II SA/Po 146/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2021-11-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowywznowienie postępowaniastrona postępowaniainteres prawnystosunki wodnesąsiedztwopostępowanie administracyjneSKOWSAkontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę spółki M. sp. z o.o. na postanowienie SKO, które uchyliło odmowę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy, uznając, że sąd niższej instancji prawidłowo ocenił etap postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi M. sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy. Wnioskodawcy domagali się wznowienia, twierdząc, że bez swojej winy nie brali udziału w pierwotnym postępowaniu, mimo że przysługiwał im status strony, a realizacja inwestycji naruszyła stosunki wodne na ich nieruchomościach. Prezydent odmówił wznowienia, uznając wnioskodawców za niebędących stronami. SKO uchyliło tę decyzję, wskazując, że Prezydent błędnie badał merytoryczne przesłanki wznowienia na etapie formalnym. WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki, uznając, że SKO prawidłowo oceniło, iż na etapie formalnym organ pierwszej instancji nie powinien badać merytorycznych podstaw wznowienia, a jedynie przesłanki procesowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę M. sp. z o.o. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego. Sprawa dotyczyła decyzji o warunkach zabudowy z 2018 r. dla inwestycji mieszkaniowej. Grupa sąsiadów (wnioskodawców) złożyła wniosek o wznowienie postępowania, argumentując, że bez swojej winy nie brali w nim udziału, mimo że przysługiwał im status strony, a realizacja inwestycji spowodowała problemy z odprowadzaniem wód opadowych na ich nieruchomości. Prezydent Miasta odmówił wznowienia, uznając wnioskodawców za niebędących stronami postępowania. SKO uchyliło to postanowienie, wskazując, że organ pierwszej instancji błędnie badał merytoryczne przesłanki wznowienia na etapie formalnym, zamiast skupić się wyłącznie na kwestiach procesowych, takich jak terminowość wniosku i wskazanie podstawy prawnej. M. sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie SKO, domagając się utrzymania w mocy postanowienia Prezydenta. Skarżąca kwestionowała status stronności wnioskodawców oraz podnosiła, że inwestycja nie narusza ich interesu prawnego, a nawet że teren inwestycji jest niżej położony. WSA w Poznaniu oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów: formalnego (badanie przesłanek procesowych) i merytorycznego (rozpoznanie istoty sprawy po wznowieniu). Sąd uznał, że Prezydent Miasta nie powinien był badać merytorycznych podstaw wznowienia na etapie formalnym, a SKO prawidłowo uchyliło jego postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd zaznaczył, że samo wznowienie postępowania nie przesądza o uchyleniu pierwotnej decyzji, a jedynie otwiera drogę do ponownego zbadania sprawy, w tym kwestii interesu prawnego wnioskodawców.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ pierwszej instancji powinien ograniczyć się do badania przesłanek formalnych wniosku o wznowienie postępowania (terminowość, wskazanie podstawy prawnej, legitymacja procesowa). Merytoryczne badanie przesłanek wznowienia oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy następuje dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

Uzasadnienie

Instytucja wznowienia postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap to badanie przesłanek formalnych, a drugi to merytoryczne rozpoznanie sprawy po wznowieniu. Organ pierwszej instancji nie ma prawa badać zasadności przesłanek wznowienia na etapie formalnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wznowienia postępowania: strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania (miesięczny od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia).

k.p.a. art. 148 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

k.p.a. art. 149 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o wznowieniu postępowania.

k.p.a. art. 149 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

k.p.a. art. 151 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu po wznowieniu postępowania (odmowa uchylenia decyzji lub uchylenie decyzji i wydanie nowej).

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany granicami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

SKO prawidłowo oceniło, że organ pierwszej instancji na etapie formalnym nie powinien badać merytorycznych przesłanek wznowienia postępowania. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia dowiedzenia się o wydanej decyzji, a nie od dnia zainteresowania sprawą. Kwestia posiadania przymiotu strony przez wnioskodawców powinna być badana na etapie merytorycznym po wznowieniu postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącej spółki, że Prezydent Miasta prawidłowo odmówił wznowienia postępowania na etapie formalnym, badając merytoryczne podstawy. Argumentacja skarżącej spółki kwestionująca status stronności wnioskodawców i wpływ inwestycji na ich nieruchomości na etapie formalnym.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma zastosowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, a więc gdy nie ma możliwości zaskarżenia ich w trybie zwyczajnym. Jest zatem odstępstwem od zasady ogólnej postępowania administracyjnego określonej w art. 16 § 1 k.p.a. – zasady trwałości decyzji ostatecznych. Stosowanie tej instytucji należy zatem traktować w kategorii nadzwyczajnych okoliczności. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Przedmiotem postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub 145b § 1 k.p.a., a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Sąd podkreśla zasadniczą różnicę, pomiędzy dowiedzeniem się o decyzji a interesowaniem się sprawą. Wznowienie postępowania jest tylko formalnym wszczęciem procedury, w której zasadność twierdzeń wnioskodawców zostanie dopiero zweryfikowana.

Skład orzekający

Edyta Podrazik

przewodniczący

Wiesława Batorowicz

sprawozdawca

Jan Szuma

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja dwuetapowości postępowania wznowieniowego w administracji, moment rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), oraz zasady prowadzenia kontroli sądowej nad postanowieniami organów administracji w przedmiocie wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wznowieniem postępowania administracyjnego. Jego bezpośrednie zastosowanie ogranicza się do spraw o podobnym charakterze procesowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe rozróżnienie etapów postępowania administracyjnego i sądowego, szczególnie w kontekście nadzwyczajnych środków prawnych, jakimi są wznowienie postępowania. Pokazuje też, jak sądy administracyjne kontrolują prawidłowość proceduralną działań organów.

Sąd wyjaśnia: Kiedy można wznowić postępowanie administracyjne i jak liczyć terminy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Po 146/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2021-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Jan Szuma
Wiesława Batorowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II OSK 318/22 - Wyrok NSA z 2023-03-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 4 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2021 roku sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] (zwaną dalej "decyzją z 2018 r.") Prezydent Miasta O. (zwany dalej "Prezydentem" lub "organem II instancji") ustalił warunki zabudowy na rzecz M. sp. z o.o. z siedzibą w O. (zwanej dalej "inwestorem" lub "Skarżącą") dla inwestycji polegającej na zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej w postaci sześciu zespołów budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej oraz dwóch zespołów budynków gospodarczych na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] (obręb [...] w O. . Decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności.
W dniu [...] maja 2020 r. do Urzędu Miejskiego w O. wpłynął wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2018 r., złożony przez D. Ł., A. K., P. Ł. oraz A. S. (zwanych dalej łącznie "wnioskodawcami"). Wniosek został umotywowany tym, że wnioskodawcy bez swojej winy nie byli stronami postępowania w przedmiocie wydania decyzji z 2018 r., mimo, że przysługiwał im status strony postępowania. Wniosek został uzasadniony także okolicznościami, iż realizacja inwestycji, z którą sąsiadują doprowadziła do wywyższenia poziomu terenu względem ich działek, co doprowadziło do naruszenia stosunków wodnych. Wody opadowe i roztopowe z podniesionych terenów spływają na działki wnioskodawców, powodując zalewanie ich nieruchomości. Te okoliczności powinny być zweryfikowane na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego w 2018 r. Wnioskodawcy wskazali, że sprawą inwestycji interesują się od grudnia 2018 r. Podkreślili także błędne ustalenia w zakresie dostępu działek nr [...] i [...] do drogi publicznej, co może się z kolei przełożyć na wyznaczenie parametru powierzchni biologicznie czynnej.
Wnioskodawcy dołączyli do wniosku notatkę urzędową pracownika Urzędu Miejskiego w O. z wizji lokalnej oraz dokumentację fotograficzną przedstawiającą zalewanie ich działek.
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. Prezydent zwrócił się do wnioskodawców z prośbą o wskazanie dnia, w którym dowiedzieli się o wydanej decyzji z 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie wskazano datę [...] kwietnia 2020 r. Informację tę powzięli z maila przysłanego z Urzędu Miejskiego w O. .
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Prezydent odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia, organ I instancji uznał, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwanej dalej "k.p.a.") stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postepowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Prezydent uznał, że w postępowaniu zakończonym decyzją z 2018 r. udział w charakterze stron postępowania brali wyłącznie właściciele działek, na których miała być zlokalizowana inwestycja. Wnioskodawcy nie są bezpośrednimi sąsiadami inwestycji, stąd nie mogli zostać uznani za strony postępowania. Tym samym nie zachodziła przesłanka skutkująca wznowieniem postępowania administracyjnego.
W terminowo wniesionym zażaleniu wnioskodawcy powtórzyli treść wniosku o wznowienie postępowania. Przestawiono większą ilość fotografii obrazujących stan faktyczny realizacji inwestycji oraz ich wpływu na ich nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], [...], [...], [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w K.", "Kolegium" lub "organem II instancji") uchyliło postanowienie organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium podkreśliło dwuetapowość postępowania wznowieniowego. Pierwszy etap ma charakter ściśle procesowy i ogranicza się jedynie do zbadania przesłanek formalnych skutkujących wznowieniem postępowania. Na tym etapie nie dochodzi do rozstrzygania o jakichkolwiek prawach czy obowiązkach. Wznowienie postępowania otwiera drugi etap. Dopiero w nim dochodzi do podjęcia ustaleń merytorycznych, które prowadzą do wydania decyzji przesądzającej o losie decyzji ostatecznej.
Organ II instancji uznał, że Prezydent powinien ocenić, czy wnioskodawcy zachowali miesięczny termin do wniesienia żądania wznowienia postępowania i zbadać, czy została wskazana podstawa prawna wznowienia. Organ I instancji dokonał oceny zasadności wskazanej przesłanki, co jest niedopuszczalne na tym etapie postępowania.
Inwestor wniósł sprzeciw [powinno być "skargę" – uw. Sądu] od postanowienia organu II instancji. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia SKO w K. i utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta. W uzasadnieniu sprzeciwu uznano, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie może być wznowione, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W postępowaniu zakończonym decyzją z 2018 r. nie uznano wnioskodawców za strony postępowania. Inwestycja nie znajduje się na terenie ich nieruchomości, a także realizacja inwestycji nie narusza interesu prawnego, ani nie nakłada na wnioskodawców żadnego obowiązku. Tym samym, inwestycja nie oddziałuje na nieruchomości wnioskodawców.
Planowana inwestycja ma dokładnie taki sam charakter jak zabudowa należąca do wnioskodawców. Teren inwestycji jest położony niżej, o czym świadczą choćby rzędne gruntów wskazane na mapach geodezyjnych.
Skarżąca wskazała, że wnioskodawcy zakupili swoje nieruchomości od G. sp. z o.o., a więc nie brali udziału w procesie inwestycyjnym, nie znali stanu faktycznego gruntów, który teraz jest przedmiotem sporu pomiędzy inwestorem a nimi. Różnice zaczęły być zauważalne dopiero wówczas, gdy Skarżąca rozpoczęła roboty budowlane.
Skarżąca kwestionuję okoliczność powzięcia przez wnioskodawców wiadomości o decyzji z 2018 r. Wskazano, że wnioskodawcy interesują się sprawą od grudnia 2018 r., a więc znacznie wcześnie widzieli o zamiarach inwestora. Częstokroć bywali w Urzędzie Miejskim, stąd nie może być prawdą, że o decyzji wiedzą od [...] kwietnia 2020 r.
Skarżąca powołuje się także na twierdzenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. , jakoby nie doszło do podniesienia terenu w związku z realizacją inwestycji. To działania G. sp. z o.o. doprowadziły do obniżenia terenu działek, na których znajdują się nieruchomości wnioskodawców. Zgodnie z ustaleniami z organem nadzoru budowlanego, Skarżąca zobowiązała się do wykonania kanalizacji, która będzie odprowadzać wodę z terenów zalewowych, przy czym poniesiono znaczne koszty na realizację tego przedsięwzięcia.
Skarżąca uważa, że w postępowaniu zażaleniowym nie miała możliwości wzięcia czynnego udziału w sprawie. Nie miała możliwości wypowiedzenia w zakresie zebranego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na sprzeciw [powinno być "na skargę" – uw. Sądu] Kolegium wniosło o jego oddalenie jako nieuzasadnionego. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie." Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy postanowienia SKO w K., w drodze którego, w wyniku rozpoznania zażalenia doszło do uchylenia postanowienia Prezydenta odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2018 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Z tych względów zarządzeniem z dnia [...] września 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień [...] listopada 2021 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena zgodności z prawem kasatoryjnego postanowienia SKO w K. względem postanowienia Prezydenta w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że zaskarżonej postanowienie Kolegium odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z następującej argumentacji.
Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma zastosowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, a więc gdy nie ma możliwości zaskarżenia ich w trybie zwyczajnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3061/14, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Jest zatem odstępstwem od zasady ogólnej postępowania administracyjnego określonej w art. 16 § 1 k.p.a. – zasady trwałości decyzji ostatecznych. Stosowanie tej instytucji należy zatem traktować w kategorii nadzwyczajnych okoliczności. Podobne stanowisko wyraża doktryna: "Wznowienie postępowania jest instytucją procesową polegającą na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli mają miejsce przyczyny wznowienia taksatywnie określone w przepisach prawa procesowego" (W. Sawczyn, Administracyjne postępowanie ogólne [w:] R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne z kazusami, Warszawa 2017, s. 158). Ustawodawca wskazuje w art. 145-145b k.p.a. przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania.
Tryb wznowienia reguluje art. 148 k.p.a., który stanowi: "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania" (§ 1). "Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji" (§ 2). W powołanym przepisie należy dostrzec trzy przesłanki, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, aby dochować wymaganiom niezbędnym do wznowienia postępowania. I tak, należy wskazać po pierwsze termin (miesięczny) od dnia, w którym powzięto wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Drugą przesłanką jest powołanie choćby jednej okoliczności, o której mowa w art. 145-145b k.p.a. i wreszcie przesłanka trzecia tj. wniosek musi pochodzić od strony postępowania. Kumulatywne spełnienie tych przesłanek prowadzi do wznowienia postępowania, a w jego następstwie, do merytorycznego rozpoznania wniosku.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, 145a § 1, art. 145aa § 1 oraz 145b § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza badanie, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148, art. 145a § 2, art. 145aa § 2 lub art. 145b § 2 k.p.a., czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 oraz art. 145b § 1 k.p.a., a także, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową. Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności negatywnych, organ wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które – co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy – stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub art. 145b k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przedmiotem postępowania po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania jest więc w pierwszej kolejności ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 lub 145b § 1 k.p.a., a następnie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Faktycznie więc postanowienie wydane na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wszczyna postępowanie w sprawie wznowienia, jednak nie przesądza o stwierdzeniu podstaw wznowienia. Do stwierdzenia tych podstaw, bądź też stwierdzenia ich braku, dochodzi dopiero w wyniku wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 § 1 k.p.a.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić przede wszystkim, że kontrolowane przez Sąd postanowienie dotyczy postępowania właściwego dla pierwszego etapu. Obowiązkiem organu I instancji było wyłącznie sprawdzenie, czy spełniono kumulatywnie przesłanki warunkujące wznowienie postępowania. Organ ten nie ma prawa badać zasadności przesłanek wznowienia postępowania, ani dokonywać jakiejkolwiek oceny, gdyż to następuje, tak jak wskazano powyżej, po wznowieniu postępowania administracyjnego. Należy zatem przeanalizować rozważania SKO w K. nad rzeczonym zagadnieniem.
Należy przypomnieć, że skoro instytucja wznowienia postępowania jest wyjątkiem od zasady z art. 16 § 1 k.p.a. – zasady trwałości decyzji ostatecznej, to reguły wykładni wymagają określonego postępowania w sytuacji, gdy organ stosujący prawo rozpoznaje okoliczności regulowane wyjątkami od norm prawnych, a szczególnie od zasad prawnych. Organ administracji publicznej jest więc zobowiązany do stosowania wykładni zawężającej (ścisłej). A contrario, organ nie może stosować interpretacji rozszerzającej w odniesieniu do materii stanowiącej wyjątek od określonej instytucji prawnej (exceptiones non sunt extendendae).
Począwszy od przesłanki z art. 148 § 2 k.p.a., gdyż jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., należy stwierdzić, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym dowiedziano się o wydanej decyzji. Znamienne jest to, że ustawodawca wskazuje, że termin liczy się od dnia powzięcia wiedzy o wydanej decyzji ostatecznej – tu: decyzji z 2018 r.
Wnioskodawcy podkreślili, że dowiedzieli się o decyzji z 2018 r. w dniu [...] kwietnia 2020 r., kiedy przesłano do nich maila w tej sprawie. Skarżąca kwestionuję tę okoliczność, ponieważ jak uważa, wnioskodawcy interesują się przedmiotową inwestycją już od grudnia 2018 r. Sąd podkreśla zasadniczą różnicę, pomiędzy dowiedzeniem się o decyzji a interesowaniem się sprawą. Można wykazywać zainteresowanie określoną sprawą nie wiedząc, jakie dokładnie zapadło rozstrzygnięcie. "Przez pojęcie dowiedzenia się o decyzji należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Chodzi tu o takie dane jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy z zastrzeżeniem, iż nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji" (wyrok NSA z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2434/18, dostępny w CBOSA).
Wnioskodawcy interesują się inwestycją od grudnia 2018 r., ale dopiero w dniu [...] kwietnia 2020 r. dowiedzieli się o zapadłej decyzji w ten sposób, że mogli ją zidentyfikować w sposób określający organ, który ją wydał, datę, numer sprawy oraz przedmiot. Nie jest istotne przy tym, czy uczestnicy dowiedzieli się co do pełnego rozstrzygnięcia w sprawie. Dane wymienione w piśmie informującym Prezydenta o dacie powzięcia wiedzy o decyzji z 2018 r. (k. 44 akt administracyjnych I instancji) były wystarczające, aby skutecznie złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Skoro data [...] kwietnia 2020 r. otworzyła bieg miesięcznego terminu do złożenia wniosku, jego upływ następowała z dniem [...] maja 2020 r. Wniosek uczestników wpłynął w dniu [...] maja 2020 r., co oznacza, że uczestnicy spełnili to kryterium. Sąd przypomina, że przepis art. 148 § 2 k.p.a. należy rozumieć dosłownie, a więc moment powzięcia wiedzy o inwestycji nie jest dniem, w której otworzył się termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Przechodząc do analizy dalszych przesłanek warunkujących wznowienie postępowania, należy stwierdzić, że wnioskodawcy podnieśli stosowną przesłankę: "domagamy się wznowienia w/w postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, że bez własnej winy nie byliśmy stroną postepowania w przedmiocie wydania w/w decyzji o warunkach zabudowy, mimo że przysługiwał nam status strony". Mimo iż nie wskazano konkretnego przepisu, należy uznać, że przesłanka uczestników odpowiada tej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sens wypowiedzi wnioskodawców wpisuje się w powołaną podstawę prawną.
