II SA/Po 1641/02

II SA/Po 1641/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska /sprawozdawca/
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; o d d a l a s k a r g ę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska MK
Uzasadnienie
4/II SA/Po 1641/02
U z a s a d n i e n i e
Na wniosek J. R. z [...]. "o przyznanie pomocy finansowej na zasadach motywowanych we wcześniejszych podaniach i wnioskach" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją nr [...] z [...] odmówił Skarżącemu przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na potrzeby bytowe. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy oraz wskazał motywy rozstrzygnięcia. W tej pierwszej kwestii organ przytoczył dane dotyczące sytuacji rodzinnej i warunków bytowych Skarżącego, to jest, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego źródła dochodu, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Jest w lekkim stopniu niepełnosprawny, z możliwością podjęcia pracy. Organ podaje też, że Skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu poprawy i rozwiązania swojej trudnej sytuacji. Jako materialnoprawną podstawę decyzji organ wskazał art. 3 pkt. 1 i 6; art. 4 ust.1; art. 6 ust.1a; art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998r., nr 64, poz. 414 ze zm.). W myśl art. 3 pkt 1 i 6 oraz art. 4 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, Skarżący jest uprawniony do otrzymywania pomocy społecznej z powodu ubóstwa i niepełnosprawności oraz z uwagi na fakt, że nie przekracza kryterium dochodowego. Pomimo tego, organ działając na podstawie art. 32 ust. 1 w/w ustawy, nie przyznał Skarżącemu zasiłku celowego w celu zaspokojenia jego niezbędnej potrzeby bytowej. Podejmując w/w rozstrzygnięcie negatywne, organ powołał się na art. 6 ust. 1a ustawy, według którego można odmówić przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wobec braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. W odniesieniu do Skarżącego okoliczność powyższa wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego.
W odwołaniu J. R. wskazuje na swoje niezaspokojone potrzeby bytowe i niezrozumienie, co do oczekiwanego przez organ współdziałania z nim w celu poprawy jego trudnej sytuacji.
Decyzją nr [...] z dnia[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 107 §1 i §3 kpa, który określa wymogi decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ich nie spełnia, tzn. nie wskazuje konkretnych faktów i dowodów uzasadniających odmowę przyznania pomocy finansowej w sytuacji spełniania przez Skarżącego podstawowych przesłanek do jej udzielenia (kryteria dochodowe, sytuacja zdrowotna i materialna). Ponadto organ I instancji niezgodnie z wnioskiem Strony, która zwróciła się ogólnie o udzielenie pomocy finansowej, rozpatrzył wniosek tylko pod kątem możliwości przyznania zasiłku celowego, nie rozważając innych możliwości udzielenia pomocy społecznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu J. R. wypowiada się krytycznie o postępowaniach w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, powołuje się na swoje ubóstwo i domaga się przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, okresowego oraz celowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazuje, iż jego decyzja nie rozstrzygała merytorycznie o prawie Skarżącego do otrzymania zasiłku celowego; "ze względu na uchybienia w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie mógł ocenić, czy odmowa przyznania świadczenia była uzasadniona merytorycznie". Dlatego decyzja organu I instancji została uchylona i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Postępowanie dotyczące odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie zostało więc zakończone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosi o oddalenie skargi.
W dniu[...] Skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o zasądzenie "od pozwanej" na jego rzecz kwoty 15 000 zł "tytułem potrzeb nie cierpiących zwłoki". Potrzeby te wiążą się przede wszystkim z podjęciem przez Skarżącego odpłatnych studiów prawniczych w Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Skarżący dołączył do wyżej wymienionego pisma "opinię sporządzoną przez pracownika Wydziału Prawa i Administracji UAM dotyczącą wykorzystania sprzętu komputerowego w procesie edukacji na uczelni wyższej".
Sąd zważył co następuje.
Sąd administracyjny jest właściwy do zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W myśl art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla zaskarżoną decyzję wtedy, gdy stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie dopatrzył się w działaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] żadnego z wyżej wymienionych naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje wobec powyższego na uwzględnienie.
