II SA/Po 174/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Poznaniu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej rentę, uznając przepis wyłączający takie świadczenie za jasny i niepozostawiający luzu decyzyjnego.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. L. z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, ponieważ wnioskodawczyni pobierała rentę. Organy administracji odmówiły świadczenia, opierając się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyłącza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej ustalone prawo do renty. Skarżąca argumentowała, że przepis ten narusza Konstytucję RP, w szczególności zasady sprawiedliwości społecznej i równości, a także że należy brać pod uwagę różnicę w wysokości świadczeń. WSA w Poznaniu oddalił skargę, uznając przepis za jasny i niepozostawiający wątpliwości interpretacyjnych, a także podkreślając, że prawo do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy R. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powodem odmowy było to, że wnioskodawczyni pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiło przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podnosiła, że taka literalna wykładnia przepisu narusza zasady konstytucyjne, w tym sprawiedliwość społeczną i równość, a także że organy nie uwzględniły celu świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest pomoc osobie niepełnosprawnej. Argumentowała, że wysokość jej renty (650 zł) jest znacznie niższa od świadczenia pielęgnacyjnego (1477 zł) i że powinna otrzymać przynajmniej różnicę. Wnioskowała również o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności przepisu z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasny i nie wymaga interpretacji (clara non sunt interpretanda). Podkreślił, że ustalone prawo do renty jednoznacznie wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a sytuacja życiowa skarżącej, choć trudna, nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia wbrew wyraźnemu zapisowi ustawy. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia Konstytucji, wskazując, że państwo ma prawo określać warunki udzielania pomocy, a zróżnicowanie uprawnień nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób, które rezygnują z dochodów z pracy, czego w tym przypadku nie można stwierdzić z uwagi na pobieranie renty. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że nie powziął wątpliwości co do konstytucyjności przepisu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest jasny i nie narusza Konstytucji RP. Prawo do renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zróżnicowanie świadczeń nie jest naruszeniem zasady równości.
Uzasadnienie
Sąd uznał przepis za jasny i niepozostawiający wątpliwości interpretacyjnych. Podkreślono, że prawo do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a sytuacja życiowa nie może przemawiać za przyznaniem świadczenia wbrew ustawie. Zróżnicowanie świadczeń jest dopuszczalne i nie narusza zasady równości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa podmioty, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy spełnieniu dodatkowych warunków.
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 24 lit d
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 7
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 62 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada sprawiedliwości społecznej, zasada demokratycznego państwa prawa.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 67
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomoc państwa dla osób niepełnosprawnych.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo rodzin do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przedstawienia pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasny i nie wymaga interpretacji. Państwo ma prawo określać warunki udzielania pomocy społecznej, a zróżnicowanie świadczeń nie narusza zasady równości. Świadczenie pielęgnacyjne jest przeznaczone dla osób rezygnujących z dochodów z pracy, a nie dla osób pobierających rentę.
Odrzucone argumenty
Literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych narusza Konstytucję RP (zasady sprawiedliwości społecznej, równości, prawa do zabezpieczenia społecznego). Organy powinny badać różnicę między wysokością renty a świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego narusza cel świadczenia i zasady państwa prawa. Należy skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności przepisu z Konstytucją.
Godne uwagi sformułowania
clara non sunt interpretanda nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej zapewnia osobom niepełnosprawnym, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 67, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Skład orzekający
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
sprawozdawca
Edyta Podrazik
przewodniczący
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście pobierania renty oraz zgodność przepisów socjalnych z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na jasnym brzmieniu przepisu, co może ograniczać jego zastosowanie w sprawach o odmiennych stanach faktycznych lub gdy pojawią się nowe argumenty prawne dotyczące konstytucyjności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa socjalnego i jego zgodności z Konstytucją, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób dotkniętych podobnymi problemami.
“Renta zamiast świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd rozstrzyga o prawach opiekunów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Po 174/18 - Wyrok WSA w Poznaniu Data orzeczenia 2018-08-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2018-02-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Sędziowie Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/ Edyta Podrazik /przewodniczący/ Jan Szuma Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 757/19 - Wyrok NSA z 2019-06-28 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1952 art. 3 pkt 24 lit d, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a , art. 24 ust. 7, art. 62 ust. 2 pkt 2 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], Burmistrz Gminy R. odmówił przyznania I. L. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wnioskowanego na córkę - E. L.. Uzasadniając wydaną decyzję organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 30 października 2017r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wpłynął wniosek I. L. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad córką E. L., która posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2020r. I. L. nie pracuje, na którą to okoliczność strona przedłożyła świadectwo pracy - sprostowanie wydane w dniu 25 września 2017r., z którego wynika, że pozostawała w stosunku pracy do dnia 13 września 2017r. Nadto, jak wynika z zaświadczenia wydanego w dniu 13 marca 2015r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, I. L. od 1 maja 1999 roku pobiera świadczenie w postaci renty. Mając powyższe na uwadze Burmistrz Gminy R. uznał, skoro wnioskodawczyni ma ustalone prawo do renty od dnia 1 maja 1999r., to świadczenie pielęgnacyjne na córkę jej nie przysługuje. Od niniejszej decyzji I. L. wniosła odwołanie w ustawowym terminie. Odwołująca w treści odwołania opisała swój stan rodzinny oraz przebieg pracy zawodowy wraz z wykorzystaniem urlopu wychowawczego. Odwołująca podniosła między innymi, że sam fakt posiadania prawa do renty nie zmienia w sposób automatyczny sytuacji opiekuna, gdyż nadal może on nie dysponować pulą środków na utrzymanie siebie i osoby z niepełnosprawnością. Odwoływanie się do takiego formalnego kryterium, bez zwracania uwagi na wysokość otrzymywanej renty,jest arbitralne i nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 20 ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1952), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 1257), zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2017r. poz. 1952), regulujący kwestie przyznania wnioskowanego przez odwołującą świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego została oparta na podstawie określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych enumeratywnie wymienia przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową prawa do świadczenia. Przy czym są to przesłanki, które można podzielić na dwie grupy: istniejące po stronie osoby sprawującej opiekę oraz istniejące po stronie osoby wymagającej opieki. Wśród przesłanek istniejących po stronie osoby sprawującej opiekę wymienia się sytuację, gdy osoba sprawująca opiekę ma m.in. ustalone prawo do emerytury lub renty. Z katalogu podmiotowego osób sprawujących opiekę wyłączono osoby, które wprawdzie z założenia nie są aktywne zawodowo, lecz mają ustalone źródła dochodu i objęte są ubezpieczeniem. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tym osobom, nawet w sytuacji gdy sprawują one osobistą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodowałoby, że świadczenie pielęgnacyjne byłoby dodatkowym dochodem tych osób finansowanym z budżetu państwa, a takie wydatkowanie środków budżetu jest nieuzasadnione. Kolegium podniosło, że przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i tylko ich spełnienie, a nie uznaniowość czy zasady słuszności albo współżycia społecznego, uzasadniają jego przyznanie. Decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, w związku z tym organy administracyjne nie mają możliwości wydania decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określonym w przepisach prawa. W związku z powyższym decyzja organu pierwszej instancji jest decyzją związaną i nie była wydana w ramach uznania administracyjnego, pozostawiającego organowi luz decyzyjny w zakresie możliwości przyznania świadczenia. Organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, że odwołującej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką w związku z ustalonym prawem do renty. Tym samym decyzja została wydana na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. E. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 roku, nr [...], zarzucając naruszenie: - przepisów prawa materialnego - art.17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1952) w związku z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich błędną wykładnie i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a rentą uzyskiwaną przez stronę, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia; - naruszenie przepisów postępowania tj. art.7, art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. renty w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. renty wnioskodawczyni w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego; - naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z konstytucją, gdyż narusza zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem pozbawia rzeczywistego (a nie formalnego) beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego - osobę niepełnosprawną i to z uwagi na okoliczności niezależne od niej, - naruszenie art. 67 i 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji z uwagi na okoliczności niezależne od tej osoby. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji oraz o zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 17 ust 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, jest zgodny z Konstytucją, w szczególności z art. 2, 67 i 69 Konstytucji, w sytuacji kiedy przepis ten przy zastosowaniu wykładni literalnej nie nakazuje badania różnicy wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do wysokości przyznanej renty, a w konsekwencji powoduję odmowę przyznania świadczenia w jakiejkolwiek wysokości, nawet w sytuacji, gdy ustalone jest prawo do renty, której wysokość jest dużo niższa aniżeli świadczenie pielęgnacyjne. W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższą argumentację. Skarżąca podniosła, że spełniła przesłanki określone w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dniu 31 sierpnia 2017 roku złożyła u swojego pracodawcy, po 21 latach pracy, wniosek o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 13 września 2017 roku z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad córką E. L., która ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Wyjaśniła, że córka urodziła się 14 września 1999 roku i tuż po urodzeniu zaczęła poważnie chorować, a po dwóch latach od narodzin zdiagnozowano u niej mukowiscydozę. Stan zdrowia córki znacznie się pogorszył i lekarze stwierdzili, że wymaga ona stałej opieki i pomocy w codziennej egzystencji. Był to ostatni moment aby przejść na urlop wychowawczy, tak by pilnować córkę i nie pozwolić na progresję zmian w jej płucach. Pracodawca udzielił skarżącej urlopu na okres od 19.03.2015 r. do 12.09.2017 r., po to by mogła monitorować podaż leków, inhalacji, dopilnować pokarmów spożywanych przez córkę. W zmaganiach z chorobą córki nie może liczyć na pomoc, bowiem mąż też wymaga opieki, ponieważ kilka lat temu doznał wylewu, który spowodował, że całkowicie utracił mowę. Wobec utraty pracy i podstawowego źródła dochodu, wobec konieczności opieki nad córką, konieczne stało się złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, że organy poprzestały wyłącznie na literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomijając wykładnię celowościową. Przede wszystkim nie uwzględniły tego, że rzeczywistym beneficjentem świadczenia pielęgnacyjnego nie jest skarżąca, ale jej niepełnosprawna córka, która środki z tego świadczenia pośrednio skonsumuje na swoje leczenie i utrzymanie. Córka nie jest w stanie żyć bez jej pomocy i świadczenie pielęgnacyjne miało nam pomóc w zapewnieniu jej opieki. Istotne jest, że organ nie wziął pod uwagę uregulowań konstytucyjnych, będących ponad ustawą o świadczeniach rodzinnych w hierarchii źródeł prawa, pomijając to, że Państwo Polskie jest zobowiązane do zapewnienia zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji swoim obywatelom, co wynika z art. 2, 67 i 69 Konstytucji. Podniesiono, że świadczenie pielęgnacyjne w swojej istocie jest kierowane do osoby niepełnosprawnej w celu zapewnienia jej środków. Organy obu instancji w konsekwencji naruszyły także w istotny sposób interes społeczny i słuszny interesu strony, ponieważ całkowicie pominęły cel w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego. Wykładnia literalna art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w taki sposób, w jaki zrobiły to organy, powoduje, iż przepis ten nie jest zgodny z Konstytucją. Organ nie wziął również pod uwagę tego, że pobierana przez skarżącą renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi 650 zł, podczas gdy świadczenie pielęgnacyjne to aktualnie 1477 zł miesięcznie. Organ aby spełnić cel istnienia przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, mając na uwadze ww. uregulowania konstytucyjne, powinien chociażby przyznać świadczenie w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością mojej renty. Organ nie wziął jednak w ogóle pod uwagę tych faktów i nie odniósł się do tej kwestii w żaden sposób w uzasadnieniu decyzji, a brak uzasadnienia w tej części stanowi także naruszenie art. 7, 77 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego z pominięciem tych istotnych faktów. Odmowa przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego sprawia, ze jest traktowana gorzej niż osoby, które nigdy nie pracowały, a również sprawują opiekę nad dziećmi z niepełnosprawnością. Organ powinien w takiej sytuacji uwzględnić także konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Także orzecznictwo sądowe nakazuje wykładnię przepisów socjalnych w sposób uwzględniający w szczególności celowość istnienia tych przepisów. Skarżąca podniosła, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 28.10.2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 480/16, ograniczenie w wykładni przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko do literalnego brzmienia przepisu naruszałoby zasady demokratycznego państwa prawa określone w art. 2 Konstytucji RP. W ocenie powyższego Sądu za niedopuszczalne należy uznać, doprowadzenie do sytuacji, iż w wyniku wadliwej ustawodawczej działalności państwa obywatel może zostać pozbawiony świadczenia rodzinnego pomocowego dwukrotnie wyższego, w skutek "przymusu" sytuacyjnego. Sąd w dalszej części uzasadnienia podkreślił, że demokratyczne państwo prawa winno służyć swoim obywatelom, celem realizacji zasad sprawiedliwości społecznej, szczególnie osobom, które w niezawinionych okolicznościach, rezygnując z pracy podjęły się opieki nad niepełnosprawnym członkiem swojej rodziny i z tych względów pobieranie innego świadczenia nie może przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Sam fakt posiadania prawa do renty nie zmienia w sposób automatyczny sytuacji opiekuna, gdyż nadal może on nie dysponować dostateczną pulą środków na utrzymanie siebie i osoby z niepełnosprawnością. Odwoływanie się przez organy jedynie do formalnego kryterium, bez zwracania uwagi na wysokość otrzymywanej renty, jest arbitralne i nieuzasadnione. Podkreślenia także wymaga, że organ został wyznaczony do wydawania decyzji zgodnie z prawem, a zatem winien uwzględnić przepisy szczególne wynikające z Konstytucji, będące ponad ustawą o świadczeniach rodzinnych, i przynajmniej winien przyznać świadczenie częściowo. Aktualna sytuacja powoduje jednak, że skarżąca i jej córka są traktowane nierówno w zakresie wsparcia ze strony władz publicznych. Organy obu instancji nie uwzględniły przy rozpoznawaniu sprawy powyższych zasad, co spowodowało, że zastosowana wykładnia nie realizuje celów ustawodawcy, a co w konsekwencji powoduje naruszenie nadrzędnych przepisów konstytucyjnych. Z kolei uznanie, że stosowanie przez organy władzy publicznej przy analizowaniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych wykładni wyłącznie językowej powoduje, iż przepis ten jest niezgodny z konstytucją. Stosowanie wyłącznie wykładni językowej wobec ww. przepisu powoduje, iż przepis ten jest niekonstytucyjny. W takiej sytuacji uzasadniony jest wniosek o zwrócenie się w tej kwestii z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego będzie niezbędne z uwagi na konstytucyjny obowiązek władzy publicznej do zapewnienia opieki osobom niepełnosprawnym i zapewnienia im zabezpieczenia socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach prawa. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Skarżąca oczekuje przy tym dokonania innej niż językowa wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, podnosząc iż ich językowa wykładnia prowadzi do naruszenia, wskazanych w skardze zasad Konstytucji RP, co rodzi potrzebę odwołania się do ich prokonstytucyjnej wykładni celowościowej. W tym zakresie podzielić należy jednak stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że oba wskazane przepisy są jasne na tyle, że nie wymagają żadnej wykładni, zgodnie z obowiązującą w systemie prawa zasadą: clara non sunt interpretanda. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. I tak, w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy ustawodawca wymienił podmioty, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy spełnieniu dodatkowych warunków. Jednocześnie jednak, w art. 17 ust. 5 ustawy ustawodawca zastrzegł m.in., iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty. Nie jest przedmiotem sporu to, że skarżąca ma ustalone prawo do renty na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 stycznia 2000 roku. Jest osoba częściowo niezdolną do pracy, a niezdolność ta jest trwała. Z uwagi na powyższe ustalenie oraz wobec jednoznacznie sformułowanych przez przepis art. 17 ust. 5 ustawy negatywnych przesłanek, Sąd podziela pogląd, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy okoliczność - ustalone prawo do renty - wyklucza przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Analizowany przepis jest sformułowany w sposób niebudzący wątpliwości i co istotne, nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Niezależnie od powyższego podkreślić trzeba, że nawet trudna sytuacja życiowa skarżącej związana z opieką nad niepełnosprawną córką oraz, jak podaje – również chorym mężem, nie może przemawiać za przyznaniem jej świadczenia pielęgnacyjnego, w tym także w części stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością renty a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego - z uwagi na wyraźny zapis ustawy. Nadto, w ocenie Sądu, nie można przyjmować założenia, że skoro Państwo w swojej polityce społecznej zapewnia osobom niepełnosprawnym, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 67, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), to każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy rodzinom, w tym przesłanki odmowy udzielenia pomocy. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 Konstytucji. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Samo zróżnicowanie pobieranej renty (niezależnie od jej charakteru) i świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na jego wysokość, nie oznacza naruszenia zasady równości. Nie można bowiem pominąć, że świadczenia rentowe, są stabilne i silniej chronione niż świadczenia pielęgnacyjne. Co więcej, świadczenie rentowe, choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne, jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne, stanowiące element systemu zabezpieczeń społecznych. Potwierdza to okoliczność, że w dotychczas funkcjonującym systemie zabezpieczeń społecznych nie doszło do wygaszenia decyzji rentowych, za to doszło do wygaszenia decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy również mieć na uwadze, że z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych wiążą się regulacje przyjęte w art. 3 pkt 24 lit d, art. 24 ust. 7 i art. 62 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, które są konsekwencją przyjętego przez ustawodawcę założenia, iż osoba pobierająca emeryturę lub rentę (bez względu na tytuł jej uzyskania) a także mająca inne źródła dochodu, o których mowa w tych przepisach, nie może otrzymywać świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazuje to na rozwiązania systemowe i określony, przyjęty przez ustawodawcę model przyznawania świadczeń rodzinnych. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 20 kwietnia 2017r., sygn. akt I OSK 3269/15 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2017r., sygn. akt IV SA/Gl 1180/16, w Łodzi z dnia 13 maja 2015r., sygn. akt II SA/Łd 253/15, w Gorzowie z dnia 17 grudnia 2014r., sygn. akt II SA/Go 807/14; wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym kontekście, nie mogą również odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący wskazuje na okoliczności, którymi kierowały się organy pomocowe, podejmując rozstrzygniecie w sprawie, a są to okoliczności istotne dla rozpatrzenia sprawy. Reasumując, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką. Przeprowadzone w sprawie postępowanie było zgodne z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają zatem prawu. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z art. 2, art. 67 i art. 69 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przepis ten daje sądowi rozpoznającemu konkretną sprawę możliwość wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem jedynie w razie wątpliwości, co do konstytucyjności określonych przepisów ustawy. Nie oznacza to jednak, że sąd ma obowiązek zwracania się do Trybunału w każdym przypadku, również wówczas, gdy oczekuje tego strona postępowania. Instytucja pytania prawnego, przewidziana art. 193 Konstytucji RP, nie daje skarżącemu w postępowaniu sądowoadministracyjnym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Warunkiem wystąpienia z pytaniem prawnym jest wątpliwość powstała w składzie orzekającym co do zgodności przepisu prawa z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Takiej wątpliwości Sąd w sprawie niniejszej nie powziął. Nie było zatem żadnych podstaw do wystąpienia z takim pytaniem i do zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI