II SA/Po 151/22

II SA/Po 151/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Sebastian Michalski /sprawozdawca/
Tomasz Świstak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 1 pkt 1 art. 5 par. 2 pkt 3  art. 7 art. 61 par. 3 art. 64 par. 1 par. 2 art. 77 par. 1 art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 478
art. 86 ust. 1 pkt 1  ust. 2 art. 87 ust. 1 ust. 2 art. 88 ust. 1-5 art. 92 ust. 1 art. 95 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
Sentencja
[...] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Asesor WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Państwowej Uczelni [...] w P. z dnia 13 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Komisja Stypendialna Państwowej Uczelni [...] w P., decyzją z dnia 13 grudnia 2021 roku (nr [...]), przyznała H. D., stypendium socjalne w roku akademickim 2021/2022 w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2021 roku do dnia 30 czerwca 2022 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w oparciu o złożone dokumenty ustalono dochód na osobę w rodzinie na kwotę [...]zł. Wysokość stypendium została ustalona zgodnie z § 9-14 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla Państwowej Uczelni [...] w P. oraz zgodnie z zarządzeniem nr [...] Rektora Państwowej Uczelni [...] w P. z dnia 25 listopada 2021 roku w sprawie podstawy naliczania stypendiów, wysokości stypendium dla osób niepełnosprawnych, kwoty zwiększenia stypendium socjalnego, minimalnej i maksymalnej kwoty stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022.
Wnioskodawca skorzystał z prawa do odwołania.
Zakwestionował rozstrzygnięcie w zakresie daty, od której zostało mu przyznane stypendium. W ocenie adresata decyzji bezsporne jest, że stypendium powinno zostać przyznane od dnia 1 listopada 2021 roku. Ponadto należy także rozważyć czy stypendium nie powinno zostać przyznane od dnia 1 października 2021 roku.
Odwoławcza Komisja Stypendialna Państwowej Uczelni [...] w P. , po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia 11 stycznia 2022 roku (nr [...]), utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Komisji pierwszej instancji.
Komisja Odwoławcza wyjaśnił, że Zgodnie z § 6 ust. 1-4 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P. za właściwe skompletowanie dokumentów będących podstawą przyznania świadczenia i terminowe złożenie wniosku o przyznanie pomocy materialnej odpowiedzialny jest student. Student składa wniosek o przyznanie pomocy w formie papierowej wraz z wymaganą dokumentacją po uprzednim zarejestrowaniu wniosku elektronicznego wraz ze wszystkimi załącznikami w systemie USOSweb, przy czym zarejestrowanie wniosku elektronicznego nie stanowi daty złożenia wniosku. Za datę złożenia wniosku przez studenta uznaje się datę złożenia kompletnego i podpisanego wniosku w formie papierowej wraz wymaganymi załącznikami.
Z historii wniosku odwołującego się wynika, iż kompletny i podpisany wniosek w formie papierowej wraz wymaganymi załącznikami został złożony 10 grudnia 2021 roku, co nie daję podstawy do zmiany decyzji.
H. D. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.
Skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji oraz o zmianę decyzji organu I instancji poprzez przyznanie stypendium na okres od dnia 1 października 2021 roku do dnia 30 czerwca 2022 roku. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona została na [...] złotych.
W uzasadnieniu żądania zmiany decyzji wskazano, że Regulaminu przyznawania świadczeń dla Państwowej Uczelni [...] w P., jako akt niższego rzędu musi być zgodny z aktami wyższego rzędu, w szczególności z ustawą Kodeks postępowania administracyjnego oraz Prawem o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki.
Niedopuszczalne jest uzależnienie złożenia wniosku w formie papierowej (uznanie tej czynności za datę złożenia wniosku) od obowiązku uprzedniego zarejestrowania formularza elektronicznego wraz ze wszystkimi załącznikami w systemie USOSweb i uzyskania w tym systemie jego akceptacji (niezbędnej do złożenia formy papierowej) z jednoczesnym uznaniem tej czynności za czynność techniczną nie stanowiącą złożenia wniosku. W ocenie autora skargi jest natomiast możliwe w celu usprawnienia weryfikacji wniosków przed złożeniem formy papierowej zarejestrowanie formularza elektronicznego w systemie USOSweb i uzyskanie akceptacji jednak przy uznaniu daty rejestracji formularza elektronicznego za datę złożenia wniosku.
