II SA/Po 174/24

II SA/Po 174/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Daniel
Robert Talaga
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Sygn. powiązane
I OZ 329/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-06
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 2 pkt 8, art. 7d pkt 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d, art. 29
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1390
par. 30, par. 31, par. 33
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Dz.U. 2023 poz 775
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Asesor WSA Paweł Daniel Asesor WSA Robert Talaga Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 lutego 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r., nr [...], Starosta [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.; dalej: "u.p.g.k.") i § 30 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm.; dalej: "R.e.g.b."), umorzył w całości sprawę ujawnienia danych zawartych w materiale źródłowym, tj. w szkicach z założenia ewidencji gruntów dotyczących działek oznaczonych numerem geodezyjnym: [...], której właścicielem są W. i J. małż. M. i [...], której właścicielem jest M. Ś. (z założenia ewidencji działka nr [...]), położonych w obrębie ewidencyjnym P. gm. K..
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że po stwierdzeniu rozbieżności dotyczących zobrazowania granicy w bazie ewidencji gruntów i budynków między działką nr [...] a działką nr [...], które położone są na ark. mapy [...] w obrębie ewidencyjnym P. gm. K., działając z urzędu, wszczął w dniu 4 lipca 2023 r. postępowanie administracyjne mające na celu usunięcie rozbieżności w ewidencji. W oparciu o dane liczbowe (geodezyjne) ze szkiców "nr [...] i nr [...]" znajdujących się w operacie z założenia ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego P. , gm. K., wydał w dniu 27 lipca 2023 r. decyzję nr [...], w której orzekł o zastąpieniu granicy między działką nr [...], ark. mapy [...], będącej własnością W. M. i J. małż. M. , a działką nr [...], ark. mapy [...], będącej własnością M. Ś., pozyskanej w procesie scyfryzowania map analogowych na przedstawienie przebiegu granicy ze szkiców nr [...] i nr [...] znajdujących się w operacie z założenia ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego P. , gm. K.. W wyniku wniesienia odwołań od tej decyzji przez M. Ś. oraz W. M., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego w P. w dniu 23 października 2023 r. wydał decyzję nr [...], w której uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego w P. wskazał w swej decyzji okoliczności jakie Starosta [...] powinien brać pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a mianowicie, iż do aktualizacji przebiegu granic nieruchomości gruntowych o nr ewidencyjnych [...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym P. , gm. K., szkice z operatu założenia ewidencji gruntów są niewystarczające. Nie zawierają one wszystkich miar, które pozwalałyby na jednoznaczne określenie położenia punktów granicznych. Określenie natomiast współrzędnych punktu granicznego w oparciu o te szkice nie spełniają aktualnie obowiązujących standardów dokładnościowych. Niezasadnym jest więc modyfikowanie danych ewidencyjnych, kiedy realnie - w stanie faktycznym - nie zachodzi poprawa ich jakości. Organ odwoławczy stwierdził również, że zmiana przebiegu granic w operacie ewidencyjnym może nastąpić po przyjęciu do zasobu stosownej dokumentacji opracowanej przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego sporządzonej w jednej z procedur ustalenia przebiegu granic lub wznowienia znaków granicznych przewidzianych przepisami prawa lub wytworzonej w odpowiednim postępowaniu administracyjnym bądź sądowym.
Mając powyższe na uwadze, organ I instancji po ponownej analizie materiałów znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym stwierdził, że w jego posiadaniu znajdują się tylko dwa szkice z założenia ewidencji gruntów i budynków, które jak stwierdził organ odwoławczy, nie są wystarczające do dokonania obliczeń współrzędnych punktów granicznych, gdyż obliczenia wykonane na ich podstawie nie spełniają obecnie standardów dokładnościowych i nie poprawią ich jakości. A co za tym idzie nie będzie można w oparciu o obliczony punkt graniczny zastąpić przebieg granicy uwidocznionej w bazie ewidencji gruntów i budynków między działką nr [...] a działką nr [...]. Do powiatowego zasobu geodezyjnego nie został również przyjęty żaden operat techniczny opracowany przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego, na podstawie którego można by uaktualnić współrzędne punktów granicznych między działkami nr [...] i [...].
