. 2001, Nr 79, poz. 856 z późn. zm. ), art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 i 6 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz.U. Nr 46, poz. 340) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności aktu nadania z dnia [...]r. Nr [...] oraz Postanowienia Sądu Rejonowego o rozgraniczeniu z dnia [...]r. sygn. akt [...] należy przyjąć, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i znajduje oparcie w materiale dowodowym.
Celem decyzji było uregulowanie własności zgodnie z przepisami dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych i aktem nadania na wspólnotę do - części niewydzielonej. Postępowanie zostało wszczęte zgodnie z wnioskiem A. L. wobec stwierdzenia nieważności Decyzji Naczelnika Gminy B. Nr [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, A.L. powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji.
Zarzuciła, iż w ślad za błędnym Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] roku sygn. akt [...], Starosta Z. w decyzji utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonał rozgraniczenia działek stanowiących wyłączną jej własność (działki [...], [...], [...]), a w rzeczywistości, w miejsce działki Nr [...], postanowieniem Sądu Rejonowego wpisano 5 nowych działek celem dokonania rozgraniczenia, a działka Nr [...] na której jest usytuowany budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze zniknęła.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty Z. nie uwzględniają przy tym faktu, że skarżąca A. L. jest jedynym właścicielem nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej KW [...], których własność uzyskała w drodze dziedziczenia i postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] o dziale spadku po D. i K. małżonkach H..
Skarżąca zarzuciła w końcu, że Państwowe Gospodarstwo Rolne w C., Gmina B. (obecnie Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa), nielegalnie uzyskało własność połowy budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych skarżącej, mimo że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] oraz zapisem w KW [...] własność tych nieruchomości w całości przysługuje A. L..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skargę uznać należy za uzasadnioną jakkolwiek z innych przyczyn, niż podnoszone przez skarżącą.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Starosty Z. stanowią przepisy dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz.U. nr 46 poz. 340 z późn. zm.). Przepisy te, służące ochronie i uregulowaniu własności chłopskiej na obszarze Ziem Odzyskanych stanowią, iż w celu poświadczenia własności gospodarstwa rolnego i jego przynależności Starosta (poprzednio powiatowa Komisja Ziemska) wydaje z urzędu akt nadania, który zawiera określenie osób uprawnionych oraz powierzchnię gruntów i innych składników gospodarstwa rolnego, przy czym akty nadania, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów stanowią poświadczenie własności takiego gospodarstwa (art. 5 dekretu).
Takim aktem nadania gospodarstwa rolnego w C. gmina B. na rzecz D.H., był akt nadania Nr [...] z dnia [...] r. obejmujący grunty oraz połowę domu mieszkalnego, budynków gospodarczych i klatki schodowej. Zgodnie z treścią art. 6 dekretu, granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek ustala orzeczenie o wykonaniu aktu nadania. Orzeczenie to wydaje z urzędu starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (poprzednio prezydium powiatowej rady narodowej). Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania jest podstawą wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne.
W niniejszym przypadku w celu wykonania aktu nadania gospodarstwa rolnego na rzecz D. H. zostały wydane dwa orzeczenia:
- decyzja Prezydium Rady Narodowej w Z. z dnia [...] r. Nr [...], ustalająca granice gospodarstwa D. H. o powierzchni [...] ha obejmującego działki stanowiące własność D. H. Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] dla których została założona księga wieczysta KW [...] oraz
- decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] r. w sprawie ustalenia granic na wspólnotę do - części niewydzielnej, dotycząca działek Nr [...], [...], [...], [...] stanowiących współwłasność Skarbu Państwa i D. H., dla których została utworzona księga wieczysta KW [...].
Ponieważ ta ostatnia decyzja została skierowana do nieżyjącego już w 1976 r. D. H. prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność powyższej decyzji, co stwarzało konieczność ponownego ustalenia granic działek stanowiących współwłasność D. H. (a następnie jego spadkobierców) i Skarbu Państwa, w celu wykonania aktu nadania Nr [...] w tej części w jakiej przyznawał on D.H. tylko połowę domu mieszkalnego, klatki schodowej i budynków gospodarczych.
Ponieważ zgodnie z treścią art. 48 kodeksu cywilnego budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, stanowią część składową gruntu, D.H. uzyskując zgodnie z aktem nadania połowę domu, budynków gospodarczych i klatki schodowej w rzeczywistości uzyskał własność gruntu na którym przydzielone mu części budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych się znajdowały, a w części w której nie istniała fizyczna możliwość podziału uzyskał współwłasność (wraz ze Skarbem Państwa) działek gruntowych na których budynki te czy ich niepodzielne części były posadowione.
Wyznaczenie granic tych działek było przedmiotem decyzji Starosty Z.. Decyzja ta, wydana w celu wykonania aktu nadania, zgodnie z treścią art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r., oparta została na rozstrzygnięciu zawartymi w postanowieniu Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie rozgraniczenia nieruchomości stanowiących własność A. L., współwłasność A. L. i Skarbu Państwa oraz własność Skarbu Państwa.
