II SA/Po 16/23

II SA/Po 16/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2126/23 - Wyrok NSA z 2025-07-29
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 503
art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 1, art. 17, art. 20 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll - Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. F. i A. F. na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 8 marca 2022 r., nr LX/1120/VIII/2022 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
-UZASADNIENIE
A. F. i A. F. (zwani dalej łącznie skarżącymi lub stroną) reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Nr LX/1120/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 8 marca 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ulicy Wysokiej" w Poznaniu (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2022 r. poz. 2278; dalej jako: MPZP, Plan miejscowy lub uchwała). Plan został zaskarżony w części dotyczącej zapisów w części tekstowej i graficznej obejmujących działki nr [...], arkusz [...], obręb Poznań oraz nr [...], arkusz [...], obręb Poznań, dla których Sąd Rejonowy [...] w Poznaniu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi odpowiednio księgi wieczyste nr [...] i [...], położone na terenie placu miejskiego oznaczonego w MPZP symbolem kp, zawartych w szczególności w § 3 pkt 5, § 4 pkt 1, § 4 pkt 3 lit. c tiret 2, § 7 pkt 5, §15 części tekstowej m.p.z.p.
Skarżący zarzucili naruszenie:
1. art. 1 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 3, ust. 2 pkt 4, ust. 2 pkt 6 i 7, ust. 2 pkt 9, art. 1 ust. 3, art. 2 pkt 4 i art. 2 pkt 5, ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym na dzień 8 marca 2022 r., w którym uchwalono MPZP dalej jako: u.p.z.p.) poprzez naruszenie przy uchwalaniu MPZP zasad ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju wobec bezzasadnej zmiany przeznaczenia całej nieruchomości w MPZP z terenu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej na teren placu miejskiego oznaczony w MPZP symbolem kp bez prawa zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej co stanowi de facto pozbawienie własności - wywłaszczenie Skarżących m.in. celem rzekomej ochrony środowiska, dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, w tym zabytkowego kościoła pw. św. Marcina i ochrony środowiska – zieleni, w sytuacji gdy zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna lub zabudowa usługowa nieruchomości jest uzasadniona historycznie i architektonicznie; brak uwzględnienia w MPZP walorów ekonomicznych przestrzeni i nieruchomości skarżących; niewyważenie interesu skarżących z interesem publicznym i wywłaszczenie nieruchomości na cel publiczny;
2. art. 3 ust. 1 u.p.z.p., art. 4 ust. 1 u.p.z.p. i art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez nadużycie i przekroczenie władztwa planistycznego przez Organ i odebranie skarżącym możliwości zagospodarowania terenu Nieruchomości w sposób dotychczasowy jako przeznaczonej pod teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej;
3. art. 9 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 20 ust 1 u.p.z.p. poprzez uchwalenie MPZP w sposób istotnie naruszający zapisy uchwały Nr LXXII/1137/VI/2014 Rady Miasta Poznania z dnia 23 września 2014 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania (dalej jako: Studium 2014), co skutkowało bezpodstawnym i bezprawnym przeznaczeniem całej Nieruchomości położonej na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej pod plac miejski;
4. art. 15 ust. 1 u.p.z.p. poprzez sporządzenie projektu MPZP, zawierającego niepełne uzasadnienie, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnej zmiany przeznaczenia nieruchomości skarżących;
5. art. 15 ust. 2 pkt 1, 2, 3, 3a, 4, 6, 7, 9 u.p.z.p. poprzez wadliwe określenie w MPZP: przeznaczenia terenów oraz linii rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania; zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego; zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu; zasad kształtowania krajobrazu; zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, w tym krajobrazów kulturowych, oraz dóbr kultury współczesnej; zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu; granic i sposobu zagospodarowania terenów lub obiektów podlegających ochronie, na podstawie odrębnych przepisów; szczególnych warunków zagospodarowania terenów oraz ograniczeń w ich użytkowaniu, w tym zakazu zabudowy; wobec bezzasadnej zmiany przeznaczenia całej nieruchomości z terenu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej na teren placu miejskiego;
6. art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 15 ust. 2 pkt 1, 2, 6 i 9 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414 z późn. zm. dalej jako: prbud) poprzez pozbawienie skarżących prawa do zabudowy nieruchomości wskutek uchwalenia planu;
7. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.; dalej jako: KC) oraz art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 i 2, art. 30, art. 31 ust. 1-3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich naruszenie, prowadzące do naruszenia prawa własności, ograniczając prawo do zabudowy nieruchomości skarżących, jak i naruszenie zasady równości wobec prawa, zasady sprawiedliwości społecznej i zasady proporcjonalności w związku z bezzasadną zmianą przeznaczenia całej nieruchomości skarżących w planie, bez należytego uzasadnienia.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności MPZP w części obejmującej działki nr [...] oraz nr [...], znajdujących się na terenie objętym planem, a w szczególności co do § 3 pkt 5, § 4 pkt 1, § 4 pkt 3 lit. c tiret 2, § 7 pkt 5, § 15 części tekstowej MPZP i odpowiednio części graficznej MPZP oraz wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi.
Motywując skargę podano, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości, objętych zaskarżoną uchwałą. W momencie nabycia Nieruchomości przez Skarżących i ich poprzedników prawnych nie obowiązywał dla nich miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Dla ich nieruchomości wydano decyzję Prezydenta Miasta Poznania nr [...] o warunkach zabudowy z 15 października 2008 r., znak: [...], zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Poznania z 9 grudnia 2008 r., znak: [...] dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalno- handlowo-usługowo-biurowego z dwupoziomowym parkingiem podziemnym. Decyzje zostały uzgodnione z konserwatorem zabytków i uwzględniały położenie nieruchomości w na terenie zespołu urbanistyczno - architektonicznego śródmieścia Poznania wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia 14.03.1980 r. oraz w najbliższym sąsiedztwie obiektu objętego szczególną ochroną konserwatorską ze względu na indywidualny wpis do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia 25.02.1981 r. - kościoła pw. Św. Marcina wraz z Grotą Matki Boskiej z Lourdes. Możliwość zabudowy nieruchomości na podstawie ww. decyzji potwierdza projekt koncepcyjny budynku mieszkalno- handlowo- usługowo- biurowego sporządzony przez mgr. inż. arch. Z. A. w październiku 2018 r. oraz dwie inne wydane dla nieruchomości decyzje o warunkach zabudowy wymienione w prognozie skutków finansowych uchwalenia MPZP z listopada 2020 r. - zaktualizowanej w lipcu 2021 r.: decyzja Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z 16 lutego 2015 r., znak: [...]; decyzja Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z 16 lutego 2015 r., znak: [...]
Obie ww. decyzje o warunkach zabudowy z 16 lutego 2015 r. obejmują inwestycje na działkach nr [...], [...] (nieruchomości skarżących), [...], [...], [...], arkusz [...], obręb Poznań, przy ul. Św. Marcin/Piekary. Pierwsza z nich dotyczy budowy budynku usługowo handlowego wraz z niezbędną infrastrukturą a druga budynku hotelowego z częścią usługową, garażem podziemnym wraz z niezbędną infrastrukturą.
Dalej wskazano, że zgodnie ze Studium 2014 obszar objęty MPZP (w tym nieruchomości) znajduje się w granicach terenu wskazanego pod zabudowę, oznaczonego symbolem MW/U- teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej. Dla tego terenu Studium 2014 ustala - jako kierunek uzupełniający - zieleń (np. parki, skwery), tereny sportu i rekreacji, tereny komunikacji i infrastruktury technicznej.
Zarówno wygasła uchwała Nr X/58/II/94 Rady Miejskiej Poznania z dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania jak i Studium 2014 przewidywały, że teren objęty MPZP będzie przeznaczony pod zabudowę mieszkalno-usługową. Świadczy to o bezzasadnej zmianie przeznaczenia całej nieruchomości w planie miejscowym z terenu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej (co zostało uwzględnione w wydanych decyzjach o warunkach zabudowy) na teren placu miejskiego (cel publiczny) oznaczony w MPZP symbolem kp bez prawa co zabudowy co stanowi de facto pozbawienie własności - wywłaszczenie Skarżących z nieruchomości.