Dalej organ I instancji wskazał, że w dniu 4 grudnia 2023 r. po zapoznaniu się z materiałami postępowania W. i J. małż. M. wnieśli o zlikwidowanie błędnie naniesionej linii granicznej na kopii mapy zasadniczej z dnia 1 lutego 2023 r. wykonanej przez M. D., tj. ujawnienie tej linii za zaworem wodnym, który jest na ich działce nr [...]. Następnie w piśmie z dnia 4 grudnia 2023 r. W. M. podniosła, że poprzednia decyzja Starosty [...] z dnia 27 lipca 2023 r. jest uzasadniona, chociaż wniosła odwołanie od tej decyzji. Dodała, że przy wydaniu decyzji Starosta [...] powinien oprzeć się o opinię techniczną z dnia 9 lutego 2012 r. wykonaną przez Z. N. w oparciu o szkice nr [...] i [...] z 1958 i 1959 r., która dotyczy ustalenia granic między działkami nr [...] i [...], położonymi w P. , gm. K.. Odnosząc się do tych twierdzeń organ I instancji wskazał, że w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym brak jest "aktualniejszych" i spełniających obecne standardy dokładnościowe dokumentów geodezyjnych, oprócz dwóch szkiców z założenia ewidencji, które według organu odwoławczego są niewystarczające, w oparciu o które można by stwierdzić, że aktualny stan zobrazowania granicy między przedmiotowymi działkami jest wadliwy. Dalsze postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe. Operat techniczny z 2012 r. dotyczący ustalenia granic między działką nr [...] a działką nr [...] nie ma natomiast związku z obecnie wydawaną decyzją.
W odwołaniu z dnia 17 grudnia 2023 r. do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego W. M. wskazała, że skoro dokumenty z założenia ewidencji gruntów i budynków nie są wystarczające do dokonania obliczeń współrzędnych punktów granicznych, to sporna mapa także tych standardów nie spełnia. Granica nie zgadza się z dokumentami z 1959 r. z założenia ewidencji, mapą z 1985 r., dokumentacją założenia wody, pomiarami domu na działce [...], ani z dokumentacją biegłego K. . Granica na dokumentach z 1959 r. i 1985 r. jest przyprostokątna na linii od punktów osnowy 107 i 108, na odległości 138,30 m. Jeśli mapa nie ma żadnej podstawy merytorycznej, nie powinna być publikowana jako dokument urzędowy. Kwestionowana mapa powoduje konflikt i naruszenie własności odwołującej.
W piśmie z dnia 21 grudnia 2023 r. uzupełniającym odwołanie W. M. wskazała, że podczas rozmowy telefonicznej geodeta, który narysował zieloną błędną linię na mapie zasadniczej z 1 lutego 2023 r. powiedział, że jest to błąd, który chce naprawić. Odwołująca otrzymała mapę ewidencyjną w skali 1:1000 z dnia 22 listopada 2023 r. wykonaną przez M. D.. Mimo, że w operacie technicznym z 1959 r. założenia ewidencji wrysowano poprawnie granicę, to na nowej mapie granica jest na niekorzyść odwołującej.
W piśmie z dnia 21 stycznia 2024 r. uzupełniającym odwołanie W. M. podniosła, że mimo ujawnienia danych zawartych w materialne źródłowym, tj. w szkicach z założenia ewidencji gruntów umorzono postępowanie. Odwołująca wskazała, że wycofuje odwołanie z dnia 14 sierpnia 2023 r. Oświadczyła, że wnosiła o sprawdzenie poprawności wprowadzonych zmian na mapie przez Starostę [...], a nie sprawdzenie zasadności zmian. Nikt z geodetów nie mierzył osnowy 108. W protokole z 4 grudnia 2023 r. jest błąd – przebieg granicy między działkami był inny niż przebieg granicy przedstawiony na analogowej mapie ewidencyjnej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 8 lutego 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że kluczową zasadą dotyczącą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Jak stanowi art. 24 ust. 2a u.p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Są one aktualizowane w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wymienionej w art. 24 ust. 2b pkt 1 u.p.g.k., albo w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (art. 24 ust. 2b pkt 2 u.p.g.k.). Przedmiotem sprawy była aktualizacja informacji zawartych w bazie ewidencji gruntów i budynków dotyczących granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...] położonymi w obrębie P. , gm. K.. Starosta [...] podejmował czynności w tym celu, aby przebieg granicy, wykazany w procesie digitalizacji analogowej mapy ewidencyjnej, zastąpić przebiegiem wynikającym z danych uwidocznionych w dokumentacji geodezyjnej będącej w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, tj. na szkicach nr [...] i [...] w operacie założenia ewidencji gruntów i budynków dla wsi P. .
Dalej organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji decyzją z dnia 27 lipca 2023 r., znak [...] orzekł: "o zastąpieniu granicy uwidocznionej w bazie ewidencji gruntów i budynków między działką nr [...] ark. mapy [...], będącą własnością W. i J. małż. M. a działką nr [...] ark. mapy [...] będącą własnością M. Ś. (....) pozyskanej w procesie scyfryzowania map analogowych na przedstawienie granicy w oparciu o dane liczbowe (geodezyjne) ze szkiców nr [...] i [...] znajdujących się w operacie założenia ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego P. gm. K.." Tym niemniej, organ odwoławczy stwierdził wówczas, że wykorzystane do aktualizacji przebiegu granicy działek ewidencyjnych nr [...] i [...] szkice z operatu założenia ewidencji gruntów są niewystarczające. Nie zawierają one wszystkich miar pozwalających jednoznacznie określić położenie punktów granicznych.(....) Niezasadnym jest modyfikowanie danych ewidencyjnych, kiedy realnie - w stanie faktycznym - nie zachodzi poprawa ich jakości. Źródłem danych dla ewidencji gruntów może być ponadto dokumentacja znajdująca się w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, jeżeli umożliwia określenie położenia punktów granicznych z dokładnością wymaganą przepisami prawa. Zmiana przebiegu omawianych granic w operacie ewidencyjnym może nastąpić po przyjęciu do zasobu stosownej dokumentacji opracowanej przez jednostkę wykonawstwa geodezyjnego sporządzonej w odpowiednim postępowaniu administracyjnym, bądź sądowym w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych.
Zdaniem organu odwoławczego nie mając w zasobie dokładnych danych, które pozwoliłyby na określenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów terenowych I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 u.p.g.k., Starosta [...] w decyzji z 8 grudnia 2023 r., znak [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania w całości.
W skardze z dnia 14 lutego 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. M. wskazała, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Podniosła, że szkic nr [...] był materiałem dowodowym w rozgraniczeniu między działkami [...] i [...] i organ odwoławczy nie wnosił zastrzeżeń co do jego prawidłowości.
W uzupełnieniu skargi z dnia 2 marca 2024 r. skarżąca wskazała, że postępowanie zostało nieprawidłowo umorzone i wniosła o "uznanie decyzji Starosty z dnia 27 lipca 2023 r."
Z kolei w uzupełnieniu skargi z dnia 3 marca 2024 r. skarżąca podkreśliła, że w posiadaniu Starostwa [...] jest wykaz współrzędnych punktów osnowy oraz szkice polowe z pomiaru Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego z P. z 1985 r. W tej dokumentacji jest wyznaczona granica między działkami [...] i [...] (obecnie [...]). Pomiary i dokumentacja z 1959 r. i 1985 r. jasno wskazują, że stan ewidencyjny wprowadzony uprzednio był wadliwy. Organ nie może wprowadzać więc danych sprzecznych z treścią tych dokumentów. Wobec tego skarżąca wniosła o uznanie prawidłowych granic wyznaczonych w oparciu o szkice z założenia EGiB i szkice polowe z pomiaru Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego z P. z 1985 r. oraz o uznanie decyzji Starosty [...] z dnia 27 lipca 2023 r. za prawidłową.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że wykorzystanie do obliczenia współrzędnych punktów granicznych danych z zasobu, które nie spełniają standardów dokładnościowych, nie poprawi jakości aktualizowanych danych ewidencyjnych. W związku z tym bezcelowe jest przy wykorzystaniu tych danych prowadzenie postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencyjnej bazie danych. Wykorzystane przez Starostę [...] szkice nr [...] i nr [...] z operatu założenia ewidencji gruntów nie są wystarczające do aktualizacji przebiegu granic. Dokumenty nie zawierają wszystkich miar pozwalających jednoznacznie określić położenie punktów granicznych. Współrzędne punktu granicznego (wspólnego dla działek nr [...], nr [...] i nr [...]) zmodyfikowane w wyniku obliczeń dokonanych w postępowaniu Starosty [...] nie spełniały obowiązujących aktualnie standardów dokładnościowych. W związku z tym niezasadne było modyfikowanie danych ewidencyjnych, kiedy realnie nie zachodzi poprawa ich jakości. Nie można bowiem w procesie dokonywania zmian w ewidencji gruntów zastępować danych niskiej jakości danymi jakości, być może, nieco wyższej, ale nadal niewiarygodnymi.
Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze podkreślając, że obecny przebieg granicy jest sprzeczny z dokumentami znajdującymi się w zasobie geodezyjnym. Zdaniem skarżącej taka dokumentacja jest wystarczająca do dokonania zmian w ewidencji, wobec czego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Pełnomocnik oświadczył, że aktualnie nie toczy się żadna sprawa o rozgraniczenie nieruchomości.
Skarżąca oświadczyła, że wnosi i wywodzi jak w skardze oraz jak pełnomocnik. Wyjaśniła, że nie występowała o rozgraniczenie nieruchomości, ponieważ wiąże się to z koniecznością poniesienia kosztów rozgraniczenia.
Uczestnik postępowania J. M. oświadczył, że popiera skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Kontroli Sądu poddano decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 lutego 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2023 r. o umorzeniu w całości sprawy ujawnienia danych zawartych w materiale źródłowym, tj. w szkicach z założenia ewidencji gruntów dotyczących działek oznaczonych numerem geodezyjnym: [...], której właścicielem są W. i J. małż. M. i [...], której właścicielem jest M. Ś. (z założenia ewidencji działka nr [...]), położonych w obrębie ewidencyjnym P. gm. K..
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 8 u.p.g.k. przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Podkreślenia przy tym wymaga, że zbiór ten pełni funkcje informacyjno - techniczne, a więc nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego danej nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Dane o gruntach, budynkach i lokalach gromadzone są w systemie w drodze rejestracji stanów prawnych ustalonych w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Przepisy u.p.g.k. nie dają podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień do gruntów. Zmiana granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, a kwestie własnościowe rozstrzygane są przez sądy powszechne. Nie można dokonywać żadnych zmian własnościowych poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, ponieważ ewidencja jest tylko rejestrem danych wynikających z dokumentacji urzędowej.
Dalej, w myśl art. 7d pkt 1 u.p.g.k. utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowym jest zadaniem starostów/prezydentów miast na prawach powiatu. Stosownie do art. 24 ust 2a u.p.g.k., dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy, czyli właścicieli nieruchomości lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania.
Należy także wskazać, że aktualnie zgodnie z § 30 R.e.g.b., przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Z § 31 tego rozporządzenia wynika przy tym, że jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w sprawie ujawnienia danych zawartych w materiale źródłowym, tj. w szkicach z założenia ewidencji gruntów dotyczących działek oznaczonych numerem geodezyjnym [...], której właścicielem są W. i J. małż. M. i [...], której właścicielem jest M. Ś. (z założenia ewidencji działka nr [...]), położonych w obrębie ewidencyjnym P. gm. K., zostało wszczęte z urzędu w dniu 4 lipca 2023 r.
Początkowo organ I instancji po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 27 lipca 2023 r. orzekł o zastąpieniu granicy uwidocznionej w bazie ewidencji gruntów i budynków między działką nr [...], ark. mapy [...], będącą własnością W. i J. małż. M., a działką nr [...], ark. mapy [...], będącą własnością M. Ś. (obydwie położone w obrębie ewidencyjnym P. , gm. K.), pozyskanej w procesie scyfryzowania map analogowych, na przedstawienie granicy w oparciu o dane liczbowe (geodezyjne) ze szkiców nr [...] i nr [...] znajdujących się w operacie założenia ewidencji gruntów dla obrębu ewidencyjnego P. , gm. K.. Co jednak istotne na gruncie rozpoznawanej sprawy, Starosta [...] w uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że "granice między ww. działkami mają atrybut granicy nieustalonej, gdyż w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie odnotowano dokumentacji, z której wynikałoby, że granica między działkami [...] i [...] została ustalona, a atrybuty punktów załamania granic spełniają dokładności przewidziane obecnymi przepisami w sprawie ewidencji gruntów i budynków (...). Przeliczona granica staje się bardziej przybliżona do stanu uwidocznionego na rastrze mapy sytuacyjno-wysokościowej oraz ortofotomapy co pozwala wnioskować, że jest to wierniejsze oddanie stanu faktycznego na gruncie. Jednak materiał źródłowy w postaci przywołanych szkiców, współrzędnych punktów osnowy pomiarowej oraz danych liczbowych na szkicu nie pozwala na określenie punktu(ów) granicznego z dokładnością, która jest przewidziana dla punktu granicznego ustalonego, jak również spełniającego ramy dokładności dla I-wszej grupy dokładnościowej jakimi są punkty graniczne. Z uwagi na powyższe określenie sposobu pozyskania danych o punkcie granicznym (SPD) między działkami [...] a [...] w bazie ewidencji gruntów i budynków będzie jako nieustalony, a informacja dotycząca spełnienia standardów dokładnościowych przez punkt graniczny (ISD) - nie spełnia. Zmiana, która zostanie dokonana po uprawomocnieniu decyzji będzie jedynie dotyczyła części graficznej, nie wpłynie na powierzchnię działek. Jednocześnie należy wyraźnie podkreślić, iż aby traktować granicę między przedmiotowymi działkami za ustaloną, może to nastąpić między innymi w oparciu o ustalenie granic w trybie ewidencyjnym § 33 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, bądź o dokumentację z rozgraniczenia nieruchomości."
W wyniku rozpoznania odwołań od tej decyzji wniesionych przez M. Ś. i W. M., organ odwoławczy decyzją z dnia 23 października 2023 r. uchylił przywołaną wyżej decyzję Starosty, wyjaśniając, że wykorzystane przez organ I instancji do aktualizacji przebiegu granic nieruchomości szkice z operatu założenia ewidencji gruntów są niewystarczające. Nie zawierają one wszystkich miar pozwalających jednoznacznie określić położenie punktów granicznych. Współrzędne punktu granicznego, którego położenie zmieniono, określone w wyniku dokonanych obliczeń, nie spełniają aktualnie obowiązujących standardów dokładnościowych. Niezasadnym jest natomiast – co należy uznać za stanowisko słuszne – modyfikowanie danych ewidencyjnych, kiedy realnie nie zachodzi poprawa ich jakości.
Wobec tak ukształtowanego stanu faktycznego i prawnego obowiązkiem organu I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy było więc umorzenie wszczętego z urzędu postępowania. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przyjmuje się, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów, tj. podmiotu, przedmiotu, czy podstawy prawnej. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza sytuację, w której nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Skoro natomiast w rozpoznawanej sprawie na podstawie dostępnych dokumentów nie było zasadne dokonanie zmiany wpisu istniejącego w ewidencji, wszczęte postępowanie w tej sprawie należało umorzyć.
Podkreślenia wymaga, że przeprowadzenie przez organ ewidencyjny działań restytucyjnych w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d. p.g.i.k. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy w ewidencji dokonano wpisu wadliwie odzwierciedlającego dane zalegające w dokumentach źródłowych. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się więc w istocie do ponownego przetransferowania danych ewidencyjnych z dokumentu źródłowego w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. Jeżeli natomiast podważa się treść dokumentu, w oparciu o który dokonano wpisów ewidencyjnych, niezbędne jest wytworzenie nowego, aktualnego dokumentu, który będzie podstawą nowego wpisu, korygującego wpis poprzedni, oparty o wadliwe źródło danych ewidencyjnych. W takim układzie podstawą wpisu (aktualizacji) danych ewidencyjnych musi być nowowytworzony (aktualny) dokument stanowiący źródło danych ewidencyjnych. Wprowadzenie zmian w ewidencji nie ma charakteru pierwotnego, co oznacza, iż jej treść nie może stanowić wyjściowego źródła informacji o gruntach i budynkach. Ewidencja z założenia odzwierciedla treść dokumentów źródłowych, a więc ma charakter wtórny, pochodny. W tym kontekście, niezależnie od tego, jak postrzega to skarżąca, organ ewidencyjny nie jest uprawniony, w ramach postępowania aktualizacyjnego, do podważania mocy prawnej źródła danych ewidencyjnych. W toku opracowania i uruchomienia bazy danych numerycznych doszło do sytuacji, że dane ewidencyjne działek [...] i [...] mogą nie mieć odzwierciedlenia na gruncie, ale nie w następstwie wytworzenia nowych źródeł danych ewidencyjnych, lecz wskutek przekształcenia mapy ewidencji gruntów i budynków z postaci analogowej do postaci cyfrowej. Nie ma natomiast aktualnych dokumentów, spełniających standardy techniczne, które mogłyby stanowić podstawę wprowadzenia nowych danych ewidencyjnych. W takim układzie faktyczno-prawnym nie można przyjąć, że organ dysponował materiałem umożliwiającym aktualizację ewidencji. Wprowadzenie nowych danych ewidencyjnych wymaga przeprowadzenia innych postępowań, w ramach których poprzez akt stosowania prawa zostanie określona granica pomiędzy działkami nr [...] i [...].
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej ponoszonych w toku postępowania administracyjnego oraz w toku postępowania sądowego z całą stanowczością należy podkreślić, że wydane w sprawie decyzje nie doprowadziły w żaden sposób do pomniejszenia należącej do skarżącej działki, tak samo jak wcześniej wydana przez organ I instancji decyzja z dnia 27 lipca 2023 r., która już została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie doprowadziła do powiększenia działki skarżącej. Błędnie więc skarżąca zarzuciła we wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, że "Sąd zostawił granicę zieloną linię na mapie ewidencyjnej w naszej działce nr [...], poszerzając działkę nr [...]". Organ I instancji w decyzji z dnia 27 lipca 2023 r. wyraźnie wskazał, że dokonana zmiana miała dotyczyć jedynie części graficznej (zielona i czerwona granica na załączniku do decyzji, do których odwołuje się skarżąca) i nie wpływała w żaden sposób na powierzchnię działek. Organ I instancji wyjaśnił przy tym, że aby traktować granicę między przedmiotowymi działkami za ustaloną, może to nastąpić w oparciu o ustalenie granic w trybie ewidencyjnym § 33 R.e.g.b., bądź o dokumentację z rozgraniczenia nieruchomości. Umorzenie postępowania w sprawie w żaden sposób nie wpłynęło więc na prawo własności skarżącej do działki nr [...]. Postępowanie o aktualizację ewidencji gruntów i budynków ma na celu wykazanie prawidłowego i zgodnego z przepisami przebiegu granic działek, zaś do zadań starosty nie należy rozstrzyganie sporów granicznych ani ustalanie zasięgu prawa własności. Prawidłowym trybem postępowania, jeśli skarżąca nie zgadza się z przebiegiem granicy, jest przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, które zgodnie z art. 29 u.p.g.k. ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Natomiast organem odpowiednim w rozstrzyganiu takich sporów granicznych jest wójt/burmistrz/prezydent miasta oraz sądy w przypadkach określonych w ww. ustawie.
Dalej wyjaśnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W postępowaniu prowadzonym w zakresie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie jest dopuszczalne rozstrzyganie sporów własnościowych, w szczególności zaś ustalanie przysługiwania prawa własności i jego zasięgu. Organy ewidencyjne uprawnione są jedynie do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów uzasadnione jest dokonanie zmian wpisów zawartych w ewidencji. Zaznaczyć przy tym należy, że dokonując aktualizacji ewidencji gruntów, organy ewidencyjne nie mają kompetencji do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07 oraz z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1377/14, dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Co zaś się tyczy twierdzeń skarżącej odnoszących się do wywłaszczenia części działki nr [...] oraz rozgraniczenia dokonanego przez J. K. w 2012 r. wskazać należy, że niniejsze postępowanie dotyczyło ujawnienia w ewidencji danych zawartych w materiałach źródłowych dotyczących działek nr [...] i [...], a nie prawidłowości poprowadzenia granicy pomiędzy należącą do skarżącej działką nr [...] a działką nr [...] (drogą), wobec czego poruszane kwestie nie mają znaczenia dla sprawy.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 lutego 2024 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2023 r. odpowiadaja prawu i przy ich wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, dajacego podstawy do ich uchylenia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), oddalił skargę.