II SA/Po 138/25

II SA/Po 138/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /przewodniczący sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 4 ust. 2, art. 6, art. 6c ust. 3a i 3c, art. 6j
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. L. i M. L. wspólników spółki cywilnej "[...]" z siedzibą w Z. na czynność Inne z dnia 18 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie gospodarowania odpadami komunalnymi oddala skargę.
Uzasadnienie
Obwieszczeniem z 6 sierpnia 2024 r. Związek Gmin K. działając na podstawie art. 6c ust. 3c ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 399, dalej: “u.c.p.g.") zawiadomił o zamiarze przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, wyznaczając jednocześnie do dopełnienia przez wymienione podmioty obowiązków, o których mowa w art. 6c ust. 3c w związku z ust. 3a u.c.p.g. w terminie do dnia 15 października 2024 r., tj. możliwości złożenia przez właściciela nieruchomości oświadczenia spełniającego wymagania, o których mowa w ust. 3a u.c.p.g., o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez Związek - jeżeli właściciel nieruchomości jest objęty tym systemem.
W dniu 11 października 2024 r. A. i M. L. jako wspólnicy spółki cywilnej "L." w Z. (dalej zwani skarżącymi lub stroną) oświadczyli jako właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z., że występują ze zorganizowanego przez Związek Gmin K. w [...] systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Skarżący wskazali, że umowa na odbiór odpadów komunalnych została zawarta ze spółką N. sp. z o.o. w Z. .
Pismem z 18 grudnia 2024 r., Zarząd Związku Gmin K. (dalej: "Organ"), działając na podstawie przepisów art. 6c ust. 3c u.c.p.g. wystosował do skarżącego pismo, w którym poinformował, że skarżący nie dokonał skutecznego wyłączenia się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez Związek, albowiem - wbrew dyspozycji przepisu art. 6c ust. 3c w związku z ust. 3a u.c.p.g. skarżący nie złożył kompletnego oświadczenia o wyłączeniu się z tego systemu, albowiem dołączona do oświadczenia w tym przedmiocie umowa (kopia) o odbieranie odpadów komunalnych zawarta pomiędzy skarżącym a spółką N. sp. z o.o. z siedzibą w Z. nie była kompletna. W ocenie Organu nie obejmowała ona wszystkich niezbędnych elementów, tj. wskazania, jakich frakcji odpadów komunalnych dotyczy, informacji o wielkości pojemników, o częstotliwości odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, a także nie zawierała załącznika nr [...], który powinien być zgodnie z zapisem umowy do niej dołączony jako jej integralna część. Organ przyjął więc, że w takiej sytuacji nie może uznać złożonego przez skarżącego oświadczenia za skuteczne, albowiem ww. przepisy nakazują uznać za takie tylko oświadczenie pisemne wraz z prawidłowo zawartą, kompletną umową z podmiotem odbierającym odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałej.
A. i M. L. - jako wspólnicy spółki cywilnej "L. " w Z., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Inne z dnia 18 grudnia 2024 r. w przedmiocie gospodarowania odpadami komunalnymi określając ją jako "czynność stanowiącą oświadczenie o nieskuteczności oświadczenia właściciela nieruchomości niezamieszkałej o wyłączeniu się ze zorganizowanego przez Związek Gmin K. gospodarowania odpadami komunalnymi z dnia 18 grudnia 2024 roku". Skarżący zaskarżyli czynność Związku w całości i zarzucili:
1. naruszenie art. 6c ust. 3c w zw. z art. 3a u.c.p.g. poprzez uznanie, że skarżący nie złożył kompletu dokumentów wymaganych do wyłączenia się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę, podczas gdy zostały załączone w terminie wszystkie niezbędne dokumenty, tj. oświadczenie o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez Związek Gmin K. oraz załączono kopię umowy;
2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż oświadczenie o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę jest nieskuteczne, podczas gdy zostały załączone wszelkie niezbędne dokumenty pozwalające na uznanie takiego oświadczenia za skuteczne, a działania organu są nieprawidłowe i niezgodne z prawem.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej czynności w całości, zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, przeprowadzenie dowodów z dokumentów, zeznań świadków i przesłuchania stron.
W skardze argumentowano, że Organ w sposób nieuprawniony odmówił przyjęcia oświadczenia skarżących o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę. Złożone 11 października 2024 r. oświadczenie spełnia normy wskazane w art. 6c ust. 3a u.c.p.g. Wbrew twierdzeniom organu w umowie wskazano jakich frakcji odpadów ona dotyczy. Mianowicie, w §1 ust. 1 umowy stwierdza się, że "Spółka zobowiązuje się realizować usługi w zakresie odbioru i gospodarowania wszystkich pięciu frakcji odpadów określonych w § 2 ust. 1 (I. papier, II. szkło, III. metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe, IV. bioodpady, V. niesegregowane). Z umowy wynika również, że skarżący będzie korzystać wyłącznie z pojemników należących do spółki. Skarżący podnieśli, że ustawa nie wskazuje, iż konieczne jest wskazanie rozmiarów pojemników dla skuteczności oświadczenia, o którym mowa w art. 6c ust. 3a u.c.p.g.
W zakresie częstotliwości wywozu odpadów, z umowy wynika, iż "Spółka będzie dokonywała odbioru odpadów zgodnie z częstotliwością i cennikiem opłat (...)". Harmonogram odbioru odpadów dostępny jest na stronie internetowej tego organ mógł zweryfikować harmonogram odbioru odpadów na stronie internetowej spółki N..
Zdaniem skarżącego przepisy u.c.p.g. nie nakładają obowiązku wskazywania cennika dla ważności oświadczenia wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę, a jedynie załączenie umowy, co zostało wykonane.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Związku wniósł o jej oddalenie i nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów.
Organ wyjaśnił, że będące podstawą działania w sprawie przepisy u.c.p.g. zostały wprowadzone po to, by zagwarantować stabilność systemu gospodarowania odpadami w gminie i uniemożliwić sytuację, w której właściciel nieruchomości niezamieszkałej wystąpi z gminnego systemu gospodarowania odpadami, nie zawrze umowy na odbieranie odpadów komunalnych z jego nieruchomości i będzie się ich pozbywał np. w sposób nielegalny. Przepis art. 6c ust. 3a u.u.c.p.g. stanowi natomiast, że właściciel nieruchomości musi złożyć pisemne oświadczenie o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę. W oświadczeniu właściciel nieruchomości wskazuje jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, z którymi zawarł umowę, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, oraz dołącza do oświadczenia kopię tej umowy, pod rygorem nieskuteczności oświadczenia.
Ponadto w ocenie Organu był on uprawniony do badania kompletności umowy i podtrzymał stanowisko, że zawarta przez skarżącą Spółkę z N. sp. z o.o. z siedzibą w Z. umowa nie zawierała wszystkich postanowień wymaganych przez przepisy u.c.p.g., pozwalających uznać ją za umowę, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, ponieważ nie zawierała wskazania frakcji odpadów, które są nią objęte. Ponadto umowa nie zawierała załącznika nr [...], stanowiącego jej integralną część, który odsyłał do tak kluczowych elementów umowy jak harmonogram realizacji objętych nią usług, jak i do cennika tych usług. W ocenie Organu nic nie stało na przeszkodzie, aby skarżący zwrócił się do spółki N. z prośbą o informację, czy może udostępnić załącznik w całości podmiotom trzecim, czy też w jakiejś części objęty jest on tajemnicą przedsiębiorstwa i w tym zakresie powinien np. zostać zanonimizowany. Organ podkreślił, że Skarżąca wskazuje, iż bezwzględnie nie mogła tego załącznika udostępnić mając na uwadze fakt, że zawiera on cennik usług stosowany przez spółkę N., co naruszałoby zasadę wolnej konkurencji na rynku odbioru odpadów. Organ wyjaśnił, że stosownie do art. 6 ust. 2 u.c.p.g. i tak rada gminy (w tym wypadku Zgromadzenie Związku) określa w drodze uchwały górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi odbierania odpadów komunalnych. W konsekwencji w ocenie Organu nic nie stało na przeszkodzie, aby załącznik został udostępniony w zakresie obligatoryjnych elementów pozwalających ocenić zgodność zawartej umowy z Regulaminem. Celem Organu nie było uzyskiwanie informacji o cenniku usług spółki N., lecz badanie wywiązania się z obowiązków nałożonych przez ustawodawcę. Zdaniem Organu w umowie nie wskazano też pojemności pojemników na odbiór odpadów (o których mowa w § 2 ust. 2 umowy), a jedynie w § 2 ust. 1 znajduje się zapis przypominający o obowiązku segregacji odpadów wskazanych tam frakcji, o minimalnej pojemności i kolorze pojemnika/worka na poszczególne frakcje.
Organ stwierdził więc, że skarżący dołączył do oświadczenia wyciąg z umowy, a nie kompletny dokument, skoro pominął zał. nr [...] do umowy. Organ miał więc podstawy uznania, że skarżący nie złożył skutecznego oświadczenia o wyłączeniu się z gminnego systemu gospodarowania odpadami.
W piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2025 r. skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym piśmie z 18 grudnia 2024 r. oraz w odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik wyjaśniła, że umowa, którą skarżący przedstawili wraz z oświadczeniem, nie spełniała wymaganych przepisami regulaminu Związku warunków w szczególności w zakresie wielkości pojemników oraz częstotliwości wywozu dla poszczególnych frakcji, tymczasem ma to istotne znaczenie dla kontroli, jaką związek w świetle obowiązków wynikających z art. 6j ust. 3 u.c.p.g. musi wykonywać. Skarżący wymaganego załącznika do oświadczenia nie przedłożyli, tymczasem organ ma wiedzę, że takie załączniki składały inne podmioty, które zdecydowały się na wystąpienie z systemu. Dla zobrazowania, jakie znaczenie ma brak podania tych dwóch wcześniej wymienionych warunków, pełnomocnik przedłożyła dwa wyciągi z umów zawartych z firmą N., które wpłynęły do Organu. Z tych dwóch dokumentów wynika, że w odniesieniu do niektórych frakcji odbiór nie jest zapewniony. Same umowy zawarte z firmą N. mają jedynie charakter ramowy, a ich doprecyzowanie jest w załącznikach, przy czym nie w odniesieniu do wszystkich wymogów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd uznał skargę za dopuszczalną.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem (...).
Z treści tego przepisu wynika, że do sądu administracyjnego można zaskarżyć akty lub czynności, które spełniają łącznie trzy ustawowo określone przesłanki – tj.:
1) są aktami lub czynnościami innymi niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., tj. niż decyzje i postanowienia administracyjne;
2) są działaniami z zakresu administracji publicznej;
3) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z mocy prawa,
4) indywidualny charakter takiego aktu / czynności.
Skład orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 380/22, iż pismo informujące o nieskuteczności oświadczenia właściciela nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę mieści się w zbiorczym pojęciu "innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa".
Nie powielając całości argumentacji wynikającej z wyżej wskazanego wyroku oraz mając na uwadze fakt, że nie jest przedmiotem sporu możliwość zaskarżenia czynności organu, Sąd jedynie wskazuje, iż pismo negujące skuteczność oświadczenia skarżącego o wyłączeniu należącej do niego nieruchomości niezamieszkałej z systemu gospodarowania odpadami komunalnymi mieści się niewątpliwe w szeroko rozumianym zakresie wykonywania przez Związek ww. zadania własnego gminy, o ewidentnie publicznoprawnym charakterze.
Ponadto zaskarżona czynność dotyczy przyznanego w przepisach art. 6c ust. 3a i ust. 3c pkt 2 u.c.p.g. właścicielom nieruchomości "niezamieszkałych" uprawnienia do wyłączenia się, w drodze jednostronnego oświadczenia z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę poprzez autorytatywne uznanie przez Organ takiego oświadczenia złożonego przez stronę skarżącą w odniesieniu do jego nieruchomości za nieskuteczne, tj. nie skutkujące wyłączeniem wskazanej przez skarżącego nieruchomości z miejskiego (gminnego) systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
Co więcej, nie ulega wątpliwości, iż czynność ta dotyczy wynikającego z przepisów art. 3c ust. 2 i 3 u.c.p.g. obowiązku właścicieli nieruchomości "niezamieszkałych" uczestnictwa w systemie odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę na podstawie uchwały.
Uznając więc skargę za dopuszczalną należało w niniejszej sprawie ocenić, czy złożone przez A. i M. L. - jako wspólników spółki cywilnej "L." w Z. - oświadczenie woli, a przede wszystkim załączona do niego umowa zawierała wszelkie informacje niezbędne do uznania złożonego oświadczenia za skuteczne.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne.
Natomiast w myśl 6c ust. 3a u.c.p.g. właściciel nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, może w terminie 60 dni od dnia ogłoszenia uchwały, o której mowa w ust. [...] złożyć wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta pisemne oświadczenie o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę na podstawie tej uchwały. W oświadczeniu właściciel nieruchomości wskazuje gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, z którymi zawarł umowę, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, oraz dołącza do oświadczenia kopię tej umowy, pod rygorem nieskuteczności oświadczenia. Oświadczenie jest skuteczne od dnia wejścia w życie uchwały, o której mowa w ust. 2, i nie może być odwołane przez okres obowiązywania umowy w sprawie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, zawartej po dniu ogłoszenia tej uchwały.
Zgodnie z art. 6 ust. 3c u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany do zamieszczenia na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu gminy, na stronie internetowej urzędu gminy oraz w sposób zwyczajowo przyjęty informacji o zamiarze przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, wyznaczając jednocześnie termin, nie krótszy niż 60 dni od dnia zamieszczenia tej informacji na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu gminy, na:
1) odwołanie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę, jeżeli nieruchomość jest wyłączona z tego systemu na podstawie tego oświadczenia;
2) złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia spełniającego wymagania, o których mowa w ust. 3a, o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę, jeżeli właściciel nieruchomości jest objęty tym systemem.
Art. 6 ust. 1 u.c.p.g. stanowi zaś, iż właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez:
1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych lub,
2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2
- przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi.
Zgodnie z art. 6 ust. 1c u.c.p.g. postanowienia umowy, o której mowa w ust. 1 pkt 2, zapewniają odbiór wszystkich frakcji odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Ponadto w myśl art. 6 ust. 5a u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje:
1) posiadanie umów, o których mowa w ust. 1;
2) zgodność postanowień umów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1;
3) dowody uiszczania opłat za usługi, o których mowa w ust. 1, lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b.
Z tych też względów nie może ulegać wątpliwości, iż umowa korzystania z usług odbierania odpadów powinna być zgodna z zapisami regulaminu, który jest uchwalany na podstawie art. 4 u.c.p.g.
Zgodnie z powyższym przepisem Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego (ust. 1). Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące m.in. wymagań w zakresie: selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady, rodzaju i minimalnej pojemności pojemników lub worków, przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, w tym na terenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i worków oraz utrzymania pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, liczby osób korzystających z tych pojemników lub worków czy też częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego. Ponadto należy mieć na uwadze, iż regulamin może oprócz elementów obligatoryjnych zawierać również inne obowiązki i warunki wskazane w art. 4 ust. 2a u.u.p.c.g.
Zatem w tym miejscu odwołać należy się do zapisów uchwały nr [...] Zgromadzenia Związku Gmin K. w [...] z dnia 25 listopada 2022 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku w części dotyczącej gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie Związku Gmin K. (Dz.U. Woj. [...]. z 2022 r. poz. 9242 – dalej jako "Regulamin czystości").
W Regulaminie zawarto m.in. zapisy dotyczące, jakie odpady komunalne wytworzone na terenie nieruchomości niezamieszkanych są zbierane w sposób selektywny (§ 4), rodzajów i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości niezamieszkanych i części niezamieszkanej nieruchomości mieszanych (§ 8), czy też częstotliwość i sposoby pozbywania się odpadów komunalnych (rozdział 4 Regulaminu).
Z tych też względów zgodzić należy się z Organem, iż przedłożona wraz z oświadczeniem o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez gminę umowa powinna zawierać określenie frakcji które będą odbierane, częstotliwości odbioru odpadów, jak i pojemności pojemników jakie będą stosowane.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż w § 1 umowy zawarto zapis, że "Spółka zobowiązuje się realizować usługi w zakresie odbioru i zagospodarowania wszystkich pięciu frakcji odpadów komunalnych określonych w § 2 ust. 1, szczegółowo określonych w Załączniku nr [...](...)".
Powyższy zapis wprost odwołuje się do Załącznika nr [...], jak i postanowień § 2 ust. 1 Umowy. Zgodnie z § 2 ust. 1 Umowy "Zleceniodawca oświadcza, że został poinformowany o obowiązku segregacji odpadów komunalnych zgodnie z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz.U. z 2021 r., poz. 906), jak również zgodnie z postanowieniami Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Związku Gmin K. w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi (dalej: Regulamin) i zobowiązuje się segregować odpady w podziale na:
a) papier - pojemnik lub worek o minimalnej pojemności 60 l. koloru niebieskiego z napisem "Papier";
b) szkło - pojemnik lub worek o minimalnej pojemności 60 l., koloru zielonego z napisem "Szkło";
c) metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe - pojemnik lub worek o minimalnej pojemności 60 l., koloru żółtego z napisem "Metale, tworzywa sztuczne";
d) bioodpady - pojemnik lub worek o minimalnej pojemności 60 l., koloru brązowego z napisem "Bio";
e) niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne - pojemnik o minimalnej pojemności 120 l., w kolorze czarnym lub stalowym,
przy czym pojemność pojemników powinna zostać dostosowana do indywidualnych potrzeb Zleceniodawcy, z uwzględnieniem przepisów Regulaminu".
Zgodnie z § 2 ust. 2 Umowy "Spółka będzie dokonywała odbioru odpadów zgodnie z częstotliwością i z cennikiem opłat, który stanowi Załącznik nr [...] do niniejszej umowy. Harmonogram odbioru odpadów dostępny jest na stronie internetowej ".
Z powyższego w ocenie Sądu wynika, że uszczegółowienie uregulowań umownych, w zakresie frakcji, pojemności pojemników i częstotliwości odbioru następuje nie w samej umowie, lecz w Załączniku nr [...].
W aktach sprawy znajduje się Załącznik nr [...] do umowy, który nie został przez skarżących dołączony do oświadczenia o wyłączeniu się z systemu odbierania odpadów komunalnych zorganizowanego przez Związek Gmin K.. W załączniku tym, poza wskazaniem opłat za odbiór odpadów, strona umowy ma możliwość indywidualnego uregulowania kwestii dotyczących ilości pojemników na poszczególne frakcje odpadów, pojemności tych pojemników i określenia harmonogramu (częstotliwości) odbioru odpadów. W załączniku tym wymieniono także frakcje odpadów jakie są odbierane przez spółkę N. sp. z o.o.
Mimo, że w cytowanym wyżej § 2 ust. 1 Umowy uregulowano ogólny obowiązek segregacji odpadów (papier, szkło, tworzywa sztuczne, bio, odpady zmieszane) i wskazano minimalne pojemności pojemników na odpady wraz z określeniem ich koloru, to w ocenie Sądu dopiero w załączniku do umowy następuje indywidualne określenie ww. kwestii. Inaczej mówiąc strona umowy ma możliwość wyboru ilości i pojemności pojemników na poszczególne frakcje, a także może ustalić częstotliwość odbioru odpadów. Na powyższe wskazuje to, że ta część załącznika sporządzona jest w formie tabeli pozostawionej do samodzielnego wypełnienia przez stronę umowy. Słusznie pełnomocnik organu zwróciła uwagę, że umowa, którą skarżący przedłożyli, ma jedynie charakter ramowy, a uszczegółowienie obowiązków spółki w zakresie odbioru poszczególnych frakcji odpadów następuje dopiero w załączniku nr [...]. Skarżący tego załącznika organowi nie przedłożyli, wobec czego organ miał prawo uznać, że załączona do oświadczenia umowa jest niekompletna, a przez to niewystarczająca do skutecznego oświadczenia o wyłączeniu się z zorganizowanego przez Związek systemu odbioru odpadów.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można było uznać, iż § 2 ust. 1 umowy w sposób zupełny określał, jakie frakcje odpadów są odbierane z nieruchomości niezamieszkałych. Warto wskazać, że w § 4 ust. 1 Regulaminu czystości zbieraniu w sposób selektywny podlegają następujące odpady komunalne wytworzone na terenie nieruchomości niezamieszkanych: 1) papier; 2) metale; 3) tworzywa sztuczne; 4) odpady opakowaniowe wielomateriałowe; 5) szkło; 6) bioodpady. P. odpady komunalne, po wysegregowaniu frakcji wymienionych w ust. 1 stanowią niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, które umieszcza się w pojemnikach do tego przeznaczonych.
Z załączonej przez stronę umowy i załącznika nie wynika, by zachowano jednolitość w zakresie określenia frakcji odbieranych odpadów, skoro odbierane są: papier, szkło, tworzywa sztuczne i bioodpady oraz dodatkowo pozostałe zmieszane odpady komunalne. W umowie nie odniesiono się do odbioru metali i odpadów opakowaniowych wielomateriałowych, wskazanych w Regulaminie.
Zdaniem Sądu z § 2 ust. 1 umowy nie wynika też pojemność pojemników na odpady. W przepisie tym uregulowano tylko ich minimalną pojemność. "Właściwa" pojemność ustalana jest we wspomnianym załączniku, a strona umowy może wybrać pomiędzy pojemnikiem 120 l, 240 l i 1100 l.
