II SA/Po 1305/03

II SA/Po 1305/03 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2005-07-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Bożena Popowska
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Maria Hrycaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M.S. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. w przedmiocie kary dyscyplinarnej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] marca 2003 r., II. określa, że zaskarżony akt i orzeczenie poprzedzającego go nie mogą być wykonane w całości. /-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj /-/ B.Popowska JF
Uzasadnienie
Postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] marca 2003 r. (k.7 akt administracyjnych) na podstawie § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. 4/98/14- dalej rozporządzenie), wszczęto postępowanie dyscyplinarne w sprawie naruszenia dyscypliny służbowej przez st. asp. M.S. w dniu [...] lutego 2003 r. przez to, że bez uzasadnionej przyczyny odmówił wykonania polecenia służbowego wydanego przez bezpośredniego przełożonego.
Uzasadniając wskazano, że dnia [...] lutego 2003 r. Zastępca Naczelnika Sekcji Techniki Kryminalistycznej kom. W.W. wydał M.S. ustne polecenie wyjazdu do Zakładu Medycyny Sądowej w P.na sekcję zwłok. Zainteresowany odmówił wykonania polecenia służbowego, uzasadniając swe stanowisko wiekiem, zamiarem pójścia do lekarza i niekorzystnym wpływem sekcji zwłok na jego psychikę.
Przesłuchany dnia [...] marca 2003 r. świadek P.K. (k. 8 akt administracyjnych) zeznał, że [...] lutego 2003 r. M.S. zostało wydane polecenie służbowe udania się do Zakładu Medycyny Sądowej celem przeprowadzenia czynności służbowych związanych z planowaną sekcją zwłok. Obwiniony - jak zeznał świadek - odmówił wykonania polecenia służbowego wyjaśniając, że wielokrotnie jeździł do Zakładu Medycyny Sądowej, a są także inny pracownicy, którzy mogą się tam udać. Skarżący wyjaśnił, że źle się czuje i zamierza udać się do lekarza.
Przesłuchany dnia [...] marca 2003 r. świadek W.W. (k. 9 akt administracyjnych) zeznał, że [...] lutego 2003 r. w obecności asp. szt. P.K. wydał obwinionemu polecenie udania się do Zakładu Medycyny Sądowej w P. Skarżący jednak odmówił, wskazując że są inni pracownicy, którzy mogliby się udać na sekcję zwłok, a on nie posiada "wkładki" do prowadzenia pojazdów służbowych, a nadto źle się czuje i miał zamiar udać się do lekarza.
Obwiniony - przesłuchany dnia [...] marca 2003 r. (k. 10 akt administracyjnych) - wyjaśnił, że w obecności asp. szt. P.K. wydano mu polecenie wyjazdu do Zakładu Medycyny Sądowej. Jednak ze względu na złe samopoczucie spowodowane zmianami ciśnienia Zainteresowany miał zamiar udać się do lekarza. Zastępca Naczelnika Sekcji Techniki Kryminalistycznej polecił wtedy M.S. aby się uspokoił i odpoczął. Przełożony nie ponowił polecenia udania się na sekcję zwłok. Skarżący nie udał się tego dnia do lekarza, jednak wyjaśnił, że gdyby wiedział, jak zostanie potraktowana jego odmowa, to poszedłby do lekarza.
Komendant Miejski Policji w P. po rozpatrzeniu dnia [...] marca 2003 r. (k. 16 akt administracyjnych) sprawy st. asp. M.S., na podstawie art. 139 ust. 1 i art. 134 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz.U. "nr 30 poz.179") i § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz.U. 4/98/14), uznał Obwinionego winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył Mu karę nagany.
Uzasadniając podkreślono, że Obwiniony [...] lutego 2003 r. nie korzystał z porady lekarskiej i nie przedłożył żadnego zaświadczenia o niezdolności do służby. Zachowanie M.S. dawało uzasadnione przypuszczenie naruszenia dyscypliny służbowej wynikające z dyspozycji zawartych w § 13 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej Policji ( dalej zarządzenie) i art. 58 ust. 1 ustawy o Policji. Oceniając wartość zgromadzonego w sprawie materiału stwierdzono, iż dowodzi on w sposób bezsporny winy st. asp. M. S.
M.S. wniósł odwołanie (k. 17 akt administracyjnych) od orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] marca 2003 r., w którym wydanemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w zw. z § 13 pkt 1 zarządzenia oraz § 27 ust. 1 i 2 oraz § 45 rozporządzenia a także art. 7, 8, 11 i 75 kpa.
Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2003 r. na podstawie art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji i § 32 ust. 1 i 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (k. 31 akt administracyjnych) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] marca 2003 r.
Uzasadniając przedstawiono dotychczasowy bieg postępowania, organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W szczególności Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że art. 58 ust. 1 ustawy o Policji określa, iż policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania - a Obwiniony takiego obowiązku nie dopełnił- co stanowi też naruszenie § 13 pkt 1 zarządzenia. Zarzut niewspółmierności wymierzonej kary dyscyplinarnej pozostaje w sprzeczności z wnioskiem dotyczącym uniewinnienia od stawianych zarzutów. W sprawie materiał zebrano w sposób kompleksowy i wyczerpujący. Przedstawione przez Policjanta kserokopie zaświadczeń lekarskich pochodzą z późniejszego okresu. Wyjaśnienia Obwinionego, dotyczące przebiegu rozmowy z kom. W.W. nie znajdują potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i wskazują na winę Policjanta co do zarzucanego Mu czynu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w P. M.S. wniósł o uchylenie w całości orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz orzeczenia z dnia [...]marca 2003 r. Komendanta Miejskiego Policji w P. i uwzględnienie przy orzekaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2002 r.- sygn. K 36/00 oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego adwokata w przypadku ustanowienia go do dnia rozprawy. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Skarżący wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków: kom. W. W.- dla ustalenia przebiegu rozmowy z Obwinionym w sprawie odwiedzenia M.S. od zamiaru pójścia dnia [...] lutego 2003 r. do lekarza; asp. sztab. W.B. i asp. sztab. M.S. co do przebiegu rozmów tego dnia z kom W. W. w związku z wyjazdem do Zakładu Medycyny Sądowej (k. 32 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (153/02/1271 ze zm. - dalej uwupsa) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (153/02/1270, zm. 04/162/1692, 94/ 05/788 - dalej upsa). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - obowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.
2. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że działania lub zaniechania funkcjonariusza Policji muszą być zgodne z powszechnie obowiązującymi przepisami, wewnętrznymi regulacjami obowiązującymi w Policji oraz zakresem jego obowiązków służbowych. Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( j.t. Dz.U. 7/02/58 ze zm.- dalej ustawa o Policji) policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania, a stosownie do § 13 pkt 1 zarządzenia, wykonywać czynności podwładnego, w szczególności polegające na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w indywidualnym zakresie czynności i poleceń przełożonego. Charakter pracy policjanta sprawia, że stawia się wysokie wymagania co do fachowości i staranności przy wykonywaniu poszczególnych zadań.
3. Kluczem do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy M.S. dnia [...] lutego 2003 r. odmówił wykonania polecenia przełożonego bez u z a s a d n i o n e j przyczyny. Zakres kognicji organu administracji publicznej w postępowaniu rozpoznawczym określa norma prawa materialnego. W doktrynie trafnie wskazuje się, że obowiązki organu administracji publicznej w zakresie uzasadnienia faktycznego ( art. 107 § 3 kpa) są dziś analogiczne do obowiązków sądu cywilnego; organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego i uzasadnić jasno, i należycie swe zdanie, a w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione; niedopuszczalne jest ogólnikowe powołanie się na cały materiał dowodowy, zamiast przytoczenia oznaczonych dowodów jako podstawy poszczególnych faktów ( odpowiednio- W. Siedlecki "Postępowanie cywilne. Zarys wykładu" Wwa 1987 s. 316; Z. Janowicz "Kpa- komentarz" W.Pr. PWN 1999 r. s. 297 uw. 7d). Kpa nie zawiera szeregu uregulowań, znanych kpc, stąd trafnie w doktrynie wskazuje się na potrzebę sięgania do kpc i wypracowanego na jego tle dorobku doktryny i orzecznictwa ( Z.Janowicz- op. cit.- przykładowo- s. 217 1d, s. 215 uw. 1 b,c, s. 228 uw. 1b, s. 297 uw. 7d).
4. Uwagi organów obu instancji uszło, że wykonywanie czynności podwładnego w rozumieniu § 13 zarządzenia nie ogranicza się wyłącznie do realizacji punktu 1 § 13, lecz polega także na niezwłocznym powiadamianiu przełożonego o każdej okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację zadania stałego albo polecenia w sposób określony w pkt 1 ( pkt 2 § 13 zarządzenia). Organy obu instancji nie poczyniły koniecznych ustaleń i nie rozważyły, czy zgłoszenie faktu, że źle się czuje, że odczuwa zmiany ciśnienia i chciałby się udać do lekarza- przez mającego 50 lat i 10 miesięcy funkcjonariusza, pełniącego od ponad 28 lat nienagannie służbę w Policji, nie karanego dyscyplinarnie; wielokrotnie nagradzanego nagrodami pieniężnymi m.in. przez Ministra Spraw Wewnętrznych, Komendanta Wojewódzkiego Policji, Komendanta Rejonowego Policji Poznań Wilda (k. 10), leczącego się na nadciśnienie tętnicze i przed blisko rokiem- 21 marca 2002 r- przewiezionego w trakcie służby o godzinie 19.00 do Szpitala MSWiA w Poznaniu w związku z nadciśnieniem tętniczym (k. 19-21)- nie stanowiły wypełnienia dyspozycji art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji i § 13 pkt 2 zarządzenia.
5. M.S. zarzucono, iż w dniu [...] lutego 2003 r. bez uzasadnionej przyczyny odmówił wykonania polecenia służbowego - udania się do Zakładu Medycyny Sądowej przy ul. [...] w P., celem udziału w sekcji zwłok śmiertelnie pobitego W.W.- wydanego przez bezpośredniego przełożonego, czym naruszył powołane wyżej przepisy. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego przesłuchano dwu świadków, a następnie Obwinionego i dokonano ustaleń, jak często Skarżący był kierowany do Zakładu Medycyny Sądowej.
Protokoły przesłuchań świadków asp. szt. P.K. ( k. 8 akt administracyjnych) i kom. W.W. ( k.9 akt administracyjnych) zawierają niesprzeczne, choć zawężone jedynie do części faktów, zeznania odnośnie przebiegu zdarzeń z dnia [...] lutego 2003 r. Wyjaśnienia zawarte w protokole przesłuchania obwinionego st. asp. M.S. zawierają wzmiankę co do faktu, o którym nie wspominają świadkowie. Skarżący wyjaśnił, że wkrótce po opuszczeniu pokoju przez Zastępcę Naczelnika, On sam wyszedł za nim w celu zgłoszenia w sekretariacie zamiaru udania się do lekarza ( k. 10 akt administracyjnych). Wtedy przełożony odradził Mu wizytę u lekarza i poradził aby "uspokoił się i odpoczął" godzinę, nie ponawiając polecenia wyjazdu do Zakładu Medycyny Sądowej. Skarżący zaznaczył, że ta część rozmowy toczyła się między Nim a przełożonym na korytarzu, bez udziału świadków.
Wbrew dyrektywom art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( j.t. Dz.U. 98/00/1071 ze zm. - dalej kpa) okoliczności dotyczące odmowy wykonania w dniu [...] lutego 2003 r. polecenia służbowego przez M.S. nie zostały dostatecznie wnikliwie zbadane ani rozpatrzone. W myśl powołanych przepisów organ administracji jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dopiero na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Komendant Miejski Policji w P. nie ustosunkowując się do wyjaśnień Skarżącego- w szczególności nie przesłuchał uzupełniająco świadków W.W. i P.K. dla ustalenia, czy po wyjściu kom. W. W. Obwiniony rzeczywiście przystąpił do realizacji zamiaru udania się do lekarza i dopiero w wyniku rozmowy z kom. W.W. od tego zamiaru odstąpił. O tym, że Obwiniony deklarował zamiar udania się do lekarza, zeznał jednoznacznie śwd. P.K. ( k 8 akt dyscyplinarnych). Nie może ulegać wątpliwości, że skoro M. S. został dnia [...] marca 2002 r. przewieziony do Szpitala w trakcie pełnienia służby, to fakt ów był znany organowi I instancji z urzędu (art. 77 § 4 kpa), lecz nie uwzględnił go w ustalonym przez siebie stanie faktycznym. Błędu tego nie naprawił także organ odwoławczy mimo, że dysponował nie kwestionowaną przezeń kserokopią karty informacyjnej z dnia [...] marca 2002 g.19.00 (k. 19 akt administracyjnych). Komendant Wojewódzki błędnie przyjął, że owa kserokopia "pochodzi z późniejszego okresu" (k. 34 akt administracyjnych)- zapewne organ odwoławczy miał na uwadze okres późniejszy niż dzień [...] lutego 2003 r., gdy tymczasem później wystawione było jedynie zaświadczenie lekarza rodzinnego M.W. z dnia 3 kwietnia 2003 r. (k. 20-21 akt administracyjnych).
Tym samym odmowa dania wiary wyjaśnieniom Obwinionego w części, w której M. S. podniósł, że dnia [...] lutego 2003 r. źle się czuł i chciał pójść do lekarza, a od tego zamiaru odstąpił za namową przełożonego- śwd. W.W. - nastąpiła z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 kpa). Ocena wiarygodności i mocy dowodów musi być dokonana na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału zebranego, a gdy materiał ten jest zbyt skąpy, winna być poprzedzona jego uzupełnieniem. Ocena zeznań świadków nie może ograniczać się do niektórych tylko przesłanek, jak np. cech charakteru lub rodzaju stosunków łączących świadka ze stroną, lecz winna także opierać się na zestawieniu treści zeznań z pozostałymi dowodami, naświetlającymi sporne okoliczności w sposób odmienny i na dokonaniu p r a w i d ł o w e g o wyboru- po rozważeniu wynikłych sprzeczności- w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego (odpowiednio- wyrok SN z 17.11.1966 r.- sygn. II CR 423/66, orzeczenie SN z 8.8.1967 r.- sygn. I CR 58/67- PUG 1/68/22 akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 485- 486 uw. 24 i 25).
6. Organy obu instancji zdały się przyjmować (choć nie wyraziły tego wprost), że to na Zainteresowanym spoczywał obowiązek wykazania zaświadczeniem lekarskim z dnia [...] marca 2003 r., że tego dnia nie był On zdolny do wykonania polecenia przełożonego. Kpa, podobnie jak kpc, nie reguluje ciężaru dowodu ( Z.Janowicz- op. cit. s. 215 uw. 1c). Tymczasem wobec wyjaśnień Zainteresowanego, że źle się czuje i zamierza pójść do lekarza, oraz ze znanego przełożonemu z urzędu faktu przewiezienia w trakcie służby M. S. przed blisko rokiem do szpitala w związku z nadciśnieniem tętniczym, to na organie administracji publicznej spoczywał obowiązek przeprowadzenia dowodu przeciwieństwa ( odpowiednio- H. Dolecki "Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym" W.Pr. PWN 1998 s. 126- 127) by ustalić, czy przyczyny zdrowotne nie stanowią okoliczności utrudniającej lub uniemożliwiającej realizację polecenia w sposób określony w punkcie 1 ( § 13 pkt 2 zarządzenia). Przełożony mógł temu obowiązkowi sprostać, kierując niezwłocznie Zainteresowanego na badanie lekarskie; jeśli in casu tego nie uczynił, nie można czynić Obwinionemu zarzutu, że za namową przełożonego, do lekarza tego dnia nie poszedł. Wobec braku wyniku badania lekarskiego z dnia [...] lutego 2003 r., jedynym środkiem dowodowym, który organ mógłby skutecznie przeciwstawić dowodom z odpisów dokumentów świadczących o chorobie Zainteresowanego, mógłby być dowód z opinii biegłego lekarza specjalisty chorób wewnętrznych ( art. 84 § 1 kpa), który wypowiedziałby się (być może z przeważającym prawdopodobieństwem), że stan zdrowia M.S. tego dnia stanowił- bądź nie- okoliczność utrudniającą lub uniemożliwiającą wykonanie polecenia oraz czy udział w sekcji zwłok tego dnia, tj. [...] lutego 2003 r., mógł wpłynąć źle na Jego zdrowie. W sytuacji, gdy przeciwko policjantowi prowadzone jest postępowanie dyscyplinarne w sprawie naruszenia przezeń dyscypliny służbowej, a On podnosi, że odmówił wykonania polecenia służbowego z przyczyn przez Niego niezawinionych - spowodowanych danego dnia objawami poważnej choroby, na którą Zainteresowany cierpiał od dłuższego czasu i był poddany leczeniu szpitalnemu, konieczna stała się ocena Jego stanu zdrowia i przydatności do wykonywania obowiązków pracowniczych wymagająca wiadomości specjalnych ( art. 84 § 1 kpa), a zatem winna być poprzedzona przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego lekarza ( odpowiednio- wyrok SN z: 3.4.1973 r., sygn. I PR 58/73; 13.5.1998- I PKN 108/98- OSNAP 10/99/337, z akceptującą w tej części glosą J. Jankowiaka- OSP 7-8/01/101). Nie przeprowadzenie w konkretnych warunkach niniejszej sprawy dowodu z opinii biegłego dla ustalenia, czy w dniu [...] lutego 2003 r. Zainteresowany z uwagi na stan swego zdrowia zdolny był należycie wykonać polecenie służbowe przełożonego, stanowiło naruszenie zasady dochodzenia prawdy obiektywnej ( art. 7 kpa) i obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa).
7. W złożonym odwołaniu (k. 17 akt administracyjnych) Skarżący podnosił, że policjant ponosi odpowiedzialność za naruszenie przepisów dyscypliny służbowej, które polega na z a w i n i o n y m niedopełnieniu obowiązków. Złożone wyjaśnienia wskazują natomiast, że powodem odmowy wykonania polecenia było złe samopoczucie Obwinionego, spowodowane nadciśnieniem tętniczym. Dlatego też, jak podkreśla M.S., nie można Mu zarzucić zawinionego niedopełnienia obowiązków. Przesłuchani świadkowie zeznali, że odmowę wykonania polecenia uzasadniono m.in. tym, że Skarżący planował w tym dniu wizytę u lekarza. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że M.S. ani do marca 2003 r., ani przez cały 2002 r. nie brał udziału w przeprowadzanych w Zakładzie Medycyny Sądowej sekcjach zwłok, a w 2002 r. Skarżący pięciokrotnie wykonywał daktyloskopię zwłok.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odniósł się do kwestii dostarczonej przez Skarżącego karty informacyjnej i zaświadczenia lekarskiego, dotyczących Jego choroby i pobytu w szpitalu. Na organie spoczywa sformułowany w art. 80 kpa obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowym postępowaniu wskazano pewne dowody na potwierdzenie winy Skarżącego. Nie wyjaśniono jednak, dlaczego pewnym dowodom dano wiarę, a innym odmówiono wiarygodności, podczas gdy "organ rozpatrując materiał dowodowy może odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu budzić musi uzasadnione wątpliwości co do trafności oceny innych środków dowodowych, może bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny." (wyrok NSA z dn. 3 lutego 1999 r.- sygn. IV SA 1010/97).
Jak wskazuje art. 27 ustawy o Policji funkcjonariusz ma obowiązek służyć nawet z narażeniem życia, jednak takiego poświęcenia można oczekiwać tylko w razie zagrożenia dobra szczególnie ważnego. Natomiast policjant chorujący od dłuższego czasu i hospitalizowany z powodu swojej choroby blisko 11 miesięcy przed wydaniem polecenia - jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie - miał prawo odmówić wykonania tego polecenia, jeśli skarżył się na objawy choroby i spodziewał się, że wbrew wymogom wykona swe obowiązki nierzetelnie, na niedostatecznym poziomie merytorycznym. Przełożony takiego policjanta, a w toku postępowania organ pierwszej i drugiej instancji obowiązany był ustalić czy dolegliwości Skarżącego faktycznie uniemożliwiają Mu wykonanie takiego polecenia.
9. Zagadnienie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest sporne w doktrynie i orzecznictwie. Sąd orzekający w danej sprawie nie powinien wchodzić w owe spory ponad potrzebę wynikającą z aktu subsumcji w danej sprawie. Należy zatem przypomnieć, że w prawie konstytucyjnym rozróżnia się różne stopnie naruszenia Konstytucji i różne są skutki owych naruszeń. Zasadą jest, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia ( ex nunc), ale dopuszcza się określenie przez Trybunał innego terminu utraty mocy obowiązującej na przyszłość- w przypadku ustawy termin ten nie może przekroczyć 18 miesięcy. Konstytucja milczy w sprawie wejścia w życie orzeczenia od daty wydania niekonstytucyjnego aktu (ex tunc)- w niniejszej sprawie Trybunał Konstytucyjny nie wskazał, że jego wyrok miałby wejść w życie ex tunc; tym bardziej, że wyraźnie określił utratę mocy obowiązującej art. 139 ust. 2 ustawy na dzień 30 września 2003 r. (B. Banaszak "Prawo konstytucyjne" CH BECK 2004 nb.106). Za przyjęciem, że w niniejszej sprawie orzeczenie Trybunału miałoby wejść w życie ex tunc nie przemawia- wbrew opinii Skarżącego- art. 190 ust. 4 Konstytucji. W niniejszej sprawie nie zachodziła bowiem potrzeba wznowienia postępowania, w którym zapadł prawomocny wyrok Sądu bądź ostateczna decyzja administracyjna, wymagające uchylenia wyroku czy decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Skarżący nie precyzuje, co rozumie przez "uwzględnienie przy orzekaniu wyroku TK z dnia 8.X.2002 r.- sygn. K 36/00". Organy obu instancji uwzględniły przy orzekaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.X.2002 r.- K 36/00. Wyrok ów nie spowodował luki w prawie, skutkującej niemożnością orzekania w sprawach dyscyplinarnych policjantów po dniu 8 .X. 2002 r. Przeciwnie- Trybunał wyraźnie wskazał, że choć z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego, to w tej materii doszło do korzystnych zmian. Już przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przeciwko Obwinionemu, ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji... (Dz.U. 100/01/1084), z dniem 19 października 2001 r. weszły w życie przepisy art. 139 ust. 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, oraz ust. 3 art. 139, zgodnie z którym na orzeczenie kończące postępowanie w sprawie policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Trybunał Konstytucyjny jest "sądem prawa", natomiast sąd powszechny czy sąd administracyjny stosuje prawo w indywidualnych sprawach. W niniejszej sprawie Obwiniony korzystał z prawa do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP), zgłaszał wnioski dowodowe (k. 19-21), podnosił swe racje w odwołaniu a następnie w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego; skorzystał z prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Mimo zatem, że upoważnienie ustawowe w art. 139 ust. 2 ustawy, nie było należyte (bo w zbyt znacznym stopniu przekazało materię istotną dla przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania w nich kar i ich wykonywania, odwoływania się od wymierzanych kar - do regulacji podustawowej), to in concreto postępowanie dyscyplinarne przeciwko Obwinionemu zostało przeprowadzone z uwzględnieniem podstawowych gwarancji procesowych, którym tego typu postępowania winny odpowiadać.
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku z dnia 8.X.2002- sygn. K 36/00 stwierdził, że § 13 zarządzenia nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie organizacji hierarchicznej w Policji zgodny jest z art. 93 ust. 2 i 3 Konstytucji RP oraz z art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. 7/02/58 ze zm.) i nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Zaskarżona decyzja narusza prawo w tej części, w której organy obu instancji nie przeprowadziły dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych Obwinionego i dokumentów wskazujących na dotychczasowe wyniki w służbie ( § 27 ust. 2 i § 31 ust. 1 rozporządzenia) a następnie nie rozważyły należycie ustalonych ( zgodnie z rozporządzeniem i kpa) okoliczności łagodzących, jak i- ewentualnie- obciążających. Koniecznym w związku z tym było dołączenie owych dokumentów do akt sprawy ( zarówno na etapie rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, jak w postępowaniu sądowoadministracyjnym), dokonanie oceny owych dowodów i zaprezentowanie owej oceny i ustaleń w precyzyjnym uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 1 i 3 kpa. Należy zwrócić uwagę, że podobne rozwiązanie zawiera art. 135g ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. 192/03/1873).
Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną i wskazania zaprezentowane w niniejszym orzeczeniu ( art. 153 upsa).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa w zw. z art. 97 § 1 uwupsa, należało orzec jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 upsa, Sąd orzekł, że zaskarżony akt i orzeczenie poprzedzające go nie mogą być wykonane w całości.
/-/ M.Dybowski /-/ M.Hrycaj /-/ B.Popowska
jf