II SA/Po 1471/03

II SA/Po 1471/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-04-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Hrycaj
Rafał Batorowicz
Symbol z opisem
619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Skarżony organ
Komendant Policji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędzia NSA Rafał Batorowicz Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r sprawy ze skargi R. P. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby ; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r. nr [...] - obie jedynie w części w której nadano rozkazowi personalnemu Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] r. [...] rygor natychmiastowej wykonalności ; II. w pozostałej części skargę oddala. /-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj JFS
Uzasadnienie
Rozkazem personalnym z dnia [...] r.- nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. na podstawie art. 6f w zw. z art. 41 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust.3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji ( t.j. Dz.U. 7/02/58 ze zm.- dalej ustawa) i § 13 zarządzenia nr 29 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 1997 r. w sprawie przebiegu służby, praw i obowiązków policjantów, zawieszania w czynnościach służbowych oraz zaliczania okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego ( dalej zarządzenie) z dniem [...] r. zwolnił podinspektora R.P., pozostającego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w P., w 13 grupie uposażenia zasadniczego z mnożnikiem 1, 65 kwoty bazowej, służącym do ustalenia miesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego w wysokości 2.150 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 550 zł miesięcznie, uprawnionym do świadczeń pieniężnych, określonych w art. 114 ust. 1 i art. 117 ustawy i do nagrody rocznej za 2002 r. w wysokości 8/12 jednomiesięcznego uposażenia.
W uzasadnieniu Komendant Miejski podniósł, że podinspektor R.P. posiada ogólną wysługę [...] lata i [...] miesięcy- w tym [...] lat i [...] miesięcy służby w policji. Dnia [...] r. Komendant Miejski przeprowadził rozmowę, w której poinformował R.P. o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego z uwagi na nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia [...] lat wysługi emerytalnej. O zamiarze przeprowadzenia rozmowy powiadomiono Zarząd Wojewódzki NSZZ Policjantów woj. [...]. Datę zwolnienia ze służby określono zgodnie z § 13 ust. 1 zarządzenia.
Rozkazem personalnym z dnia [...] r.- nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust.3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji ( t.j. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) zwolnił ze służby w Policji z dniem [...] r. podinspektora R.P.. Komendant Miejski przytoczył w sentencji dalsze rozstrzygnięcia, zawarte w rozkazie z dnia [...] r.- nr [...]. Wskazując na motywy tożsame z przytoczonymi w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., organ I instancji wskazał nadto, że datę zwolnienia ze służby określono na dzień [...] r. zgodnie z § 13 ust. 1 zarządzenia, bowiem Zainteresowany od [...] r. nie pełnił służby z powodu choroby. Decyzja nr [...] r., została przesłana pocztą na adres zamieszkania R.P. dnia [...] r. Z powodu nie podjęcia w terminie korespondencji, Urząd Pocztowy zwrócił nadawcy przesyłkę. Komendant Miejski w oparciu o art. 110 kpa, zmienił niniejszy rozkaz personalny, ustalając datę zwolnienia Zainteresowanego na dzień [...] r. Określając tę datę przełożony uwzględnił częstą nieobecność policjanta w miejscu zamieszkania, co było przeszkodą w doręczeniu rozkazu personalnego. R.P. w latach [...]-[...] przez okres [...] miesięcy nie pełnił służby z powodu choroby. W tym czasie, dwukrotnie kierowany z urzędu do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, uznany został przez Komisję prawomocnym orzeczeniem jako zdolny do służby w Policji. Owe okoliczności uwzględniono, bowiem od [...] r. ponownie nie pełnił służby z powodu choroby. Mimo nie powołania wprost podstawy z art. 43 ust. 1 ustawy, organ administracji powoływał w uzasadnieniu przesłanki wskazujące na upływ 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
W wyniku rozpoznania skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2003 r.- sygn. II SA/Po 2964/02 uchylił rozkaz personalny [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] r. nr [...] i poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] r. nr [...].
W motywach wyroku Sąd Administracyjny w szczególności wskazał, że zaskarżona decyzja naruszała art. 43 ust. 1 ustawy, gdyż przepis ów nie pozwala na łączenie okresów przebywania na zwolnieniach lekarskich, przedzielonych okresami służby. Skarżący legitymował się zwolnieniami lekarskimi od [...]-[...], od [...]-[...], [...]-[...] i od [...] r., zatem w dacie podejmowania decyzji o zwolnieniu ze służby nie wpłynęło 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
Raportem z dnia [...] r. Zainteresowany, powołując ów wyrok NSA, na podstawie art. 42 pkt 1 i 2 ustawy, zgłosił swą gotowość do niezwłocznego podjęcia służby i zwrócił się o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego, wynikającego z art. 41 pkt 3 ustawy o ochronie informacji niejawnych; wskazał, że aktualnie nie przebywa na zwolnieniu lekarskim
( k. [...] ).
Rozkazem personalnym z dnia [...] r.- nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w P. na podstawie art. 42 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji ( t.j. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2003 r.- sygn. II SA/Po 2964/02 przywrócił do służby w Policji z dniem [...] r. podinspektora R.P., przyznając Mu świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem za okres od [...] r. do [...] r., t.j. za okres pozostawania poza służbą.
Komendant Miejski Policji w P. rozkazem personalnym z dnia [...] r.- nr [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o policji ( t.j. Dz.U. 7/02/58 ze zm.) zwolnił podinspektora R.P. , pozostającego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w P., w 13 grupie uposażenia zasadniczego z mnożnikiem 1, 65 kwoty bazowej, służącym do ustalenia miesięcznej kwoty uposażenia zasadniczego w wysokości 2.240 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 550 zł miesięcznie, uprawnionym do świadczeń pieniężnych, określonych w art. 114 ust. 1 i art. 117 ustawy i do nagrody rocznej za 2002 r. w wysokości 3/12 jednomiesięcznego uposażenia; na podstawie art. 108 § 1 kpa nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu Komendant Miejski wskazał w szczególności, że podinspektor R.P. ma ogólną wysługę [...] lata [...] miesięcy i [...] dni- w tym [...] lata [...] miesiące i [...] dni służby w Policji. W związku z pismem Policjanta z dnia [...] r., którym zgłosił się do służby oświadczając, że jest zdrowy i na dzień zgłoszenia nie ma zwolnienia lekarskiego, Komendant Miejski pismem z dnia [...] r. powiadomił Policjanta o podtrzymaniu stanowiska przekazanego w trakcie rozmowy dnia [...] r. o zamiarze zwolnienia Go ze służby w Policji, z uwagi na nabycie prawa
do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej ( art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy), wskazując dzień [...] r. jako planowaną datę zwolnienia. Owo pismo zostało Zainteresowanemu doręczone, a z jego treścią został zapoznany. Organ I instancji nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na interes społeczny, wyrażający się tym, że Policjant- mający ponad 30 letnią wysługę i związane z nią prawa emerytalne, nie pełni służby z powodu choroby, z krótkimi przerwami od dnia [...] r.; nie otrzymał poświadczenia prawa dostępu do informacji niejawnych i w związku z tym nie ma możliwości faktycznego wykonywania obowiązków. Utrzymywanie takiego stanu przez kolejny okres byłoby nieuzasadnione społecznie.
Odwołanie od tej decyzji wniósł R.P., podnosząc nie spełnienie wymogów formalno- prawnych, wynikających z kpa i ustawy o policji. Odwołujący w szczególności podniósł, że gdy [...] r. zgłosił się do Sekcji Kadr Komendy Miejskiej Policji w P. i przedstawił swą gotowość do niezwłocznego podjęcia służby, nie spełniono wobec Zainteresowanego podstawowych obowiązków wynikających z art. 9 kpa, polegających na należytym i wyczerpującym informowaniu Odwołującego się jako strony, o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie Jego praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Wbrew ustawowemu obowiązkowi, nie udzielono Zainteresowanemu żadnych wyjaśnień i wskazówek, co do dalszych zamierzeń wobec jego osoby. Pogłębiający się stan niepewności spowodował gorsze samopoczucie Zainteresowanego, zatem udał się do swego samochodu, zaparkowanego poza terenem jednostki. Stwierdziwszy, że nie zabrał leków na nadciśnienie, udał się do miejsca zamieszkania, gdzie sam sobie udzielił pomocy. Orientując się, że nie zdąży powrócić do godz. 15.30, powiadomił pracownika kadr, że wszelkie czynności związane z powrotem do służby można wykonać w następnym dniu "pracującym"- [...] r. Na żądanie Zainteresowany przyjechał do miejsca pracy. Gdy ok. 15.50 parkował przed Hotelem [...], drogę zajechał Mu radiowóz, z którego wysiedli pracownicy kadr oświadczając, że zamierzają wręczyć dokumenty. Skarżący powtórzył, że czynności mogą przeprowadzić dnia [...] r. w miejscu pracy i powiadomił, że ma ustanowionego pełnomocnika. Oświadczenia tego nie wzięto w ogóle pod uwagę i w sposób urągający wszelkim zasadom próbowano odczytać pisma, których treści nie potrafił zrozumieć, z uwagi na hałas przejeżdżających samochodów i tramwajów. Podczas tych czynności straszono Zainteresowanego zatrzymaniem i doprowadzeniem, co narusza obowiązujące normy prawne. Naruszono art. 42 § 1, art. 9 i art. 10 § 1 kpa. Ustanowiony był pełnomocnik, o czym Skarżący powiadomił ustnie [...] r., a następnie listem poleconym dnia [...] r. Do [...] r. nie doręczono pełnomocnikowi żadnej korespondencji, co wyraźnie uwidacznia intencje Komendanta Miejskiego. Doszło do naruszenia art. 67 § 1, § 2 pkt 5 i art. 68 § 1 kpa. Wybiórcze stosowanie przepisów kpa doprowadziło do pozbawienia Skarżącego słusznego interesu ( art. 7 kpa). Wydanie w dniu [...] r. rozkazu o przywróceniu Zainteresowanego do służby, a następnie rozkazu o Jego zwolnieniu ze służby, z rygorem natychmiastowej wykonalności, jest całkowicie niezgodne z prawem. Wypowiedzenie stosunku pracy, zawiązanego dnia [...] r., musi być poprzedzone okresem minimum 3 miesięcy ( § 21 rozporządzenia). Bezprawne było powołanie w uzasadnieniu zwolnienia § 13 ust. 1 zarządzenia. Wobec nieobecności powyżej 30 dni, Komendant Miejski obowiązany był skierować Zainteresowanego na badania ( § 14 ust. 1 rozporządzenia; art. 229 § 2 i 4 kp i art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27.6.1997 r. o służbie medycyny pracy). Powoływanie się na interes społeczny, sprowadzający się do choroby i braku prawa dostępu do informacji niejawnych jest niemoralne i nieuczciwe. Nie jest winą Skarżącego, że komisja lekarska dwakroć orzekła o Jego zdolności do służby. Choroba po 30 latach służby nie może być rozpatrywana w kategoriach interesu społecznego. Brak poświadczenia prawa dostępu do informacji niejawnych nie skutkuje niemożnością wykonywania obowiązków służbowych ( art. 41 i 44 ust. 1 ustawy o informacjach niejawnych- dalej uin). Skarżący kilkakrotnie ( ostatni raz [...] r.) pisemnie zwracał się o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego ( art. 41 ust. 3 uin), lecz Komendant Miejski nie wykonał nałożonego nań prawnego obowiązku. Należy rozgraniczyć przywrócenie do pracy od zdolności do służby.
Rozkazem personalnym z dnia [...] r. nr [...] [...]Komendant Wojewódzki Policji w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 kpa utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] r. Komendanta Miejskiego Policji w P..
W uzasadnieniu Komendant Wojewódzki wskazał, że podinspektor R.P. służbę w Policji pełni od [...] r. Z dniem [...] r. mianowany został na stanowisko Komendanta Komisariatu P.- Ł. byłej Komendy Rejonowej Policji P.- G.. Po reformie administracji, zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną, stał się pełniącym obowiązki Komendanta Komisariatu P.- Ł., a następnie z dniem [...] r. powołany został na to stanowisko. Z dniem [...] r. uległ likwidacji Komisariat Policji P.- Ł., a tym samym uległo likwidacji stanowisko zajmowane przez Zainteresowanego. Dnia [...] r. Zastępca Komendanta Miejskiego, z upoważnienia Komendanta Miejskiego, przeprowadził z podinsp. R.P.m rozmowę, w której poinformował Policjanta, że nie ma możliwości powołania lub mianowania Go na kierownicze stanowisko zaszeregowane w dotychczasowej grupie uposażenia ze względu na zmniejszoną ilość komisariatów, a tym samym stanowisk kierowniczych. Komendant Miejski rozkazem personalnym z dnia [...] r. nr [...] odwołał podinspektora R.P. z zajmowanego stanowiska z dniem [...] r. i przeniósł do swej dyspozycji z dniem [...] r. Dnia [...] r. Pełnomocnik ds. Ochrony Informacji Niejawnych KWP w P. poinformował Komendanta Miejskiego o odmowie wydania podinsp. R.P.emu poświadczenia bezpieczeństwa osobowego. Wyrokiem z dnia 8.1.2002 r. NSA oddalił skargę Zainteresowanego na tę decyzję. Brak poświadczenia bezpieczeństwa uniemożliwiał Komendantowi Miejskiemu mianowanie Wymienionego na stanowisko odpowiadające Jego kwalifikacjom, wiedzy ogólnej i zawodowej, doświadczeniu nabytemu na stanowiskach kierowniczych- przede wszystkim uniemożliwiał wykonywanie obowiązków wynikających z ustawy o policji. Zainteresowany z krótkimi przerwami od dnia [...] do dnia [...] r. nie pełnił służby z powodu choroby. W tym okresie WKL MSWiA dwakroć orzekła o Jego zdolności do pracy w Policji.
W trakcie przygotowywania obu decyzji z dnia [...] r.- nr [...] i nr [...], Zainteresowany przebywał w jednym z pomieszczeń biurowych Sekcji Kadr i Szkolenia KMP w P.. Z uwagi na brak dostępu do informacji niejawnych, nie było możliwości zlecenia Policjantowi tego dnia jakichkolwiek czynności służbowych. Ok. [...] podinsp. R.P. udał się do Pełnomocnika Zespołu ds. Ochrony Informacji Niejawnych KMP w P.. Ok. [...] Komendant Miejski podpisał owe rozkazy i przekazał je Naczelnikowi Sekcji Kadr i Szkolenia KMP w P., celem wykonania i doręczenia Zainteresowanemu. Wykonanie powyższego nie było możliwe, gdyż Policjanta nie było już w budynku KMP. Ustalono, że ok. [...] podinsp. R.P. samowolnie, bez informowania przełożonego, opuścił Komendę Miejską Policji w P.; poinformował Pełnomocnika Zespołu ds. Ochrony Informacji Niejawnych KMP, iż otrzymał wiadomość na telefon komórkowy i musi wyjść na kilka minut poza teren jednostki. Ok. [...] podinsp. R.P. zadzwonił do pełnomocnika, mówiąc mu, że oczekuje nań w swym samochodzie przed Hotelem [...] i po zakończeniu pracy zawiezie go do miejsca zamieszkania- na Os. [...] w P., gdzie mieszka również podinsp. R.P.. Z uwagi na wcześniejsze trudności ze skutecznym doręczaniem decyzji Zainteresowanemu, jego samowolne opuszczanie miejsca pełnienia służby i wiedząc, że przebywa On na parkingu przed Komendą Miejską Policji w P., ok. godz. [...] pracownicy Sekcji Kadr i Szkolenia KMP- kom. M.W. i asp. szt. I.B. wraz z dwuosobową załogą radiowozu, udali się przed Hotel [...], w miejsce, gdzie w zaparkowanym samochodzie przebywał Zainteresowany. Gdy radiowóz podjechał do zaparkowanego samochodu, podinsp. R.P. wyszedł zeń i stwierdził, że nie będzie rozmawiał z pracownikami, ponieważ- jak określił- jest po godzinach pracy i może rozmawiać dopiero w poniedziałek, [...] r. Poinformowano Go że celem przybycia było doręczenia Zainteresowanemu decyzji Komendanta. Wobec odmowy przyjęcia decyzji, postanowiono odczytać Mu decyzję. Gdy pracownik Sekcji Kadr i Szkolenia KMP zaczął odczytywać treść owej decyzji, Zainteresowany stwierdził, że nie będzie nikogo słuchał i niczego nie przyjmuje do wiadomości, oddalając się w kierunku Hali Sportowej [...] ; pracownicy Sekcji Kadr i Szkolenia udali się za Nim, odczytując treść pisma informującego o nowym terminie zwolnienia i treść rozkazu o przywróceniu i zwolnieniu ze służby, odczytując je w całości. Niemożliwe było wcześniejsze doręczenie Zainteresowanemu tego pisma, bowiem opuścił budynek KMP w P. w sposób wyżej opisany- strona nie uczestniczyła w czynnościach z własnej winy. Komendant Wojewódzki nie dał wiary twierdzeniom Odwołującego się co do udania się przezeń do miejsca zamieszkania i poinformowania pracownika kadr, ze wszelkie dalsze czynności związane z powrotem do służby mogą być wykonane dnia [...] r., bowiem poczynione ustalenia wskazują na inny stan faktyczny. Niemożliwe jest, by Policjant przejechał przez zatłoczone miasto ( tam i z powrotem z ul. [...] na Oś. [...]- gdzie zamieszkuje) w [...] minut ( między godziną [...] a [...]). Nie ustalono, by podinsp. R.P. rozmawiał z którymś z pracowników sekcji kadr, ani by podczas doręczania i odczytywania pisma i rozkazów, straszono Zainteresowanego zatrzymaniem i doprowadzeniem. Nieprawdziwe jest twierdzenie Odwołującego się, że nie potrafi On zrozumieć treści odczytywanych pism z uwagi na hałas wytworzony przez przejeżdżające samochody i tramwaje, bowiem wokół Hali Sportowej [...] nie odbywa się żaden ruch samochodowy lub tramwajowy. Doręczenie podinsp. R.P.emu owych dokumentów w miejscu pracy było niemożliwe, bowiem opuścił je samowolnie ok. godz. [...], a doręczenie w miejscu zamieszkania było dotychczas bezskuteczne, gdyż Policjant nie odbierał pism z poczty. Wzięto też pod uwagę to, ze stan zdrowia powodował częste przebywanie zainteresowanego na zwolnieniach lekarskich- tym samym uzasadnione było przypuszczenie, że w tej sytuacji także skorzysta ze zwolnienia lekarskiego, uniemożliwiając prowadzenie postępowania administracyjnego. Tak się i stało- dnia [...] r. Zainteresowany zawiadomił telefonicznie pracownika sekcji kadr, że od dnia [...] r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. W rozmowie tej poinformował, że ustanowił pełnomocnika do reprezentowania jego interesów w toczącym się postępowaniu administracyjnym, a nie- jak twierdzi w odwołaniu- że informację tę przekazywał w trakcie odczytywania Mu decyzji. Nie doszło do naruszenia art. 40 § 2 kpa, bowiem pisemne zawiadomienie o ustanowieniu pełnomocnika i jego adresie wpłynęło do sekcji kadr [...] r., a korespondencję na adres pełnomocnika wysłano [...] r. "Protokół" z [...] r. jest rodzajem notatki urzędowej , sporządzonej dla utrwalenia czynności- nie musi zatem spełniać wymogów art. 67 kpa. Wiarygodność tego dokumentu zapewniają podpisy uczestników tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wcześniejsze decyzje o zwolnieniu podinsp. R.P. wskazując, że doszło do naruszenia art. 43 ustawy. Nie doszło natomiast do uchylenia procedury rozpoczętej dnia [...] r., dotyczącej zwolnienia ze służby. W dacie przeprowadzonej rozmowy z Zainteresowanym obowiązywało zarządzenie nr 29 MSWiA z 11.6.1997 r., to w rozkazie będącym przedmiotem odwołania, w uzasadnieniu organ I instancji informacyjnie wskazał, że data zwolnienia ze służby określona wówczas została zgodnie z § 13 zarządzenia. Okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, jak to określił Skarżący, został już wcześniej zachowany i ma moc wiążącą do chwili obecnej. Brzmienie tego przepisu w obecnie obowiązującym rozporządzeniu z 2002 r. jest takie same. Przepisy kodeksu pracy nie mają zastosowania do stosunku służbowego funkcjonariuszy policji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.P. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej Komendanta Wojewódzkiego w P. jako niezgodnej z prawem.