Skarżący w ramach konsultacji społecznych projektu MPZP skierowali pismo do MPU z 4 stycznia 2021 r. dotyczące zagospodarowania nieruchomości, według ich koncepcji, lecz ich stanowisko nie zostało uwzględnione. Ponadto w piśmie z dnia 28 maja 2021 r. Miejskiej Komisji Urbanistyczno- Architektonicznej zarekomendowano powiększenia terenu placu miejskiego oznaczonego w MPZP symbolem kp, wprowadzenia obowiązującej linii zabudowy równolegle do ul. Św. Marcin (1 KD-L) na granicy działek nr [...] i [...] oraz dopuszczenia wysunięcia części budynku powyżej parteru o więcej niż 1,5 m dla tej linii zabudowy. Zdaniem skarżących stanowisko członków komisji urbanistyczno-architektonicznej nie może przesądzać o treści planu miejscowego, gdy nie zostało poprzedzone analizą innych rozwiązań, nie posiada żadnej argumentacji a nadto jest to tylko organ opiniujący, stanowiskiem którego organ planistyczny nie jest związany.
Skarżący wskazali, że w toku procedury planistycznej uzyskano uzgodnienie od Miejskiego Konserwatora Zabytków (dalej MKZ). W uzasadnieniu postanowienia MKZ z 1 października 2021 r. brak jest informacji dotyczących przeznaczenia nieruchomości skarżących pod plac miejski.
W prognozie oddziaływania na środowisko stwierdzono, że ostatecznie (po rozważaniu kilku koncepcji) zdecydowano się na ostatnią z koncepcji, uwzględniającą sąsiedztwo zabytkowego kościoła św. Marcina poprzez wycofanie i ścięcie bryły budynku pozwalające na nie przesłanianie na niego widoku. Realizacja natomiast placu zagospodarowanego zielenią ozdobną wpłynie pozytywnie na podniesienie walorów krajobrazowych w otoczeniu obiektu zabytkowego. Skarżący wskazali, że mimo wszystko prognoza oddziaływania na środowisko została sporządzona przy uwzględnieniu, że możliwa będzie alternatywnie zabudowa narożnika ulic Św. Marcin i Piekary z jednoczesną realizacją placu miejskiego. Nie nakazywała ona celem ochrony środowiska - zieleni utworzenia placu miejskiego na terenie całej Nieruchomości. Prognoza oddziaływania na środowisko nie uwzględnia, że na terenie oznaczonym w MPZP symbolem kp mogą powstać kondygnacje podziemne (np. parking podziemny), co miałoby istotny wpływ na stosunki gruntowe i wodne na tym terenie. Mimo tego organ wybrał wariant maksymalny, bez dopuszczenia jakiejkolwiek zabudowy.
Skarżący odnosząc się do składanej przez nich uwagi do planu podali, że ich propozycja dotyczyła możliwości zabudowy nieruchomości z przeznaczeniem trójkątnego narożnika u zbiegu ulic Św. Marcin i Piekary (zaznaczona na rysunku załączonym do Uwagi do MPZP z 26 listopada 2021 r.) co mogłoby stanowić kompromis pomiędzy interesem publicznym i prywatnym (w ramach wyważenia interesu publicznego i prywatnego). Dla rzekomej ochrony osi widokowej kościoła pw. św. Marcina wystarczająca była realizacja w MPZP wariantu z częściową zabudową nieruchomości, w taki sposób aby linia zabudowy zamykała trójkątny narożnik z zielenią zgodnie z ww. rysunkiem. Tymczasem organ zdecydował się na realizację "wariantu maksymalnego" a nie "wariantu pośredniego" bez uwzględnienia interesu indywidualnego Skarżących jako właścicieli nieruchomości.
Skarżący w toku procedury planistycznej podkreślali, że nie ma potrzeby, aby przez wyznaczenie na nieruchomości terenów zielonych eksponować kościół pw. św. Marcina. W szczególności nie znajduje to uzasadnienia historycznego, nawiązania do rozwiązań stosowanych w przeszłości, gdyż z prezentacji przedstawionej przez MPU wynika, że w 1940 r. obiekt ten pozostawał przesłonięty, a zabudowa narożnika ulic Św. Marcin i Piekary odpowiadała najbardziej koncepcji nr 1 ("kontynuacja kamienic wzdłuż św. Marcin").
Ponadto z uzyskanych wcześniej decyzji o warunkach zabudowy oraz dokumentacji planistycznej (w tym uzgodnień MKZ), nie wykluczono możliwości zabudowy nieruchomości (narożnika ul. Św. Marcin i ul. Piekary) z odtworzeniem jej historycznych gabarytów, a także nie wypowiedział się wprost w sprawie utworzenia osi widokowej na kościół pw. św. Marcina. W Prognozie oddziaływania na środowisko podano, że kiedyś istniała kamienica zamykająca pierzeję ul. Piekary, co potwierdzają m.in. zdjęcia i informacje posiadane przez skarżących. Skoro nieruchomości znajdują się na terenie objętym ochroną jako fragment układu urbanistyczno-architektonicznego centrum miasta Poznania, a także są chronione jako fragment pomnika historii "Poznań - historyczny zespół miasta", to tym bardziej uzasadnione było odtworzenie historycznej zabudowy na narożniku ul. Św. Marcin i ul. Piekary (bez placu miejskiego).
Zwrócono uwagę, że dla terenu oznaczonego w MPZP symbolem kp (placu miejskiego) obejmującego nieruchomości ustalono powierzchnię biologicznie czynną nie mniejszą niż 25% (§ 15 pkt 2 MPZP), podczas gdy dla terenów zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej oznaczonych w MPZP symbolami 1MW/U, 2MW/U i 3MW/U określono powierzchnię biologicznie czynną działki budowlanej nie mniejszą niż 10% (§ 11 pkt 7 MPZP) a dla terenu zabudowy usługowej - sakralnej oznaczonego w MPZP symbolem UK powierzchnię biologicznie czynną nie mniejszą niż 30% (§ 12 pkt 3 MPZP). Skoro plac miejski miał m.in. stworzyć miejsce zieleni to dziwi, że jego powierzchnia biologicznie czynna ma być mniejsza od terenu zabudowy usługowej - sakralnej oznaczonego symbolem UK. Ustalenie niewielkiej powierzchni biologicznie czynnej na działkach budowlanych odbyło się kosztem skarżących, albowiem nieruchomości w całości przeznaczono pod plac miejski ze strefą zieleni. Jest to jeden z przejawów naruszenia zasady równego traktowania wszystkich podmiotów.
Dodatkowo na rysunku - części graficznej MPZP stanowiącej załącznik nr 1 do MPZP na nieruchomości naniesiono oznaczenie strefy zieleni, która na pierwszy rzut oka jest znacznie większa niż ww. minimum 25% powierzchni biologicznie czynnej terenu. Powyższe świadczy o nieprawidłowym wyznaczeniu parametru powierzchni biologicznie czynnej oraz niespójności części tekstowej i graficznej MPZP.
Co prawda skarżący mogą wykorzystywać nieruchomości w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z MPZP (pod parking i posadowienie pawilonów handlowych), lecz ostatecznie nieruchomości mają być przeznaczone pod plac miejski, a MPZP nie określa kiedy ma to nastąpić. Ponadto w prognozie finansowej nie przewidziano warunków wykupu nieruchomości skarżących, a organ prawdopodobnie dąży do zaniżenia jej wartości (z uwagi na przeznaczenie jej pod plac miejski).
Zdaniem skarżących uchwalając MPZP organ nie uzasadnił nadania nadrzędnego charakteru np. wymaganiom ochrony środowiska; wymaganiom ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej czy interesowi publicznemu. Ponadto organ zignorował wcześniejsze przeznaczenie nieruchomości, a także postanowienia Studium 2014.
Skarżący zarzucili że nie są precyzyjne same zapisy dotyczące terenu kp. Choć z § 15 pkt 1 MPZP wynika, że na tym terenie ma powstać plac miejski dla pieszych wraz z zielenią oraz z nawierzchniami utwardzonymi, to Organ nie użył pojęcia "strefa zieleni", które sam zdefiniował w § 2 pkt 6, które powinno być wykorzystane w odniesieniu do parku lub skweru. Naniósł jednak strefę zieleni na rysunek stanowiący załącznik nr 1 do MPZP. Zwrócono uwagę, że nawet 75% terenu oznaczonego symbolem kp może być zabudowane nawierzchniami utwardzonymi (§ 15 pkt 1 MPZP) oraz konstrukcjami oporowymi, schodami i pochylniami (§ 15 pkt 3 lit a-c MPZP), co w pełni odpowiada definicji placu miejskiego, zaś jest całkowicie niezgodne z definicją parku czy też skweru (które zostały wymienione w Studium 2014). Dodatkowo zabudowa na sąsiedniej w stosunku do Nieruchomości działce nr [...] (położonej na terenie oznaczonym w MPZP symbolem 1MW/U) będzie mogła wejść "w światło" placu miejskiego (terenu oznaczonego w MPZP symbolem kp) na szerokość aż 5 m, co świadczy o naruszeniu art. 15 ust. 2 pkt 1, 2, 6, 9 u.p.z.p.
Ponadto kolejna niezgodność MPZP ze Studium 2014 wynika z pkt. 2.4.3. załącznika nr 2 do Studium 2014 "Elementy fizjonomii miasta", a dokładnie fragmentu zatytułowanego "Szerokoprzestrzenne panoramy, punkty i ciągi widokowe", w którym zostały wymienione panoramy (osie widokowe) najbardziej charakterystyczne dla Poznania, w których nie znalazł się widok na kościół pw. św. Marcina. W ocenie skarżących nieuprawnione jest więc podejmowanie rozwiązań prawnych mających na celu ochronę osi widokowej kościoła, skoro taka nie istnieje.
Skarżący zwrócili również uwagę, że mimo dopuszczenia na terenie ich nieruchomości wykonania ogródka gastronomicznego jego budowa w rzeczywistości jest niemożliwa, bo musi on mieć zaplecze socjalne w lokalu usługowym- a tego skarżący zbudować już nie mogą.
Podsumowując skarżący wskazali, że zapisy MPZP dotyczące przeznaczenia i zagospodarowania nieruchomości stanowią nadmierną ingerencję w przysługujące skarżącym prawo własności do nieruchomości, a zamierzony cel regulacji nie usprawiedliwia tego ograniczenia. Organ przekroczył uprawnienia planistyczne, w tym naruszył zasadę proporcjonalności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i na poparcie swojego stanowiska przywołał następującą argumentację.
Organ wskazał, że skarżący postawili szereg zarzutów, które zasadniczo sprowadzają się do kwestionowania przyjętych w Planie rozwiązań, polegających na wyznaczeniu na ich działkach terenu placu miejskiego, jako: "bezzasadnej zmiany przeznaczenia całej Nieruchomości w MPZP z terenu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej na teren placu miejskiego oznaczony w MPZP symbolem kp bez prawa zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej co stanowi de facto pozbawienie własności - wywłaszczenie Skarżących m.in. celem rzekomej ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, w tym zabytkowego kościoła pw. Św. Marcina i ochrony środowiska - zieleni".
W odpowiedzi na sformułowane zarzuty i ich uzasadnienie organ wskazał, że zamieszczając w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia terenu oraz sposobów jego zagospodarowania i warunków zabudowy, gmina we władczy sposób reguluje sposób korzystania z nieruchomości objętych tym planem. Ustalenia te mogą więc w znacznym stopniu ograniczać prawo własności terenów objętych planem. Działając w ramach określonych przez granice prawa i stosując zasadę proporcjonalności organy gminy mogą w tworzonym planie miejscowym ograniczać uprawnienia właścicieli w celu późniejszej realizacji innych wartości, które uznały za ważniejsze. Prawo własności, mimo że podlega konstytucyjnej ochronie nie jest prawem absolutnym i doznaje szeregu ograniczeń wynikających z ustaw.
W przedmiotowej sprawie granice zaskarżonego Planu obejmują fragment ścisłego centrum miasta Poznania w obszarze funkcjonalnego śródmieścia, który to stanowi silnie zurbanizowaną przestrzeń, o wykształconej od dziesięcioleci zwartej strukturze zabudowy i nielicznych, otwartych przestrzeniach. Obszar Planu jest częścią układu urbanistyczno-architektonicznego centrum miasta Poznania wpisanego do rejestru zabytków.
Zwrócono uwagę, że obszar Planu obejmuje tereny, na których zbiegają się istotne ciągi komunikacji pieszej śródmieścia: z Parku im. J. H. Dąbrowskiego przy centrum handlowym "Stary Browar", Placu Wolności i Placu Wiosny Ludów, a także ciąg ulicy Święty Marcin, krzyżujący się z Alejami Marcinkowskiego oraz ul. Piekary. Na obszarze Planu, w miejscu zbiegu tych ciągów, zlokalizowany jest zabytkowy kościół pw. Św. Marcina w Poznaniu, wpisany do rejestru zabytków, podlegający pełnej ochronie, szczególnie w zakresie: ukształtowania bryły, artykulacji elewacji, historycznego detalu. Wskazany kościół pw. Św. Marcina znajduje się na końcu osi widokowej ul. Św. Marcin, stanowiąc jej kulminację i równocześnie dominantę skrzyżowania z inną reprezentacyjną ulicą śródmieścia Poznania - Alejami Marcinkowskiego. Jest to teren o szczególnym znaczeniu dla Poznania.
Teren w bezpośrednim sąsiedztwie wskazanego kościoła stanowi jedną z najbardziej rozpoznawalnych lokalizacji w Poznaniu, jednocześnie budzi od lat liczne kontrowersje ze względu na nieuporządkowaną od dziesięcioleci estetykę przestrzeni. Działki skarżących, zlokalizowane bezpośrednio przed kościołem pw. Świętego Marcina, w osi widokowej z ul. Św. Marcin na fasadę kościoła, są obecnie niezabudowane, zagospodarowane jako nieutwardzony parking. Teren przy skrzyżowaniu ulic Św. Marcin i Piekary bezpośrednio sąsiaduje też z obszarem prac rewitalizacyjnych - Projekt Centrum, który zakłada modernizację wielu elementów infrastruktury śródmieścia. Prace rewitalizacyjne mają na celu podkreślenie jednej z najważniejszej ulic w centrum Poznania - ulicy Św. Marcin. Działania rewitalizacyjne mają na celu przywrócenie reprezentacyjnego charakteru w tej części śródmieścia.
W związku z powyższym przy sporządzaniu zaskarżonego Planu istotne znaczenie miało wyznaczenie i pokreślenie powiązań funkcjonalnych na obszarze śródmieścia, zapewnienie ich ciągłości w tkance miejskiej, a przede wszystkim podniesienie atrakcyjności i zaakcentowanie tak istotnego w skali całego miasta miejsca oraz ochrona i eksponowanie widoku na zabytkowy kościół pw. Św. Marcina. W tym celu oczywistym było wyznaczenie odpowiedniej wielkości i kształtu przestrzeni publicznej, łączącej funkcje miejsca dla pieszych z zielenią.
Warto dodać, iż w Studium jako wytyczne dla sporządzania planów miejscowych dla zespołu urbanistyczno-architektonicznego obszaru Śródmieścia - Centrum miasta, wskazano: "na etapie sporządzania planu miejscowego należy m.in. dążyć do zaakcentowania elementów krystalizujących przestrzeń, walorów dawnego zagospodarowania, elementów symbolicznych (dominant, placów, alei)"- str. 66 Studium.
Z uwagi na fakt, iż działki Skarżących zlokalizowane są na narożniku skrzyżowania ulic Święty Marcin i Piekary, a tym samym mają kluczowe znaczenie dla osi widokowej z ulicy Św. Marcin na zabytkowy kościół pw. Św. Marcina, zdecydowano o przeznaczeniu ich w Planie pod teren oznaczony symbolem kp, tj. teren placu miejskiego, pomimo wydanych dla działek Skarżących decyzji o warunkach zabudowy. Przyjęte w Planie rozwiązania mają na celu utworzenie otwarcia widokowego na elewację frontową kościoła.
Zwrócono uwagę, że rozwiązania te kształtowały się w toku prowadzenia procedury planistycznej w oparciu o różne koncepcje, jednak wszystkie zakładały lokalizację placu miejskiego przynajmniej na części działek skarżących. Koncepcje na wczesnym etapie procedury przewidywały częściową możliwość zabudowy działek skarżących budynkiem o kształcie w rzucie pionowym zbliżonym do trójkąta i plac miejski przed kościołem pw. Św. Marcina o znacznie mniejszej powierzchni niż przewidziany finalnie w Planie (zob. Prezentacja pt. "Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego »Rejon ulicy Wysokiej« w Poznaniu na konsultacje społeczne z 17 grudnia 2020 r., załącznik nr 20 do skargi).
Koncepcje te prezentowane były w ramach konsultacji społecznych, prowadzonych w Mieście Poznań w przypadku każdej procedury sporządzania planu miejscowego, rozszerzających udział społeczeństwa w procedurze planistycznej. W ramach konsultacji społecznych zorganizowano spotkanie z mieszkańcami, na którym zainteresowani mogli zgłaszać swoje opinie, wnioski i uwagi do koncepcji zagospodarowania obszaru Planu. W ramach konsultacji społecznych mieszkańcy wyrazili potrzebę zwiększenia powierzchni placu miejskiego i zakwestionowali zabudowę działek Skarżących.
Na skutek głosów mieszkańców wyrażonych w ramach konsultacji społecznych, do etapu opiniowania i uzgadniania projektu Planu opracowano również koncepcję przewidującą powiększenie placu miejskiego i całkowitą rezygnację z możliwości zabudowy na działkach Skarżących. Wszystkie te koncepcje prezentowane były na posiedzeniu Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w dniu 28 maja 2021 r. w ramach opiniowania projektu Planu, zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. a tiret pierwsze u.p.z.p.
W trakcie posiedzenia Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej w dniu 28 maja 2021 r., poświęconego projektowi Planu, po szczególnym omówieniu terenu przy skrzyżowaniu ulic Piekary i Św. Marcin, przedstawiono m.in. sytuację własnościową, rycinę ilustrującą historyczną zabudowę z roku 1940 r., informację o wydanych decyzjach o warunkach zabudowy, szkice oraz analizy widokowe. Na ilustracjach przedstawiono różne, możliwe formy zagospodarowania terenu. Przedstawiono ilustracje gdzie na działkach przy skrzyżowaniu ulic Piekary i Św. Marcin zasymulowano potencjalną zabudowę i plac w formie trójkątnej (w prezentacji oznaczone jako A i B, odpowiadające koncepcjom prezentowanym w ramach konsultacji społecznych) oraz wariant z większym placem, w całości obejmującym działki [...] i [...] (oznaczony w prezentacji jako wariant [...], opracowany na skutek zebrania i analizy postulatów mieszkańców wyrażonych w ramach konsultacji społecznych). Członkowie Komisji, po obszernym omówieniu sposobu zagospodarowania terenu przy skrzyżowaniu ulic Piekary i Święty Marcin, w znacznej większości opowiedzieli się za rozwiązaniem przedstawiającym większy plac, tj. ograniczenie zabudowy i szersze otwarcie widokowe na elewację frontową kościoła.
Organ wskazał, iż w wariantach A i B (przewidujących zabudowę narożnikową na części działek Skarżących) dosyć wyraźnie widać kompozycyjną konkurencję pomiędzy fasadą kościoła a ukształtowaniem nowego narożnika w formie ściętej bryły, z wyraźną krawędzią dominującą w tej przestrzeni. Zauważono, że w analizowanej przestrzeni występuje jeszcze bardzo wyrazista elewacja Pasażu MM, a ścięty narożnik będzie stanowić dodatkową, architektoniczną konkurencję dla zabytkowego kościoła. Ponadto, plac w kształcie trójkąta (przewidziany w wariantach A i B) znacznie utrudni realizację zieleni wysokiej, gdyż jej realizacja na placu w kształcie i rozmiarze przewidzianym w wariantach A i B przesłoniłaby oś widokową z ul. Święty Marcin na kościół. Plac w kształcie bardziej prostokątnym daje większe możliwości realizacji takiej zieleni, bez zakłócania osi widokowej.
W efekcie przeprowadzonej na posiedzeniu dyskusji Miejska Komisja Urbanistyczno- Architektoniczna, w opinii z dnia 28 maja 2021 r., zarekomendowała: "Zmianę linii zabudowy dla terenu 1MW/U oraz powiększenie terenu kp. W opinii Komisji zasadne jest wprowadzenie obowiązującej linii zabudowy równolegle do ul. Święty Marcin (1KD-L), na granicy działek o nr ewid. [...] i [...]. Należy przeanalizować możliwość dopuszczenia wysunięcia części budynku powyżej parteru o więcej niż 1,5 m dla tej linii zabudowy. Obszar, o który zostanie powiększony teren kp kosztem 1MW/U przeznaczyć na zieleń wysoką - umożliwi to wprowadzenie pożądanej zieleni wysokiej, jednocześnie zachowując otwarcie widokowe na kościół Św. Marcina".
W oparciu o stanowisko Miejskiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej wprowadzono zmiany do projektu Planu, uwzględniające koncepcję placu miejskiego na terenie całości działek Skarżących. Tak zmieniony projekt został przekazany do ponownego uzgodnienia z Miejskim Konserwatorem Zabytków, który postanowieniem nr 151/2021 z dnia 1 października 2021 r. pozytywnie uzgodnił projekt Planu. Następnie projekt Planu został wyłożony do publicznego wglądu i był przedmiotem dyskusji publicznej, na której zaprezentowano wypracowane koncepcje i wskazano ostatecznie wybraną, zarekomendowaną przez Miejską Komisję Urbanistyczno-Architektoniczną (zob. załącznik nr [...] do skargi).
Organ wskazał, że na etapie wyłożenia projektu MPZP do publicznego wglądu wpłynęły dwie uwagi dotyczące umożliwienia zabudowy na działkach Skarżących - samych Skarżących oraz osób określonych przez Skarżących jako: "powiązanych z właścicielem sąsiednich działek w stosunku do ich nieruchomości" - działek nr [...], [...] i [...] ark. [...], obr. Poznań. Działki nr [...] i [...] są własnością miasta Poznania, oddaną w użytkowanie wieczyste, a działka nr [...] stanowi własność skarżących. Uwagi te decyzją Prezydenta Miasta Poznania i Rady Miasta Poznania nie zostały uwzględnione i zdecydowano się na wyznaczenie terenu placu miejskiego umożliwiającego wykreowanie nowej przestrzeni publicznej wraz ze strefą zieleni, przy jednoczesnym utrzymaniu otwarcia widokowego mającego na celu wyeksponowanie elewacji frontowej kościoła.
Zgodnie z uzasadnieniem rozstrzygnięcia w przedmiocie ww. uwag: "Możliwe, analizowane na różnych etapach procedury planistycznej rozwiązania kształtowania terenu i podziału funkcjonalnego placu miejskiego (teren oznaczony symbolem kp) zostały przedstawione i skonsultowane m.in. z Miejską Komisją Urbanistyczno-Architektoniczną. Komisja zaopiniowała projekt planu, rekomendując wariant placu wyznaczonego zgodnie z obecnym podziałem ewidencyjnym. Na tej podstawie wprowadzono zmiany do projektu miejscowego planu. Większy plac oznaczony symbolem kp umożliwi zagospodarowanie większej przestrzeni publicznej wraz ze strefą zieleni. Ponadto wyznaczenie większego placu i przestrzeni wolnej od zabudowy stworzy również większe przedpole i otwarcie widokowe w celu wyeksponowania elewacji frontowej kościoła".
Organ zwrócił uwagę, że specyficzne uwarunkowania obszaru Planu, połączone z różnorodnymi oczekiwaniami społeczności lokalnej i właścicieli nieruchomości na nim zlokalizowanych, oznaczały, iż przy opracowywaniu projektu Planu nie można było ograniczyć się do bezwarunkowego uwzględnienia prawa własności skarżących i ich zamierzeń inwestycyjnych. Konieczne było wypracowanie szczególnych rozwiązań planistycznych w oparciu o szeroko zakrojony udział społeczeństwa w procedurze sporządzania Planu.
Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały w sprawie Planu jego ustalenia mają pozwolić m.in. na: uzupełnienie kwartałów zabudowy śródmiejskiej w sposób kontrolowany, kontynuowanie wyznaczonego w miejscowych planach obejmujących sąsiednie tereny ciągu pieszego od ul. Ratajczaka w kierunku placu Wiosny Ludów i Starego Rynku, uzupełnienie i wyeksponowanie, w sposób kontrolowany, narożnika u zbiegu ulic Piekary i Święty Marcin.".
Zgodnie z uzasadnieniem uchwały w sprawie Planu: "Dla terenów przy ulicy Piekary i Święty Marcin (1MW/U i kp) intencją planu jest zagospodarowanie i uzupełnienie linii zabudowy wzdłuż ul. Piekary. Z uwagi na położenie narożnika na skrzyżowaniu ulic Święty Marcin i Piekary ma kluczowe znaczenie również przy analizowaniu osi widokowej na zabytkowy kościół. W celu utworzenia otwarcia widokowego na elewację frontową kościoła pw. św. Marcina wyznaczono teren placu miejskiego (kp). Przebieg linii zabudowy oraz linii rozgraniczających określono, mając na uwadze: kontynuowanie zwartej pierzei zabudowy śródmiejskiej, wyeksponowanie narożnika nowej zabudowy i otwarcie widokowe na zabytkowy kościół".
W związku z powyższym, organ stwierdził, że przyjęte w Planie rozwiązania dla omawianego miejsca są uzasadnione względami przestrzennymi i potrzebami mieszkańców miasta, co przeczy sformułowanej w skardze tezie o nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności skarżących.
Zdaniem organu o wadliwości przyjętych rozwiązań planistycznych nie może również przesądzać przywołany przez skarżących fakt istniejącej niegdyś na ich działkach zabudowy. Powoływanie się przez Skarżących na istniejącą ponad pół wieku wcześniej zabudowę sugerowałoby konieczność powiązania przeznaczenia terenu w Planie z historycznym zagospodarowaniem, co w istocie podważałoby istotę planowania przestrzennego. Powoływanie się na historyczne wykorzystanie działek jest również o tyle niezasadne, że obowiązujące niegdyś standardy urbanistyczne, funkcje centrum miasta oraz potrzeby społeczności lokalnej znacząco różnią się od obecnych.
W ocenie organu sugestie Skarżących o wadliwości prognozy finansowej, przejawiające się nieuwzględnieniem realnych kosztów wykupu działek Skarżących na cele publiczne organ uznał za nieistotne dla meritum sprawy, gdyż zasadność i wysokość roszczeń jest rozstrzygana przez niezawisłe sądy w postaci prawomocnych wyroków, wydanych w oparciu o sporządzane na potrzeby postępowań odszkodowawczych operaty szacunkowe. Ponadto zdaniem organu prawidłowo uwzględniono w toku prac stanowisko MKUA, nawet jeśli jest to tylko niewiążąca opinia to miała ona charakter wartościowy w procedurze planistycznej. Przywoływany przez Skarżących fakt, iż Miejski Konserwator Zabytków, w ramach dokonanych przez ten organ uzgodnień projektu Planu, nie wskazywał na konieczność przeznaczenia całości działek Skarżących pod plac miejski także nie świadczy o wadliwości przyjętych w Planie rozwiązań. Miejski Konserwator Zabytków, dokonując uzgodnień, wyrażał stanowisko każdorazowo w zakresie swoich ustawowych kompetencji, które obejmują ściśle ochronę zabytków. Zatem nie obejmują wskazywania szczegółowych rozwiązań urbanistycznych, mających umożliwić ekspozycję zabytku w przestrzeni miejskiej.
Zarzut w przedmiocie aktualności prognozy oddziaływania na środowisko jest również zdaniem organu nieuzasadniony. Stosowane w treści prognozy odniesienia do nowoprojektowanego budynku na narożniku ulic Św. Marcin oraz Piekary nie odnoszą się tylko do działek Skarżących, lecz do całego, niezabudowanego fragmentu przestrzeni, oznaczonego w Planie symbolami 1MW/U, kp. Narożnik ulic Św. Marcin oraz Piekary, o którym mowa w prognozie, dotyczy fragmentu na którym zmienia się struktura przeznaczenia i nie należy tego określenia utożsamiać jedynie z działkami Skarżących. O aktualności prognozy oddziaływania na środowisko świadczą zresztą załączniki graficzne do tej prognozy, na których granice terenów o różnych funkcjach są zgodne z ostatecznie przyjętą koncepcją zagospodarowania, tj. pokrywają się z liniami rozgraniczającymi tereny o różnym przeznaczeniu wyznaczonymi w załączniku graficznym do uchwały w sprawie Planu.
W ocenie organu nie zachodzi również niespójność części tekstowej i graficznej Planu, przejawiającej się wyznaczeniem na rysunku Planu strefy zieleni na terenie kp, która jest znacznie większa niż minimum 25% powierzchni biologicznie czynnej terenu. Organ zwrócił uwagę, że strefa ta nie jest tożsama z powierzchnią biologicznie czynną i na swoim obszarze ma zawierać zarówno powierzchnię biologicznie czynną (w formie obszaru zagospodarowanego zielenią, w szczególności drzewami i krzewami), jak również dojścia, ciągi piesze lub rowerowe i obiekty małej architektury. Tak więc wyznaczona strefa zieleni na terenie kp może na rysunku Planu obejmować powierzchnię większą niż 25% terenu kp.
Organ podkreślił również, ze zapisy planu nie naruszają postanowień Studium 2014, a przede wszystkim nie świadczy o tym niedopuszczenie na działkach skarżących zabudowy. Plac miejski ma funkcjonale znaczenie dla miejskiej zabudowy mieszkaniowej i usługowej. Organ dokonał przy tym wyważenia interesu prywatnego (skarżących) i publicznego. Zasady planowania przestrzennego i wymogi ładu przestrzennego nie oznaczają konieczności przeznaczania każdego fragmentu terenu pod zabudowę. W ocenie organu również nieuzasadnione są obawy skarżących o konieczności utworzenia i utrzymania placu miejskiego, skoro tego typu inwestycja jako cel publiczny będzie w przyszłości obciążać Miasto Poznań.
Bezzasadne są również zarzuty Skarżących dotyczące dopuszczenia przekroczenia linii zabudowy na terenie 1MW/U przez takie części i elementy budynków jak: okapy, gzymsy, balkony, tarasy, wykusze, elewacje pokryte zielenią, znajdujące się powyżej kondygnacji parteru, oraz przez: tarasy, schody i pochylnie (§ 4 pkt 1 lit. a i b Planu). Organ zauważył, iż wymienione w zapisach Planu elementy architektoniczne, nie stanowią odrębnych obiektów budowlanych, lecz są immanentnymi częściami budynków, posadowionych w granicach terenów zabudowy. Dopuszczenie sytuowania okapów, gzymsów, balkonów, wykuszy, "wystających" z terenów zabudowy (oznaczonych w Planie symbolem 1MW/U) na teren placu miejskiego (oznaczonego w Planie symbolem kp), nie stanowi naruszenia wyznaczonych granic, gdyż elementy te nie stanowią odrębnych obiektów budowlanych. Podkreślono, iż zapis zawarty w Planie stanowi jedynie dopuszczenie, a co za tym idzie ewentualny charakter tego unormowania daje jedynie możliwość powstania wskazanych w Planie elementów architektonicznych, jeżeli będą spełnione odpowiednie warunki. W przedmiocie stosowania tego typu zapisów wypowiadał się już sąd administracyjny i potwierdził prawidłowość takiej praktyki.
Końcowo organ wskazał, iż Skarżący, pismem z dnia 4 listopada 2022 r., wystąpili z roszczeniem z art. 36 u.p.z.p. w odniesieniu do działek nr [...], [...], ark. [...], obręb Poznań.
W piśmie procesowym z dnia 22 marca 2023 r. skarżący wnieśli replikę na odpowiedź na skargę, powielając zaprezentowaną dotychczas argumentację.
W kolejnych pismach procesowych skarżący podtrzymywali stanowisko wyrażone w skardze, składali dodatkowe wnioski dowodowe, w tym o o przeprowadzenie dowodu z prezentacji dotyczących osi widokowych na ulicach objętych planem oraz zdjęć osi widokowych na okoliczność nieistnienia osi widokowej na kościół św. Marcina.
Na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. pełnomocnik organu przedłożył protokoł z posiedzenia Miejskiej Komisji Urbanistyczno- Architektonicznej z 28 maja 2021 r. w części dotyczącej projektu MPZP oraz materiał pomocniczy- kopię protokołu z zaznaczonymi fragmentami dyskusji odnoszącymi się do koncepcji zagospodarowania działek skarżących.
Pełnomocnik skarżącego na ww. rozprawie podtrzymał skargę i dotychczasowe wnioski dowodowe, w tym o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z prezentacji multimedialnej w przedmiocie osi widokowych. Sąd ww. wniosek dowodowy oddalił.
Na rozprawie dnia 21 czerwca 2023 r. pełnomocnicy skarżących i organu podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola legalności zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący uczynili przedmiotem skargi uchwałę nr LX/1120/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 8 marca 2022 r. w części, w jakiej jej postanowienia dotyczą działki nr [...] i [...], arkusz [...], obręb Poznań, stanowiące własność skarżących.
Inicjująca niniejsze postępowanie skarga oparta została o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (aktualnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej: u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są co do zasady właściciele nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Koresponduje to z art. 140 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Skarżący uprawniony do zaskarżenia uchwały w przedmiocie planu miejscowego może w konsekwencji skutecznie podważać tylko te ustalenia planu, które naruszają jego prawo własności (por. wyrok NSA z 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1905/19, CBOSA).
Ponieważ postanowienia planu miejscowego określiły kształt prawa własności poprzez ustalenie dla nieruchomości skarżących przeznaczenia pod teren placu miejskiego i związane z tym ograniczenie możliwości zabudowy ich działek, to zdaniem Sądu doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących, co wskazuje na dopuszczalność wniesionej skargi.
Sąd przeanalizował również akta planistyczne z punktu widzenia zachowania wymogów określonych w art. 17 i następnych u.p.z.p. i nie stwierdził, aby plan został sporządzony z istotnym naruszeniem trybu jego sporządzania. Nadesłane Sądowi akta planistyczne są kompletne i uporządkowane, a poszczególne czynności podejmowane przez organ należycie udokumentowane. W tym miejscu Sąd zauważa, że skarżący załączyli do skargi szereg dokumentów (np. Studium, czy zaskarżoną uchwałę), które powielają znacznie doręczone przez organ akta planistyczne. W tym zakresie więc działanie skarżących niepotrzebnie doprowadziło do zdublowania dużej ilości dokumentów, a w konsekwencji i akt sądowych.
Wobec powyższego możliwe jest przejście przez Sąd do drugiego etapu rozpoznawania wniesionej skargi, a mianowicie do rozpatrzenia jej merytorycznej zasadności.
Ze stanowiska skarżących wynika, iż kwestionują zmianę przeznaczenia ich nieruchomości i związany z tym zakaz zabudowy. Skarżący wskazywali na wcześniejsze plany inwestycyjne związane z działką, tj. zabudowanie jej budynkiem mieszkalno- handlowo- usługowym (i uzyskanie w związku z tym decyzji o warunkach zabudowy). Skarżący zakwestionowali przeznaczenie nieruchomości pod plac miejski, twierdząc że powoływanie się przez organ na ochronę dziedzictwa kulturowego i zabytków (w tym oś widokową św. Marcina) oraz ochronę środowiska (zieleni) jest pozorne i nie uwzględnia przysługującego skarżącym prawa własności.
Wypada zatem podkreślić, że ustawodawca przyznał gminie uprawnienie do kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na jej terenie, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Gmina w ramach władztwa planistycznego uchwalając plan miejscowy niewątpliwie powinna kierować się zasadą proporcjonalności, tj. unikać nadmiernej ingerencji w stosunku do chronionych wartości (praw i wolności jednostek), a dokonana ingerencja musi pozostać w odpowiedniej proporcji do zamierzonych celów, z powodu których zamierza ustanowić określone ograniczenia. W postępowaniu zmierzającym do ustalenia przeznaczenia danego terenu i określenia sposobów jego zagospodarowania organy gminy winny ważyć interes publiczny i interesy prywatne, poszukiwać rozwiązań najmniej dolegliwych dla jednostek, a jednocześnie optymalnych z punktu widzenia społecznego. Zachowanie właściwej równowagi pomiędzy wartościami chronionymi wyklucza zakładanie prymatu interesu publicznego nad jednostkowym i odwrotnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2677/20 - CBOSA).
Oceniając więc czy zmiana przeznaczenia nieruchomości skarżących na plac miejski i związany z tym zakaz jej zabudowy nie są nadmierne, Sąd oceniał je w pierwszej kolejności przez pryzmat Studium (art. 20 u.p.z.p.).
W tym zakresie wskazać trzeba, że Studium jest aktem o charakterze ogólnym, gdyż wyznacza ono podstawowe kierunki zagospodarowania gminy, natomiast uszczegółowienie zasad zagospodarowania terenów następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie wskazuje się, że stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia tych ustaleń. Jednym z założeń polityki przestrzennej gminy jest związanie planowania miejscowego przez ustalenia studium, którego stopień może być – w zależności od szczegółowości ustaleń studium – silniejszy albo słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą być między sobą sprzeczne. Studium jest formą realizacji obowiązku prowadzenia polityki przestrzennej przez samorządowe władze lokalne i jest nie tylko aktem określającym założenia lokalnej polityki przestrzennej, lecz zawiera ustalenia wiążące przy sporządzeniu planów. Studium z założenia ma być aktem elastycznym, który jednak zawiera nieprzekraczalne ramy dla swobody planowania przestrzennego (por. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, pod red. Z. Niewiadomskiego, 2021 wyd. 12, Legalis). W myśl art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, zaś zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Na gruncie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. należy przyjąć, że ustalenia studium są w tym znaczeniu wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, że plany te nie mogą naruszać ustaleń studium (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 lutego 2021 r., II OSK 1599/18; 12 czerwca 2014 r., II OSK 66/13; 6 grudnia 2017 r., II OSK 1107/16 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania, przyjętym uchwałą Rady Miasta Poznania Nr LXXII/1137A/I/2014 z dnia 23 września 2014 r., (w tekście jako Studium 2014), działki skarżących znajdują się na terenie oznaczonym symbolem MW/U, które określone zostały jako: "tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej", dla których wyznaczono kierunek wiodący w postaci zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej, oraz kierunek uzupełniający: zieleń (np.: parki, skwery), tereny sportu i rekreacji, tereny komunikacji i infrastruktury technicznej.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że w Studium podzielono kierunki zagospodarowania na kierunki wiodące i kierunki uzupełniające. Działki skarżących położone są na terenie oznaczonym w Studium symbolem MW/U – tereny zabudowy mieszkaniowej lub zabudowy usługowej w obszarze funkcjonalnego śródmieścia. Dla wymienionego terenu wyznaczono kierunek wiodący – zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna lub usługowa, ale także uzupełniający – zieleń (np. parki, skwery), tereny sportu i rekreacji, tereny komunikacji i infrastruktury technicznej, tereny sportowo-rekreacyjne. Oba te kierunki uzupełniają się, tworząc funkcjonalno- przestrzenną całość. Wskazać trzeba, że nie sposób wyobrazić sobie, aby zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i usługowa w dużym mieście takim jak Poznań, na mocno zurbanizowanym obszarze (ścisłe centrum miasta), funkcjonowała samodzielnie. Uzupełnieniem tych funkcji są tereny przeznaczone pod komunikację (drogi), parkingi, tereny zielone, rekreacyjne, sportowe. Należy więc przyjąć, że jeżeli studium na danym obszarze przewiduje kierunek zagospodarowania jako tereny mieszkaniowe – to oczywistym jest, że funkcją dominującą będzie na danym obszarze przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową, lecz koniecznym jest uzupełnienie tej funkcji o inne przeznaczenie, które ułatwi zaspokajanie potrzeb życiowych mieszkańców danego terenu. W rozpoznawanej sprawie nie można więc stwierdzić, by przyjęte w MPZP przeznaczenie terenu na plac miejski, spełniający funkcję komunikacyjną, reprezentacyjną i wypoczynkową, było niezgodne ze Studium, a wręcz przeciwnie - stanowi funkcjonalne uzupełnienie wnętrza urbanistycznego jaki niewątpliwie tworzy teren działek skarżących, znajdujących się przy ul. Św. Marcin i Piekary.
Idąc dalej wskazać należy, że zdaniem Sądu Rada Miasta Poznania wprowadzając zakwestionowane przez skarżącą zapisy uchwały nie przekroczyła granic przysługującego jej władztwa planistycznego, ani nie naruszyła zasady proporcjonalności.