Z uwagi na powyższe złożony drogą elektroniczną w dniu 15 października 2021 roku wniosek o stypendium należy uznać za złożony zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego do końca października. Skarżący zaznaczył, że w żądaniu uzupełnienia wniosku nie został wskazany termin usunięcia braków wniosku, który nie może być krótszy niż siedem dni. Usunięcia braków wniosku dokonałem w ciągu paru dni.
W uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej PU[...] w P. wskazano, że uzasadnienie decyzji w żaden sposób nie odpowiada na zarzuty zawarte w odwołaniu, a wręcz stwierdza nieprawdę, że wniosek papierowy został złożony w dniu 10 grudnia 2021 roku.
Skarżący przedstawił następującą historię składania wniosku o stypendium. W dniu 15 października 2021 roku dokonał on zarejestrowania wniosku drogą elektroniczną. W dniu 18 listopada 2021 roku po poprawkach wniosek został zaakceptowany. W dniu 19 listopada 2021 roku wysłana została wersja papierowa wniosku. W dniu 23 listopada 2021 roku wersja papierowa wniosku wpłynęła do Państwowej Uczelni [...] w P.. Od dnia 23 listopada 2021 roku do dnia 8 grudnia 2021 roku pracownik Uczelni utrzymywał, że wniosek nie dotarł. W dniu 8 grudnia 2021 roku skarżący uzyskał informację od Uczelni, że odnaleziony został wniosek papierowy, ale we wniosku jest drobny błąd do poprawki. Skarżący zaznaczył, że wersja papierowa wniosku wysłana w dniu 19 listopada 2021 roku jest tożsama z wersją zaakceptowaną przez Uczelnię w dniu 18 listopada 2021 roku. W dniu 8 grudnia 2021 roku skarżący ponownie wysyła poprawioną papierową wersję wniosku. Korespondencja zostaje odebrana przez Uczelnię w dniu 10 grudnia 2021 roku.
Rektor Państwowej Uczelni [...] w P., reprezentowanej przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o oddalenie skargi w całości, zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.
Ustosunkowując się do żądań skargi wskazano, że stypendium zostało przyznane skarżącemu na 7 miesięcy, a zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.
Autor odpowiedzi na skargę wskazał, że zgodnie z § 7 ust. 5 i ust. 6 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P., załącznik Nr [...] Zarządzenia Nr [...] Rektora PU[...] w P. z dnia 1 października 2019 roku, student ubiegający się o przyznanie stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych na dany rok akademicki składa wniosek wraz z kompletem dokumentów do końca października. W przypadku złożenia wniosku po terminie, o którym mowa w ust. 5, prawo do stypendium ustala się od miesiąca, w którym złożono kompletny wniosek, bez wyrównania za miesiące poprzednie.
W odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że w dniu 15 października 2021 roku zarejestrowano wniosek w systemie USOSweb. W dniu 20 października 2021 roku wniosek został cofnięty przez koordynatora w związku z koniecznością jego poprawy przez studenta. W dniu 5 listopada 2021 roku student dokonał poprawy wniosku, zaś wniosek uzyskał status poprawiony. W tym samym dniu zmienił się status wniosku na zarejestrowany. W dniu 16 listopada 2021 roku miała miejsce rozmowa telefoniczna dotycząca zmiany oświadczenia, zaś w dniu 18 listopada 2021 roku odbyła się rozmowa dotycząca akceptacji wniosku. W dniu 18 listopada 2021 roku wniosek został zaakceptowany przez koordynatora, co umożliwiło jego wydruk, a w dalszej kolejności złożenie podpisanego wniosku w wersji papierowej. W dniu 18 listopada 2021 roku o godz. 22:33:41 student dokonał kolejnych zmian wniosku, co skutkowało zmianą statusu wniosku na "poprawiony". Jednak "poprawiony" wniosek nie został zarejestrowany. W dniu 26 listopada 2021 roku o godz. 12:35 telefonicznie poproszono studenta o zmianę statusu wniosku na "zarejestrowany". Następnie w dniu 29 listopada 2021 roku wysłano do studenta wiadomość e-mali z prośbą o zarejestrowanie wniosku w związku z brakiem możliwości odniesienia się do dokumentu, który ma status "poprawiony". Koordynator może ingerować wyłącznie we wniosek, który został zarejestrowany". W dniu 3 grudnia 2021 roku student ponownie zarejestrował "wniosek", który został zaakceptowany przez koordynatora.
Mając na uwadze powołane powyżej okoliczności pełnomocnik organu wskazał, że zgodnie z treścią § 6 ust. 1-2 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów za właściwe skompletowanie dokumentów będących podstawą przyznania świadczenia odpowiedzialny jest student składający wniosek o przyznanie pomocy materialnej. Student zobowiązany jest do złożenia wniosku w formie papierowej wraz z wymaganą dokumentacją po uprzednim zarejestrowaniu wniosku elektronicznego wraz ze wszystkimi załącznikami w systemie USOSweb, przy czym zarejestrowanie wniosku nie stanowi daty złożenia wniosku.
Ostatecznie w odpowiedzi na skargę wskazano, że system USOSweb udostępnia szablon wniosku, który dla jego skuteczności wymaga podpisu i złożenia w formie papierowej. W ocenie organu złożenie oświadczenia (żądania) określonej treści należy rozpatrywać z perspektywy przepisów Kodeksu cywilnego. Natomiast zgodnie art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego "do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli". Za datę złożenia wniosku przez studenta uznaje się złożenie kompletnego i podpisanego wniosku w formie papierowej wraz wymaganymi załącznikami.
Autor odpowiedzi na skargę podkreślił przy tym, że skarżący nie może kwestionować w niniejszym postępowaniu decyzji organu I instancji, albowiem skarga przysługuje wyłącznie na decyzję organu II instancji.
Do protokołu rozprawy z dnia 27 października 2022 roku skarżący złożył oświadczenie o ustanowieniu pełnomocnika w osobie ojca M. D..
Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera argumentacje skargi i wnosi o uwzględnienie skargi. W razie korzystnego dla skarżącego wyroku wnosi także o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności, a ponadto o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Wyjaśnił, że choć nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, to uważa, że należy mu się jakieś wynagrodzenie.
Skarżący wyjaśnił, że znajdujący się w aktach sprawy papierowy wniosek datowany 15 października 2021 roku, to wniosek, który w systemie elektronicznym wypełnił we wskazanej dacie. Wniosek ten został zaakceptowany przez Uczelnię w dniu 18 listopada 2021 roku i dopiero po zaakceptowaniu mógł go wydrukować i wysłać listownie, co uczynił w dniu 19 listopada 2022 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021, poz. 137).
Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; dalej w skrócie P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na decyzję Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważności, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Przy czym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Natomiast przewidziane ustawą środki sąd stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Ustawowo określone środki sądowoadministracyjnej kontroli administracji publicznej nie przewidują możności "zasądzenia świadczenia" oraz "nadania klauzuli wykonalności" takiemu rozstrzygnięciu.
Brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądań skargi o powyżej prezentowanej treści. Przypomnieć należy, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest i nie może być, wyręczanie organów administracji publicznej w załatwianiu spraw administracyjnych (R. Hauser, J. Drachal, E. Mzyk "Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne - omówienie podstawowych zasad i instytucji procesowych" Warszawa - Zielona Góra 2003, str. 22).
Skarga okazała się uzasadniona.
Analiza akt sprawy oraz stanowiska stron postępowania doprowadziły Sąd do przyjęcia następujących okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy.
Skarżący w dniu 15 października 2021 roku zarejestrował w uczelnianym systemie USOSweb wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Wniosek został zaakceptowany prze koordynatora w dniu 18 listopada 2021 roku.
Według stanowiska skarżącego zawartego w uzasadnieniu skargi oraz powtórzonego do protokołu rozprawy. Wersja papierowa wniosku zaakceptowanego w dniu 18 listopada 2021 roku została przesłana przesyłką pocztową, złożoną w placówce pocztowej w dniu 19 listopada 2021 roku. Według stanowiska zawartego w skardze przesyłka została doręczona skarżonemu organowi w dniu 23 listopada 2021 roku.
Skarżony organ nie ustosunkował się do twierdzeń zawartych w skardze ani w odniesieniu do daty wysłania papierowej wersji wniosku, ani w odniesieniu do daty doręczenia wersji papierowej wniosku zarejestrowanego w USOSweb dnia 15 października 2021 roku. W aktach administracyjnych znajduje się natomiast papierowa wersja wniosku z dnia 15 października 2021 roku bez oznaczenia daty jego wpływu.
W następującym zakresie stanowiska stron postępowania nie są zgodne, a przedstawione Sądowi akta administracyjne nie pozwalają rozstrzygać o ujawnionych rozbieżnościach.
