II SA/Po 134/25

II SA/Po 134/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 3 pkt 1, pkt 4 lit.c, pkt 5, pkt 7,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1213
art. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Robert Talaga (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2024 r., nr [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 997,00 zł ( dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 26 lipca 2024 r. A. M. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Powiatowego dla powiatu [...] z zawiadomieniem o podejrzeniu naruszenia przepisów prawa budowalnego przez L. i R. W. właścicieli nieruchomości nr ewid. geod. [...] zlokalizowanej w T. na której pojawił się nowy obiekt budowlany - kolejna toaleta przenośna, wyposażona w przyłącze wodno-kanalizacyjne.
Według wnioskodawcy do lutego 2023 roku na nieruchomości znajdowała się toaleta zewnętrzna będąca samowolą budowlana wobec której toczyło się postępowanie w trakcie którego ustalono, że była ona podłączona do sieci kanalizacyjnej bez uzgodnienia z gestorem sieci. Po kontroli w dniu 21 kwietnia 2023 roku właściciele w miejsce usuniętej toalety zewnętrznej postawili toaletę typu [...], której rozbiórkę nakazał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 roku. Obecnie na nieruchomości znajduje się nowy obiekt budowlany - kolejna toaleta przenośna, wyposażona w przyłącze wodno-kanalizacyjne w wersji z sedesem ceramicznym i umywalką. Toaleta zewnętrzna oraz zajmujące później jej miejsce toalety przenośne zamontowane na nieruchomości służyły obsłudze działalności gastronomicznej prowadzonej przez cały rok przez L. W.. Według wnioskodawcy nie można wykluczyć, że w tym przypadku właściciel także nie uzgodnili podłączenia z gestorem sieci. R. W. złożył do Burmistrza Miasta i Gminy P. wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie toalety wolnostojącej na terenie działki o nr [...] obręb T., gmina P., które prowadzonej jest pod numerem [...]
Zdaniem wnioskodawcy toaleta przenośna z przyłączem wodno-kanalizacyjnym jest obiektem budowlanym, który wymaga montażu co wiązało się z przeprowadzeniem robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego. Jednocześnie toaleta przenośna jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego przeznaczonym do czasowego użytkowania w okresie dłuższym od jego trwałości technicznej. W zależności od tego czy tymczasowy obiekt budowlany jest przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie nie później niż przez upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy czy też w terminie późniejszym jego wzniesienie wymaga zgłoszenia albo uzyskania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. W tym przypadku na dłuższy planowany okres eksploatacji wskazuje ciągłość prowadzenia działalności gastronomicznej przez L. W.. Jednocześnie na nieruchomości została już zamontowana toaleta zewnętrzna dla której R. W. stara się o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy podczas gdy może ono dotyczyć jedynie planowanego przedsięwzięcia budowlanego, a nie inwestycji już zrealizowanej lub będącej w toku.
A. M. wniósł o uznanie jego osoby za stronę postępowania gdyż jego nieruchomość znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości należącej na której L. W. prowadzi działalność gospodarczą.
W dniu 2 września 2024 r. z urzędu przeprowadzono czynności kontrolne na działce nr [...] położonej przy ulicy [...] w T., gm. P., należącej do L. i R. W. i ustalono, iż na przedmiotowej nieruchomości zlokalizowana jest między innymi toaleta zewnętrzna wykonana z tworzywa sztucznego, posadowiona bezpośrednio na gruncie. Według oświadczenia R. W. toaleta jest włączona do wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej i przyłączona jest do wewnętrznej instalacji wodociągowej na działce. Inwestorem-obiektu jest R. W., który posadowił obiekt na działce w dniu 28 czerwca 2024 r., a na realizację ww. toalety inwestor dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowalnych wniesionych do Starostwa Powiatowego - Wydziału Administracyjno-Budowlanego (SP-AB). Do akt protokołu dołączono kopię zgłoszenia z dnia 31 maja 2024 r. zgodnie z którym R. W. zamierzał posadowić na nieruchomości tymczasowy obiekt budowalny, niepołączony trwale z gruntem, w postaci toalety przenośnej z podłączeniem do kanalizacji. Prace budowlane miały polegać na zakupie, dostarczeniu toalety oraz jej posadowieniu i podłączeniu do kanalizacji. Termin rozpoczęcia robót zaplanowano w okresie od dnia 28 czerwca 2024 r. do 28 grudnia 2024 r. Natomiast decyzją z dnia 19 czerwca 2024 r., nr [...] Starosta umorzył postępowanie w sprawie zamiaru wykonania robót budowalnych polegających na posadowieniu tymczasowego obiektu budowalnego niepołączonego trwale z gruntem w postaci toalety przenośnej podłączonej do kanalizacji na terenie działki nr ewid. geod. [...] położonej w T. przy ul. [...], gm. P.. Starosta wskazał, iż zgłoszona inwestycja (toaleta typu [...] nie została wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych, a zatem nie można jej uznać za obiekt budowalny i nie podlega ona reglamentacji Prawa budowalnego oraz nie wymaga zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę.
Pismem z dnia 12 września 2024 r. pełnomocnik A. M. podtrzymał stanowisko w sprawie przedstawione w piśmie z dnia 26 lipca 2024 r.
Postanowieniem z dnia 3 września 2024 roku Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie toalety zewnętrznej posadowionej na nieruchomości o nr ewidencyjnym geod. [...] w T. przy ulicy [...], gm. P..
Pismem z dnia 12.09.2024 r., A. M. wypowiedział się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i podtrzymał swoje wcześniejsze twierdzenia.
Decyzją z dnia 27 września 2024 roku, nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie toalety zewnętrznej posadowionej na nieruchomości o nr ewid. geod. [...] w T. przy ul. [...], gm. P..
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że obiekt stanowiący toaletę zewnętrzną o wymiarach 1,15 m x 1,13 m i wysokości 2,30 m zlokalizowany w T. przy ul. [...] na działce o nr ewid. [...], gm. P. nie stanowi obiektu budowlanego, bowiem toaleta zewnętrzna stanowi gotowy produkt, a nie obiekt budowlany wzniesiony z użyciem wyrobów budowalnych. W efekcie w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość niniejszego postępowania.
Pismem z dnia 16 października 2024 r. A. M. wniósł odwołanie.
Pismem z dnia 4 grudnia 2024 r. L. i R. W. odpowiedzieli na odwołanie.
Decyzją z dnia 19 grudnia 2024 roku, nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego dla uznania, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym w rozumieniu P.b. konieczne powinno być wykazanie, że przy jego wzniesieniu użyto wyrobów budowlanych, co z kolei przesądza o wzajemnym powiązaniu terminów "roboty budowlane" i "obiekt budowlany". Definicja "wyrób budowlany" zawarta w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG odnosi się do każdego wyrobu lub zestawu wyprodukowanego i wprowadzonego do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych.
W ocenie organu odwoławczego toaleta przenośna typu "[...]" nie jest obiektem budowlanym i nie spełnia wszystkich elementów definicji określonej w art. 3 pkt 1 P.b. Z uwagi na to, że nie została zrealizowana z użyciem wyrobów budowlanych - nie można uznać, że stanowi jedną z trzech kategorii obiektów budowlanych, ponieważ nie jest to ani tymczasowy obiekt budowlany, ani obiekt małej architektury, ani też żaden inny obiekt budowlany. Skoro toaleta przenośna nie jest obiektem budowlanym - nie podlega pod reglamentację Prawa budowlanego i nie wymaga zgłoszenia ani uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec powyższego nie stosuje się do toalety przenośnej również przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.). Dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.
Wykorzystywanie toalety w ramach powadzonej działalności gospodarczej oraz jej stały charakter nie przesądzały o konieczności uzyskania zgłoszenia, czy pozwolenia na budowę. Starosta właściwy do rozpatrywania zgłoszeń dotyczących wykonania robot budowlanych wyraził swoje stanowisko w decyzji wydanej w dniu 19 czerwca 2024 r., sygn. akt: [...] Okoliczność, że art. 3 pkt 4 P.b. wśród obiektów małej architektury przewiduje śmietniki - nie oznacza, że obejmuje zewnętrzne toalety o znacznie większych gabarytach. Tego przepisu prawa budowlanego nie można interpretować rozszerzająco, zwłaszcza, że enumeratywnie wskazuje obiekty stanowiące obiekty małej architektury. Również podłączenie toalety do kanalizacji wodnej nie przesądza o podleganiu reglamentacji prawa budowlanego, a przywołany przepis art. 3 pkt 1 P.b. mówi o obiektach małej architektury (a takim nie jest toaleta) podłączonych do kanalizacji, wzniesionych z użyciem wyrobów budowlanych (toaleta nie jest z wyrobów budowlanych).
Pismem z dnia 27 stycznia 2025 roku A. M. poprzez pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z 19 grudnia 2024 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji A. M. zarzucił :
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), tj.:
a) art. 3 pkt. 1 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm; dalej jako: P.b.) w zw. z art. 2 pkt. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 09 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (dalej jako: rozporządzenie nr 305/2011) oraz art. 3 pkt. 5 P.b. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i ustalenie, że będąca przedmiotem postępowania toaleta nie jest obiektem budowlanym ani tymczasowym obiektem budowlanym, ponieważ nie została wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych ani nie została wybudowana;
b) art. 28 ust. 1 P. b. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 7 P.b. oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy doszło do usytuowania obiektu, którego budowa obwarowana jest obowiązkiem, a nakaz wstrzymania budowy toalety zewnętrznej nie został wydany na żadnym etapie postępowania;
c) art. 51 ust. 1 pkt. 1 P.b. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w okolicznościach sprawy doszło do samowoli budowlanej w postaci budowy toalety zewnętrznej i zachodziły przesłanki nakazania jej rozbiórki;
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), tj.:
a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.) (dalej jako: KPA) poprzez niezebranie materiału dowodowego w zakresie:
i) okoliczności będących powodem postawienia toalety zewnętrznej - przenośnej typu [...] przez Strony na należącej do nich nieruchomości i w konsekwencji pominięcie rzeczywistego, stałego charakteru tej toalety, mającej zastąpić poprzednio znajdującą się na jej miejscu toaletę zewnętrzną stanowiącą samowolę budowlaną podłączoną do sieci kanalizacyjnej bez uzgodnienia z operatorem, następnie usuniętą przez Strony;
ii) sposobu podłączenia toalety zewnętrznej do sieci kanalizacji i sieci wodociągowej, uzgodnień z operatorem sieci w tym zakresie bądź ich braku oraz ustalenia koniecznych do takiego podłączenia robót budowlanych;
b) art. 6 i art. 7 KPA oraz art. 7 Konstytucji R. P. z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej: Konstytucja) poprzez uchybienie przez Organ odwoławczy zasadzie legalności i praworządności działania organów administracji publicznej wynikające z naruszania prawa materialnego i procesowego przy rozstrzyganiu sprawy oraz poprzez brak podjęcia przez organ odwoławczy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego jej wyjaśnienia, a ponadto załatwienie sprawy wbrew słusznemu interesowi Skarżącego który nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym;
c) art. 8 § 1 KPA poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej;
d) art. 11 KPA poprzez niewyjaśnienie przez organ odwoławczy wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy;
e) art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (dalej również jako: organ I instancji) z 27 września 2024 r. w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem:
i) przepisów materialnych analogicznie jak w zarzucie sformułowanym w ppkt a) powyżej;
ii) art. 6 KPA, art. 7 KPA i art. 7 Konstytucji poprzez uchybienie przez organ I instancji zasadzie legalności i praworządności działania organów administracji publicznej wynikające z naruszenia prawa materialnego i procesowego przy rozstrzyganiu sprawy oraz poprzez brak podjęcia przez organ I instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego jej wyjaśnienia, a ponadto załatwienie sprawy wbrew słusznemu interesowi skarżącego, który nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym;
iii) art. 8 § 1 KPA poprzez przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej;
iv) art. 9 KPA poprzez brak należytego i. wyczerpującego informowania skarżącego przez organ I instancji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
v) art. 11 KPA poprzez niewyjaśnienie przez organ I instancji wszystkich przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy;
vi) art. 75 § 1 KPA, art. 77 § 1 i 4 KPA w zw. z art. 80 KPA poprzez nienależyte przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania dowodowego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego lub rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób dowolny i niezrozumiały oraz wewnętrznie sprzeczny.
Z uwagi na podniesione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie od Inspektor Nadzoru Budowlanego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł oraz uiszczonego wpisu w wysokości 500,00 zł.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejsze stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zaskarżona decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 grudnia 2024 roku, znak [...] wydana została z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Okoliczności faktyczne w sprawie nie są bowiem kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. zmierza do zakwestionowania możliwości uznania toalety typu [...], będącej przedmiotem obecnego postępowania, za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Zarzut ten dotyczy zatem prawidłowości oceny bezspornych okoliczności faktycznych na gruncie prawa materialnego i nie może być uznany za trafny.
Spór w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy toaleta przenośna typu [...], o wymiarach ok. 1,15m x 1,13m i wysokości 2,3 m zlokalizowanej w T. przy ul. [...], działka nr [...], gmina P., stanowi obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, czy też nie stanowi takiego obiektu budowlanego.
W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych rozpatrywanego przypadku nie można podzielić stanowiska Inspektor Nadzoru Budowlanego jakoby rzeczona toaleta typu [...] nie stanowiła obiektu budowlanego, a w konsekwencji nie podlegała regulacjom Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie tej mowa jest o "obiekcie budowlanym" – należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Wypełnienie definicji pojęcia "obiektu budowlanego" wymaga ustalenia, czy dany obiekt został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Pojęcie "wyrobu budowlanego" zdefiniowane zostało w art. 2 pkt 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1213), zgodnie z którym należy przez nie rozumieć wyrób budowlany, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011, co oznacza każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. W świetle powyższych regulacji nie można jednoznacznie ustalić czym jest obiekt budowlany i w oparciu o te przepisy i kryterium zastosowania wyrobów budowlanych nie sposób stwierdzić, czy obiektem takim jest sporna toaleta typu [...].
Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2024 roku, sygn. akt II SA/Po 822/23, zgodnie z którym przywołane wyżej przepisy art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 2 pkt 1 u.w.b. i art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011 prowadzą do błędnego koła, w którym pojęcie "obiektu budowlanego" próbuje się tłumaczyć przy użyciu pojęcia "wyboru budowlanego", zaś pojęcie "wyrobu budowlanego" tłumaczy się w odwołaniu do pojęcia "obiektu budowlanego". Konieczne było więc sięgnięcie do przepisów Prawa budowlanego, które pozwolą na sprecyzowanie przedmiotowego zakresu zastosowania tej ustawy.
W orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, na które powołał się Inspektor Nadzoru Budowlanego , zgodnie z którym kabiny sanitarne typu [...] nie podlegają reglamentacji Prawa budowlanego. Nie można tego typu obiektu zakwalifikować jako obiektu małej architektury, nie jest to także inny obiekt budowlany objęty reglamentacją Prawa budowlanego (zob. wyroki WSA w Gliwicach z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 382/16, WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 848/22, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie znaleźć można jednocześnie stanowisko przeciwne, w którym przenośne kabiny toaletowe, jako nie połączone trwale z gruntem, kwalifikuje się do tymczasowych obiektów budowlanych (por. wyrok WSA w Białymstoku z 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 184/06, CBOSA).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie sporna toaleta typu [...] powinna być uznana za obiekt budowlany podlegający reglamentacji Prawa budowalnego. Takie wnioski można wyciągnąć przy uwzględnieniu zawartej w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego definicji legalnej tymczasowego obiektu budowlanego, zgodnie z którą ilekroć w ustawie tej jest mowa o "tymczasowym obiekcie budowlanym" – należy przez to rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. W art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego wyróżniono dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwszy z nich to obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej. Drugi to takie obiekty budowlane, które są niepołączone trwale z gruntem. Co istotne, katalog tymczasowych obiektów budowlanych zawarty w tym przepisie nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać indywidualnej oceny, mając na uwadze cechy danego obiektu, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowalny (zob. wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2160/21, z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1462/20, CBOSA).
W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie przesądziły jednoznacznie czy sporna toaleta przenośna typu [...] jest czy też nie jest połączona trwale z gruntem w sytuacji gdy ustalono jej włączenie do wewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej i wewnętrznej instalacji wodociągowej na działce L. i R. W.. W tym względzie stosowne ustalenia zostały poczynione podczas kontroli robót budowlanych co zostało potwierdzone w protokole z dnia 02 września 2024 roku. Organ nie uwzględniły jednak jaki miało to wpływ na kwalifikację przenośnej toalety w świetle przepisów prawa budowlanego. W tym kontekście konieczne jest poczynienie przez organy nadzoru budowlanego jaka pozostaje rzeczywista funkcja spornej toalety [...] w rozpoznawanej sprawie. Jednocześnie pojęcie robót budowlanych zdefiniowane w art. 3 pkt 7 Prawa budowalnego jest szerokie i oprócz budowy obejmuje ono chociażby prace polegające na montażu, które mogą odnosić się do obiektu budowlanego jako całości. W orzecznictwie można spotkać się ze stanowiskiem, że tego rodzaju roboty, które polegają na ustawieniu obiektu na podłożu bez wykonywania prac połączeniowych mieszczą się w pojęciu montażu użytym w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1247/07, CBOSA). Organy nadzoru budowlanego uprawnione były w tym zakresie do dokonania samodzielnej kwalifikacji spornej toalety, czy związanych z nimi robót. Szczególnie, że sporna toaleta posiada cechy wspólne z obiektami wskazanymi w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Poszczególne elementy spornej toalety wyodrębniają ją niewątpliwie konstrukcyjnie z przestrzeni, są trwale w nią wbudowane i mają wpływ na jej właściwości użytkowe. Zachodzą wobec tego wszelkie podstawy, by toaletę tę uznać za tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Za przyjęciem, że tego rodzaju posadowienie przenośnej toalety jak będące przedmiotem kontrolowanej sprawy podlegać będzie regulacjom prawa budowlanego przemawia pośrednio także odwołanie się do definicji legalnej obiektu małej architektury przez który zgodnie z art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego rozumieć należy, iż niewielkie obiekty, w tym w szczególności obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
W ocenie Sądu bez znaczenia pozostaje przy tym, że toaleta typu [...] jest gotowym tworem, stawianym na danym terenie, przy którym nie podejmowano żadnych dodatkowych działań, prac przy użyciu wyrobów budowlanych. Na obecnym etapie postępowania Sąd nie wypowiada się o rodzaju robót budowlanych, jakie wykonane zostały w sprawie, bowiem przedwczesna byłaby sądowa ocena co do prawidłowości zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, skoro Inspektor Nadzoru Budowlanego przepisu tego w sprawie nie zastosował. Okoliczność kwalifikacji organów architektoniczno-budowlanych, związane z pochodzącym od inwestora wnioskiem, mogły mieć jednak znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Dopiero kwalifikacja prawna spornej toalety w świetle obowiązujących przepisów będzie powinna zostać skonfrontowana z obowiązkami wynikającymi z zakresu zastosowania przepisów art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt. 7 Prawa budowlanego oraz art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Reasumując uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 5 Prawa budowlanego w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011. Zasadny okazał się też zarzut naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie bezzasadnie uznał, że postępowanie prowadzone przez organem I instancji było bezprzedmiotowe z uwagi na niemożność zakwalifikowania toalety typu [...] jako obiektu budowlanego objętego reglamentacją Prawa budowlanego. Organy obu instancji nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego celem wydania rozstrzygnięcia, co prowadziło do naruszenia art. 6 i art. 7 KPA oraz art. 7 Konstytucji R. P.. W istocie zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wskutek naruszenia prawa materialnego i procesowego przy rozstrzyganiu sprawy uchybia zasadzie legalności i praworządności działania organów administracji publicznej.
Mając to na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. Z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. postanowiono w pkt II. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Jednocześnie przed wydaniem decyzji w sprawie organ ten podejmie czynności kontrolne lub zleci ich przeprowadzenie organowi I instancji celem ustalenia aktualnej sytuacji na nieruchomości uczestników postępowania.