Jak wynika przy tym z dokumentów zawartych w aktach Sądu Rejonowego sygn. akt [...], z których na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przeprowadzono dowód w niniejszej sprawie, rozgraniczenie nieruchomości nastąpiło na wniosek Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. skierowany do Sądu Rejonowego na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30 poz. 163). Przepis ten przewiduje, że jeżeli w przypadku sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody, organ administracyjny umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpoznania Sądowi. Wydane w tej sprawie Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...] rozgraniczyło nieruchomość stanowiącą własność A. L. ujawnioną w KW [...] w postaci działek [...], [...], [...], [...] i [...] oraz nieruchomość stanowiącą współwłasność do - A. L. i Skarbu Państwa w postaci działki [...] w ten sposób, że określiło przebieg granic działek [...], [...], [...], [...] zgodnie ze wskazanymi w sentencji postanowienia punktami granicznymi i szkicem przebiegu granic zawartym na k. 34 akt, sporządzonym przez biegłego inz. A. K. w opinii na k. 29-35 akt.
Rewizja A.L. od powyższego postanowienia została oddalona Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego z dnia [...] r. sygn. akt. [...].
Na podstawie art. 365 § 1 w związku z art. 361 kodeksu postępowania cywilnego prawomocny wyrok Sądu Rejonowego wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także i inne osoby. Wymienione w przytoczonym przepisie jednostki muszą zatem liczyć się z wydanym orzeczeniem, nie mogą go ani zmieniać, ani podejmować działań nie uwzględniających faktu jego wydania.
Odnosi się to również do Starosty Z., wykonującego na mocy art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. zadania z zakresu administracji rządowej.
Z powyższych względów należy uznać, iż Starosta Z. wydając orzeczenie w sprawie wykonania aktu nadania Nr [...] w części dotyczącej określenia granicy działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego D. H. w części niewydzielonej ze Skarbem Państwa, prawidłowo swoje orzeczenie oparł na postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. [...], a podniesiony w niniejszym postępowaniu przed Sądem administracyjnym zarzut, że prawomocne postanowienie Sądu powszechnego było błędne nie zasługuje na uwzględnienie w świetle przepisu art. 365 kpc.
Nie podzielając zarzutów skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylił jednak zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Z., uznając iż zostały one wydane z naruszeniem przepisu art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. a także w zakresie przepisów postępowania a konkretnie art. 7 kpa.
Przytoczony przepis art. 6 dekretu nakazuje w orzeczeniu stanowiącym wykonanie aktu nadania określenie granic gospodarstwa rolnego.
Decyzja Starosty Z. z dnia [...] r. zatwierdzająca granice gospodarstwa rolnego stanowiącego współwłasność D. H. do - części niewydzielonej ze Skarbem Państwa wskazuje działki, których decyzja dotyczy a mianowicie: działki nr [...]o pow. 0,06 ha, Nr [...] o pow. 0,01 ha, Nr [...] o pow. 0.01 ha oraz Nr [...] o pow. 0.0012 ha. ustala również, że zatwierdzenie granic gospodarstwa następuje zgodnie z Postanowieniem Sądu Rejonowego o rozgraniczeniu sygn. akt [...] z dnia [...] r.
Treść sentencji postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. a także analiza powołanej w sentencji tego postanowienia opinii biegłego inz. A.K. (k. [...] akt) oraz szkicu przebiegu granic (k. [...]akt) pozwalają natomiast stwierdzić, iż przedmiotem rozstrzygnięcia tego Sądu, nie były granice działki Nr [...] o pow. 0,01 ha.
Ostatecznie zatem jakkolwiek z decyzji Starosty Z. wynika, że zatwierdza ona m. innymi granicę działki Nr [...], w rzeczywistości decyzja ta nie określa granic działki Nr [...], bowiem Postanowienie Sądu Rejonowego w Z., do którego się odwołuje, kwestii tej nie rozstrzyga, być może dlatego, że granice działki Nr [...] nie były nigdy sporne.
Okoliczność ta nie zwalniała jednakże Starosty Z. od określenia granic również i tej działki w trybie art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 roku.
Czym innym bowiem jest wydanie orzeczenia w celu wykonania aktu nadania w trybie przepisów art. 5 i art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, a czym innym dokonanie przez Sąd rozgraniczenia na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17.05.1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne, jakkolwiek to orzeczenie w zakresie będącym przedmiotem jego rozstrzygnięcia będzie wiążące dla innych jednostek w tym organów administracji.
W przypadku jednakże działki Nr [...] brak takiego orzeczenia, a zatem Starosta Z. rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, winien określić we własnym zakresie granicę działki Nr [...] wskazanej w jego decyzji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Z..
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.
Rozstrzygnięcie w sprawie wykonalności decyzji oparto na treści art. 152 ustawy.
/-/ M. Kwiecińska /-/ B. Koś /-/ W. Długaszewska