Według stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, student w dniu 18 listopada 2021 roku o godz. 22:33:41 dokonał kolejnych zmian we wniosku, co skutkowało zmianą statusu wniosku na "poprawiony". Jednak "poprawiony" wniosek nie został zarejestrowany. W dniu 26 listopada 2021 roku o godz. 12:35 telefonicznie poproszono studenta o zmianę statusu wniosku na "zarejestrowany". Następnie w dniu 29 listopada 2021 roku wysłano do studenta wiadomość e-mali z prośbą o zarejestrowanie wniosku w związku z brakiem możliwości odniesienia się do dokumentu, który ma status "poprawiony". Koordynator może ingerować wyłącznie we wniosek, który został zarejestrowany". W dniu 3 grudnia 2021 roku student ponownie zarejestrował "wniosek", który został zaakceptowany przez koordynatora.
Przedłożone Sądowi akta administracyjne nie zawierają materiału dowodowego, który mógłby potwierdzić stanowisko prezentowane w treści odpowiedzi na skargę.
Z kolei wedle stanowiska studenta zawartego w treści skargi w okresie od dnia 23 listopada 2021 roku do dnia 8 grudnia 2021 roku Uczelnia stała na stanowisku, że nie otrzymała wniosku w wersji papierowej. W dniu 8 grudnia 2021 roku skarżący otrzymał informację, że wersja papierowa wniosku została odnaleziona, ale dostrzeżono drobny błąd, który wymaga poprawy. Skarżący zaznaczył przy tym, że wysłana w dniu 19 listopada 2021 roku wersja papierowa wniosku jest tożsama z wersją wniosku zaakceptowaną przez koordynatora w USOSweb, czyli przez Uczelnię. Poprawiona wersja papierowa została przesłana jeszcze w dniu 8 grudnia 2021 roku i dotarła do adresata w dniu 10 grudnia 2021 roku.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 478 ze zm.) student może ubiegać się o stypendium socjalne.
Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej (art. 87 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Zgodnie z art. 87 ust. 2 powołanej ustawy Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być: mniejsza niż 1,30 kwoty określonej wart. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 i 2369) oraz większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111). W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości.
W przepisach art. 88 ust. 1-5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce uregulowane zostały warunki przyznawania stypendium socjalnego w szczególność zasady ustalania wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne oraz warunki odmowy tego stypendium z powodu braku spełnienia/wykazania spełnienia przesłanki wysokości miesięcznego dochodu na osobę.
Ustawodawca uznał przy tym, że w drodze aktów zakładowych rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów (art. 95 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce). Regulamin określa wysokość świadczeń lub sposób ich ustalania, szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, sposób wypłacania świadczeń, sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta, a także tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej (art. 95 ust. 1 pkt 1-4 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Należy jednak przyjmować, że przepisy zakładowe normujące sytuację prawną użytkownika zakładu administracyjnego muszą być zgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego i muszą być interpretowane w sposób zbieżny z brzmieniem tych przepisów. Oznacza to, że w przypadku kolizji norm zakładowych i przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a w szczególności ustaw i Konstytucji RP, pierwszeństwo mają wskazane przepisy prawa powszechnie obowiązującego (wyrok WSA w Gliwicach z 30.07.2018 r., IV SA/Gl 265/18, LEX nr 2537162).
Analiza akt sprawy wskazuje, że zakres żądań sformułowanych w skardze ([...] złotych, stypendium za dwa miesiące) nie wykracza poza uregulowania ustawowe.
Stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy (art. 92 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Stanowisko pełnomocnika organu, że student otrzymał stypendium socjalne za siedem miesięcy nie wyklucza zatem uwzględnienia całości skargi, tj. co do wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanego w skardze.
Przyznanie spornego świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce).
Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych - art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej w skrócie K.p.a.).
Przez "organ administracji publicznej" w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego rozumie się ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego także inne organy i podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw indywidualnych w formie drodze decyzji administracyjnych (art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a.).
Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).
Przyjmować należy, że wskazana w powołanym przepisie data doręczenia żądania strony organowi rozstrzyga również o materialnoprawnych skutkach, co do wyznaczenia granic sprawy administracyjnej kreowanej żądaniem przyznania stypendium socjalnego. Dostrzegać należy, że aktem zakładowym zgodnie z treścią art. 95 ust. 1 pkt. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce można regulować jedynie "szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń".
Skoro Państwowa Uczelnia [...] w P. z racji władztwa zakładowego wymaga, aby student przy składaniu wniosku o stypendium korzystał z technicznego narzędzia w postaci USOSweb, to posługiwanie się tym narzędziem nie może prowadzić do ograniczenia ustawowo określonych praw materialnych z zakresu pomocy socjalnej.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy skarżone organ zastosowały natomiast akt prawa zakładowego - Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P., w sposób, który może prowadzić do oceny, że skarżący utracił prawo do uzyskania świadczenia socjalnego z powodu braków formalnych wniosku w rozumieniu art. 64 § 1 i § 2 K.p.a.
