II SA/Po 1301/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał skargę B. i S. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie PINB o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolną rozbudowę budynku gospodarczego na mieszkalny. Początkowo PINB ustalił opłatę, jednak WINB, działając na skutek zażalenia, uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na błąd w obliczeniu opłaty (winna być wyższa). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów K.p.a. oraz ustawy Prawo budowlane, a także niedopuszczalność postanowienia WINB, które pogorszyło ich sytuację prawną. WSA uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że WINB błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., uchylając postanowienie i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy nie było ku temu podstaw proceduralnych. WINB powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę lub zastosować art. 138 § 1 K.p.a. Błędne zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. umożliwiło obejście zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.), co doprowadziło do wymierzenia skarżącym wyższej opłaty legalizacyjnej. W związku z tym WSA uchylił zaskarżone postanowienie WINB oraz poprzedzające je postanowienia PINB i WINB, nakazując WINB ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem oceny prawnej sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego, w szczególności art. 138 § 2 i art. 139, w kontekście błędów organów administracji w ustalaniu opłat legalizacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z błędnym zastosowaniem art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., jeśli przyczyną uchylenia jest błąd w obliczeniu opłaty, a nie naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może zastosować art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego (np. błędne obliczenie opłaty), a nie przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W takim przypadku organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 138 § 2 K.p.a. ma zastosowanie tylko w ściśle określonych przypadkach naruszenia przepisów postępowania, a nie prawa materialnego. Błędne zastosowanie tego przepisu przez WINB doprowadziło do obejścia zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.) i pogorszenia sytuacji prawnej skarżących.
Czy uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., gdy nie było ku temu podstaw, prowadzi do wadliwości tego postanowienia i konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego również późniejszych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienie organu odwoławczego wydane z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a. jest wadliwe, a jego skutkiem jest konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego również późniejszych postanowień wydanych w następstwie wadliwego rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działanie WINB, który świadomie naruszył art. 138 § 2 K.p.a., uchylając postanowienie o opłacie legalizacyjnej mimo braku podstaw, jest wadliwe i skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego wszystkich późniejszych postanowień.
Przepisy (28)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, lub gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie ma zastosowania, gdy naruszone zostały przepisy prawa materialnego.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. W niniejszej sprawie błędne zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez WINB umożliwiło obejście tego zakazu.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Pb art. 48 § 2
Prawo budowlane
Dotyczy wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w przypadku samowoli budowlanej.
Pb art. 49 § 1
Prawo budowlane
Dotyczy ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej.
Pb art. 49 § 2
Prawo budowlane
Dotyczy pięćdziesięciokrotnego podwyższenia opłaty legalizacyjnej.
Pb art. 50
Prawo budowlane
Dotyczy postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Pb art. 51
Prawo budowlane
Dotyczy istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę.
Pb art. 59f § 1
Prawo budowlane
Określa wzór obliczenia opłaty legalizacyjnej (iloczyn stawki, współczynnika kategorii i współczynnika wielkości obiektu).
Pb art. 59f § 2
Prawo budowlane
Określa stawkę opłaty legalizacyjnej (s = 500 zł).
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Pb art. 48 § 2
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w przypadku samowoli budowlanej.
Pb art. 49 § 1
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej.
Pb art. 49 § 2
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy pięćdziesięciokrotnego podwyższenia opłaty legalizacyjnej.
Pb art. 50
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Pb art. 51
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę.
Pb art. 59f § 1
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Określa wzór obliczenia opłaty legalizacyjnej (iloczyn stawki, współczynnika kategorii i współczynnika wielkości obiektu).
Pb art. 59f § 2
Ustawa z dnia 07 lutego 1994 r. Prawo budowlane
Określa stawkę opłaty legalizacyjnej (s = 500 zł).
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów formalnych decyzji.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka o wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organów prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 30 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organów działania na podstawie przepisów prawa.
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 30 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów formalnych decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy (WINB) błędnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., uchylając postanowienie organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, podczas gdy nie było ku temu podstaw proceduralnych. • Działanie WINB doprowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej skarżących poprzez obejście zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.) i umożliwienie wymierzenia im wyższej opłaty legalizacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy był zobowiązany, działając w oparciu o przepis art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia zaskarżonego postanowienia. • organ odwoławczy nie mógł w sprawie zastosować art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i orzec we własnym zakresie o wysokości przedmiotowej opłaty legalizacyjnej, gdyż prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji skarżących i stanowiłoby naruszenie art. 139 kpa. • nie spełnione zostały przesłanki, o jakich mowa w art. 138 § 2 K.p.a. uzasadniające wydanie postanowienia o uchyleniu postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. • Działanie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który świadomie naruszył przepis art. 138 § 2 K.p.a., uchylając postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł, pomimo braku podstaw do wydania uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, umożliwiło niezastosowanie w sprawie art. 139 K.p.a.
Skład orzekający
Jolanta Szaniecka
przewodniczący
Maria Kwiecińska
sprawozdawca
Barbara Drzazga
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego, w szczególności art. 138 § 2 i art. 139, w kontekście błędów organów administracji w ustalaniu opłat legalizacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z błędnym zastosowaniem art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą prowadzić do wadliwych rozstrzygnięć i jak sądy administracyjne korygują takie działania, chroniąc prawa obywateli. Jest to przykład praktycznego zastosowania przepisów K.p.a.
“Błąd organu odwoławczego pogorszył sytuację strony – jak WSA to naprawił?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.