II SA/Po 13/25

II SA/Po 13/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak /sprawozdawca/
Edyta Podrazik
Tomasz Świstak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 1153
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1130
art. 15 ust. 1-3 i art. 20 ust. 1, art. 16 ust. 2, 28 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 147 § 1, art. 151, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej (załącznik nr [...]) obejmującej teren oznaczony symbolem [...], II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Rady Miasta na rzecz strony skarżącej kwotę 797 zł (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
K. w P. (dalej w skrócie powoływany jako skarżący, K. ), reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 27 listopada 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 26 marca 2024 roku nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "w rejonie ulic B. i P." - część B w P. (opubl.: Dz.Urz. Woj.Wlkp. z 2024 poz. 3644, dalej w skrócie uchwała lub Plan), żądając stwierdzenia nieważności uchwały w całości, a ewentualnie w części dotyczącej obszarów oznaczonych jako 5 MW/U, 1 ZP, 2 ZP, UK - co do całości wskazanych obszarów, zarówno w części tekstowej, jak i graficznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W skardze podniesiono następujące zarzuty:
1. naruszenie art. 1 ust. 2 pkt. 7, art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1130, w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r.), zwanej dalej: "u.p.z.p", w zw. z art. 140 ustawy Kodeks cywilny (dalej: k.c.) w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz nieuzasadnione naruszenie istoty prawa własności skarżącego, a to ze względu na rażące naruszenie prawa własności oraz wprowadzenie daleko idących ograniczeń dotyczących zabudowy nieruchomości skarżącego, w szczególności poprzez:
a) zajęcie fragmentu terenu ogrodu K. projektowanym terenem 1ZP o pow. ok. 100 m2;
b) ograniczenie powierzchni zabudowy terenu nieruchomości należącej do K. do 35 %, przy jednoczesnym ustaleniu maksymalnej powierzchni zabudowy na sąsiadującej nieruchomości (działki nr [...] przy [...]) na 80 % - co stanowi nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności skarżącego;
c) sporządzenie planu w oparciu o nierzetelne oraz nieaktualne dane dotyczące stanu prawnego nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad oraz trybu sporządzenia MPZP - wobec powoływania się przez organy planistyczne na decyzje niebędące w obrocie prawnym i wprowadzanie w błąd strony oraz uczestników postępowania;
2. naruszenie art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c. i art. 144 k.c. w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez przekroczenie granic władztwa planistycznego oraz nieuzasadnione naruszenie istoty prawa własności skarżącego, a to ze względu na wprowadzenie możliwości zabudowy nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością skarżącego, położonych na obszarze 5MW/U, w szczególności bezpośrednio na sąsiadującej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], powodującej naruszenie prawa własności i wynikającego z niego chronionego prawem posiadania skarżącego, w szczególności poprzez:
a) brak określenia w projekcie uchwały obowiązującej geometrii dachu budynku położonego przy granicy terenu 1ZP w przypadku zabudowania działki granicznej terenu 5MW/U w obszarze podwyższonej zabudowy co bezpośrednio i skrajnie negatywnie wpłynie na nieruchomość należącą do K.
b) ustalenie wysokości zabudowy (§12 pkt 7 uchwały) na obszarze 5MW/U nie większą niż 17 m i nie więcej niż 5 kondygnacji nadziemnych, zaś w strefie podwyższonej wysokości zabudowy obejmującą część działki stanowiącą nieruchomość bezpośrednio sąsiadującą i oddziałującą na nieruchomość skarżącego do wysokości 21,5 m i nie więcej niż 6 kondygnacji nadziemnych;
c) ustalenie maksymalnej powierzchni zabudowy terenu 5MW/U obejmującego m.in. sąsiadującą bezpośrednio z nieruchomością skarżącego działkę nr [...] na 80 % przy jednoczesnym ograniczeniu maksymalnej powierzchni zabudowy dla nieruchomości skarżącego do 35 % - co stanowi nieuzasadnioną ingerencję w prawo własności K. ;
3. naruszenie art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez sporządzenie i uchwalenie planu miejscowego niezgodnego z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z ratyfikowaną umową międzynarodową;
4. sporządzenie i uchwalenie planu niezgodnie z obowiązującym stanem faktycznym i prawnym dotyczącym działek i nieruchomości objętych planem oraz w oparciu o wprowadzające w błąd informacje publikowane i udostępnianie w toku konsultacji społecznych przeprowadzonych w trakcie procedury planistycznej w odniesieniu do działki nr [...] położonej przy ul. [...] - przy dowolnym i arbitralnym ignorowaniu przez organy planistyczne treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2019 roku, sygn. II SA/Po 735/18 oraz z dnia 19 marca 2015 roku, sygn. II SA/Po/1048/15, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia m.p.z.p.;
5. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uchwale wiążących wskazań i zapatrywań sądów administracyjnych w zakresie sposobu zagospodarowania działki nr [...] przy ul[...] znajdującej się na obszarze 5 MW/U - wyrażonych w ww. dwóch wyrokach, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia m.p.z.p.;
6. sporządzenie i uchwalenie planu z naruszeniem art. 8 ust. 2 k.p.a. poprzez objęcie działki nr [...] arkusz [...] obręb P. przy ul[...] obszarem oznaczonym jako 5 MW/U przeznaczonym pod zabudowę wielorodzinną i to przy dodatkowym ustaleniu zwiększonej powierzchni i wysokości zabudowy na ww. działce w sytuacji, gdy decyzją Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia 18 grudnia 2008 roku ustalono dla tożsamego terenu warunki zabudowy polegające na budowie parku - co w konsekwencji prowadzi do istotnego naruszenia podstawowych zasad planistycznych i urbanistycznych, w szczególności spójności planowania przestrzennego i stałości orzeczeń organów administracji państwowej;
7. sporządzenie i uchwalenie planu z naruszeniem przepisów art. 1 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. w zw. z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków ustawy - poprzez naruszenie przepisów w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - w szczególności poprzez sporządzenie projektu wbrew zasadom ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia m.p.z.p. w szczególności w zakresie zgodności aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującymi;
8. naruszenie § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie uznania za pomnik historii "P. - historyczny zespół miasta" w zw. z art. 4 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków ustawy - poprzez naruszenie przepisów w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej - w szczególności poprzez sporządzenie projektu wbrew zasadom ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia m.p.z.p. w szczególności w zakresie zgodności aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującymi;
9. naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. poz. 2404), co w konsekwencji doprowadziło do istotnego naruszenia zasad sporządzenia m.p.z.p., w szczególności poprzez niezgodne z przepisami oznaczenie obszaru planu miejscowego obejmującego nieruchomość skarżącej poprzez:
a. oznaczenie obszaru obejmującego nieruchomość skarżącej jako "UK" w sytuacji, gdy tereny objęte w projekcie planu tym oznaczeniem nie są terenami usług kultury i rozrywki, mieści się na nich teren K. , który nie pełni żadnych funkcji usługowych;
b. oznaczenie obszaru obejmującego teren parafii [...] jako "UK" dla którego wiążącym oznaczeniem zgodnie z przepisami aktu wykonawczego jest oznaczenie "UR" - usługi kultu religijnego;
10. naruszenie art. 20 ust. 1 zd. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 15 ust. 1 zd. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 roku w zw. z art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1688) poprzez naruszenie zasad sporządzania m.p.z.p. i uchwalenie planu o treści sprzecznej z ustaleniami uchwałą Rady Miasta P. nr [...] z dnia 11 lipca 2023r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta P. (dalej powoływana jako "Studium"), przy czym ww. sprzeczność polega w szczególności na sprzeczności uchwalonego planu z ppkt. 4.7.2., 4.7.3. i 4.7.3.1. Studium;
11. istotne naruszenie zasad sporządzenia m.p.z.p. w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 roku (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 997), wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 1 oraz art. 1 ust. 3 u.p.z.p., a polegające na:
a. dowolnym określeniu parametrów zabudowy terenu funkcjonalnego objętego uchwałą w zakresie maksymalnej wysokości zabudowy w sposób istotnie odbiegający od warunków poprzednio obowiązujących dla tego terenu funkcjonalnego, a także od warunków obowiązujących dla sąsiednich terenów, bez uwzględnienia i wyważenia interesów prywatnych oraz interesu publicznego, a przy uwzględnieniu wyłącznie interesu właściciela działki nr [...] będącej przedmiotem uchwały, co stanowiło przekroczenie władztwa planistycznego Miasta;
b. zaniechaniu uwzględnienia wymagań ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, zakładających ukształtowanie przestrzeni tworzącej harmonijną całość, poprzez przyjęcie regulacji dotyczącej parametrów zabudowy terenu funkcjonalnego objętego wskazaną uchwałą w zakresie maksymalnej wysokości zabudowy w sposób zaprzeczający realizacji celów u.p.z.p.
Argumentując skargę wskazano, że organ dopuścił się przekroczenia granic władztwa planistycznego gminy, m.i.n. poprzez ograniczenie powierzchni zabudowy terenu nieruchomości skarżącego do 35 %, przy jednoczesnym ustaleniu maksymalnej powierzchni zabudowy obszaru 5MW/U obejmującego m.in. sąsiadującą bezpośrednio z nieruchomością skarżącej działkę nr [...] położoną przy ul[...] na 80 %. Skarżący nie zgadza się z tak radykalnym zróżnicowaniem wartości maksymalnych powierzchni zabudowy w odniesieniu do obszarów sąsiadujących ze sobą, w szczególności że na etapie projektu planu wskaźnik ten miał mieć wartość 75 %.
Dalej zwrócono uwagę, że ujęta w planie wysokość zabudowy dla terenu 5MW/U dopuszcza zabudowę do VI kondygnacji naziemnych z dominantą wysokościową do 21,5 m. Taka skala zabudowy w najbliższym otoczeniu K. dewaluuje zespół architektoniczny, zaburzając proporcje oraz zmieniając chroniony od lat układ przestrzenny, tym bardziej, że planowana budowa znajduje się na terenie wzniesionym, co faktycznie podwyższa wysokość budowy i prowadzi do bezprawnej ingerencji w prawo własności skarżącego. Ponadto w planie nie określono obowiązującej geometrii dachu budynku położonego przy granicy terenu 1ZP w przypadku zabudowania działki granicznej terenu 5MW/U w obszarze podwyższonej zabudowy, co bezpośrednio i skrajnie negatywnie wpływa na nieruchomość skarżącego, z uwagi na możliwość lokalizacji tarasów na dachu budynku.