Zgodnie z art. 63 § 1 K.p.a. podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania.
Skoro zakładowe akty prawne Państwowej Uczelni [...] w P. przewidują, że wniosek należy składać za pomocą USOSweb, to data zarejestrowania wniosku w tym systemie przez studenta stanowi datę doręczenia żądania organowi w rozumieniu art. 61 § 3 K.p.a.
Do doręczonego organowi w powyższy sposób żądania zastosowanie znajdują przepisy dotyczące usuwania braków formalnych wniosku to jest art. 64 § 1 i § 2 K.p.a. w związku z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli ustanowione na tej postawie § 6 pkt 1-6 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P.. Brakiem formalnym wniosku jest także wymóg jego złożenia w formie papierowej.
Przeprowadzenie powyższej procedury usuwania braków formalnych wniosku powinno wieńczyć albo merytoryczne rozpoznanie wniosku od daty jego zarejestrowania w USOSweb albo pozostawienie podania bez rozpoznania z powodu nieusunięcia braków formalnych.
Podnoszone przez pełnomocnika organu argumenty z odwołaniem się do art. 78 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.) należy rozstrzygać w kontekście regulaminowych wymagań formalnych odnośnie złożenia wniosku w formie papierowej. Należy je postrzegać jedynie jako warunki formalne wniosku, których nieusunięcie może skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Strona skarżąca w tym zakresie słusznie podnosi, że w aktach sprawy nie ma dowodów na wyzywanie skarżącego do usunięcia braków formalnych wniosku.
W aktach brak dowodów potwierdzających stosowanie § 6 ust. 6 Regulaminu w odniesieniu do wniosku zarejestrowanego w USOSweb w dniu 15 października 2021 roku.
W konsekwencji, na gruncie kontrolowanej sprawy warunkiem stosowania § 7 pkt 5 i 6 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P. było wykazanie przez skarżony organ, że wcześniej złożony (18 listopada 2021 roku) papierowy wniosek o stypendium socjalne (zarejestrowany w dniu 15 października 2021 roku) został załatwiony odmownie albo skutecznie prawnie pozostawiony bez rozpoznania.
W takiej dopiero sytuacji wnoszącemu podanie przysługuje ochrona prawna w postaci skargi na bezczynność organu, o której organ powinien pouczyć wnoszącego podanie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13, LEX nr 1356405).
W powyżej określonym zakresie wydana decyzja całkowicie uchyla się spod kontroli sądowej. Akta sprawy przekazane Sądowi nie pozwalają na sformułowanie jakichkolwiek oceny, co do powodów, z których organ ograniczył przedmiot rozstrzygnięcia kontrolowanego postępowania papierową formą wniosku z dnia 8 grudnia 2021 roku.
W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że decyzja Komisji Odwoławczej została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przystępując do ponownego rozpozna sprawy Odwoławcza Komisja Stypendialna Państwowej Uczelni [...] w P. przeprowadzi uzupełniające postępowania wyjaśniające i włączy do akt sprawy materiał dowodowy, który pozwoli na jednoznaczne sformułowanie oceny co do tego, czy wniosek z dnia 15 października 2021 roku został skutecznie pozostawiony bez rozpoznania oraz z jakich powodów, a także czy zawierał niezbędne pouczenia. Te okoliczności winny zostać wyjaśnione w uzasadnieniu przyszłej decyzji.
Przystępując do ponownego rozstrzygnięcia sprawy organ będzie miał na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię prawa oraz będzie przyjmował, że warunkiem odmowy przyznania skarżącemu stypendium za październik i listopad 2021 roku w oparciu o § 7 pkt 5 i 6 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Państwowej Uczelni [...] w P. jest wykazanie (udokumentowanie), iż wniosek z dnia 15 października 2021 roku został skutecznie prawnie pozostawiony bez rozpoznania. Analiza uzasadnienia kwestionowanych decyzji nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotem rozpoznania zaskarżonej decyzji były także okoliczności związane z negatywną oceną zasadności żądania wniosku w zakresie objętym skargą.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Brak orzeczenia o zwrocie kosztów sądowych uzasadnia fakt, że Skarżący na mocy postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2022 roku o sygn. akt II SPP/Po [...] korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.