Ponadto w żadnym paragrafie umowy nie uregulowano harmonogramu odbioru odpadów. Z § 2 ust. 2 umowy wprost wynika, iż częstotliwość odbioru odpadów z konkretnej nieruchomości określa załącznik stanowiący integralną część Umowy. Natomiast odwołanie się do harmonogramu zamieszczonego na stronie internetowej nie stanowi wskazania częstotliwości odbioru odpadów. Podkreślenia wymaga, iż fakt, że w Harmonogramie na określony dzień zostanie wskazana ulica na której znajduje się nieruchomość Skarżących, nie oznacza, iż odpady zostaną odebrane. Dlatego należy wyraźnie odróżnić harmonogram określających datę odbioru odpadów z danej ulicy od częstotliwości ich odbierania z tej konkretnej nieruchomości. Przykładowo wskazać można, iż harmonogram może przewidywać, że odbiór z danej ulicy będzie wykonywany w każdy czwartek tygodnia. Powyższe jednak nie pozwala na dokonanie oceny, czy przewidziana w umowie częstotliwość wynosi 4 razy, czy też 1 raz w miesiącu. Tym samym argument, że harmonogram był zamieszczony na stronie, pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę. Natomiast okoliczność, że załącznik w formie tabeli taką informację zawierał pozostaje bez znaczenia w sprawie, gdyż dla skuteczności oświadczenia skarżący powinny załączyć kompletną umowę wraz z załącznikiem nr [...], który stanowi integralna część umowy.
Ponadto bez znaczenia w sprawie pozostaje okoliczność, iż w załączniku nr [...] zawarto również informację o cenniku, który w ocenie skarżącego stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. W ocenie Sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby w tej części załącznik zanonimizować.
Tym samym skoro same zapisy umowy nie określały frakcji odpadów, pojemności pojemników oraz częstotliwości odbioru odpadów, bowiem następowało to dopiero w załączniku nr [...] do umowy, to słusznie organ poinformował strone skarżącą. że złożone oświadczenie jest nieskuteczne gdyż nadesłana kopia umowy nie zawierała wszystkich postanowień wymaganych przez Regulamin czystości.
Warto też wskazać, że zgodnie z art. 6j ust. 3 u.c.p.g. w przypadku nieruchomości niezamieszkałych, na których wytwarzane są odpady, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na tej nieruchomości oraz stawki za pojemnik. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ustawodawca określił w tym przepisie sposób ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbieranymi z nieruchomości, które nie są zamieszkałe, jako iloczyn wyłącznie dwóch czynników: liczby pojemników oraz stawki za pojemnik o określonej pojemności, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. W prawie miejscowym można zatem ustalić wyłącznie jednostkę (stawkę), według której oblicza się wysokość opłaty, a nie metodę określenia tej jednostki. Ową metodę określa bowiem ustawa. Stawka powinna być określona kwotowo w odniesieniu do pojemnika o znanej pojemności. Przymiotnik "określony" oznacza bowiem w języku polskim sprecyzowany, wiadomy, pewny (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2022 r. sygn. III FSK 908/21, CBOSA). Również biorąc pod uwagę powyższy przepis organ miał prawo oczekiwać, że do oświadczenia o wystąpieniu z gminnego systemu odbioru odpadów skarżący przedłożą kompletne informacje, w tym co do konkretnie wskazanych frakcji, pojemności pojemników i częstotliwości ich odbioru.
Odnosząc się do wniosków dowodowych złożonych w skardze wskazać należy, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu, co wprost wynika z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Przywołany przepis stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W powołaniu na ten przepis nie jest możliwe przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu z przesłuchania świadków czy stron, albowiem przeprowadzenie takiego dowodu nie jest przewidziane w ramach procedury obowiązującej przed sądem administracyjnym.
Odnosząc się do pozostałych wniosków wskazać należy, iż dokumenty załączone do skargi znajdują się w nadesłanych aktach administracyjnych. Z tych też względów brak było potrzeby przeprowadzenia dowodu z tych dokumentów.
Z powyższych względów Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż skarżący nie przedkładając organowi umowy ze spółką N. sp. z o.o. wraz z stanowiącym jej integralną część załącznikiem nr [...], nie dopełnili obowiązku, o którym mowa w art. 6c ust. 3b u.c.p.g.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.