Podniesiono, że budynek k. od strony obszaru 5MW/U posiada okna dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt stały. Projektowana zabudowa znacznie zacienia działkę i pomieszczenia k. , co jest dodatkowo niezgodne z § 13 r.w.t.
Podkreślono, że plan całkowicie pomija to, że teren K. nie jest terenem publicznym i ogólnodostępnym. K. jest klasztorem zamkniętym — tzw. klauzurowym. Zgodnie z przepisami i Regułą K. , określoną także w myśl kompetencji przyznanej zakonom jako osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego na mocy art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, jako członkowie K. objęci są ścisłą klauzurą, co powoduje niemożność opuszczania terenu K. przez Siostry, ale także - radykalnie ograniczony dostęp do terenu K. wobec osób trzecich. Wstęp na teren K. możliwy jest wyłącznie za zgodą Przeora zgromadzenia oraz na zasadach określonych przepisami Konkordatu oraz wewnętrznymi regulacjami Kościoła Rzymskokatolickiego. Podkreślono, że najważniejszym miejscem dla zgromadzenia klauzurowego jest kaplica wewnętrzna, gdzie odbywają się wielogodzinne wspólne modlitwy. Kaplica K. usytuowana jest na parterze, pomiędzy domem przednim i tylnym. Okna kaplicy (jedyne, jakie posiada) wychodzą na stronę południową - wprost na projektowane w tym miejscu okna i balkony budowli terenu 5MW/U.
Dalej wskazano, że zgodnie z zaprezentowaną w toku konsultacji społecznych prezentacją pt. "Spójny system obszarów cennych przyrodniczo i wyznaczenie połączenia pieszego w zieleni", połączenie piesze wyznaczone jest przez teren, na którym znajduje się obecnie ogród klasztorny K. . Koncepcja ta doprowadzi do pozbawienia prawa własności części nieruchomości - ok. 100 m2 terenu ogrodu K. , przy jednoczesnej ochronie właścicieli nieruchomości, które znajdują się na terenie oznaczonym jako 5 MW/U.
Zdaniem skarżącego sporządzenie i uchwalenie planu nastąpiło w oparciu o nierzetelne oraz nieaktualne dane dotyczące stanu prawnego nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością skarżącego. W toku konsultacji społecznych prezentowano bowiem projekt urbanistyczny dotyczący działki nr [...], w którym wskazywano, że jest ona objęta decyzją "pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego wielorodzinnego wraz z wjazdami z dnia 05.11.2021". Tymczasem na żadnym etapie postępowania planistycznego nie było w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczącej przedmiotowej działki, albowiem jedyną decyzją związaną ze wskazaną nieruchomością była decyzja Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia 18 grudnia 2008 r., którą ustalono dla tożsamego terenu warunki zabudowy polegające na budowie parku. Decyzja, na którą powoływany się organy planistyczne w toku postępowania została uchylona przez Wojewodę W. decyzją z dnia 8 lutego 2022r.
Zdaniem skarżącego nie ulega wątpliwości, że postanowienia Planu miejscowego stoją w sprzeczności z powołanymi normami wynikającymi z art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 Konkordatu. Na terenie K. znajduje się legalny cmentarz, zaś przewidywana zabudowa sąsiednia na terenie 5MW/U oraz planowany sposób zagospodarowania terenu 1ZP nie uwzględnia tego faktu oraz charakteru miejsca pochówku. Nadto, zapisy planu uniemożliwiają jakąkolwiek rozbudowę na terenie nieruchomości należącej do skarżącego.
Podkreślono, że ustalenia planu godzą w ochronę prawa własności wynikającą także z klauzurowego charakteru zgromadzenia oraz terenu, którym dysponuje i który wymaga szczególnie silnej ochrony przed światem zewnętrznym, zwłaszcza przed permanentnym naruszaniem prywatności i ciszy K. , który będzie związany ze wzniesieniem w sąsiedztwie budownictwa mieszkaniowo-usługowego o 6 kondygnacjach i tak dużej powierzchni zabudowy.
W ocenie skarżącego w sprawie organ pominął skutki wyroków tut. Sądu sygn. II SA/Po 735/18 oraz sygn. II SA/Po 1048/15, czym naruszył 153 p.p.s.a. W wyrokach tych oceniano kwestię ustalenia warunków zabudowy i zwracano uwagę, że istotna jest zasada dobrego sąsiedztwa, która powinna uwzględniać lokalizację i charakter kaluzurowy K. .
Zaskarżona uchwała narusza także przepisy w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Uchwała nie zawiera wymaganych prawem, zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków w szczególności polegających na przeciwdziałaniu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Podkreślono, że W. jest wpisane do rejestru zabytków, należy do najstarszych części P. i wszelkie prace inwestycyjne w tej okolicy powinny być poprzedzone pracami archeologicznymi oraz poddane stałemu i wnikliwemu nadzorowi Miejskiego i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W ocenie skarżącego zrealizowanie założeń planu doprowadzi do całkowitej zmiany charakteru obszaru objętego planem - z obszaru nadzwyczaj cennego historycznie, o funkcjach społecznych, sakralnych i kulturowych, na obszar wielkiego osiedla mieszkalnego i centrum rozrywki.
Dalej wskazano, że w uchwalonym planie przewidziano jeden teren związany z instytucjami kościelnymi oznaczony jako "UK". Rozwiązanie to jest niezgodne z treścią rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. poz. 2404), bowiem teren kościoła [...] oraz teren K. powinny być oznaczone symbolem UR - usługi kultu religijnego.
W skardze podniesiono również, że Plan narusza postanowienia Studium, w szczególności w zakresie:
- zapewniania ochrony układów przestrzennych oraz otoczenia historycznych budowli i zespołów zabytkowych, w tym zachowanie historycznych linii zabudowy ulic i placów; przywracanie tożsamości XIX-wiecznych dzielnic, poprzez podkreślenie ich indywidualnych cech przestrzennych; podkreślania zabytkowych elementów krystalizujących przestrzeń, walorów dawnego zagospodarowania, elementów symbolicznych; przebudowy/wymiany zdekapitalizowanej zabudowy, przy jednoczesnym obowiązku uwzględnienia w trakcie budowy, przebudowy lub modernizacji kontekstu historyczno-przestrzennego;
- ochrony panoram i dalekich otwarć widokowych z różnych części i punktów miasta na (...) W. oraz eliminowanie lub neutralizowanie pojedynczych elementów zakłócających historyczne panoramy; ochrony istotnych osi widokowych; wprowadzania nowej zabudowy, przy uwzględnieniu historycznego kontekstu przestrzennego;
- ochrony pierwotnych rozwiązań architektonicznych w odniesieniu do budynków historycznych, w zakresie gabarytów i form budynku oraz kompozycji elewacji i detali architektonicznych;
- wprowadzania terenów zabudowy (uzupełniającej) w ciągach ulicznych i na obrzeżach kwartałów w sposób harmonijny wpisującej się w otaczającą historyczną zabudowę;
- odpowiedniego wyeksponowania istniejących na terenach chronionych dominant historyczno-kulturowe, w tym m.in. dominanty kościoła p.w[...], kościoła o.o. K. .
Skarżący podkreślił, że realizacja zapisów planu skutkować będzie zabudową działki nr [...] budynku zawierającego 100 - 120 mieszkań i powstaniem ogromnego II - kondygnacyjnego parkingu, który będzie zajmował parter projektowanego zespołu. Oznaczony i ustalony w planie teren jako 1ZP nie będzie stanowić wystarczającego zabezpieczenia przed negatywnymi skutkami zabudowy przewidzianej planem, w tym ochrony prywatności sióstr zamieszkujących K. .
Zdaniem skarżącego, wbrew ustaleniom Planu nie istnieje możliwość skutecznego wyegzekwowania publicznego, ogólnodostępnego przeznaczenia terenu 1ZP. Obszar ten, w myśl ustaleniom uchwalonego planu, stanowić będzie teren przynależący do projektowanego zespołu usługowo – mieszkalnego, co godzi w powołane wyżej wiążące ustalenia Studium.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta wniosła o jej oddalenie podnosząc, że Skarżący kwestionuje ustalenia Planu dotyczące terenu [...], a konkretnie ustalenia dla tego terenu obowiązujące na sąsiadującej od południa z działką Skarżącego działce nr [...], ark. [...], obr. [...]. Ponadto Skarżący kwestionuje ustalenia Planu dla terenu oznaczonego symbolem 1ZP, obejmującego fragment wspomnianej działki nr [...], ark[...], obr. [...]. Skarżący kwestionuje również ustalenia Planu dla terenu oznaczonego symbolem 2ZP, w zakresie w jakim teren ten obejmuje należącą do Skarżącego działkę nr [...], ark. [...], obr. [...].
Organ wskazał, że zgodnie z § 3 pkt 2 Planu dla terenu [...] ustalono przeznaczenie pod tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej. Zgodnie z § 3 pkt 5 Planu dla terenów 1ZP i 2ZP ustalono przeznaczenie pod tereny zieleni urządzonej.
Zgodnie z aktualnym na dzień podjęcia uchwały Studium działka Skarżącego oraz wskazane w skardze tereny znajdują się na terenie oznaczonym w Studium symbolem MW/U - opisane jako: "tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej, dla których określa się:
- wiodący kierunek przeznaczenia - zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub zabudowę usługową,
- uzupełniający kierunek przeznaczenia - zieleń (np.: parki, skwery), tereny sportu i rekreacji, tereny komunikacji i infrastruktury technicznej,
- wysokość budynków - zabudowę niską lub średniowysoką z dopuszczeniem zabudowy wyższej, lokalizowanej z uwzględnieniem wytycznych zawartych w rozdziałach 4.4.2.6. i 4.4.3.,
- w przypadku położenia w zasięgu obszarów szczególnego zagrożenia powodzią uwzględnienie zakazów zawartych w rozdziale 4.13.1.".
Organ zauważył, że granice zaskarżonego Planu obejmują fragment ścisłego centrum P., o częściowo wykształconej strukturze zabudowy, podlegający intensywnym przekształceniom i silnej presji inwestycyjnej.
Na omawianym obszarze (z wyłączeniem wschodniej części Planu, gdzie przeważa rewitalizowana zabudowa poprzemysłowa) istnieje wykształcona od wielu lat struktura urbanistyczna, w większości w postaci pierzejowej zabudowy wielokondygnacyjnych kamienic mieszkalno-usługowych. Nieliczne wolne przestrzenie zabudowywane były dotychczas w oparciu o decyzje administracyjne, co nie sprzyjało kształtowaniu ładu przestrzennego. Działka nr [...], ark. [...], obr. [...], sąsiadująca od południa z działką skarżącego, jest obecnie częściowo zabudowana pięciokondygnacyjną kamienicą.
W takim kontekście przestrzennym ustalenia Planu nie stanowią żadnej rewolucyjnej zmiany względem stanu już istniejącego. Ustalony w Planie, a kwestionowany przez Skarżącego wskaźnik procentowy powierzchni zabudowy na terenie 5MW/U wynika m in. z istniejącego już zagospodarowania omawianego terenu. Na terenie 5MW/U, na działkach wzdłuż [...] istnieje już zabudowa pierzejowa o wysokim procencie powierzchni zabudowy, a ustalony dla działki nr [...] parametr jest zbliżony do tego ustalonego dla innych działek znajdujących się przy [...]. Na parametr ten wpływ miała również konieczność zapewnienia wymaganego normatywu parkingowego, którego realizację - z uwagi na ukształtowanie i charakterystykę terenu - umożliwiono również w pierwszej kondygnacji nadziemnej (z uwzględnieniem § 12 pkt 4 lit. c Planu). Poza powierzchnią zabudowy (§ 12 pkt 5 Planu) Plan określa również parametr intensywności zabudowy (§ 12 pkt 8 Planu). Przy realizacji pierwszej kondygnacji budynku na działce nr [...], ark. [...], obr. [...] na całej dozwolonej powierzchni zabudowy (tj. 80%), powierzchnia kolejnych kondygnacji będzie musiała uwzględniać parametr intensywności zabudowy, a co za tym idzie - na pozostałych kondygnacjach procent ich powierzchni możliwy do zrealizowania będzie znacznie niższy.
Zdaniem organu z powyższych względów sugestie Skarżącego dotyczące ryzyka powstania "przeskalowanej", niewpisującej się w lokalny kontekst zabudowy, która znacznie zacieni nieruchomość Skarżącego, są bezpodstawne.
Parametr powierzchni zabudowy dla terenu 5MW/U istotnie został zwiększony z 75% do 80% co było uzasadnione kompensacją wyznaczenia terenu zieleni urządzonej oznaczonego w Planie symbolem 1ZP, którego celem jest odsunięcie projektowanej zabudowy na terenie 5MW/U od terenu UK, a tym samym zwiększenie odległości planowanej zabudowy na działce nr [...] od zabudowy na działce Skarżącego. W planie miejscowym odległość pomiędzy granicą działki Skarżącego a linią zabudowy na działce nr [...] wynosi 8 metrów. Odsunięcie linii zabudowy i wprowadzenie terenu 1ZP na działce nr [...] oznacza więc wyłączenie z możliwości zabudowy ok. 630 m2 z działki mającej powierzchnię 1225 m2, co uzasadniało zwiększenie parametru powierzchni zabudowy.
Natomiast jeśli chodzi o zróżnicowanie parametru powierzchni zabudowy na terenie 5MW/U względem terenu UK, to wynika ono z odmiennego charakteru tych terenów. Teren UK obejmuje bowiem budynki kościoła i klasztoru na szczycie wzgórza [...]. Natomiast teren 5MW/U to teren klasycznej, zwartej i gęstej zabudowy śródmiejskiej. Organ dodał, iż parametr powierzchni zabudowy odnosi się do działki budowlanej - na terenie 5MW/U rozdrobnienie geodezyjne i właścicielskie jest większe niż na terenie UK, należącym zasadniczo do jednego właściciela.
W Planie dla terenu UK ustalono 35% powierzchni zabudowy (§ 9 pkt 4 Planu), co przy uwzględnieniu powierzchni działki Skarżącego daje 2660 m2 zabudowy. Istniejąca zabudowa, wg danych z Systemu Informacji Przestrzennej miasta P., wynosi 874 m2, co oznacza, iż istnieje możliwość realizacji nowej zabudowy na nieruchomości skarżącego o powierzchni prawie 1800 m2.
Z kolei w odniesieniu do ustaleń Planu w zakresie geometrii dachu organ wskazał, że wzdłuż [...] zlokalizowane są budynki z dachami zarówno płaskimi, jak i stromymi. W związku z powyższym w Planie ustalono dowolną geometrię dachów, jednocześnie ustalając przywołany już obowiązek dostosowania wysokości nowej zabudowy do budynków znajdujących się na działkach sąsiednich, a w przypadku stosowania dachu stromego kontynuację układu zabudowy kalenicowej i kątów nachylenia połaci dachowych (§ 12 pkt 10 Planu).
Przechodząc do kwestii przeznaczenia części terenu należącego do Skarżącego pod teren zieleni urządzonej wskazano, iż było to niezbędne dla połączenia terenu 1ZP z terenem 2ZP, co umożliwi wytyczenie połączenia pieszego. Taki przebieg połączenia pieszego jest optymalny jeśli chodzi o uwzględnienie rozwiązań przeznaczonych dla osób ze szczególnymi potrzebami, koniecznych w celu zlikwidowania przeszkody w postaci różnicy wysokości w miejscu istniejącej tam skarpy. Przestrzeń parku pozwala na wkomponowanie pochylni w zagospodarowanie terenów urządzonych zielenią i zachowanie normatywnych spadków. Teren 1ZP ma w założeniu stanowić swoisty bufor pomiędzy zabudową na terenie 5MW/U a nieruchomością Skarżącego. Z całego obszaru należącej do K. działki nr [...], o powierzchni 2288 m2, pod teren zieleni urządzonej 2ZP przeznaczono zaledwie ok. 100 m2. Organ podkreślił, że wyznaczenie terenu 1ZP umożliwia połączenie dwóch istotnych w strukturze miasta obszarów, tj. [...] z obszarem rewitalizowanej S. R., co jest niezwykle istotne z punktu widzenia interesu wszystkich mieszkańców Miasta.
Ponadto na terenie UK, wzdłuż granicy z terenem 1ZP, wprowadzono w Planie strefę zieleni wysokiej, dla której ustalono zagospodarowanie co najmniej 70% powierzchni tej strefy drzewami i krzewami o wysokości nie mniejszej niż 2 m (§ 15 pkt 3 lit. a Planu). Organ podkreślił, że także w ramach ustaleń dla terenu 5MW/U wprowadzono regulacje mające zneutralizować potencjalny wpływ terenu 5MW/U na nieruchomość Skarżącego. Zgodnie z § 12 pkt 4 lit. b Planu dla dopuszczonych na 30% długości elewacji budynku mogącego powstać na działce nr [...], ark. [...], obr. [...], wykuszach wprowadzono zakaz lokalizacji otworów okiennych od strony terenu UK, z dopuszczeniem ich lokalizacji wyłącznie na linii wschód-zachód.
Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż zaskarżony Plan wprowadza rozwiązania przestrzenne uwzględniające interes publiczny wspólnoty samorządowej miasta P. (rozumiany jako kształtowanie ładu przestrzennego) oraz interesy prywatne poszczególnych właścicieli nieruchomości - zarówno skarżącego, jak i właściciela działki nr [...].
Za niezasadny organ uznał też zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 5 Konkordatu w zw. art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Plan w żaden sposób nie ingeruje w określone w art. 5 Konkordatu swobodne i publiczne pełnienie misji Kościoła Katolickiego i w żaden sposób nie wkracza w zakres jurysdykcji oraz zarządzania i administrowania sprawami tego związku wyznaniowego określony regułami prawa kanonicznego. Zakres tej regulacji odnosi się bowiem do jurysdykcji Kościoła określonej prawem kanonicznym, a prawo kanoniczne stanowi system norm prawnych określających funkcjonowanie Kościoła, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne. Tak więc określona w art. 5 Konkordatu norma prawna nie oznacza "wyjęcia" spod prawa powszechnie obowiązującego osób prawnych Kościoła Katolickiego, lecz zastrzega i dookreśla wynikający z art. 25 ust. 3 Konstytucji RP rozdział sfery świeckiej i duchowej. Innymi słowy związki wyznaniowe nie są wyjęte spod porządku prawnego państwa wtedy, gdy wchodzą w obrót regulowany prawem państwowym albo ich działanie dotyka dobra wspólnego czy praw osób trzecich.
Dalej organ podniósł, że kwestia planowania i zagospodarowania przestrzennego należy do wyłącznej sfery kompetencyjnej prawa państwowego, a na mocy przepisów rozdziału VII Konstytucji RP kwestia ta stanowi prerogatywę samorządu terytorialnego. Kwestia planowania i zagospodarowania przestrzennego dotyczy zarówno dobra wspólnego - wszystkich członków wspólnoty samorządowej jaką jest gmina, jak i praw osób trzecich - tj. praw wszystkich podmiotów dysponujących nieruchomościami na obszarze objętym danym aktem planistycznym wydanym przez gminę w oparciu o nadaną jej prerogatywę.
Zdaniem organu skarżący nie wykazał w jaki sposób ustalenia Planu miałyby naruszać wolność sprawowania kultu. Ustalenia Planu określają przeznaczenie poszczególnych terenów, w tym terenu nieruchomości skarżącego. Kwestie ewentualnych immisji nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością skarżącego leżą w sferze prawa cywilnego, a nie w sferze regulowanej w oparciu o u.p.z.p. Ponadto organ przy opracowywaniu m.p.z.p. starał się mimo wszystko minimalizować ryzyko ewentualnych immisji na nieruchomość skarżącego.
Organ wskazał, że dla terenu 1ZP ustalono udział powierzchni biologicznie czynnej nie mniejszy niż 60% powierzchni terenu (§ 15 pkt 1 lit. b Planu), lokalizację strefy zieleni wysokiej zagospodarowanej w co najmniej 70% powierzchni drzewami i krzewami o wysokości nie mniejszej niż 2 m (§ 15 pkt 3 lit. a Planu), lokalizację ciągów pieszych wskazanych orientacyjnie na rysunku Planu (§ 15 pkt 4 Planu) oraz zakazano stosowania nawierzchni nieprzepuszczalnych i lokalizacji miejsc postojowych dla samochodów (§ 15 pkt 3 lit. b i pkt 5 Planu).
Także dla terenu 5MW/U określono szereg rozwiązań, które uwzględniają szczególnie wrażliwe sąsiedztwo klasztoru klauzurowego. Elewacja budynku od strony terenu 1ZP została wskazana jako elewacja eksponowana, tj. o szczególnym znaczeniu architektonicznym dla kształtowania i odbioru przestrzeni.