Sąd przede wszystkim stwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jako organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej kpa) oraz z obowiązującym do 01.01.2004r. art. 138 § 3 kpa uprawniony był do podjęcia następujących rozstrzygnięć: utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy w przypadku stwierdzenia jej prawidłowości albo uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w przypadku uwzględnienia odwołania. Organ uchylił zaskarżoną decyzję zgodnie z żądaniem Skarżącego. W obowiązującym wówczas stanie prawnym, tj. w myśl art. 138 § 3 kpa, organ II instancji nie był uprawniony do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty. Wiązało się to z charakterem decyzji w sprawie zasiłku celowego. Mianowicie przepisy ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania (tekst jednolity Dz. U. 1998, Nr 64, poz. 414 ze zm. - zwanej dalej Ustawy) pozostawiają rozstrzygnięcie w sprawach tego zasiłku uznaniu właściwego organu. Wynika to wprost z brzmienia art. 32 ust. 1 i 2 Ustawy. Taką kwalifikację decyzji w w/w sprawach potwierdza jednolita linia orzecznictwa (np. wyrok NSA z 09.02.2001r., I SA 2116/00, LEX nr 79609; wyrok z 26.09.2000r. I SA 945/00, LEX 79608).
Wskazane wyżej ograniczenie kompetencji merytoryczno-reformacyjnych organów odwoławczych przez obowiązujący wówczas art. 138 §3 kpa wyznacza obszar kontroli sprawowanej przez Sąd. Działając w tych ramach Sąd stwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] miało podstawy, by uwzględnić odwołanie J. R. od decyzji organu I instancji. Sąd podziela również przemawiającą za tym rozstrzygnięciem, przedstawioną przez organ II instancji, argumentację. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że art. 138 § 3 kpa skreślony został przez art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Powracając do oceny zaskarżonej decyzji Sąd potwierdza, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie rozstrzyga merytorycznie w sprawie J. R. Organ II instancji podnosi natomiast uchybienia formalnoprawne znajdujące wyraz w niewłaściwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z[...]. Zdaniem Sądu wady te zostały wskazane przez organ II instancji w sposób prawidłowy i stanowiły podstawę uchylenia przez ten organ wadliwej decyzji organu I instancji.
Powyższe stanowisko Sądu wynika z oceny treści uzasadnienia decyzji organu I instancji w świetle wymogów art. 107 §3 kpa. Sąd uwzględnia też poglądy doktryny i ugruntowaną linię orzecznictwa w w/w kwestii. Warto przytoczyć choćby następujące tezy: "decyzją administracyjną jest taka, która składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym (...) Wymogi decyzji zostały precyzyjnie określone w przepisie art. 107 kpa, braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu". (wyrok NSA z 03.11.2000r., IV SA 13/98, LEX 53448); "Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem" (wyrok NSA z 15.11.2000r., I SA/Gd 668/98, LEX nr 47109; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z 12.05.2000r., I SA/Kr 856/98, LEX 43041).
Odnosząc powyższe do sprawy J. R. Sąd potwierdza ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w uzasadnieniu swojej decyzji nie wskazał na fakty i dowody, w oparciu o które uznał, iż Skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania trudnej sytuacji. Ponadto organ ten w uzasadnieniu decyzji nie wskazał, czy rozpatrywał możliwości przyznania skarżącemu pomocy w innych formach czy nie, a jeżeli tak, to dlaczego takiej pomocy nie przyznał. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], iż powyższe braki utrudniają kontrolę merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji. Sąd potwierdza też, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się tylko do niektórych okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie pomocy społecznej dla Skarżącego i dlatego zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w pozostałym zakresie materiał dowodowy należy uzupełnić.
Uwzględniając powyższe uwagi i formułując konkluzję co do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, iż organ I instancji opierał się na treści art. 6 ust. 1a ustawy z 1990r. o pomocy społecznej. Upoważnia on organ do odmowy przyznania świadczenia mimo spełnienia kryteriów do jego otrzymania wówczas, gdy występuje określona w cytowanym przepisie sytuacja, to jest brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym. Jednakże, w myśl orzecznictwa, odmawiając przyznania pomocy, organ jest zobowiązany wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. "Powołanie się jedynie na przepisy i ograniczenie do samego stwierdzenia, że takie sytuacje mają miejsce, jest niewystarczające, godzi bowiem w zasady określone w art. 7, 77 §1 i 107 §3 kpa" (wyrok NSA z 08.09.1998r. I SA 307/98, LEX 45781). Taka wada obciąża decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w[...]. Wobec tego słusznie organ II instancji ją uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zatem decyzję organu II instancji należy uznać za zgodną z prawem.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia[...]. Sąd stwierdza, iż nie dotyczy on niniejszej sprawy objętej kontrolą Sądu. Skarżący formułuje w nim poparte nowymi okolicznościami nowe żądanie, którego adresatem może być właściwy organ pomocy społecznej.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 upsa w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska
MK