Skarżący żądanie swe uzasadnił argumentami podniesionymi uprzednio w odwołaniu. Nadto Zainteresowany wskazał, że nie uwzględniono zastrzeżeń do sposobu doręczenia decyzji i trybu zwolnienia Go ze służby; nie uwzględniono żadnych argumentów, przytoczonych w odwołaniu. Przywołane przepisy prawne zlekceważono, a kodeks pracy uznano za nieobowiązujący. Nie można powoływać się na decyzję, prawomocnie uchyloną ( art. 145 § 1 pkt 8 i art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Nadużyciem prawa jest przyjęcie, że procedura zwolnienia ze służby nie została uchylona. Niezgodne z prawem jest odrzucenie kodeksu pracy; § 18 ust. 2 rozporządzenia określa, kiedy należy stosować kpa, a art.6 kpa nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie przepisów prawa. Skarżący zarzucił naruszenie art. 118 § 1 i 2 kp, i § 21 rozporządzenia. Komendant Miejski Policji stosuje wybiórczo kodeks pracy, kierując Skarżącego na badania profilaktyczne ( art. 229 § 2 kp; § 14 ust. 1 rozporządzenia). Podejmując decyzję o natychmiastowym zwolnieniu nie wzięto pod uwagę stanu zdrowia Zainteresowanego. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie art.: 6-10, 40, 42, 67 i 68 kpa i § 18 i 21 rozporządzenia. Zainteresowany podtrzymał swe twierdzenia o faktach odnośnie dnia [...] r., prezentowane w odwołaniu. Brak poświadczenia bezpieczeństwa skutkujący niemożnością zatrudnienia, jest niezgodny z art. 41 i 44 ust. 1 ustawy o informacjach niejawnych; Zainteresowany kilkakroć bezskutecznie zwracał się do Komendanta Miejskiego o przeprowadzenie postępowania sprawdzającego, ale nie odniosło to żadnego skutku, mimo ciążącego na Komendancie obowiązku wynikającego z owej ustawy. Niemoralne jest powołanie się na stan wynikający z choroby Skarżącego jako interes społeczny.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozkaz personalny zwolnienia policjanta ze służby w Policji ma charakter decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie ( art.32 ust. 1 i 2 ustawy), podlega zatem kontroli sądowoadministracyjnej ( art. 3 § 2 pkt 1 pkt 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ) w zakresie prawidłowości stosowania przez organ administracji publicznej prawa materialnego, jak i prawa procesowego.
Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Podstawą orzekania organów administracji publicznej, jak i sądów nie są przepisy, lecz normy prawne, które mogą być dekodowane częstokroć z szeregu przepisów ( M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W.Pr. 2002 s. 16, s.47 i n.), w tym także znajdujących się w różnych aktach prawnych. W szczególności zatem wykładnia art. 43 ust. 1 ustawy o Policji nie może odbywać się w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy. Wykładnia językowa art. 43 ust. 1 zdaje się wskazywać, że zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 38 ust. 4 oraz art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 pkt 1 i 4 nie może nastąpić w każdej z tych sytuacji przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby ( chyba, że policjant zgłosi pisemne wystąpienie ze służby- co w niniejszej sprawie nie miało miejsca). Jednakże wykładni takiej przeciwi się wzgląd na racjonalność prawodawcy. Spośród stanów, do których odwołuje się art. 43 ust. 1 ustawy, tylko dyspozycja normy przewidzianej w art. 41 ust. 1 pkt 1 odwołuje się do stanu zdrowia policjanta ( zwolnienie ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską). Na tle takich stanów faktycznych zapadały też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego ( w szczególności z dnia: 3.4.2000- II SA 2753/99; 21.4.1999- II SA 426/99).
Pozostałe dyspozycje norm abstrahują od stanu zdrowia policjanta ( art. 38 ust. 4- Policjant, który nie wyraził zgody na przeniesienie na niższe stanowisko z przyczyn określonych w ust. 2, może być zwolniony ze służby; art. 41 ust. 1 pkt 2- policjanta zwalnia się ze służby w przypadkach nieprzydatności do służy, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej; art. 41 ust. 2- Policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach: 1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej lub służby kontraktowej, stwierdzonego w 2 kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy;...4) nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej).
Skoro przesłanką zwolnienia Skarżącego ze służby było jedynie nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej ( art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy), a Komendant Miejski Policji nie miał woli dalszego zatrudniania Skarżącego, przeto nie było potrzeby oczekiwania na upływ 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, ani też dopełniania obowiązków z tytułu poddania Zainteresowanego badaniom profilaktycznym, mającym stwierdzić zdolność Skarżącego do pracy na danym stanowisku ( art. 229 § 2 kp; § 14 ust. 1 rozporządzenia).
Błędny jest pogląd, zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "przepisy kodeksu pracy nie mają zastosowania do stosunku służbowego funkcjonariuszy Policji" (k. [...] ). Przeciwnie- w doktrynie prezentuje się trafny pogląd, że różnica między zobowiązaniowym stosunkiem pracy a służbowym stosunkiem pracy polega na wzmocnieniu stabilizacji zatrudnienia funkcjonariuszy i pracowników. W zakresie nie unormowanym w ustawie o Policji, znajdują zastosowanie przepisy ogólne- w tym w szczególności kodeksu pracy, kodeksu cywilnego czy ustawy o związkach zawodowych ( odpowiednio- glosy A. Świątkowskiego do wyroku NSA z: 12.5.1995- II SA 399/95- Prok. i Pr. 1/97/105-109; 18.2.1994- II SA 2498/93- Prok. i Pr. 5/96/70-73). Spornym w doktrynie pozostaje jedynie, czy przepisy kc stosować należy wprost, czy w ramach analogii legis bądź analogii iuris ( odpowiednio- glosa A. Zielińskiego do wyroku NSA z 14.12.2000 r.- sygn. II SA/Lu 71/00), lecz dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma to znaczenia, bowiem przy dekodowaniu normy prawnej, koniecznej do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie było konieczne sięganie do przepisów kodeksu pracy. W rozpoznawanej sprawie powołany wyżej, błędny pogląd organu odwoławczego, nie zaciążył nad trafnością merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Skutki zdarzeń prawnych ocenia się według przepisów, obowiązujących w dacie zaistnienia tych zdarzeń. Skoro oświadczenie woli Komendanta Miejskiego Policji o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego z Zainteresowanym dnia [...] r. dotarło skutecznie do Adresata dnia [...] r. ( k. [...] ) i nie zostało ono skutecznie cofnięte przez przełożonego za zgodą podinsp. R.P., to organ I instancji nie miał obowiązku przeprowadzenia z Zainteresowanym kolejnej rozmowy w tej materii po dniu [...] r., gdy doszło do reaktywacji stosunku służbowego ( wyrok NSA z 24.5.1999- sygn. II SA 459/99). Z obiektywnego punktu widzenia nie było zatem żadnych podstaw do "pogłębiania się stanu niepewności" (k. [...] ), skoro Zainteresowany był adresatem tylko jednego oświadczenia woli ze strony przełożonych ( z dnia [...] r.), a żadne inne oświadczenie woli nie zostało doń skierowane.
Komendant Miejski nie naruszył art. 9 kpa w postaci opisanej w odwołaniu i przywołanej w skardze. Skarżący został należycie i wyczerpująco poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie Jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego ( art. 9 kpa), zarówno w trakcie rozmowy dnia [...] r., jak i w zapadających kolejno decyzjach I i II instancji. Należy bowiem zauważyć, że decyzje z dnia [...] i [...] r, realizując drobiazgowe uregulowania zawarte w § 14 ust. 1 i 2 zarządzenia, a następnie decyzje z dnia [...], [...] i [...] r.- realizując drobiazgowe uregulowania zawarte w § 22 ust. 1 i 2 rozporządzenia, szczegółowo określały zakres uprawnień policjanta, zwalnianego ze służby. Nie ulega też wątpliwości, że powołanie jako podstawy prawnej art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy, wskazuje na podstawę korzystną dla policjanta.
Charakterystyczne dla oceny tego zarzutu jest, że Skarżący, mimo że w postępowaniu odwoławczym występuje w asystencji profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem ( k. [...] ), nie wskazuje, o jakich to okolicznościach faktycznych i prawnych w istocie organy administracji publicznej nie poinformowały Zainteresowanego ani jaką szkodę z powodu nieznajomości prawa miałby On ponieść ( art. 9 kpa).
W sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów kpa, wymienionych w skardze, za wyjątkiem naruszenia art. 108 § 1 kpa. W szczególności w sprawie nie doszło do naruszenia zasady praworządności ( art. 6 kpa)- organy administracji podjęły działania na podstawie i w granicach prawa. Zakres obowiązków ciążących na organach administracji określa norma prawa materialnego- in casu nie musiały one podejmować dalszych kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; należycie ważyły także interes społeczny i słuszny interes Skarżącego ( art. 7 kpa). W sprawie nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa ( art. 8 kpa). Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu była należycie przestrzegana- Skarżący, uchylając się od podejmowania pism procesowych i decyzji, a nadto wydalając się samowolnie dnia [...] r. z siedziby Komendy Miejskiej Policji, nie może skutecznie podnosić w postępowaniu, że nie zapewniono Mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Wszelkie dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazujące na nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, znane były Skarżącemu i nie są przezeń kwestionowane. Sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest twierdzenie, że o godzinie [...] w siedzibie Komendy Miejskiej nie było już przełożonych- w Policji, która musi permanentnie czuwać nad bezpieczeństwem obywateli, nie sposób sobie wyobrazić, by w godzinach pracy biurowej na terenie jednostki nie znajdował się osobiście przełożony bądź oficer, który w ramach podziału obowiązków, miał zastępować przełożonego. Z niewadliwych ustaleń organu odwoławczego wynika, że Komendant Miejski Policji podpisał oba rozkazy personalne z [...] r. ok. godz. [...].
Organ obowiązany jest doręczać pisma ustanowionemu pełnomocnikowi dopiero od dnia powiadomienia organu o ustanowieniu pełnomocnika ( art. 40 ust. 2 kpa; postanowienie SN z 9.12.1993- III ARN 63/93- Pal. 9/94/218, akceptowane przez A. Wróbla w: "Kpa- orzecznictwo, piśmiennictwo" Zakamycze 2002 s. 296 uw. 4), co w niniejszej sprawie nastąpiło dnia [...]r. ( k. [...] ). Skarżący nie wykazał żadnym dowodem, że dnia [...] r. powiadomił organ administracji o ustanowieniu pełnomocnika- ani tym bardziej o jego osobie bądź adresie. Sprzeczne jest z doświadczeniem życiowym, ze składając pismo z dnia [...] r., nie wskazałby od razu danych pełnomocnika- podobnie jak w piśmie z [...] r.- tym bardziej, że pismo to pisane jest w taki sam sposób ( układ graficzny pisma, daty, podpis, wskazanie w nagłówku nadawcy pisma i adresata oraz sposób określenia osoby podpisującej; krój czcionki). Gdyby istotnie wolą Zainteresowanego było przekazanie dnia [...] r. organowi informacji o ustanowieniu pełnomocnika, uczyniłby to przy redagowaniu pisma z tej daty, bądź przy umieszczaniu na nim odręcznego dopisku o tym, że "Aktualnie nie przebywa na zwolnieniu lekarskim" ( k. [...] ).
Nie doszło do naruszenia art. 42 kpa. W szczególności Skarżący nie mniej niż trzykrotnie uchylał się od przyjmowania korespondencji służbowej, nie podejmując jej bądź w urzędzie pocztowym ( pismo z [...]- [...] z załącznikiem- k. [...] ; pismo z [...]- [...] z załączonym doń rozkazem personalnym z [...]- nr [...]- k. [...] ; ) bądź doręczanej osobiście przez funkcjonariuszy Policji w mieszkaniu Zainteresowanego ( dnia [...] r.- k. [...] ). Dnia [...] r., opuszczając o godz. [...] samowolnie miejsce pracy, uniemożliwił doręczenie decyzji w trybie art. 42 § 1 kpa. Ponieważ Skarżący pracuje w lokalu Komendy Miejskiej Policji w P., przeto w rozpatrywanym przypadku lokal organu administracji państwowej ( art. 42 § 2 kpa) pokrywał się w istocie z miejscem pracy w rozumieniu art. 42 § 1 in fine kpa. W tej sytuacji organ trafnie skorzystał z możliwości doręczenia pisma w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie- w tym przypadku na parkingu przed Hotelem [...], gdzie Zainteresowany przebywał. W niniejszej sprawie zachodziła konieczna potrzeba w rozumieniu art. 42 § 3 kpa, skoro Skarżący uprzednio nie mniej niż trzykrotnie stwarzał sytuacje, w których nie można było Mu doręczyć korespondencji w zwykły sposób ( art. 42 § 1 in princ. kpa).
Jedynie na marginesie należy wskazać, że organ I instancji zbędnie dążył do fizycznego doręczenia Zainteresowanemu korespondencji do rąk własnych, gdy pisma procesowe z dnia [...] r. i [...] r. mogły być uznane za doręczone w trybie aviso ( art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 kpa).
Nie doszło do naruszenia art. 67 i 68 kpa, skoro ustawodawca nie wymaga, by z próby doręczenia pisma procesowego czy decyzji sporządzano protokół
( analogicznie- pracownik poczty także sporządza jedynie adnotację na kopercie o tym, że adresat odmówił przyjęcia pisma bądź gdy nie zastał adresata w domu). Wobec powyższego dokument sporządzony [...] r., zatytułowany "Protokół z zapoznania i doręczenia decyzji administracyjnych..." (k. [...] ), jest w istocie notatką służbową, podpisaną przez czworo funkcjonariuszy Policji).
Ocena materiału dowodowego i twierdzeń o faktach, zawartych w pismach stron, została dokonana w sposób szczegółowy i staranny; dowody ocenione zostały w powiązaniu ze sobą, po zestawieniu treści dowodów, którym organ administracji dał wiarę, z pozostałymi twierdzeniami Skarżącego o faktach, naświetlającymi sporne okoliczności w sposób odmienny; wybór dowodów dokonany został przez organy administracji w sposób właściwy i nie narusza zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Czynności, mające na celu zapoznanie Skarżącego z treścią doręczanych Mu decyzji, wbrew ocenie Skarżącego, nie były bezprawne. W istocie funkcjonariusze Sekcji Kadr mieli jedynie stworzyć Skarżącemu możliwość odebrania pism i decyzji- skoro dokumentów tych nie odebrał, organ administracji wypełnił wymogi, które postawił przed nim ustawodawca w art. 42 § 3 kpa. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że funkcjonariusz Policji, przystępując do służby, deklaruje m.in. gotowość podporządkowania szczególnej dyscyplinie służbowej ( art. 25 ust. 1, art. 27 ust. 1 ustawy). Nie ulega wątpliwości, że koniecznym elementem podporządkowania się owej szczególnej dyscyplinie służbowej jest gotowość przyjmowania rozkazów ( przy czym rzeczą odrębną jest zagadnienie wykonywania rozkazów- np. w sytuacji, gdy stan zdrowia uniemożliwia ich wykonanie; bądź występowania na drogę odwoławczą). Przeszkodą dla przyjmowania rozkazów nie jest w szczególności upływ godziny [...] ( art. 33 ust. 1, 2 i 4 ustawy). Nie ulega wątpliwości, że wymóg odbierania przez policjanta rozkazów od przełożonych nie odbiega od znanemu prawu zobowiązań obowiązku współdziałania w wykonaniu zobowiązania ( art. 354 kc); kilkusetmetrowy marsz spod Hotelu [...]- wokół Hali [...] - pod Hotel [...] nie służył realizacji obowiązku przyjmowania rozkazów.
Zagadnienie odmowy wydania Zainteresowanemu poświadczenia bezpieczeństwa osobowego było już przedmiotem badania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 8 stycznia 2002 r., którym Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie oddalił skargę podinsp. R.P. i nie może być przedmiotem kognicji Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie. Powołane przez Skarżącego art. 41 i art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych ( Dz.U. 11/99/95 ze zm.- dalej uin) nie prowadzą do odmiennych wniosków, niż prezentowane w zaskarżonej decyzji. Brak związania odmową wydania poświadczenia bezpieczeństwa osoby upoważnionej do obsady stanowiska, z którym wiąże się dostęp do informacji niejawnych, dotyczy wyłącznie informacji, stanowiących tajemnicę służbową; ów brak związania nie dotyczy informacji objętych tajemnicą państwową ( art. 41 ust. 1 uin; J. Borowicz "Status prawny pracownika przetwarzającego informacje niejawne. Zagadnienia wybrane" PiZS 9/01/2 i n.). Możność przeprowadzenia po roku od daty odmowy wydania poświadczenia bezpieczeństwa, postępowania sprawdzającego wobec osoby, które nie uzyskała poświadczenia bezpieczeństwa ( art. 41 ust. 3 uin), nie wpływa na akt subsumcji z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się na możliwość nadawania na podstawie art. 108 § 1 kpa rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji funkcjonariusza ukaranego dyscyplinarną karą wydalenia ze służby ( wyrok SN z 4.12.2002 r.- II RN 201/01- OSNAP 24/03/ 583). W niniejszej sprawie nie doszło do popełnienia przez Zainteresowanego przestępstwa, które miałoby- z uwagi na szczególny status i zadania Policji- wpływ na bezpieczeństwo i porządek publiczny, realizowany przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji, bądź byłoby zagrożeniem dla dobrego imienia Policji czy możliwości realizowania jej zadań. Powszechnie przyjmuje się, że przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco ( odpowiednio- wyrok NSA z: 19.2.1998- V SA 686/97- ONSA 4/98/147 z glosą K. Frąckiewicza- Glosa 5/99/20; 24.5.1983- I SA 20/83- ONSA 1/83/36 z glosą S. Jędrzejewskiego- OSP 4/84/77, akceptowane przez A. Wróbla- op. cit. s. 611-613 uw. 1, 2). W rozpatrywanej sprawie nie zachodziły przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności- w tym z uwagi na inny interes społeczny; doszło zatem do naruszenia art. 108 § 1 kpa.
W tej zatem części, w której zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] r. nr [...] w zakresie nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, należało obie decyzje uchylić ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270- dalej upsa w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.- dalej upwpr) .
W pozostałej części zaskarżona decyzja odpowiada prawu, przeto na podstawie art. 151 upsa w zw. z art. 97 § 1 upwpr, skargę w pozostałej części należało oddalić.
Niniejsza decyzja nie wymagała orzeczenia o wstrzymaniu wykonalności ( art. 152 upsa).
/-/ R.Batorowicz /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj
JFS