II SA/PO 140/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi S. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie legalności budowy i użytkowania obiektów budowlanych na działce sąsiedniej. Skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania, wskazując na swój interes prawny. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ budynki posiadały pozwolenia na budowę, a wiaty nie wymagały zgłoszenia ani pozwolenia. WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów, w tym błędne ustalenie daty wszczęcia postępowania, brak wskazania czy wszczęto je z urzędu czy na wniosek, oraz pozbawienie jej udziału w kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę. Sąd uznał, że postępowanie zostało prawidłowo wszczęte z urzędu w dniu kontroli, a nie na wniosek skarżącej, co było kluczowe dla zastosowania przepisów po nowelizacji Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że czynności kontrolne nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego i skarżąca nie miała prawa do udziału w kontroli. Uznano, że organy prawidłowo oceniły legalność obiektów i zasadnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ nie stwierdzono naruszeń prawa budowlanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście czynności kontrolnych organów nadzoru budowlanego oraz prawa strony do udziału w tych czynnościach.
Dotyczy specyfiki postępowania w nadzorze budowlanym i interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście pandemii COVID-19 (posiedzenie niejawne).
Zagadnienia prawne (4)
Czy czynności kontrolne organu nadzoru budowlanego stanowią wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czynności kontrolne nie są tożsame z wszczęciem postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne wszczyna się z urzędu lub na wniosek strony dopiero po stwierdzeniu przez organ, na podstawie protokołu kontroli, naruszeń prawa.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie kontrolne i postępowanie jurysdykcyjne to dwie odrębne instytucje. Protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji, ale sam w sobie nie jest wszczęciem postępowania administracyjnego.
Czy skarżąca, jako strona postępowania, miała prawo do udziału w czynnościach kontrolnych organu nadzoru budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżąca nie miała prawa do udziału w czynnościach kontrolnych przeprowadzonych na podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, ponieważ przepis ten precyzyjnie określa krąg osób, które mogą w nich uczestniczyć, a skarżąca do nich nie należała.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wykładnię literalną i celowościową art. 81a ust. 2 Prawa budowlanego, wskazując, że tylko określone osoby (inwestor, kierownik budowy, właściciel obiektu itp.) mogą brać udział w kontroli, a nie osoby trzecie, nawet jeśli posiadają interes prawny.
Czy zastosowanie przepisów Prawa budowlanego po nowelizacji z dnia 19 września 2020 r. było prawidłowe, mimo zarzutu naruszenia art. 25 nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie przepisów po nowelizacji było prawidłowe, ponieważ postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu dopiero w dniu 24 września 2020 r., czyli po wejściu w życie nowelizacji. Art. 25 nowelizacji dotyczy spraw wszczętych, a niezakończonych przed jej wejściem w życie.
Uzasadnienie
Sąd podzielił wcześniejsze ustalenie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu 24 września 2020 r., a nie wcześniej na wniosek skarżącej. W związku z tym, do sprawy miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w nowym brzmieniu.
Czy organ nadzoru budowlanego miał obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne na żądanie strony, nawet jeśli nie stwierdzono naruszeń prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ miał obowiązek wszcząć postępowanie, aby wyjaśnić wątpliwości strony i umożliwić jej zapoznanie się z materiałem dowodowym, ale samo żądanie strony nie inicjuje automatycznie postępowania jurysdykcyjnego. Decyzja o wszczęciu zależy od potwierdzenia naruszeń w postępowaniu kontrolnym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć strona z interesem prawnym może żądać wszczęcia postępowania, to organ musi najpierw potwierdzić istnienie wątpliwości lub naruszeń w toku czynności kontrolnych. Brak takiego potwierdzenia uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Przepisy (18)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ogólny dotyczący wszczęcia postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do oddalenia skargi.
p.b. art. 29 § 2
Ustawa Prawo budowlane
Obiekty i roboty budowlane, na które nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani zgłoszenie.
p.b. art. 53a § 1
Ustawa Prawo budowlane
Postępowanie legalizacyjne może być wszczynane z urzędu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania.
k.p.a. art. 81 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Czynności kontrolne organów nadzoru budowlanego i ich protokolarne ustalenia jako podstawa do wydania decyzji.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kryterium kontroli działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany granicami skargi.
p.b. art. 48 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia.
p.b. art. 50 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Podstawa do wstrzymania robót budowlanych lub nakazania rozbiórki.
p.b. art. 51 § 7
Ustawa Prawo budowlane
Możliwość nakazania rozbiórki lub doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
p.b. art. 81 § 4
Ustawa Prawo budowlane
Czynności kontrolne organów nadzoru budowlanego.
p.b. art. 81a § 2
Ustawa Prawo budowlane
Obecność osób podczas czynności kontrolnych.
nowelizacja p.b. art. 25
Ustawa o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Przepisy intertemporalne dotyczące spraw wszczętych, a niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji.
rozp. warunki techniczne art. 12 § 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Wskazanie interesu prawnego skarżącej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu kontroli, a nie na wniosek strony. • Czynności kontrolne organu nadzoru budowlanego nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. • Skarżąca nie miała prawa do udziału w czynnościach kontrolnych. • Obiekty budowlane (budynek mieszkalny, gospodarczo-garażowy, wiaty) posiadały wymagane pozwolenia lub nie wymagały zgłoszenia/pozwolenia, co czyniło postępowanie legalizacyjne bezprzedmiotowym. • Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji było prawidłowe.
Odrzucone argumenty
Postępowanie powinno być wszczęte na wniosek skarżącej z dniem złożenia żądania. • Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji było wymagane na podstawie art. 25 nowelizacji. • Skarżąca miała prawo do udziału w czynnościach kontrolnych. • Organy zaniechały poddania kontroli obiektów nieobjętych obowiązkiem pozwolenia/zgłoszenia. • Zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie wskazywało, czy nastąpiło z urzędu, czy na wniosek, co narusza art. 61 § 4 k.p.a. • Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym narusza art. 10 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Czynności kontrolne, zwane też sprawdzającymi, prowadzone w trybie art. 81 ust. 4 p.b., mają charakter szczególny w stosunku do czynności prowadzonych w trybie k.p.a., nie są tożsame z oględzinami w rozumieniu art. 79 k.p.a., dlatego nie mają do nich zastosowania wymagania stawiane czynnościom dowodowym, przede wszystkim wymóg uprzedniego z odpowiednim wyprzedzeniem, zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia takich czynności, czy też zapewnienia w nich udziału inwestora, kierownika budowy, właściciela obiektu, czy innej upoważnionej osoby. • Postępowanie kontrolne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. • W demokratycznym państwie prawa niedopuszczalne byłoby zablokowanie możliwości wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego, ponieważ mogłoby to prowadzić do powstania szkód w zakresie interesu prawnego, z którego wywodzona jest legitymacja do wszczęcia postępowania.
Skład orzekający
Edyta Podrazik
przewodniczący
Wiesława Batorowicz
sprawozdawca
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście czynności kontrolnych organów nadzoru budowlanego oraz prawa strony do udziału w tych czynnościach."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w nadzorze budowlanym i interpretacji przepisów Prawa budowlanego w kontekście pandemii COVID-19 (posiedzenie niejawne).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie budowlanym, takich jak moment wszczęcia postępowania i prawa stron, co jest istotne dla praktyków tego prawa.
“Kiedy kontrola staje się postępowaniem? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice w prawie budowlanym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.