W tym zakresie wskazać należy, że w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. wprowadzono zasadę władztwa planistycznego gminy, a więc kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi być z tym powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego (tak też: A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz, Komentarz do art. 3, [w:] A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021).
W zakres władztwa planistycznego wchodzi, na podstawie art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Zasada władztwa planistycznego gminy, umożliwia dokonanie przez gminę oceny przydatności poszczególnych terenów do określonych przeznaczeń, przy uwzględnieniu ukształtowanego stanu stosunków społecznych i gospodarczych na danym terenie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania. Przeznaczenie terenu musi być określone w planie w sposób jednoznaczny, nie może pozostawiać podmiotowi innemu niż rada możliwości określenia tego przeznaczenia. Konsekwentnie treść przepisów planu wraz z innymi przepisami determinuje sposób wykonywania prawa własności, zatem dokonany w planie miejscowym wybór przeznaczenia terenu nie może mieć charakteru dowolnego (arbitralnego) i nie może nasuwać żadnych wątpliwości, co do funkcji danego terenu.
Organ stanowiący gminy, w tym przypadku Rada Miasta Poznania, ma kompetencję do ingerowania w interesy prywatne podmiotów indywidualnych, nawet w sposób niekorzystny dla nich. Dopuszczalność ingerencji planów w prawo własności jest niezaprzeczalna i znajduje jednoznaczne umocowanie zarówno w art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jak i art. 6 ust. 1 u.p.z.p. W wyroku z dnia 12 stycznia 2000 r., P 11/98 (OTK 2000, nr 1, poz. 3) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż dopuszczalność ograniczeń prawa własności, tak samo jak wszelkich innych konstytucyjnych praw i wolności jednostki, musi być oceniana także z punktu widzenia ogólnych przesłanek ustanowionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w szczególności z punktu widzenia zasady proporcjonalności (zakazu nadmiernej ingerencji). Nadto Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawa własności dopuszczalne są tylko w zakresie, w jakim nie naruszają istoty tego prawa (art. 64 ust. 3 in fine Konstytucji RP, pokrywający się z ogólną zasadą z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP). Dokonując oceny prawidłowości ingerencji planu miejscowego w prawo własności konieczne jest wyważenie praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego, a także uwzględnienie aspektów racjonalności działań i proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, chronionego Konstytucją RP. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji interesów prywatnego oraz publicznego. Wynika to z faktu, że kreowanie poprzez plan miejscowy polityki przestrzennej na szczeblu gminnym niejednokrotnie wymaga rozstrzygania konfliktów pomiędzy interesem indywidualnym a interesem publicznym, bądź pomiędzy sprzecznymi ze sobą interesami indywidualnymi. W razie kolizji przyznanie prymatu jednemu interesowi ponad drugim wymaga zatem każdorazowo porównania wartości chronionych z tymi, które w efekcie wprowadzanej regulacji ulec mają ograniczeniu. W konsekwencji uczynienie jednego z interesów nadrzędnym wymaga rozwagi i umotywowania (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 października 2016 r., II OSK 165/16; 29 maja 2015 r., II OSK 2661/13; 21 czerwca 2016 r., II OSK 2541/14 i 1 października 2015 r., II OSK 269/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, władztwo planistyczne daje gminie prawo ingerencji w uprawnienia właścicielskie, niemiej jednak ingerencja taka nie oznacza dowolności i arbitralności w tym zakresie. Ingerencja taka może mieć miejsce tylko na podstawie i w granicach obowiązujących ustaw (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2016 r., OSK 673/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc powyższe do zapisów zaskarżonego planu Sąd stwierdza, że rozwiązania przyjęte w uchwale nr LX/1120/VIII/2022 dotyczące nieruchomości skarżących stanowiły wyważenie interesu prywatnego skarżących, jak i interesu publicznego, mieszcząc się w granicach przysługującego Radzie władztwa planistycznego.
W ocenie Sądu analiza akt planistycznych, w tym protokołu z posiedzenia z Miejskiej Komisji Urbanistyczno- Architektonicznej z dnia 28 maja 2021 r., wskazuje, że Rada Miasta Poznania wzięła pod uwagę szereg aspektów związanych ze specyfiką ścisłego centrum miasta Poznania, które stanowi obszar o wykształconej, zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej o charakterze silnie zurbanizowanym. W szczególności Komisja rozważała kilka wariantów związanych z potencjalnym zagospodarowaniem (a następczo- zmianą przeznaczenia) działek skarżących, które obecnie stanowią prywatny parking o nieutwardzonej nawierzchni, a na części z nich funkcjonują drobne usługi (np. kwiaciarnia). Jak wynika ze wspomnianego protokołu zwrócono uwagę na potrzebę otwarcia widoku na zabytkowy kościół św. Marcina, w szczególności w kontekście znacznej wysokości budynków znajdujących się w jego bezpośrednim sąsiedztwie (25m), występujących w formie zwartej zabudowy (zabytkowej i współczesnej). Wskazano na potrzebę zachowania otwartego dostępu do terenu Uk (terenu kościoła) i możliwość wykorzystania przestrzeni jako ogólnodostępnego terenu, umożliwiające swobodne przechodzenie i korzystanie z zieleni. Podczas obrad komisji zwrócono uwagę na historyczne aspekty tego terenu i fakt, że w przeszłości w tym miejscu istniała kamienica (na co zwracali uwagę również skarżący). Plan nie zmierzał jednak do odtworzenia historycznych elementów architektonicznych w obszarze centrum, lecz miał na celu aktualne ukształtowane przestrzeni, z uwzględnieniem potrzeby zwiększenia otwartych przestrzeni w centrum miasta. Wzięto również pod uwagę, że w najbliższym sąsiedztwie znajduje się dość kontrowersyjny estetycznie budynek galerii MM, stanowiący niewątpliwie dominantę w tym terenie i umożliwienie przedłużenia pierzei przez budowę kamienicy doprowadzi do znacznego zamknięcia tej przestrzeni. Z protokołu wynika, że Komisja rozważała warianty A, B (dopuszczające zabudowę) i C. Komisja zarekomendowała wariant obejmujący budowę placu z zielenią. Jak wskazano w protokole " w wariantach A i B dosyć wyraźnie widać kompozycyjną konkurencję pomiędzy fasadą kościoła, a ukształtowaniem nowego narożnika, bo on zawsze musi być ekspresyjny. Mając w świadomości, że w przestrzeni występuje jeszcze bardzo wyrazista elewacja pasażu, to osobiście nie optowałbym za takim rozwiązaniem" (...). Zwrócono również uwagę na aspekty nie tylko estetyczne, ale i środowiskowe: "realizując plac w kształcie bardziej prostokątnym, który w naturalny sposób jest przysłonięty kamienicami, możemy realizować zieleń wysoką (..)". Komisja niejednokrotnie zwracała uwagę na takie rozwiązania, które pozwolą na wprowadzenie powierzchni biologicznie czynnej i zieleni na placu oraz pozostawienie otwartego widoku na kościół (zob. k. [...]-[...] akt sądowych).
W ocenie Sądu powyższe rekomendacje Komisji zostały wzięte pod uwagę przy uchwalaniu skarżonych zapisów planu miejscowego, a przytoczona w odpowiedzi na skargę wespół z protokołem i uzasadnieniem uchwały argumentacja wskazuje, że Rada Miasta Poznania w sposób bardzo wyważony podeszła do kwestii przeznaczenia nieruchomości skarżących. Ograniczenie prawa własności przysługującego skarżącym zostało podyktowane czytelnymi, obiektywnie istniejącymi przesłankami zagospodarowania przestrzennego i służby realizacji celu gospodarki przestrzennej, jaki w świetle u.p.z.p. może być uznany za istotny dla społeczności lokalnej. Przeznaczenie nieruchomości skarżących pod plac miejski uwzględnia nie tylko aspekty estetyczno- przestrzenne, ale i funkcjonalne. Uwzględnia aspekty środowiskowe, pozwalając na wprowadzenie w znacznie zurbanizowanym terenie zieleni. Opinia Komisji, która jest ciałem doradczym, nie jest wiążąca dla organu, lecz niewątpliwie pozwala na szersze zrozumienie motywów jakimi kierował się organ przyjmując wskazane w planie przepisy, w tym kształtując władczo przeznaczenie objętych MPZP nieruchomości.
Wymaga podkreślenia, że nie jest rolą Sądu oceniać, która koncepcja urbanistyczna była najlepsza. O tym ostatecznie decyduje Rada Miasta, biorąc pod uwagę opinie i konsultacje z mieszkańcami. Przedstawiono trzy możliwe do zrealizowania koncepcje, wybrano ostatecznie jedną z nich (bez możliwości zabudowy) co zostało przez organ szeroko uargumentowane. Organ wyważył interes prywatny i publiczny, przyznając prymat temu drugiemu.
Odnosząc się do zagadnienia osi widokowej, Sąd wskazuje, że pojęcie to zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2022 poz. 916) oznacza wyobrażalną prostą kierującą wzrok na charakterystyczne elementy zagospodarowania terenu lub terenów. W praktyce oznacza to linię, wzdłuż której projektuje się widoki na konkretne obiekty, wyróżniające się wielkością, wysokością, czy kształtem. Są to miejsca o dużym znaczeniu pod względem ekspozycji krajobrazu, rozciągają się z nich lokalne widoki lub dalekie panoramy, są to również obiekty o znaczeniu krajobrazowo– kulturowym (por. https://otaprojekt.pl/osie-widokowe-miescie/, dostęp na dzień sporządzania uzasadnienia). Skarżący próbowali w toku sprawy wykazać, że nie istnieje "oś widokowa ul. Św.Marcin", zwieńczona kościołem pod wezwaniem św. Marcina. W ocenie skarżących przebieg i układ ulicy św. Marcin, a także wielkość bryły wskazuje, że kościół nie spełnia definicji dominanty i nie może stanowić elementu osi widokowej, takiej jak np. ma to miejsce przy ul. Długiej, ul. Garbary i ul. Dąbrowskiego w Poznaniu.
Mając to na uwadze Sąd wskazuje, że o ile funkcjonuje w języku prawnym (przywołana ustawa o ochronie przyrody) jak i potocznym pojęcie osi widokowej, to na gruncie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym dywagacje skarżących nie podważają argumentacji lokalnego prawodawcy, który zdecydował się na rozwiązanie urbanistyczno- funkcjonalne z otwarciem widoku na wspomniany kościół. Nie ma bowiem w u.p.z.p. przepisu, który uzależniałby taki zabieg od "formalnego" istnienia osi widokowych. Należy to bowiem traktować bardziej jako pewien zabieg w praktyce architektonicznej i urbanistycznej, który ma na celu uwzględnienie występujące w przestrzeni pewne charakterystyczne elementy krajobrazu (np. budynki). Niewątpliwie takim elementem jest zabytkowy kościół św. Marcina. Zdaniem Sądu błędne jest więc stanowisko skarżących, że rzekoma ochrona osi widokowej doprowadziła do zakazu zabudowy na ich działkach. Jak już wyżej wskazano, otwarcie widoku na kościół stanowiło wyważenie nie tylko walorów architektonicznych i krajobrazowych, lecz także ochrony środowiska i ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Okoliczność, że takie rozwiązanie nie realizuje koncepcji skarżących również nie świadczy o wadliwości przepisów planu. Organ nie zdecydował się na odtworzenie historycznej zabudowy, a postanowił o ochronie widoku na inne wartościowe zabytki i w ocenie Sądu mieściło się to w granicach władztwa planistycznego przyznanego gminie. Organ dążył do zagospodarowania aktualnie istniejącej przestrzeni centrum miasta Poznania, która przez lata ukształtowała się odmiennie niż za czasów istnienia kamienic przy ul. Piekary tworzących zabudowę pierzejową. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie musi zmierzać do rekonstrukcji wcześniej istniejącej zabudowy ani do odtworzenia wcześniejszego sposobu zagospodarowania terenu.
W ocenie Sądu zbędnym więc było wykazywanie wnioskowanymi przez skarżących dowodami (k. [...]-[...] akt sądowych) braku istnienia opisywanej osi widokowej. Należy podkreślić, że przeprowadzenie przez sąd wnioskowanej przez skarżących prezentacji multimedialnej było niemożliwe z uwagi na stanowcze brzmienie art. 106 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim prezentacja multimedialna niewątpliwie nie jest dokumentem, o którym mowa w tym przepisie – ani sporządzonym w formie papierowej, ani elektronicznej. Należy także podkreślić, że postępowaniu sądowoadministracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie tylko dowodu uzupełniającego z dokumentu, co dotyczy wyjaśnienia istotnych wątpliwości, które odnoszą się przede wszystkim do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, a tylko wyjątkowo mogą dotyczyć innych okoliczności związanych ze sprawą. Sąd administracyjny nie jest kompetentny do podejmowania jakichkolwiek czynności, które prowadziłyby do naprawienia błędów w ustaleniu stanu faktycznego lub w stosowaniu prawa, obarczających działania organów administracji publicznej przy wydawaniu aktów lub dokonywaniu czynności. Z tego także względu Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżących.
Za niezasadne Sąd uznał te zarzuty skarżących, które wskazują, że zachodzi niespójność części tekstowej i graficznej Planu, przejawiająca się wyznaczeniem na rysunku MPZP strefy zieleni na terenie kp "która na pierwszy rzut oka jest znacznie większa niż ww. minimum 25% powierzchni biologicznie czynnej terenu". Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu zaprezentowaną w odpowiedzi na skargę, że odmienne jest znaczenie pojęć “strefy biologicznie czynnej" i “strefy zieleni". Zgodnie z § 2 pkt 6 MPZP przez strefę zieleni należy rozumieć obszar zagospodarowany zielenią, w szczególności drzewami i krzewami, wraz z dojściami, ciągami pieszymi lub rowerowymi, obiektami małej architektury. Z powyższego wynika, że strefa zieleni nie jest tożsama z powierzchnią biologicznie czynną. Strefa zieleni może w swoim obszarze obejmować powierzchnię biologicznie czynną, ale i inne elementy takie jak dojścia, ciągi piesze lub rowerowe i obiekty małej architektury. Z tych względów wyznaczona na rysunku Planu strefa mogła obejmować powierzchnię większą niż 25%.
Również nieuzasadnione są te obawy skarżących, które dotyczą terminu wykonania i utrzymania nasadzeń oraz wykonania samego placu. Teren ten, na co wskazywał organ, stanowić będzie inwestycję celu publicznego, co wiąże się z wywłaszczeniem nieruchomości. Z kolei zagadnienie wywłaszczenia, czy potencjalnej wysokości odszkodowania zostają poza zakresem niniejszego postępowania. Niezasadne są również te zarzuty skargi, które dotyczą braku wskazania terminu zakupu/ wywłaszczenia nieruchomości, bowiem nie tylko nie wynika z przepisów u.p.z.p., lecz przede wszystkim procedowana jest w odrębnym trybie, niż stanowienie planów miejscowych.
Sąd nie mógł również oceniać tego, że skarżący nie prowadzą lokalu gastronomicznego i nie wykorzystają potencjału jego wybudowania. W ocenie Sądu przepisy dotyczące ogródków gastronomicznych należy odczytywać w kontekście zmiany przeznaczenia tego terenu na plac miejski.
Sąd podziela również argumentację organu dotyczącą braku podstaw do uznania, że elementy architektonicznie takie jak balkony, czy gzymsy miałyby naruszać granice nieruchomości skarżących.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie i nie było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały ani w całości, ani w części. Podkreślenia wymaga, że w ramach przysługującej Gminie swobody planistycznej mieściło się decydowanie o ograniczeniu swobody zagospodarowania nieruchomości skarżących w sposób przyjęty w zaskarżonej uchwale. Mimo, że przeznaczenie nieruchomości skarżących uległo zmianie, w ocenie Sądu było to dopuszczalne. Skarżący nie podjęli się wcześniej realizacji inwestycji, co do których legitymowali się decyzjami o warunkach zabudowy. Należy zwrócić uwagę, że decyzje o ustaleniu warunków zabudowy są niezależne od zapisów studium i abstrahują od założeń gospodarki planistycznej gminy oraz nie stanowią źródła praw nabytych. Oznacza to, że organ uchwalając MPZP nie był zobowiązany do ich uwzględnienia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.