Powołane jakiejkolwiek przesłanki wznowieniowej z art. 145-145b k.p.a. jest wystarczającą podstawą warunkującą wznowienie postępowania, gdy spełni się pozostałe. Należy wskazać w tym miejscu, że Kolegium zasadnie oceniło postanowienie Prezydenta. Ocena, czy uczestnicy rzeczywiście legitymują się interesem prawnym (art. 28 k.p.a.) na etapie postępowania formalnego jest niedopuszczalne. Ta okoliczność sprawy będzie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji publicznej, gdy postępowanie zostanie wznowione. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. "Brak jest możliwości wydania, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy strona inicjująca to postępowanie wznowieniowe, powołuje się na przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż na tzw. wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, nie dokonuje się jeszcze oceny trafności motywów zawartych w złożonym wniosku wznowienie. Kwestia posiadania przymiotu strony w postępowaniu przez podmiot wnoszący o wznowienie dotyka bowiem istoty sprawy w zakresie materialnoprawnych podstaw legitymacji, co powoduje, ze kwestia ta winna być badana na etapie postępowania rozpoznawczego, po wznowieniu postępowania, z udziałem wszystkich stron" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1802/20, zob. także wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 3005/18, dostępny w CBOSA). Rozstrzygnięcie Kolegium było w tym zakresie uzasadnione.
Trzecią i ostatnią przesłanką, która obligatoryjnie musi być spełniona jest fakt, iż wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z 2018 r. pochodzi od osób, które wywodzą dla siebie podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ta okoliczność została spełniona.
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącej, iż nie brała udziału w postępowaniu zażaleniowym należy stwierdzić, że ta okoliczność nie ma wpływu na wynik sprawy. Skarżąca została powiadomiona o przekazaniu zażalenia oraz akt sprawy organu I instancji do SKO w K.. Ponadto, mając na względzie to, że zażalenie zostało wniesione w lipcu, a Kolegium orzekało w grudniu 2020 r. niezasadne było wzywanie stron postępowania administracyjnego do zapoznania się z materiałem dowodowym (art. 10 § 1 k.p.a.), ponieważ organ II instancji znacząco przekroczył termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. Kiedy organowi administracji publicznej grozi zarzut bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zasadne jest odstąpienie od wzywania stron do zapoznania się z aktami sprawy po zakończeniu określonego stadium postępowania.
Powyższe oznacza, że Kolegium prawidłowo uchyliło postanowienie Prezydenta, samemu zaniechując podjęcia rozstrzygnięcia reformatoryjnego. Wznowienie postępowania następuje na podstawie postanowienia organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji – tu: Prezydent (art. 150 § 1 k.p.a.). Kolegium nie mogło zatem uchylić postanowienia Prezydenta i orzec co do istoty sprawy.
Z uwagi na fakt, że Skarżąca nie podniosła konkretnych zarzutów, Sąd na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. odniósł się do całokształtu sprawy, analizując podstawy i zasadność podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organy obu instancji. Uznano, że zachodziły podstawy do uchylenia postanowienia organu I instancji i polecenia jemu ponowne zbadanie sprawy.
Na marginesie, Sąd przypomina, że wznowienie postępowania nie oznacza, że decyzja z 2018 r. zostanie uchylona. Organ I instancji będzie zmuszony najpierw poddać analizie to, czy wnioskodawcy rzeczywiście legitymują się interesem prawnym (art. 28 k.p.a.), a nie byli wcześniej uwzględnieni. Jeżeli okaże się, że uczestnicy nie mieli interesu prawnego w momencie wydania decyzji z 2018 r., nie zostanie podjęte rozstrzygnięcie niekorzystne dla Skarżącej. Wznowienie postępowania jest tylko formalnym wszczęciem procedury, w której zasadność twierdzeń wnioskodawców zostanie dopiero zweryfikowana.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności skargi. Kierując się przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. nie znaleziono żadnych podstaw skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia Kolegium. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI