I OZ 68/24

I OZ 68/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1676/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-10-13
I OZ 479/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-05
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1676/23 o odrzuceniu skargi G. U. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 maja 2023 r. nr DLI-V.7615.108.2022.MG w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1676/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) w sprawie ze skargi G. U. (dalej: Skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 24 maja 2023 r. nr DLI-V.7615.108.2022.MG w przedmiocie ustalenia odszkodowania orzekł o: odrzuceniu skargi (pkt 1 sentencji postanowienia); zwrocie G. U. kwoty 5730 (pięć tysięcy siedemset trzydzieści) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi (pkt 2 sentencji postanowienia).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV z 2 sierpnia 2023 r., pismem z 4 sierpnia 2023 r., Skarżąca została wezwana do usunięcia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - braków formalnych skargi poprzez: wskazanie numeru PESEL oraz nadesłanie jednego odpisu skargi.
Sąd I instancji odrzucając skargę, na podstawie, art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") zauważył, że pismo zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono Skarżącej 23 sierpnia 2023 r. W wyznaczonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi. Termin ten upłynął bowiem bezskutecznie 30 sierpnia 2023 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zażaleniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą odrzuceniem skargi, podczas gdy przyczyny będące podstawą odrzucenia skargi, tj. brak wskazania numer PESEL oraz doręczenie odpisu skargi w niniejszej sprawie nie uniemożliwiały nadania sprawie dalszego biegu;
2. art. 83 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1-3 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w niniejszej sprawie strona nie dokonała w terminie uzupełniania braków formalnych skargi, podczas gdy strona braki te uzupełniła, a błędne wskazanie przez stronę adresu na przesyłce pocztowej i jednoczesne prawidłowe wskazanie adresata oraz nadanie pisma w przepisanym terminie, skutkuje zachowaniem przez stronę terminu, nawet w sytuacji, kiedy pismo to trafiło do podmiotu niewłaściwego w sprawie.
Ponadto Skarżąca, w razie oddalenia niniejszego zażalenia wniosła o przywrócenie terminu do dokonania czynności, tj. do uzupełniania braków formalnych skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że 28 sierpnia 2023 r. (data nadania przesyłki pocztowej) skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zawierające uzupełnienie ww. braków formalnych. Pismo to zaadresowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, lecz na przesyłce pocztowej wskazała adres organu, tj. Ministra Rozwoju i Technologii ul. PI. Trzech Krzyży 3/5 w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Ponadto, oprócz wymagań wskazanych w art. 46 P.p.s.a., przepis art. 47 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.
Wobec powyższego Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie właściwie wezwała Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi bowiem nie wskazano w niej numeru PESEL Skarżącej oraz nie nadesłano jednego egzemplarza skargi dla uczestnika postępowania – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział w (...). W terminie wyznaczonym w wezwaniu z 4 sierpnia 2023 r. nie uzupełniono ww. braków formalnych skargi, a zatem zaistniała obligatoryjna przesłanka do jej odrzucenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu, że akta sprawy administracyjnej zawierają wszelkie dane Skarżącej, w tym numer PESEL, a zatem wezwanie strony o jego podanie było zbędnym formalizmem zauważyć trzeba, że w dniu 3 lipca 2023 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 3/22 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o następującej treści: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd".
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w przedmiotowej uchwale. Wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącej, pomimo wezwania do jego uzupełnienia, rozstrzygnięcie Sądu I instancji w tym zakresie jest zatem prawidłowe.
Również kwestia związana z brakami formalnymi w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym – stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów.
Podzielając pogląd składu siedmiu sędziów wyrażony w powyższej uchwale, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem. Korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została doręczona Skarżącej 23 sierpnia 2023 r., a termin do wykonania zobowiązania upłynął bezskutecznie 30 sierpnia 2023 r. W zakreślonym terminie nie nadesłano do Sądu odpisu skargi wymaganego dla uczestnika postępowania, a zatem Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę także z tej przyczyny.
Nie można zgodzić się również z twierdzeniami Skarżącej, że uzupełniła braki formalne skargi w terminie, gdyż nadała pismo w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie ale na błędny adres, tj. za pośrednictwem organu. Zauważyć bowiem należy, że pośredni tryb wnoszenia pism procesowych do sądu administracyjnego, a więc za pośrednictwem organu, stanowi wyjątek od zasady bezpośredniego wnoszenia pism do sądu i dlatego też przypadki jego stosowania zostały wprost wymienione w ustawie - art. 54 § 1, art. 64c § 2, art. 87 § 2 p.p.s.a. W toku wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego zarówno strona, jak i profesjonalny pełnomocnik powinni każde pismo procesowe kierować bezpośrednio do sądu, w tym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji wniesienia pisma procesowego, które winno być skierowane bezpośrednio do Sądu, a złożone zostało do organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma jest data przesłania tego pisma przez organ do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 889/15, z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OZ 1609/17, z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II OZ 1042/18, z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1287/19 oraz z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt I OZ 257/23; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia, gdyż akta sądowe sprawy nie potwierdzają, aby do Sądu I instancji wpłynęło jakiekolwiek pismo Skarżącej uzupełniające braki formalne skargi, które przekazane byłoby przez organ, do którego to błędnie zaadresowała przesyłkę. Zaznaczyć w tym miejscu również trzeba, że termin siedmiodniowy przewidziany na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem ustawowym i sąd nie jest uprawniony do modyfikacji jego długości. Skoro zatem niewykonanie terminu sądowego nastąpiło wskutek nieprawidłowo dokonanej czynności związanej z wysłaniem pisma do organu zamiast do Sądu, to Sąd ten miał obowiązek z tej przyczyny odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Wobec zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu wskazać należy, że jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi lub uzupełnienia jej braków formalnych skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu przez Sąd po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.