Z uwagi na wąski pas terenu możliwy pod zabudowę na działce nr [...], ark. [...], obr. [...], dopuszczono zastosowanie wykuszy przed linią zabudowy, jednocześnie ograniczając tę wartość do 30% długości elewacji (§ 12 pkt 2 lit. b Planu). Dodatkowo do ustaleń odnoszących się do wykuszy wprowadzono zapis o zakazie lokalizacji otworów okiennych od strony terenu UK, z dopuszczeniem ich lokalizacji wyłącznie na linii wschód-zachód (§ 12 pkt 4 lit. b Planu). Tak sformułowane zapisy dla terenu 1ZP, jak również zapisy dopuszczające zabudowę na 5MW/U, nie naruszają w żaden sposób charakteru k. ani też znajdującego się tam miejsca pochówku.
Organ stwierdził, iż z ewidencji gruntów i budynków nie wynika miejsce lokalizacji jakiegokolwiek cmentarza. Rzekomego miejsca pochówku nie określono w skardze, dlatego też nie można szczegółowo odnieść się do tego twierdzenia.
Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., gdyż wskazane przez K. wyroki dotyczyły postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o warunkach zabudowy, które nie są wiążące dla organów przy opracowywaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
Organ wskazał, że wbrew zarzutom skargi w planie zawarto wszystkie wymagane ustalenia w zakresie form ochrony zabytków występujących na obszarze m.p.z.p., a projekt planu był uzgadniany z Miejskim Konserwatorem Zabytków ( dalej: MKZ). Wskazywany w skardze tzw. "[...]" nie mógł zostać uwzględniony w formie przejścia pieszego wyłącznie na działkach miejskich. Rozwiązanie takie byłoby niefunkcjonalne ze względu na geometrię należących do Miasta działek i niefunkcjonalność takiego rozwiązania.
Dalej organ wskazał, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587), mające zastosowanie do projektu zaskarżonego Planu, nie wskazywało osobnego przeznaczenia dla terenu kultu religijnego. W związku z powyższym w Planie wprowadzono przeznaczenie terenu oznaczone symbolem UK, które wyraźnie zdefiniowano jako zabudowę usługową - sakralną.
Wbrew zarzutom skargi określone w Planie zagospodarowanie terenów 1ZP i [...] w żaden sposób nie narusza wytycznych określonych w Studium. W szczególności w Planie zapisano ochronę panoramy [...] wraz z dominantą przestrzenną którą stanowi kościół [...], poprzez wyznaczenie stref ochrony widoku, w miejscach wskazanych na rysunku Planu (§ 4 pkt 1 Planu). W Planie zawarto również zapis o ochronie krajobrazu oraz historycznie ukształtowanego układu przestrzennego, poprzez zachowanie stref ochrony widoku, osi widokowych, dominanty przestrzennej oraz akcentów urbanistycznych wskazanych na rysunku Planu (§ 5 pkt 1 Planu).
Organ podkreślił, że rozwiązania przyjęte w Planie w zakresie parametrów zabudowy, sposobu ukształtowania linii zabudowy, wskazania stref ochrony widoku, osi widokowych, akcentów urbanistycznych i podcieni, pozwalają na kształtowanie zabudowy z uwzględnieniem wartości historycznych i zabytkowych tego obszaru. Organ wniósł o oddalenie skargi w całości.
W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego K. odpowiedziała na nałożone na rozprawie w dniu 19 marca 2025 r. zobowiązanie Sądu do wykazania przez skarżącego prawa K. do szczególnej ochrony budynku i jego bezpośredniego otoczenia. Złożono dokumenty z których wynika, że teren K. jest miejscem kultu religijnego oraz, że na nieruchomości należącej do strony skarżącej są legalne miejsca pochówku. Skarżący ponadto podniósł, że Plan przewiduje lokalizację na terenie 5MW/U obiektu mieszkalnego, tym samym uchwała w tym zakresie narusza przepisy prawa powszechnie obowiązującego w zakresie grzebania zwłok i posadowienia cmentarzy, tj. ustawę z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 576) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz.U. Nr 52, poz. 315). Działkę przeznaczoną na zabudowę mieszkaniową (nr [...]) od granicy działki, na której znajduje się cmentarz, dzieli 10-12 metrów, co oznacza, że nie zachowano odległości określonych w § 3 ww. rozporządzenia.
Dalej, realizując zobowiązanie Sądu wskazano, że teren K. objęty jest klauzurą papieską, co wynika z przedłożonego do akt pisma Arcybiskupa Metropolity P. z dnia 22 grudnia 1989 r. wraz z mapą sytuacyjną oraz pisma Prowincjała O. z dnia 10 października 1989 r. Uprzednio klauzura papieska została wytyczona i zabezpieczona zgodnie ze Statutem o K. ustanowionym dekretem Kongregacji ds. Zakonów i Instytutów Świeckich Stolicy Apostolskiej z dnia 16 lipca 1971 roku. Obecnie przepisy kościelne obowiązujące K. oparte są na Konstytucji apostolskiej Vultum Dei ąuaerere promulgowanej przez Papieża Franciszka 29 czerwca 2016 roku oraz częściowo Konstytucji apostolskiej Sponsa Christi Ecclesia promulgowanej przez Papieża Piusa XII - w części niezmienionej przez Konstytucję Vultum Dei ąuaerere w dotyczącym życia zakonnego zakresie. Nomy konstytucji Vultum Dei ąuaerere uzupełnione zostały Instrukcją wykonawczą do Konstytucji sporządzoną przez Kongregację do spraw Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego — "Cor orans". Szczegółowymi przepisami obowiązującymi K. są nadto normy wyrażone w Kodeksie Prawa Kanonicznego (dalej: KPK) oraz w Regule i Konstytucjach M. [pełna nazwa K. ] zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską w 1991 r.
Skarżący wyjaśnił, że w latach 1940-50 ub. wieku doszło do przeniesienia lokalizacji K. z ul. [...] (gdzie dotychczas zajmowane budynki i nieruchomość zostały przejęte przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i Urząd Bezpieczeństwa PRL) na [...]. Zatem ponowne zakłócanie prawa własności i godzenie w podstawowe - kontemplacyjne - cele K. nie powinno zasługiwać na ochronę prawną.
W myśl ust. 109 Konstytucji Zakonu, "zgodnie ze swym powołaniem kontemplacyjnym, [...] zobowiązane są do zachowania klauzury papieskiej, tzn. według przyjętych przepisów zatwierdzonych przez Stolicę Apostolską i obecnych Konstytucji, które zawierają normy fundamentalne własnego prawa. Zgodnie z ust. 110 Konstytucji Zakonu, "prawo klauzury papieskiej obejmuje wszystkie pomieszczenia, w których mieszkają mniszki wraz z ogrodami zastrzeżonymi dla nich. Granice terenu objętego prawem klauzury papieskiej powinny byś ustalone w taki sposób, aby stanowiły materialne oddzielenie, które zabezpiecza intymność i skupienie (...)".
Podkreślono, że teren objęty klauzurą papieską - co wynika wprost z załączonego dokumentu i wyrysów map - obejmuje w istocie niemal całość nieruchomości K. , w tym ogród oraz teren, na którym znajduje się cmentarz oraz budynek pustelni usytuowany na planowanym terenie 1 ZP (dz. [...]).
Normy obowiązujące członków Zakonu, w tym precyzujące zakres klauzury, zostały wobec wydanej w 2016 roku Konstytucji Apostolskiej sprecyzowane także w Instrukcji Cor orans. Zgodnie z ust. 156 Instrukcji Cor orans, "wychodząc od sformułowania Kodeksu Prawa Kanonicznego, należy potwierdzić, że oddzielenie od świata charakteryzuje naturę i cele zakonnych Instytutów życia konsekrowanego (...). Klauzura jest wspólnym obowiązkiem życia zakonnego wszystkich instytutów i wyraża materialny aspekt oddzielenia od świata, który jednak nie wyczerpuje całego zakresu jej znaczenia, przyczyniając się do stworzenia w każdym domu zakonnym atmosfery i środowiska sprzyjających skupieniu, koniecznych dla życia każdego Instytutu zakonnego, a szczególnie dla tych, które oddają się kontemplacji".
Dalej, w myśl ust. 161 Instrukcji, "określenie klauzura oznacza przestrzeń monastyczną oddzieloną od świata zewnętrznego i zastrzeżoną dla mniszek, w której obecność osób z zewnątrz może być dopuszczona jedynie w przypadku konieczności. Powinna to być przestrzeń milczenia i skupienia, w której zgodnie z charyzmatem instytutu może się rozwijać nieustanne poszukiwanie Bożego oblicza". Zgodnie zaś z ust. 165 i 166 Instrukcji Cor orans, klauzurę w klasztorach mniszek w sensie ograniczenia należy rozumieć jako przestrzeń wymagającą ochrony, aby uniknąć naruszenia jej przez osoby z zewnątrz. Sposób oddzielenia przestrzeni zastrzeżonej wyłącznie dla mniszek od świata zewnętrznego powinien być materialny i skuteczny, nie tylko symboliczny lub duchowy. Określenie formy oddzielenia od świata zewnętrznego należy do Kapituły konwentualnej klasztoru.
Pełnomocnik organu w piśmie procesowym z 3 czerwca 2025 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wskazał, że dopuszczone na terenie 5MW/U (§ 12 pkt 2 Planu) wykusze nie będą miały otworów okiennych skierowanych w stronę terenu UK. Natomiast lokalizacji samych otworów okiennych na elewacji od strony terenu UK nie można było wykluczyć z uwagi na fakt, iż od południa sporna działka (nr [...], ark. [...], obr. [...]) sąsiaduje z inną działką (nr [...], ark. [...], obr. [...]), na której zlokalizowana jest kamienica, której obrys wypełnia praktycznie całą tę działkę i która przylega do spornej działki tzw. "ślepą" ścianą. Taki układ zabudowy nie pozwalałby na odpowiednie doświetlenie budynku na spornej działce w przypadku wykluczenia w ogóle otworów okiennych od strony terenu UK. Jednakże, w celu minimalizacji "ingerencji" tych otworów okiennych w prywatność działki Skarżącego wyznaczono pomiędzy terenem 5MW/U a terenem UK teren 1ZP, a dodatkowo, na granicy terenów 1ZP i UK, zarówno na jednym jak i na drugim terenie, od strony terenu 5MW/U strefę zieleni wysokiej, dla której zgodnie z § 15 pkt 3 lit. a Planu ustalono zagospodarowanie co najmniej 70% powierzchni tej strefy drzewami i krzewami o wysokości nie mniejszej niż 2 metry, chociaż drzewa o takiej wysokości już istnieją.
Organ wskazał, że przywołany przez Skarżącego § 3 rozporządzenia w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, wyklucza jedynie pewne formy zagospodarowania. Część spornej działki, która znajduje się w odległości mniejszej niż 50 m od działki, na której ulokowane są kwatery cmentarne, będzie mogła być zagospodarowana w formie zabudowy usługowej niezwiązanej z produkcją lub przechowaniem żywności oraz żywieniem zbiorowym. Jednocześnie organ zauważył, iż cały budynek k. skarżącego, będący również budynkiem mieszkalnym, znajduje się w strefie 50 metrów od działki, na której zlokalizowane są kwatery cmentarne.
Organ wywiódł, że skarżący przywołuje liczne dokumenty, z których wywodzi prawo do szczególnej ochrony swojej działki. Jednakże nie można utożsamiać takiej szczególnej ochrony z całkowitym zakazem zagospodarowania sąsiedztwa, tym bardziej, iż stanowi ono ścisłe centrum dużego, dynamicznie rozwijającego się miasta.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2025 r. pełnomocnik organu podniósł, że mur k. przebiega po granicy działki nr [...], ark. [...], obr. [...], zatem teren 1ZP faktycznie obejmuje fragment terenu k. obwiedzionego murem. Organ stwierdził jednak, że sam przebieg muru k. nie może być wyznacznikiem dla stwierdzenia, iż ustalenia Planu ingerują (tzn. naruszają) miejsce sprawowania kultu w myśl art. 8 ust. 3 Konkordatu. Skarżący nie wykazał bowiem, iż całość wszystkich należących do niego działek objęta jest klauzurą papieską dotyczącą reguły zakonnej, z którą Skarżący wiąże wykonywanie kultu religijnego, a więc i prawo nienaruszalności sprawowania kultu wynikające z art. 8 ust. 3 Konkordatu. Ponadto skarżący nie sprecyzował, w którym miejscu na terenie jego nieruchomości znajduje się tzw. pustelnia (zdaniem skarżącego znajdująca się na części działki nr [...], ark. [...], obr. [...], przeznaczonej w Planie pod teren 1ZP).
W kontekście podnoszonej przez Skarżącego kwestii wysokości budynku, który mógłby powstać w oparciu o ustalenia Planu na spornej działce nr [...], organ wskazał, że na kolejnej działce nr [...] powstał budynek mający 23 m wysokości.
W piśmie procesowym z dnia 3 lipca 2025 r. pełnomocnik K. nadesłała dokumenty w postaci wypisów i wyrysów dotyczący działek [...], [...], [...], [...], mapę do celów projektowych z zaznaczeniem budynku tzw. pustelni, mapę stanowiącą załącznik do prośby Przeoryszy K. z dnia 14 listopada 1989r. o zatwierdzenie i zaprowadzenie na nowo papieskiej klauzury dla K. w P. potwierdzającej, że klauzura papieska została zatwierdzona i zaprowadzona na wszystkich działkach należących do K. w tym działce [...], pismo Arcybiskupa Metropolity [...] z dnia 22 grudnia 1989 .w sprawie zatwierdzenia i zaprowadzenia papieskiej klauzury dla K. według załączonej do pisma mapki. Skarżący podał, że ww. dokumenty wskazują na to, iż wszystkie działki należące do K. są objęte klauzurą papieską.
Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 9 października 2025 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik organu złożył do akt sprawy sporządzoną w Miejskiej Pracowni Urbanistycznej wizualizację zabudowy, jaka zgodnie z zapisami planu mogłaby powstać na działce nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga w części okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Przedmiotem sądowej kontroli jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia 26 marca 2024 roku nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "w rejonie ulic [...]" - część B w P. (opubl.: Dz.Urz.Woj.Wlkp. z 2024 poz. 3644, dalej w skrócie uchwała lub Plan). Zaskarżona uchwała jest aktem podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153), dalej jako "u.s.g.") i może być skutecznie zaskarżona do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).
Stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Należy przy tym wskazać, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę podjętą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony skarżonym aktem (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04 - wszystkie cytowane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie interesu prawnego skarżącego musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Dopiero ustalenie przez sąd administracyjny, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny lub uprawnienie skarżącego, otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Skarga złożona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma przy tym charakteru actio popularis, co oznacza, że do jej wniesienia nie legitymuje wyłącznie zarzucana sprzeczność z prawem zaskarżonego aktu.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nadaje się do merytorycznego rozpoznania. K. jako właściciel wymienionych w skardze działek, dla obszaru których w Planie przyjęto ustalenia ograniczające wykonywanie przez niego prawa własności nieruchomości (o czym w dalszej części uzasadnienia), był uprawniony do zaskarżenia tego Planu z uwagi na naruszenie jego indywidualnego, konkretnego, realnego i bezpośredniego interesu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2559/16). Ponadto K. jest osobą prawną w rozumieniu art. 25 p.p.s.a., w imieniu której działa Siostra Przełożona, która udzieliła pełnomocnictwa do wniesienia skargi i reprezentowania K. przed sądami administracyjnymi w przedmiotowej sprawie.
W przypadku rozpatrywania skargi złożonej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. kontrolując zaskarżony akt w zakresie zasad jego sporządzenia sąd administracyjny czyni to zasadniczo w granicach wyznaczonych naruszeniem indywidualnego interesu prawnego skarżącego. Także naruszenia procedury planistycznej muszą mieć wpływ na interes prawny skarżącego. Pogląd ten utrwalił się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) i jest konsekwentnie przez sądy administracyjne prezentowany (por. m.in. wyroki NSA z dnia 1 marca 2005 r. OSK 1437/2004, z dnia 24 lutego 2009 r. II OSK 1087/08, z dnia 4 czerwca 2008 r. II OSK 1883/07, wyrok NSA 28 kwietnia 2016 r. II OSK 2992/14).
Stwierdzenie naruszenia interesu prawnego nie oznacza automatycznie zasadności skargi na uchwałę dotyczącą miejscowego planu. Aby skarga okazała się zasadna, należy wykazać, że zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa. Ponadto, stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p., tylko istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Zarzuty skarżącego K. , szczegółowo wymienione i opisane w części sprawozdawczej uzasadnienia, odnoszą się do zasad oraz trybu sporządzania zaskarżonego Planu miejscowego.
Poprzez tryb sporządzania planu miejscowego, którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa – należy rozumieć sekwencję czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy, a więc dotyczące zawartości planu, zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. W odniesieniu do planu miejscowego jego zawartość (część tekstowa, graficzna) określają art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., przedmiot określa art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., a standardy dokumentacji określa wydane na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. poz. 2404). Nadmienić jednakże należy w tym miejscu, że zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, do projektów planów miejscowych sporządzanych lub zmienianych na podstawie uchwały o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu miejscowego podjętej przed dniem 24 grudnia 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "w rejonie ulic [...]" Rada Miasta [...] podjęła w dniu 25 lutego 2014 r. (uchwała nr [...] zatem zgodnie z ww. przepisem przejściowym w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy uprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587 z późn. zm.). Powyższe oznacza, że przyjęte w zaskarżonym planie oznaczenia symboli poszczególnych jednostek bilansowych planu powinny być zgodne z tymi, o jakich stanowi rozporządzenie z 2003 roku. Zgodność ta w tym przypadku została zachowana, jak prawidłowo organ wykazał w odpowiedzi na skargę.
Rozpoznawana skarga jest pierwszą skargą do sądu administracyjnego na przedmiotową uchwałę, co nakłada na Sąd obowiązek skontrolowania przez sąd trybu sporządzenia miejscowego planu.
W opinii Sądu zaskarżony Plan został uchwalony z zachowaniem czynności kolejno wymienionych w przepisie art. 17 u.p.z.p., regulującym procedurę planistyczną. Każda czynność wymagana prawem w toku tej procedury została dokonana w należyty sposób, co potwierdza dokumentacja planistyczna. O podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu zawiadomiono w prasie oraz poprzez obwieszczenie. Jednocześnie zawiadomiono o możliwości składania wniosków do planu, zawiadomiono instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania. Do projektu planu miejscowego, stosownie do wymogów u.p.z.p., a także zgodnie z przepisami odrębnymi, opracowano Prognozę oddziaływania na środowisko oraz Prognozę skutków finansowych uchwalenia planu. Prezydent Miasta P., zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. sporządził projekt miejscowego planu, zawierający część tekstową i graficzną. Projekt planu uzyskał wymagane przepisami opinie i uzgodnienia a następnie wraz z prognozą był dwukrotnie wykładany do publicznego wglądu i dwukrotnie odbywała się dyskusja publiczna na temat rozwiązań przyjętych w projekcie planu (drugi raz po wprowadzeniu zmian do projektu). W ogłoszeniach wyznaczono termin w którym zainteresowane podmioty mogły składać wnioski do planu, a następnie wnosić uwagi dotyczące projektu planu. Wszystkie zgłoszone uwagi zostały rozpoznane, o czym stanowi załącznik do Uchwały. Ogłoszenia o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego, o wyłożeniach, o przekazaniu projektu do konsultacji zostały prawidłowo dokonane. Tym samym, w opinii Sądu, nie doszło do naruszenia trybu sporządzania m.p.z.p. podczas procedury planistycznej zakończonej podjęciem zaskarżonej Uchwały.
W tym miejscu należy podnieść, że uchwała o przystąpieniu do sporządzenia m.p.z.p. została podjęta w 2014 roku, a sporny plan został uchwalony dla części B tego obszaru, co w skardze zakwestionowano. Tymczasem takie etapowanie procedury planistycznej nie jest wykluczone w świetle art. 14 ust. 1 u.p.z.p. Przepis ten nie określa zasad i trybu etapowego opracowywania planu ani go nie zabrania, wymaga jedynie, aby uchwała o przystąpieniu do sporządzenia planu określała granice obszaru objętego procedurą planistyczną, a procedowany plan znajdował się w tych granicach. Stąd należy dopuścić możliwość podjęcia przez radę gminy decyzji o podziale obszaru wyznaczonego uchwałą intencyjną na kilka odrębnych postępowań planistycznych (tak wyrok NSA z dnia 9 października 2007r., sygn. akt II OSK 1087/07).
Powołane wcześnie przepisy określające zawartość planu miejscowego stanowią m.in. o wymogu zgodności planu miejscowego z zapisami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W przypadku stwierdzenia niezgodności zapisów planu z ustaleniami studium, dochodzi do naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, bez względu na charakter takiego naruszenia, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub w części (art. 28 ust. 1 u.p.z.p.). Zaznaczenia w tym miejscu jednakże wymaga, że studium jest aktem z założenia elastycznym, który stwarza ramy dla swobody planowania miejscowego i pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu planów miejscowych. Podnieść ponadto należy, iż studium stanowi jedną całość, zatem część tekstową oraz graficzną tego aktu należy odczytywać łącznie. Studium jest przy tym aktem określającym perspektywiczną politykę przestrzenną gminy dla całego jej obszaru, lecz jednocześnie uwzględnia stan faktyczny istniejący na danym terenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium.
W rozpatrywanym przypadku analiza dokumentacji planistycznej nie pozwala podzielić stanowiska strony skarżącej, że projekt planu sporządzony został niezgodnie z zapisami studium. Zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta P. , aktualnym na dzień podjęcia uchwały, działki skarżącego K. oraz wskazane w skardze tereny 5 MW/U znajdują się na terenie oznaczonym w Studium symbolem MW/U - opisanym jako: "tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej, dla których określa się wiodący kierunek przeznaczenia - zabudowę mieszkaniową wielorodzinną lub zabudowę usługową, uzupełniający kierunek przeznaczenia - zieleń (np.: parki, skwery), tereny sportu i rekreacji, tereny komunikacji i infrastruktury technicznej". W Studium wskazuje się także, że to tereny cenne dla mieszkańców miasta. w Planie zapisano ochronę panoramy [...] wraz z dominantą przestrzenną którą stanowi kościół [...], poprzez wyznaczenie stref ochrony widoku, w miejscach wskazanych na rysunku Planu (§ 4 pkt 1 Planu). W Planie zawarto również zapis o ochronie krajobrazu oraz historycznie ukształtowanego układu przestrzennego, poprzez zachowanie stref ochrony widoku, osi widokowych, dominanty przestrzennej oraz akcentów urbanistycznych wskazanych na rysunku Planu (§ 5 pkt 1 Planu). Rozwiązania przyjęte w Planie w zakresie parametrów zabudowy, sposobu ukształtowania linii zabudowy, wskazania stref ochrony widoku, osi widokowych, akcentów urbanistycznych i podcieni, pozwalają na kształtowanie zabudowy z uwzględnieniem wartości historycznych i zabytkowych tego obszaru. Tym samym, w opinii Sądu, zachowany został wymóg z art. 15 ust. 1 u.p.z.p. co do zgodności zaskarżonego Planu ze Studium.
Sądowa kontrola zaskarżonej uchwały, przeprowadzona w granicach interesu prawnego skarżącego K. , wykazała natomiast, że w tym zakresie doszło do naruszenia przez organ planistyczny zasad sporządzania planu miejscowego - zarzucanego w skardze naruszenia władztwa planistycznego oraz zasady proporcjonalności.
Uzasadniając powyższe wyjaśnić należy, że zasadę władztwa planistycznego gminy ustanawia przepis art. 3 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym władztwo planistyczne jest kompetencją gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Kształtując i prowadząc politykę przestrzenną na swoim terenie gmina musi uwzględniać interes ogólnospołeczny, co może mieć wpływ na sytuację właścicieli nieruchomości objętych m.p.z.p. Jakkolwiek prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania i dysponowania nieruchomością, to jednak nie daje ono właścicielowi nieograniczonego władztwa nad rzeczą. Istotę prawa własności wyraża treść art. 140 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego posiada tytuł prawny, ale w granicach określonych przez ustawę, zgodnie z warunkami określonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W świetle powyższego należy przyjąć, że w sytuacji, gdy obowiązujące normy prawne, w tym ustalenia planu miejscowego czy też studium, dopuszczają realizację zabudowy, to taka zabudowa jest dopuszczalna, a jeżeli jej nie przewidują lub ograniczają to jest ona zakazana (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 518/13 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że ustalenia planu miejscowego mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionego konstytucyjnej prawa własności oraz z uwzględnieniem zasad równości i proporcjonalności.
O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić, gdy działanie gminy jest dowolne i nieuzasadnione. Jeżeli organy planistyczne gminy działają na podstawie i w ramach obowiązującego prawa, a samo uwzględnienie interesu indywidualnego byłoby sprzeczne z interesem publicznym lub chronioną przez ustawodawcę wartością wysoko cenioną, to nie można im zarzucić bezprawności działania, chociażby organy te nie uwzględniły złożonych w trakcie postępowania wniosków lub uwag (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. II OSK 1189/16).
Gmina, chcąc działać w ramach przyznanego jej władztwa planistycznego, powinna swoje działania na rzecz interesu publicznego i wchodzące w jego zakres wartości konfrontować z interesem prywatnym, a także uwzględniać racjonalność podejmowanych działań i proporcjonalność planowanej ingerencji. Realizację władztwa planistycznego można więc ująć jako pewien proces ustalania proporcji określonych wartości publicznych z wartościami partykularnymi, reprezentowanymi przez interesy prywatne. Z jednej strony mamy bowiem interes publiczny, wyrażający się w konieczności zaspokojenia przez gminę potrzeb wspólnoty w zakresie optymalnego wykorzystania przestrzeni w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju, z drugiej zaś interesy indywidualne, których w pełni uwzględnić się nie da, jeżeli gmina chce z władztwa skorzystać (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 757/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdził, że rozwiązania przyjęte w uchwale w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem na rysunku planu 5 MW/U, a w części tekstowej planu odnoszące się do tego symbolu - zawarte w § 12 uchwały oraz w § 4 pkt 7 h (dopuszczającym na terenie 5 MW/U tarasy i ogrody na dachach budynków), przyjęte zostały bez należytego wyważenia interesu prawnego skarżącego K. , jak i interesu publicznego, a tym samym nie mieszczą się w granicach przysługującego Radzie Miasta [...] władztwa planistycznego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący K. zakwestionował Plan w całości, a w przypadku nie podzielenia tego stanowiska przez sąd, zakwestionował zapisy dotyczące obszarów oznaczonych symbolami UK, 5 MW/U, 1 ZP i 2 ZP. Tereny o symbolach UK, 1 ZP i 2 ZP obejmują działki Skarżącego. Z kolei teren oznaczony symbolem 5 MW/U obejmuje teren wyznaczony pierzeją ulicy [...], terenem UK, terenem KD-D a od wschodu terenem 4 MW/U. W skład 5 MW/U wychodzi działka nr [...], która bezpośrednio sąsiaduje z działką skarżącego nr [...] Zgodnie z § 3 pkt 2 części tekstowej Planu dla terenu 5MW/U ustalono przeznaczenie pod tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej lub zabudowy usługowej, przy czym dla całej działki nr [...] na terenie 5 MW/U przyjęto w Planie strefę podwyższonej wysokości zabudowy. Zgodnie z § 3 pkt 5 dla terenów 1ZP i 2ZP ustalono przeznaczenie pod tereny zieleni urządzonej. Teren UK, obejmujący działki skarżącego to teren zabudowy usługowej – sakralnej, zgodnie z § 3 pkt 1.
Skarżący zakwestionował oznaczenie terenu działki nr [...] symbolem UK, dopuszczenie na obszarze 5 MW/U wysokiej zabudowy wielorodzinnej z usługami w skali naruszającej charakter [...] oraz pierzei ulicy [...], zaprojektowanie terenów zieleni urządzonej 1 ZP i 2 ZP w bezpośrednim sąsiedztwie klasztoru klauzurowego, a jednocześnie w części na terenie działki nr [...], która wraz z działką nr [...] objęta jest klauzurą papieską i bez zgody biskupa nie może być przeznaczona na inny cel.
Mając to na uwadze oraz odnosząc się do opisanych w skardze i kolejnych pismach zarzutów oraz stanowiska organu z odpowiedzi na skargę i złożonych do akt sprawy kolejnych pism i dokumentów, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że podstawowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia miało ustalenie, czy skarżący K. jest takim samym podmiotem jak inni właściciele nieruchomości położonych na obszarze objętym planem (jak w istocie przyjęły organy planistyczne dając prymat regulacji ustawowej – u.p.z.p.) oraz czy w związku z tym teren zajmowany przez K. podlega dalej idącej ochronie, aniżeli przyjęły organy planistyczne.
Skarżący K. wywodzi swój interes prawny z prawa własności wypływającego z treści art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 Konstytucji RP oraz z przepisów regulujących status Kościoła Katolickiego w Polsce przy uwzględnieniu regulacji wewnętrznych tego Kościoła w odniesieniu do zakonu klauzurowego. W naruszeniu tych regulacji skarżący upatruje ograniczenia przysługujących K. uprawnień w wykonywaniu tego prawa. Stanowisko to skład orzekający w tych konkretnych realiach podziela.
W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że stojąca wyżej w hierarchii źródeł prawa aniżeli ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ratyfikowana umowa międzynarodowa, tj. Konkordat miedzy Stolica Apostolską i Rzecząpospolitą Polską podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 51 poz. 318 – dalej jako: Konkordat), daje K. szczególne prawa, które wszystkie organy administracji zobowiązane są respektować. Tymczasem przyjęte w zaskarżonym Planie rozwiązania dotyczące terenu 5 MW/U mogą doprowadzić do naruszenia klauzury papieskiej, którą objęty jest dom zamieszkiwany przez Siostry [...], wraz z kaplicą i ogrodem. Z dokumentacji planistycznej i przedstawionego Sądowi stanowiska organu niewątpliwie wynika, że mając na uwadze wcześniejsze wyroki tut. Sądu, zapadłe w wyniku rozpoznania skarg na decyzje ustalające warunki zabudowy dla działki nr [...], organy planistyczne starały się przyjąć rozwiązania mające na celu zminimalizowanie negatywnych skutków zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług dla k. i przebywających w nim sióstr zakonnych. W tym celu zaprojektowano pas zieleni 1 ZP oraz wprowadzono zakaz lokalizowania w elewacji budynku na działkach sąsiadujących z działką nr [...] okien wychodzących na wprost działki Skarżącego. W opinii Sądu o ile teren 1 ZP mógłby zostać uznany za skuteczną barierę pomiędzy działkami nr [...] (zważywszy na jego szerokość, zieleń wysoką – drzewa oraz istniejący już mur klasztorny), to jednak bariera ta nie będzie wystarczająca wobec dopuszczenia możliwości realizacji na działce nr [...] inwestycji w tak dużej skali, jaka może na tej działce powstać. Zważywszy na klauzurowy, kontemplacyjny charakter Zakonu, już samo powstanie wysokiej na 21,5 m zabudowy na działce nr [...], z dopuszczeniem powierzchni jej zabudowy do 80%, w powiązaniu z porównywalnie wysoką i intensywną zabudową na całym obszarze 5 MW/U, należy uznać za mogące stanowić o ponad przeciętnej uciążliwości takiej zabudowy dla Sióstr przebywających w k. . Negatywnych skutków tych uciążliwości w żadnym stopniu nie zniweluje zakaz lokalizacji otworów okiennych na wprost działki skarżącego (§ 12 pkt 4b uchwały) bowiem w elewacji eksponowanej (ściana budynku od strony działki nr [...]) otwory okienne dopuszczono na linii wschód – zachód, w wykuszach wysuniętych poza linię budynku na maksymalnie 1,5 m. Jednocześnie od strony terenu UK dopuszczono również loggie, nie wprowadzając w tym przypadku zakazu umieszczania okien w loggiach na wprost K. . Dopuszczono także lokalizację tarasów i ogrodów na dachach budynków na terenie 5 MW/U (§4 uchwały dotyczy wszystkich obszarów MW). Zatem realną pozostaje obawa o zapewnienie swobodnego sprawowania kultu przez osoby powołane do życia klauzurowego. W opinii Sądu uciążliwy, negatywny wpływ takiej zabudowy na działkę K. będzie występował i wskazywane przez organ rozwiązania wpływu tego nie zniwelują.
W opinii Sądu nie można zaakceptować argumentacji przytoczonej przez organ w odpowiedzi na skargę, iż ustalenie strefy podwyższonej zabudowy na obszarze działki nr [...] oraz przyjęcie dla tej działki powierzchni zabudowy do 80%, uzasadniała mała powierzchnia tej działki, z której większość została przeznaczona na teren zieleni urządzonej 1ZP. Przeciwnie, argumentacja ta czyni uzasadnionym zarzut, że w tym zakresie organy planistyczne naruszyły zasady równości i proporcjonalności, dając pierwszeństwo prawom właściciela działki nr [...].
Niewątpliwie zasadniczą gwarancją ochrony interesów osób trzecich jest art. 5 ustawy Prawo budowlane, który znajdzie zastosowanie na kolejnym etapie procesu inwestycyjnego, jakim jest postępowanie w przedmiocie uzyskania pozwolenia na budowę. Należy jednakże mieć na uwadze, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo budowlane przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza: zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarownia przestrzennego. Tym samym z naruszeniem interesu prawnego Skarżącego mamy do czynienia już w wyniku uchwalenia zaskarżonego planu. W sytuacji, gdy Plan ten w tej części pozostawałby w obrocie prawnym, mogłaby powstać zabudowa w oparciu o projekt budowlany sporządzony z uwzględnieniem zakwestionowanych przez Sąd zapisów. Jest to obawa uzasadniona, bowiem niezależnie od powszechnie znanej sytuacji na rynku mieszkaniowym w Polsce, organ sam wskazuje w odpowiedzi na skargę, że teren ścisłego centrum miasta P. poddawany jest silnej presji inwestycyjnej.
Mając powyższe na uwadze, że Sąd uznał, że podczas procedury planistycznej organy nie rozważyły w sposób wymagany przepisami art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP wymogów zawartych w art. 8 Konkordatu, zgodnie z ust. 1 którego Rzeczpospolita Polska zapewnia Kościołowi Katolickiemu wolność sprawowania kultu zgodnie z art. 5. Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 3 miejscom przeznaczonym przez właściwą władzę kościelną do sprawowania kultu Państwo gwarantuje w tym celu nienaruszalność. Nie oceniono prawidłowo, czy nie występują w tym przypadku ograniczenia, wynikające z ww. zapisów Konkordatu. W opinii Sądu orzekającego w niniejszej sprawie ocena ta powinna prowadzić do wniosku, że dla zapewnienia dalszego wykonywania usług sakralnych przez skarżący K. - zakon klauzurowy nie można lokować w bezpośrednim jego sąsiedztwie zabudowy w sposób oczywisty zakłócający te praktyki. W opinii Sądu dopuszczenie spornej zabudowy doprowadziło do naruszenia interesu prawnego K. i Sióstr tam przebywających, poprzez dopuszczenie możliwości realizacji budynków, którego mieszkańcy będą mieli możliwość wglądu na teren ogrodu, który stanowi miejsce kontemplacji oraz spacerów sióstr ograniczonych regułami klasztoru zamkniętego. Umożliwiać to będą okna dopuszczone w wykuszach, jak i mogące powstać loggie od strony działki K. oraz korzystanie z tarasów i ogrodów, które w świetle zapisów planu mogą powstać na dachach zabudowy wzdłuż działki K. .
W tym kontekście Sąd uznał, że zastrzeżenia budzi również brak określenia geometrii dachów od strony działki nr [...], zważywszy na długość działek na których może powstać zabudowa od strony nieruchomości K. . Zatem również w świetle zapisu § 12 pkt 10 Planu, w którym ustalono dowolną geometrię dachów oraz obowiązek dostosowania wysokości nowej zabudowy do budynków znajdujących się na działkach sąsiednich, a w przypadku stosowania dachu stromego kontynuację układu zabudowy kalenicowej i kątów nachylenia połaci dachowych, może dojść do powstania budynków z oknami, które choć będą skierowane na działkę K. pod kątem, to jednak mogą naruszać spokój Sióstr.
W opinii Sądu również drzewa wysokie na terenie 1 ZP nie zniwelują tych uciążliwości, a tylko mogą je zmniejszyć i to dopiero w sytuacji, gdy osiągną wysokość równą lub wyższą od zabudowy na terenie 5 MW/U, co wydaje się być jest wątpliwe.
Zdaniem Sądu rozpoznając niniejszą sprawę należy również mieć na uwadze w jakich okolicznościach doszło do przeniesienia siedziby K. na [...] z ul. [...] w P., gdy dotychczas zajmowane budynki i nieruchomość zostały przejęte przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i Urząd Bezpieczeństwa. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż ponowne zakłócanie prawa własności i godzenie w podstawowe - kontemplacyjne - cele K. nie powinno zasługiwać na ochronę prawną.
Jednocześnie Sąd stanał na stanowisku, że niewystarczające byłoby stwierdzenie nieważności zapisow Planu wyłącznie w tej części, w jakiej odnoszą się do działki nr [...]. Działka nr [...] jest tylko jedną z działek składających się na obszar oznaczony na rysunku planu jako 5 MW/U. Należy mieć na uwadze, że jest to działka położona w ostrej granicy z działką Skarżącego. W opinii Sądu wyeliminowanie zapisów Planu wyłącznie w części odnoszącej się do tej działki spowodowałoby sytuację, że na kolejnej działce w ciągu pierzei ulicy [...] mogłaby powstać zabudowa o parametrach i wskaźnikach, które Sąd zakwestionował w odniesieniu do obszaru położonego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...], bowiem w takiej sytuacji to ściana budynku na kolejnej działce nr [...] myłaby elewacją eksponowaną w rozumieniu § 2 pkt 6 uchwały, z możliwością m.in. realizacji tarasów i ogrodów na dachach budynków. Ponadto Sąd uznał, że z uwagi na przedstawione wyżej stanowisko, które legło u podstaw uwzględnienia skargi w zakresie sposobu zabudowy działek znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie K. , celowym jest ponowne rozważenie przez właściwe organy planistyczne koncepcji co do sposobu zagospodarowania terenu objetego symbolem 5 MW/U, z uwzględnieniem historycznego charakteru [...] oraz faktu istnienia klasztoru klauzurowego. Czym innym jest bowiem istnienie kamienic w pierzei ulicy [...], nawet o porównywalnej wysokości do przyjętej dla spornego obszaru, a czym innym dopuszczenie intensywnej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, której skalę obrazują wizualizacje przedłżone do akt sprawy przez pełnomocnika organu na ostatniej rozprawie (karta nr 206 akt sąd.).
Z tych przyczyn Sąd uwzględnił skargę w zakresie kwestionującym obszar oznaczony na rysunku Planu jako 5 MW/U.
Natomiast w pozostałej części skarga okazała się niezasadna.
Zarzuty skargi w pierwszej kolejności koncentrują się na kwestionowaniu wszystkich rozwiązań przejętych dla całego obszaru objętego zaskarżoną uchwałą, przy czym Skarżący kwestionuje również brak przyjęcia jednej, spójnej koncepcji dla zagospodarowania większego obszaru, objętego uchwałą intencyjną z 2014 roku.
Odnosząc się do tych zarzutów wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie dokonuje bezpośrednio oceny racjonalności, celowości, zasadności lub słuszności dokonywanych wyborów planistycznych przez właściwy organ. W zakresie kontroli sądu mieści się natomiast ocena przyjętych przez organ przesłanek z punktu widzenia zgodności z zasadami i wartościami konstytucyjnymi oraz celami i granicami przyznanej przez ustawodawcę kompetencji planistycznej. Sąd ocenia, czy rozwiązania planistyczne zostały przyjęte po prawidłowo przeprowadzonej procedurze planistycznej, a w przypadku terenów o szczególnych walorach historycznych, czy uzyskano wymagane opinie i uzgodnienia. Poza wyżej zakwestionowanym przez Sąd obszarem o symbolu 5 MW/U, pozostałe przyjęte w planie rozwiązania są racjonalne z punktu widzenia zasad prowadzenia polityki przestrzennej i znajdują uzasadnienie w zgromadzonej dokumentacji planistycznej, z której wynika, że w ramach procedury planistycznej rozważano różne koncepcje zagospodarowania obszaru Planu, uwzględniając historyczny charakter [...]. Niewątpliwie organy planistyczne i władze Miasta P. dążą do uporządkowania tego obszaru i lepszego jego wykorzystania. Osie widokowe zostały zachowane, nie doszło również do podjęcia zaskarżonej uchwały z naruszeniem wskazywanego w skardze rozporządzenia Prezydenta RP z 2008 roku, Należy również wskazać zasadność przyjętych rozwiązań potwierdza załączona dokumentacja planistyczna, w tym postanowienia MZK nr 138/2022 MKZ z dnia 15 grudnia 2022 r., nr 141/2023 z dnia 11 sierpnia 2023 r., nr 209/2023 z dnia 5 grudnia 2023 r. Z tego względu nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 4 i art. 15 ust. 2 pkt 4 u.p.z.p. w zw. z art. 4 pkt 6 u.o.z. oraz § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie uznania za pomnik historii "P. - historyczny zespół miasta" w zw. z art. 4 pkt 6 u.o.z. gdyż Plan zawiera wymagane ustalenia w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków.
Ponadto obszar Planu nie znajduje się w granicach "Parku Kulturowego Stare Miasto", co wynika z załącznika do uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie utworzenia "Parku Kulturowego Stare Miasto" w P. .
Dalej należy podnieść, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., gdyż wskazane przez K. wyroki dotyczyły postępowania administracyjnego w sprawie decyzji o warunkach zabudowy, które nie są wiążące dla organów przy opracowywaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Ponadto w procedurze planistycznej nie ma zastosowania k.p.a.
Również okoliczność, że na terenie działki K. nr [...] znajdują się miejsce pochówku nie miała w tym przypadku znaczenia dla procedowania nad planem. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działka nr [...] nie jest terenem cmentarza, a przedłożone przez skarżącego dokumenty dokumentujące uzyskanie w przeszłości zgody na pochówki sióstr, wobec nie ujawnienia faktu istnienia miejsc pochówku na etapie prac planistycznych, nie mogą stanowić o konieczności zakwestionowania planu w części, w jakiej mogą nie zostać zachowane odległości zabudowy od miejsc pochówku. Ponadto należy mieć na uwadze, że okoliczność istnienia grobów i ich wpływu na projektowaną inwestycję jest oceniana na etapie wystąpienia o pozwolenie na budowę. Również na tym etapie jest rozważana konieczność przeprowadzenia rozpoznania archeologicznego.
W zakresie realizacji wymogu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. plan miejscowy powinien być tak skonstruowany aby zapewnić możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów. Zaskarżony Plan określa przebieg dróg wewnętrznych, w tym na terenie oznaczonym jako KD-D. Rozstrzygając o rozwiązaniach dotyczących systemu komunikacyjnego należy ocenić sprawę całościowo, w odniesieniu do całego terenu objętego procedurą planistyczną, mając zwłaszcza na uwadze to, aby tereny przylegające do drogi głównej miały możliwość skomunikowania się poprzez system dróg z innymi terenami poprzez tę drogę lub też inne dróg (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 109/11). W przedmiotowej sprawie zapisu o obsłudze komunikacyjnej m.in. działek położonych na obszarze 5 MW/U Sąd nie zakwestionował uznając, że zapis ten pozwoli uporządkować przestrzeń i wprowadzi ład komunikacyjny terenu, który niewątpliwie zostanie w przyszłości zagospodarowany.
Z kolei uzyskanie przez K. decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla parku publicznego na działce nr [...] nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Z chwilą uchwalenia planu wszystkie decyzje o warunkach zabudowy wygasają (art. 65 ust. pkt 2 z wyłączeniem sytuacji przewidzianej ust. 2 u.p.z.p.).
Jak już wyżej wskazano, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mające zastosowanie do projektu zaskarżonego Planu, nie wskazywało osobnego przeznaczenia dla terenu kultu religijnego. W związku z powyższym w Planie wprowadzono przeznaczenie terenu oznaczone symbolem UK, które wyraźnie zdefiniowano jako zabudowę usługową – sakralną i brak podstaw do zakwestionowania takiego oznaczenia.
Odnosząc się do zarzutu ustalenia dla terenu UK 35% powierzchni zabudowy (§ 9 pkt 4 Planu) w sytuacji, gdy dla terenu 5 MW/U wskaźnik ten wynosi 80%, Sąd uznał zarzut ten za niezasadny. Niewątpliwie oceniając, czy możliwe było takie zróżnicowanie powierzchni zabudowy należy mieć na uwadze specyfikę obu tych terenów. Teren UK to teren usług kościelnych – sakralnych, natomiast teren 5 MW/U to teren już wykształconej śródmiejskiej zabudowy wielomieszkaniowej, co może tłumaczyć takie zróżnicowanie. Ponadto, przy uwzględnieniu powierzchni działki Skarżącego ustalone 35% daje 2660 m2 zabudowy. Jak organ podaje, obecnie istniejąca zabudowa, wg danych z Systemu Informacji Przestrzennej miasta P. , wynosi 874 m2, zatem istnieje możliwość realizacji nowej zabudowy na nieruchomości Skarżącego o powierzchni prawie 1800 m2. Na powyższe organ zwrócił uwagę w odpowiedzi na skargę i Sąd tą argumentację uznał za uprawnioną, tym bardziej, że mamy do czynienia z terenem o szczególnym znaczeniu historycznym i krajobrazowym dla miasta. Ponadto podnosząc ten argument skarżący w istocie przeczy swojej argumentacji, iż należy zachować dotychczasowy charakter całego wzgórza [...].
W rozpatrywanym przypadku organ wyjaśnił również, z jakich względów zdecydowano o przeznaczeniu części nieruchomości skarżącego pod tereny zieleni urządzonej (1 ZP) oraz, że było to związane z przyjętymi przez organ założeniami co do przeprowadzenia przejścia łączącego powstające muzeum z ul[...] z uwagi na jego walory krajobrazowe i historyczne oraz jego znaczenie dla całego miasta. Wyjaśniono, że uwarunkowane było to brakiem możliwości innego przeprowadzenia takiego łącznika z uwagi na ograniczenia wynikające z istniejących skarp i różnic poziomów oraz potrzebą zapewnienia przejścia dogodnego dla osób z ograniczeniami ruchowymi, co dokumentują materiały na kartach akt sądowych nr 36-38, 156 – verte (pochylnie, a nie schody). Przedstawione Sądowi dokumenty planistyczne potwierdzają, że rozwiązania przyjęte dla terenu 1 ZP i 2 ZP stanowiły kontynuację przyjętej dla tego terenu polityki historycznej, w którą wpisuje się budowa Muzeum Powstania Wielkopolskiego. Przebieg takiego połączenia jest optymalny jeśli chodzi o uwzględnienie rozwiązań przeznaczonych dla osób ze szczególnymi potrzebami koniecznych w celu zlikwidowania przeszkody w postaci różnicy wysokości w miejscu istniejącej tam skarpy. Przestrzeń parku pozwala na wkomponowanie pochylni w zagospodarowanie terenów urządzonych zielenią i zachowanie normatywnych spadków.
Mając to na uwadze Sąd uznał, że w zakresie wyznaczenia terenów zieleni urządzonej oznaczonych symbolami 1 ZP i 2 ZP organ planistyczny należycie wyważył interes publiczny z interesem prywatnym, uwzględniając sporządzone w toku ocenianej procedury dokumenty.
Należy mieć na uwadze, że Rada gminy, uchwalając plan miejscowy, powinna przyjmować ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę działań w tej materii (art. 1 ust. 1 u.p.z.p.). Zrównoważony rozwój to taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (art. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, Dz.U. z 2021 r. poz. 1973). W tym kontekście trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP). Oceniając zatem, czy w sprawie doszło do nadużycia władztwa planistycznego poprzez niedopuszczalne, w świetle objęcia całego terenu nieruchomości skarżącego K. klauzurą papieską, ograniczenia prawa własności K. na powierzchni 100 m2 z działki nr [...], nie można ograniczać się do przepisów dotyczących ochrony własności (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 402/20). W
W kontekście zasady zrównoważonego rozwoju należy przypomnieć, że rzeczywista poprawa jakości życia mieszkańców to jeden z podstawowych celów tej zasady (por. np. wyrok NSA z 8 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 3643/19; P. Korzeniowski, Zasady prawne ochrony środowiska, Łódź 2010, s. 280). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w ww. wyroku zapewnienie publicznie dostępnej zieleni urządzonej w otoczeniu zabudowy mieszkalnej i usługowej w zasadniczy sposób wpływa na realizację zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na poprawę jakości życia mieszkańców. Stąd też w orzecznictwie wskazuje się, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy zlokalizowanie zieleni urządzonej w otoczeniu zabudowy przeznaczonej na pobyt ludzi, nie stanowi przejawu nadużycia władztwa planistycznego, powinny być zwykle rozstrzygane przy zastosowaniu zasady in dubio pro natura (w razie wątpliwości na rzecz ochrony środowiska) - por. np. wyrok NSA z 8 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1742/22; wyrok NSA z 12 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2150/21; wyrok NSA z 16 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 320/22. Konieczność zapewnienia mieszkańcom, w ramach planowania przestrzennego, dostępu do publicznych terenów zielonych wynika również z art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji stanowi, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności mogą być ustanowione tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, zaś ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia.
W opinii Sądu skarżący K. skutecznie nie podważył twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, przemawiających za przeznaczeniem terenu 1 ZP i 2 ZP, także co do części należących do niego nieruchomości. Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących terenu oznaczonego symbolem 1 ZP, w tym w zakresie, w jakim teren ten obejmuje obszar 100 m2 z należącej do Skarżącego działki nr [...]. O ile faktycznie należy przyznać rację K. , że klauzura papieska zapewnia ochronę całego terenu nią objętego, to jednak należy mieć na uwadze, że o ile zgodnie z art. 8 ust. 3 Konkordatu miejscom przeznaczonym przez właściwą władzę kościelną do sprawowania kultu i grzebania zmarłych Państwo gwarantuje w tym celu nienaruszalność, to jednak z ważnych powodów i za zgodą kompetentnej władzy kościelnej można przeznaczyć te miejsca na inny użytek. Niniejszy przepis nie ogranicza stosowania prawa polskiego w przypadkach wywłaszczenia z zachowaniem standardów prawa międzynarodowego. Nie budzi zatem wątpliwości, że miejsca kultu mogą być przeznaczone na inny użytek, aniżeli związany ze sprawowaniem kultu oraz, że mogą podlegać wywłaszczeniu. W opinii Sądu wymagana do tego zgoda właściwej władzy kościelnej powinna być realizowana nie na etapie uchwalania planu miejscowego, lecz na dalszych etapach prowadzących do zrealizowania inwestycji na tym terenie, tj. w pierwszej kolejności wywłaszczenia na ten cel, o ile nie dojdzie do zawarcia umowy cywilnoprawnej odnośnie tego terenu. Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak zgody biskupa na etapie procedowania planu miejscowego nie może stanowić o unieważnieniu jego postanowień w zakresie jednostek bilansowych 1 ZP, jak i 2 ZP. Z tych przyczyn również wykazywane przez Skarżącego istnienie budynku pustelni na tyłach ogrodu K. (na ternie 2 ZP – zgodnie z mapą załączoną do pisma na kartach akt 164 – 168 akt sąd., nie może stanowić o konieczności uwzględnienia skargi co do tego terenu.
Mając powyższe na uwadze Sąd w punkcie I. sentencji wyroku na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w cześci tekstowej i graficznej (częsć graficzna – załącznik nr 1 do uchwały) obejmujący teren oznaczony symbolem 5 MW/U.
W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia teren dzałek położonych w granicach tej jednostki bilansowej pozostanie poza planem z chwilą uprawomocnienia pkt I. senetncji niniejszego wyroku Sądu.
W pozostałej części Sąd w punkcie II. sentencji wyroku skargę oddalił, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania należnych skarżącemu K. od organu orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.