III SA/KR 445/24

III SA/Kr 445/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas
Ewa Michna /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
Art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 stycznia 2024 r. nr WO-II.621.1.120.2023 w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej L. S. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy Z. w dniu 18 września 2023 r., działając na wniosek uczestnika postępowania Z. S., dysponującego tytułem prawnym do budynku mieszkalnego nr 334 położonego w Z., wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącej L. S. z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Uczestnik wyjaśnił, że skarżąca nie mieszka w ww. domu od 32 lat. Aktualny adres zamieszkania to Z. 1604.
W trakcie postępowania wyjaśniającego przesłuchano uczestnika, świadka oraz przeprowadzono rozmowy telefoniczną ze skarżącą i jej mężem. Z zeznań uczestnika - właściciela ww. budynku, wynika, że skarżąca nie mieszka pod adresem zameldowania na pobyt stały, tj. Z. 334. Wyprowadziła się z domu rodzinnego po zawarciu związku małżeńskiego – 32 lata temu. Obecnie mieszka w domu swojego męża pod adresem: Z. 1604. Z zeznań świadka, wynika że skarżąca nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od około 30 lat. Wymieniony jest bliskim znajomym właściciela budynku, często bywa w domu państwa S., wie, że mieszkają tam trzy osoby – wśród nich nie ma skarżącej. Oświadczył, że podczas pobytów w domu o numerze 334 nigdy nie zastał tam skarżącej, nawet jako gościa. Podczas urlopów, wyjazdów uczestnika postępowania, opiekuje się jego domem i wie, że skarżąca nie mieszka w nim od wielu lat. Z kolei podczas rozmowy telefonicznej ze skarżącą ustalono, że nie mieszka ona pod adresem: Z. 334. Oświadczyła, że obecnie jest w konflikcie z uczestnikiem. Mąż skarżącej, również w rozmowie telefonicznej z pracownikiem organu I instancji, oświadczył, że żona nie wymelduje się dobrowolnie z budynku nr 334 w Z., aktualnie jest w konflikcie z właścicielem budynku.
Mając powyższe na uwadze, Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 17 listopada 2023 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego pod ww. adresem.
W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem i wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 15 stycznia 2024 r. nr WO-II.621.1.120.2023 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że skarżąca nie brała czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, nie stawiła się w organie I instancji, celem złożenia wyjaśnień. Swoje stanowisko przedstawiła pracownikowi organu gminy wyłącznie w rozmowie telefonicznej. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej w dniu 25 września 2023 r. skarżąca oświadczyła, że przebywa na zwolnieniu lekarskimi, nie może osobiście przyjść do urzędu złożyć wyjaśnień do protokołu. Podała jednocześnie, że przyjdzie do urzędu złożyć wyjaśnienia w sprawie po 5 października 2023 r. Potwierdziła, że nie mieszka w budynku o numerze 334 w Z. jak również, że jest w konflikcie z uczestnikiem (dowód karta 6 akt sprawy). Natomiast mąż skarżącej 19 października 2023 r., podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu I instancji poinformował, że jego żona, nie jest w stanie przyjść do urzędu gmin aby złożyć wyjaśnienia, ponieważ bardzo przeżywa konflikt. Oświadczył, że czekają na wydanie decyzji administracyjnej. Potwierdził, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym budynku oraz że są w konflikcie z uczestnikiem postępowania (dowód karta 11 akt sprawy). Wojewoda wskazał, że skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Ponadto w odwołaniu podała, że "Dom położony w Z. centrum nr 334 jest byłym gospodarstwem rolnym w skład obejścia pod adresem 334 znajdują się dwa budynki mieszkalne i jedna stodoła obecnie garaż samochodowy. W roku 1991 wyszłam za mąż i mieszkałam z mężem w wynajmowanym budynku wraz z dziećmi bez meldunku gdyż właściciel tego budynku nie zgodził się na mój meldunek i moich dzieci, mąż w tym czasie pracował zagranicą i tam posiadał stały pobyt o czym były informowane Urzędy Polskie. Do rodziny wracał w wolne dni od pracy. Żyjący mój ojciec, który zmarł sześć lat temu, wyraził zgodę na moje zameldowanie w wyodrębnionym swoim domu nr 2, którego był jedynym właścicielem z odziedziczonego majątku po zmarłej zonie. O fakcie tym wiedzieli moi bracia Z. S. zamieszkały [...] Z. 334 w budynku nr 1 i mój brat A. S. zamieszkały ul. B. [...] K. Po śmierci mojego ojca brat Z. S. wymienił zamki w drzwiach budynku, zdewastował moje rzeczy i nie wpuszczał mnie na obejście, nie ujawnił testamentu po zmarłym ojcu twierdząc, że go nie znalazł. Na dzień dzisiejszy należy mi się 1/3 majątku po zmarłym Ojcu i prawo do stałego meldunku w jego budynku".
Mając na uwadze powyższe, Wojewoda wskazał, że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że skarżąca aktualnie koncentruje swoje sprawy życiowe poza budynkiem nr 334 w Z. Od 1991 r. przebywa ona bowiem poza spornym mieszkaniem i nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w rzeczonej nieruchomości. Organ podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy doszło do opuszczenia lokalu (tj. jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie, w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności), którą to przesłankę – w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy - organ I instancji ustalił prawidłowo. Skarżąca – w treści odwołania - przyznała bowiem, że nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od 1991 r. Wówczas zawarła związek małżeński i zamieszkała wspólnie z mężem w wynajętym mieszkaniu. Wszystkie sprawy osobiste i majątkowe skarżącej, od zawarcia związku małżeńskiego, koncentrowały się poza budynkiem, w którym zameldowana jest na pobyt stały.
Organ II instancji podniósł, że nie kwestionuje, iż skarżąca związana jest emocjonalnie z domem rodzinnym jak również, że przysługuje jej prawo do spadku po zmarłych rodzicach. Niemniej jednak powyższe okoliczności pozostają bez wpływu na zameldowanie. Skoro skarżąca nie wykonuje wszystkich czynności dnia codziennego w budynku nr 334 w Z., to zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może pozostawać tam zameldowana. Istotą ewidencji ludności jest bowiem odzwierciedlenie w rejestrach państwowych faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Reasumując, Wojewoda Małopolski wskazał, że nie znalazł podstaw do podważenia dokonanej przez organ I instancji oceny dowodów zebranych w sprawie, uzasadnienie przedmiotowego odwołania również nie przedstawia argumentów podważających tę ocenę. Decyzja Wójta Gminy Z. jest zatem prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Utrzymanie zameldowania skarżącej pod przedmiotowym adresem powodowałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym. Innymi słowy odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wyjaśniła, że mieszkała i była zameldowana w Z. nr 334 w domostwie rodzinnym w okresie od 1970 do 1991 r. W roku 1991 wyszła za mąż i zamieszkała u swoich teściów. Nie zgadzali się oni na moje zameldowanie. Zamieszkanie u teściów było spowodowane lepszymi warunkami socjalnobytowymi, ale meldunek w tym domostwie był niemożliwy z przyczyn administracyjnych - brak hipoteki. W okresie od 1991 r. do 2023 r. była zameldowana wraz z dziećmi u swojego ojca A. S. Pod tym adresem opłacała podatek za śmieci i odbierała korespondencję. Ojciec nie wnosił sprzeciwu na meldunek w czasie swojego życia. Był właścicielem odrębnego budynku mieszkaniowego z dojazdem i węzłem socjalnobytowym pod wspólnym numerem Z. 334 dla dwóch budynków z odrębnymi podziałami gruntów na dwóch właścicieli, którym właścicielem drugiego budynku był jej brat Z. S. Skarżąca wskazała następnie, że w roku 2016, rok po śmierci ojca brat Z. S. przepisał wspólny numer budynków Z. 334 na zajmowany budynek przez niego i jego rodzinę bez jej wiedzy, o fakcie tym uzyskała informację w Urzędzie Gminy. Podkreśliła, że na dzień dzisiejszy jest we władaniu jednej trzeciej nieprzeprowadzonego spadku po zmarłym ojcu, w tym jego domostwa.
Skarżąca podkreśliła, że świadek poświadcza nieprawdę, a urzędnicy Urzędu Gminy w Z. posiadają szczątkową wiedzę o prawdzie, którą przedstawił im jej brat. Ponadto dodała, że zawsze mówiła do członków rodziny, iż po usamodzielnieniu się dorosłych dzieci wróci fizycznie do domu ojca do jednej trzeciej budynku. W dniu 11 września 2023 r. chciała uzgodnić powrót z bratem, jednak została w tym dniu przez niego pobita i wypędzona. Sprawę prowadzi Prokuratura w S.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o przywrócenie meldunku i przywrócenie numeru na dwa budynki, jak to było do roku 2015.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Do pisma z dnia 6 maja 2024 r. skarżąca przedłożyła wniosek do Urzędu Gminy w Z. z dnia 16 marca 2024 r. w sprawie cofnięcia decyzji
administracyjnej oraz odpowiedź Urzędu. Wskazała, że dokonano w sprawie przepisania numeru 344 z dwóch budynków na jeden, w który mieszka jej brat. Do roku 2015 numer 334 był bowiem identyfikacją dwóch budynków, na dwóch działkach odrębnych należących do dwóch właścicieli, tj. zmarłego ojca i brata. Skarżąca podkreśliła, że o zmianach numerycznych na ww. posesjach nikt jej nie poinformował, budynek jej ojca był oznakowany numerem z napisem: Z. 334.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej w skrócie - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewody Małopolskiego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Z. orzekającą o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z budynku nr 334 w Z.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2022, poz. 1191 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Organy prawidłowo wskazały zatem, że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości).
W przedmiotowej sprawie nie było sporne, że skarżąca po wyjściu za mąż w roku 1991 zamieszkała z mężem w wynajmowanym budynku bez meldunku. Jak jednak podniosła w trakcie postępowania nigdy nie była zameldowana w budynku mieszkalnym brata, na wniosek którego wszczęto postępowanie. Wskazała, że była zameldowana w domu rodzinnym od 1970 do 1991 roku, a od 1991 roku wraz z dziećmi u swojego ojca A. S., który był właścicielem odrębnego budynku pod numerem 334 położonym w Z. Skarżąca podała, że pod ww. adresem (nr 344 w Z.) do 2015 roku istniały dwa budynki, a w roku 2006 bez jej wiedzy i zgody zmieniono numeracje budynków. Z zaświadczenia Urzędu Gminy Z. z dnia 15 kwietnia 2024 r. (k.27 akt sądowych) wynika, że numer porządkowy 334 ustalony został dla budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w Z., a dla budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w ewidencji numeracji porządkowej i ewidencji gruntów i budynków wsi Z. nie figuruje numer porządkowy. W ww. zaświadczeniu nie wskazano, czy budynek na działce nr [...] miał kiedykolwiek numer porządkowy.
W przedmiotowej sprawie nie wyjaśniono zatem, w jakim budynku i od kiedy skarżąca była zameldowana i z jakiego, w związku z tym, budynku została wymeldowana.
Z zeznań świadka wynika, że pytano go o dom brata skarżącej. Z kolei oświadczenie brata skarżącej zawarte we wniosku o jej wymeldowanie (k. 3 a.a.) jest, bez sprecyzowania budynku, w jakim skarżąca była zameldowana, niejasne. Podał on bowiem, że skarżąca "nie mieszka w domu nr 344 od 32 lat", a jednocześnie wskazał świadka (k. 7a.a.), który opisał jego dom, w którym mieszka z rodziną, a nie "dom rodzinny" stron. Nie wyjaśniono w sprawie także kwestii numeracji ww. budynków oraz kto jest właścicielem budynku po śmierci ojca skarżącej (kto ma zatem interes prawny do uczestniczenia w nin. postępowaniu). W odpisie z KW z dnia 12 czerwca 2013 roku znajdującym się w aktach administracyjnych brak jest działki [...] (na którym zlokalizowany jest dom bez numeru porządkowego jak wynika z ww. zaświadczenia gminy). Z ww. zaświadczenia gminy wynika też, że budynek mieszkalny nr 344 zlokalizowany jest na działce nr ewid. [...] w Z., a wg oświadczenia brata skarżącej Z. S. stanowi on jego własność (choć okoliczność ta nie wynika z przedłożonego do akt fragmentu odpisu z księgi wieczystej).
Ponadto brak ustalenia daty zameldowania w budynku pod numerem porządkowym nr 334 w Z. na działce ewidencyjnej nr ewid. [...] w Z. (jeżeli w tym budynku skarżąca istotnie jest zameldowana, a nie w budynku, który obecnie nie ma numeru porządkowego) nie pozwala na ocenę, czy w przedmiotowej sprawie właściwy jest tryb wymeldowania (skoro skarżąca nigdy nie mieszkała w domu brata), czy anulowania czynności zameldowania jako czynności fikcyjnej.
Brak wyjaśnienia podstawowej kwestii, gdzie i kiedy skarżąca była zameldowana (pomimo niekwestionowania przez nią zamieszkania z mężem w 1991 roku) stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, tj. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., a przez organ odwoławczy zobowiązany do powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, a to art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez nieustalenie z jakiego budynku/adresu skarżąca została wymeldowana.
Celem jednoznacznego wyjaśnienia ww. kwestii Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Obowiązkiem organów – na podstawie zgromadzonych dokumentów – będzie ustalenie miejsca/adresu zameldowania skarżącej, tj. czy w budynku mieszkalnym na działce ewidencyjnej nr [...], czy w budynku pod numerem porządkowym nr 334 w Z. na działce ewidencyjnej nr ewid. [...]. W zależności od wyniku tych ustaleń organy rozważą, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wymeldowania, czy ewentualnie - anulowania czynności zameldowania.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.