II SA/Po 1235/02

II SA/Po 1235/02 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2004-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2002-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Maciej Dybowski /sprawozdawca/
Maria Hrycaj /przewodniczący/
Symbol z opisem
632  Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004 r. sprawy ze skargi I. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. Ż. 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana w części dotyczącej przyznanego świadczenia. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ M.Dybowski JFS
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002 r. I. Ż. zwróciła się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie zasiłku stałego na rok 2002 na dziecko niepełnosprawne - K. Ż.. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2002 r. I. Ż. wystąpiła o przyznanie zasiłku celowego na leczenie trzyletniego K. Ż. , chorującego na dziecięce porażenie mózgowe, deklarując, że uzyskane świadczenie przeznaczy na rehabilitację K. Ż. (k. [...] akt administracyjnych).
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] na podstawie art. 31a ust.2, art. 36 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz.U. 64/98/414 ze zm.- dalej ustawa) Kierownik Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przyznał I. Ż. [...] zł specjalnego zasiłku celowego.
W zdawkowym uzasadnieniu organ I instancji podał, że dochód w rodzinie Wnioskodawczyni "przekracza kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie zasiłku na zasadach określonych w art. 4 ust. 1 ustawy"; biorąc jednak pod uwagę trudną sytuację, postanowiono "jak w sentencji".
W odwołaniu I.Ż. wskazała, że pobiera zasiłek stały na trzyletniego syna K., chorującego na dziecięce porażenie mózgowe. Syn K. potrzebuje ciągłej opieki i bardzo intensywnej rehabilitacji, bardzo kosztownego leczenia. Dziecko leczone jest u neurologa, okulisty i ortopedy. Dużym wysiłkiem i ogromnymi kosztami Wnioskodawczyni osiągnęła wiele- syn stawia- z pomocą- kroki. Wnioskodawczyni potrzebuje pieniądze na rehabilitację ruchową, hipoterapię, hydroterapię, masaże. Ostatnio Odwołująca się zapłaciła za dwutygodniowy turnus [...] zł, a Dziecko winno korzystać z turnusu co dwa miesiące lub z hipoterapii co drugi dzień przez dwa tygodnie, nadto ćwicząc na sali. W prywatnych ośrodkach półgodzinna hipoterapia kosztuje [...] zł, a 45- minutowe ćwiczenia na sali kosztują [...] zł (ostatni ośrodek udzielający pomocy w ramach Kasy Chorych w P. uległ likwidacji). Wnioskodawczyni ma nadto dwu dorosłych, bezrobotnych synów- jeden otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, drugi bez prawa do zasiłku. Odwołująca się dołączyła do odwołania kserokopię faktury VAT z dnia 23 stycznia 2002 r., z której wynika, że kwotą [...] zł opłaciła pobyt swój i syna K. na turnusie rehabilitacyjnym w dniach od 21 stycznia do 3 lutego 2002 r. ( k. [...] akt administracyjnych).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2002 r.- nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 i art. 4 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 1 i 2, i art. 31a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz. U. 64/98/414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał w szczególności, że zasiłek celowy (art. 32 ustawy) jest świadczeniem fakultatywnym, które może być przyznane na zaspokojenie potrzeb bytowych, jeśli spełnione jest kryterium dochodowe ( art. 4 ust. 1 i 2 ustawy). W szczególnie uzasadnionych przypadkach, organ może przyznać specjalny zasiłek celowy lub okresowy także rodzinie, która nie spełnia kryterium dochodowego, określonego art. 4 ust. 1 i 2 ( art. 31a ustawy). Każdorazowo organ pomocy społecznej winien brać pod uwagę potrzeby życiowe osób uprawnionych i swe możliwości finansowe. Dochód rodziny Wnioskodawczyni uzyskany w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku wynosił [...] zł, a ustawowe kryterium dla pięcioosobowej rodziny [...] zł (było zatem o [...] zł niższe od faktycznie osiągniętego dochodu, co wykluczało możliwość przyznania zasiłku celowego). Z materiału dowodowego wynika, że rodzina Wnioskodawczyni jest w wyjątkowo trudnej sytuacji- jedynym pracującym jest mąż Wnioskodawczyni. Dwaj starsi synowie są bezrobotni - jeden z nich pobiera zasiłek. Trzyletni K. cierpi na dziecięce porażenie mózgowe; choroba wymaga kosztownego leczenia i równie kosztownej rehabilitacji, której jest systematycznie poddawany. Kwota [...] zł nie może Wnioskodawczyni satysfakcjonować, lecz organ pomocy społecznej brać musiał pod uwagę nie tylko Jej potrzeby, lecz i możliwości finansowe organu, i rosnąca ilość osób oczekujących pomocy. Liczba tych osób w ostatnim czasie radykalnie wzrosła na terenie działania organu, a środków na ów cel nie przybyło. W ocenie Samorządowego Kolegium, decyzja organu I instancji zgodna była z art. 31a ustawy.
I. Ż. wniosła na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której motywów wynika, iż domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi I. Ż. podniosła w szczególności, argumenty, uprzednio zaprezentowane w odwołaniu. Nadto Skarżąca wskazała, że Ośrodkowi doskonale znanym jest, że Rodzina przeznacza wszystkie pieniądze na leczenie K.. Skarżąca szuka wszędzie pomocy- raz w roku pomaga Jej CPR i F. P. , lecz pokrywają tylko połowę kosztu turnusu rehabilitacyjnego (obecnie kosztującego [...] zł). Skarżąca trzykrotnie skorzystała z zasiłków celowych (odpowiednio- w kwotach: [...] zł, [...] zł i [...] zł), lecz obecnie przyznaną kwotę [...] zł potraktowała jako poniżającą. Przez dwa tygodnie Skarżąca dojeżdżała codziennie na zajęcia turnusu rehabilitacyjnego, by obniżyć koszty. Poniesiony koszt Skarżąca wykazała rachunkiem na kwotę [...] zł. W sezonie letnim rodzina Skarżącej zbiera grzyby i jagody, by zarobić na ubranie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
Pismem z dnia [...] listopada 2004 r. Skarżąca cofnęła skargę, motywując to tym, że od marca 2002 r. Ośrodek udzielił Jej kilkakrotnie pomocy w kwocie [...] zł na leczenie i rehabilitację chorego syna. Pismo to przedłożono Składowi Orzekającemu dopiero po rozprawie dnia 30 listopada 2004 r. (k. [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego cofnięcia skargi, bowiem zmierzałoby ono do obejścia prawa.
Skarga okazała się zasadną.
Organy obu instancji z naruszeniem zasad procesowych nie wyjaśniły i nie ustaliły, w jakiej wysokości Skarżąca i Jej rodzina ponosi wydatki związane z leczeniem ciężko chorego syna K.. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że udowodnione przez Skarżącą wydatki mieszczą się w pojęciu niezbędnych potrzeb bytowych tj. potrzeb jakie mogą być zaspokojone w drodze przyznania zasiłku celowego.
Decyzja pierwszo instancyjna - z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kpa- nie zawierała żadnych ustaleń faktycznych i argumentów, które legły u podstaw jej wydania i w istocie uchyla się ona spod kontroli instancyjnej i sądowej.
Organ I instancji z naruszeniem zasad procesowych nie wyjaśnił, w jakiej wysokości otrzymał środki na pomoc społeczną; jaką jej część przeznaczono na świadczenia obligatoryjne; czy w tym okresie udzielano w ogóle świadczeń fakultatywnych, a jeśli tak, to czy osobom znajdującym się w lepszej sytuacji życiowej i majątkowej, niż Skarżąca. Niezbędnym było wykazanie, czy Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] czynił starania o pozyskanie większych środków, by móc zaspokoić usprawiedliwione potrzeby uprawnionych. Brak takowych ustaleń prowadził do wniosku, że organ I instancji przekroczył dopuszczalne granice uznania administracyjnego ( odpowiednio- wyroki NSA w sprawach: I SA 2447/01, I SA 2845/01, I SA 1554/02, II SA/Po 13/01, II SA/Kr 1693/02, II SA/Lu 737/99). W orzecznictwie i doktrynie jednoznacznie przyjmuje się, że uznanie administracyjne dotyczy przyszłości; przedmiotem uznania nie jest ustalenie znaczenia tekstu prawnego, ani ocena występujących faktów, lecz określenie skutku prawnego ( M. Mincer "Uznanie administracyjne" Toruń 1983 s. 63). Uznanie administracyjne ograniczone jest art. 7 kpa ( wyrok NSA z: 28.6.1982- SA/Wr 245/82- ONSA 1/82/62; 11.6.1981- SA 820/81- ONSA 1/81/557, akceptowane przez J. Borkowskiego w: "Kpa- komentarz" CH BECK 2003 nb. 3 do art. 107). Decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia, niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania ( E. Iserzon w: "Kpa- komentarz" W-wa 1970 s.209), tym więcej, że organ administracji publicznej ograniczony jest w szczególności zasadą praworządności i zasadą uwzględniania z urzędu interesu państwowego i słusznego interesu obywateli ( Z. Janowicz "Kpa- komentarz" WPr. PWN 1999 s. 304).
Także organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wad owych w dostatecznym stopniu nie usunął. Dlatego wywody organu odwoławczego, zawierające także merytoryczną ocenę decyzji organu I instancji, należało uznać za przedwczesne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że brak środków finansowych na wypłatę świadczeń nie może stanowić jedynej podstawy odmowy ich przyznania ( wyrok NSA z 3.3.2000- II SA/Po 614/99) bądź przyznania ich w wysokości rażąco niskiej w porównaniu do wykazanych kosztów leczenia. W niniejszej sprawie należało rozważyć ciężką chorobę dziecka w rodzinie, której skutki możliwe są do złagodzenia w drodze aktualnych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych; realność wysiłków Skarżącej i Jej pełne zaangażowanie w poprawę zdrowia syna. Organy obu instancji nie dokonały porównania sytuacji życiowej Skarżącej i innych osób, którym w tym okresie udzielono specjalnych zasiłków celowych.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c, art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02/ 1270, 162/04/1692 ) orzeczono jak w sentencji wyroku.